Tài liệu cung cấp thông tin cho người chăm sóc và người nhà của những người bị chứng trầm cảm/ lo âu dựa trên những kinh nghiệm cá nhân của người chăm sóc. Tài liệu trình bày các lưu ý của người chăm sóc trong việc chăm sóc người bị chứng trầm cảm/ lo âu, chăm sóc chính bản thân họ và chấp nhận những cảm xúc, các mối quan hệ của mình trong quá trình chăm sóc người bị chứng trầm cảm/ lo âu.
Trang 1Tập Hướng Dẫn của beyondblue dành cho Người Chăm Sóc
Hỗ trợ và chăm sóc người bị chứng trầm cảm,
lo âu và/hay một chứng rối loạn có liên quan
Vietnamese
Trang 2Giới thiệu về beyondblue
beyondblue là một tổ chức độc lập, phi lợi nhuận, làm việc để giải quyết các vấn đề liên quan đến chứng trầm cảm, lo âu và các chứng rối loạn có liên quan tại Úc.
Một trong những ưu tiên chính của beyondblue là tập trung đến những người đã từng bị chứng trầm
cảm/lo âu và các chứng rối loạn có liên quan (đôi khi được gọi là ‘những người tiêu thụ’) và người chăm sóc của những người này Những người bị chứng trầm cảm/lo âu và các chứng rối loạn có liên quan, cũng như những người chăm sóc, tham gia vào nghiên cứu của beyondblue, đóng góp vào việc biên soạn các tư liệu thông tin của beyondblue (chẳng hạn tập sách này) và giúp nâng cao nhận thức bằng cách nói chuyện về các kinh nghiệm cá nhân của họ.
• chứng trầm cảm và/hoặc chứng lo âu chu sanh (tiền – và hậu sanh)
• chứng rối loạn lưỡng cực
Trang 3Mục lục
• Tập hướng dẫn này được biên soạn cho ai?
• Trong tập hướng dẫn này…
• “Người chăm sóc” nghĩa là gì
Nhận biết được có cái gì đó không ổn 8
Bằng cách nào người chăm sóc có thể tiếp cận thông tin? 14
Cố gắng đạt đến sự bình phục 17 Vượt qua những trở ngại 18 Các trường hợp khẩn cấp 19
Chấp nhận những cảm xúc của quý vị 22 Các mối quan hệ 24 Chăm sóc bản thân quý vị 28
Sự hỗ trợ thích hợp cho quý vị 30
Các tổ chức cho người chăm sóc 32
Trang 4Lời nói đầu
Tôi vui mừng được thấy việc biên soạn ấn phẩm quan trọng này Nó sẽ giúp những người đang chăm sóc những người thương yêu bị bệnh tâm thần cũng như gia đình họ
Tôi tin tưởng chắc chắn là cuốn sách này sẽ vô cùng quý giá, không chỉ đối với gia đình của những người mới được chẩn đoán, mà cả cho những người đã từng có kinh nghiệm về hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần trong những thời gian, dài ngắn khác nhau
Đã trên 25 năm kể từ khi gia đình chúng tôi lần đầu tiên bị ảnh hưởng bởi những khó khăn của bệnh tâm thần Một trong những thiếu hụt hiển nhiên trong hệ thống này khi đó là thiếu các thông tin căn bản để giúp hướng dẫn và tăng sự hiểu biết về các chiến lược nhằm giúp trong sinh hoạt hàng ngày Chúng tôi bị rơi vào lúng túng, bối rối và hoang mang Giờ đây, 25 năm sau, thật tuyệt vời khi thấy sự hỗ trợ thuộc loại này luôn sẵn có
Tôi muốn bày tỏ sự biết ơn của tôi đến tất cả những người
đã tham gia đóng góp vào công việc quan trọng này
Tôi muốn ghi nhận những đóng góp của tất cả những người chăm sóc mà những kinh nghiệm và câu chuyện của họ đã giúp làm cho cuốn sách này được phù hợp hơn Việc sử dụng các câu chuyện trong đời sống thực sẽ làm cho những người chăm sóc của chúng ta và gia đình họ trên khắp nước
Úc thấy có thể liên hệ được đến bản thân mình khi họ thấy trong đó các suy nghĩ và cảm xúc của những người đã gặp phải cùng những vấn đề của họ
Tình trạng bị đơn độc là một trong những sự thật làm mất khả năng nhất, và những câu chuyện này sẽ cho thấy là
“quý vị không đơn độc” khi phải vật lộn với những khó khăn này
Mọi người tham gia đã làm thật tốt và tôi đề cử ấn phẩm quan trọng này để quý vị đọc
Cựu John McGrath AM Phó Chủ tịch
Vietnamese
Trang 5Giới thiệu về tập hướng dẫn này
Tập hướng dẫn này được biên soạn
cho ai?
Tâp hướng dẫn này có các thông tin cho
người chăm sóc và người nhà của những
người bị chứng trầm cảm/lo âu Tập hướng
dẫn này có thể giúp những người:
• vẫn chưa biết chắc chắn liệu người mà
họ đang hỗ trợ có rõ ràng là có vấn đề
về sức khỏe tâm thần hay không
• biết là có cái gì đó không ổn, và có thể
đang thực hiện những bước đầu tiên để
có được ý kiến y khoa
• đã hỗ trợ bạn bè hay người thương yêu
trong một thời gian, và đang cố gắng để
Tập hướng dẫn này dựa trên những kinh
nghiệm cá nhân của người chăm sóc, những
người đã chia sẻ các câu chuyện của họ
với chúng tôi Mặc dù trải nghiệm của mỗi
người khác nhau lại khác nhau, nhưng quý vị
cũng có thể thấy nhiều điều là chung – ví dụ,
các cảm xúc, suy nghĩ hay sự phản ứng
của quý vị
Trong tập hướng dẫn này…
Tập hướng dẫn này được chia thành hai phần:
Chăm sóc người khác
Phần này là về việc chăm sóc và giúp đỡ người mà quý vị đang hỗ trợ Phần này sẽ đặc biệt hữu ích cho những người mới đảm trách vai trò chăm sóc Phần này gồm các nội dung:
• làm thế nào để nhận biết được là có cái
gì đó không phải
• thực hiện các bước đầu tiên để được điều trị
• cố gắng để đạt đến sự bình phục và vượt qua những lúc tụt lùi
• quản lý các tình trạng khẩn cấp và khủng hoảng
Chăm sóc bản thân quý vị
Phần này tìm hiểu về việc hiểu các cảm xúc của quý vị và về việc một vấn đề nào đó về sức khỏe tâm thần có thể ảnh hưởng đến quý
vị, gia đình và bạn bè của quý vị như thế nào Cách có thể hữu ích là đọc ngay phần này, rồi thường xuyên xem lại Phần này gồm các nội dung:
• chăm sóc sức khỏe của chính quý vị
• làm thế nào để tận dụng sự hỗ trợ, kiến thức và sự sáng suốt từ những người khác
Các nghiên cứu cho thấy là trên một phần ba những người chăm sóc gặp phải chứng trầm cảm nặng Việc là người chăm sóc cho người khác có thể là một trong những nguyên nhân gây chứng trầm cảm của họ.1
Vietnamese
Trang 6“Người chăm sóc” nghĩa là gì
Trong tập hướng dẫn này, từ ngữ “người chăm sóc” nghĩa là người hỗ trợ chính cho một người nào đó bị chứng trầm
cảm, lo âu hay các chứng rối loạn có liên quan Người chăm sóc có thể là chồng,
vợ, con cái, người phối ngẫu, người sống chung nhà, cha mẹ hay bạn bè thân thiết
Họ có thể chăm sóc một người nào đó về mặt tình cảm, thể chất hay tài chính
Thông tin thêm
Quý vị có thể thấy cách hữu ích là đọc các thông tin thêm về chứng trầm cảm/lo âu beyondblue có nhiều tờ dữ kiện khác
nhau đã được phiên dịch sang Tiếng Việt Các tờ dữ kiện này có thể tải xuống được
từ trang mạng của beyondblue tại địa chỉ
www.beyondblue.org.au hoặc được yêu cầu bằng cách gọi đến đường dây thông tin của beyondblue ở số 1300 22 4636 (cước phí bằng một cuộc gọi địa phương nếu gọi từ điện thoại cố định)
Trang 7Phần 1 - Chăm sóc người khác
Cách hỗ trợ một người bị chứng trầm cảm/lo âu hay
Trang 8Nhận biết được có cái gì đó không phải
“Tôi cho nó chỉ là do đang đi qua một giai
đoạn của cuộc đời – tôi đã nghĩ là nó sẽ
lo âu hay một chứng rối loạn có liên quan,
không phải lúc nào cũng là việc dễ dàng
Ngay chỉ việc nói chuyện về các vấn đề về
sức khỏe tâm thần đôi khi cũng có thể là việc
khó Trong một số nền văn hóa, mọi người
có thể lo về chuyện người khác trong cộng
đồng của họ có thể không hiểu được chứng
bệnh này, hay có thể phán xét người này
hay gia đình người này một cách cay nghiệt
Chuyện này có thể làm cho mọi người cảm
thấy thậm chí bị thêm xa lánh và đơn độc
Tuy nhiên, các vấn đề về sức khỏe tâm thần
là các vấn đề thường gặp hơn, so với hầu
hết mọi người tưởng Vào bất kỳ thời gian cụ
thể nào, trong năm người thì có một người sẽ
là đang gặp phải một loại nào đó của vấn đề
về sức khỏe tâm thần, trong đó chứng trầm
cảm và các chứng rối loạn lo âu là thường
gặp nhất Điều quan trọng là hãy nhớ rằng
quý vị cần phải là không bị đơn độc trong
khi đang chăm sóc ai đó bị một chứng
bệnh tâm thần Sự giúp đỡ và thông tin
luôn sẵn có Bằng biện pháp điều trị đúng,
bình phục là chuyện có thể.
Bằng cách nào quý vị có thể biết liệu có
phải là có cái gì đó không ổn?
“Cả hai chúng tôi đều biết có cái gì đó có vấn
đề… anh ta không cảm thấy ổn, anh ta không
cảm thấy an toàn, nhưng chúng tôi không thể
xác định được chính xác đó là cái gì.”
“Cô ấy rất dễ khóc, và không thực sự ổn.”
Việc biết được một ai đó quý vị quan tâm có phải là đang có một vấn đề về sức khỏe tâm thần hay không, có thể là việc khó Đó có thể
là do người này giấu các triệu chứng của họ, hoặc cho đó là do các nguyên nhân khác Quý vị có thể lo ngại là chuyện này có thể
có nghĩa ra sao với người này và với những người gần gũi với anh ta hay cô ta, vì vậy quý
vị trì hoãn tìm kiếm giúp đỡ…hoặc đơn giản chỉ là quý vị không nhận ra các triệu chứng này nữa, bởi các triệu chứng đã tồn tại đó quá lâu rồi Một số người chăm sóc nói là họ cảm thấy có lỗi bởi họ đã không nhận ra được vấn
đề này sớm hơn Thường không có cách nào
có thể giúp được việc này, bởi họ đã không có thông tin đúng hay không có sự hỗ trợ tại thời
điểm đó Lời khuyên tốt nhất là hãy tin vào các bản năng của quý vị và cương quyết
Vietnamese
Trang 9“Với chồng tôi, đó có thể là một chuyện diễn
ra từ từ Rất khó xác định được, anh ấy không
thật sự thích nghi được.”
“Cho mãi đến năm ngoái, cuối cùng cô ấy suy
sụp và kể cho tôi các nỗi sợ hãi của cô ấy và
những điều cô ấy đã cảm thấy Và thành thật
là tôi thậm chí đã không phát hiện ra những
điều này.”
Việc xác nhận là có một vấn đề về sức khỏe
tâm thần thường là việc phức tạp Việc để
xác định được chính xác vấn đề đó là gì có
thể cần nhiều thời gian Làm điểm khởi đầu,
các câu hỏi sau có thể được sử dụng để giúp
hướng dẫn quý vị cách tìm hiểu xem có phải
là đang có một vấn đề hay không:
• Có phải người này đã “cảm thấy u buồn”?
• Có phải người này đã uống rượu bia hay
hút thuốc nhiều hơn bình thường?
• Có phải người này đã khép mình khỏi gia
đình hay bạn bè?
• Có phải anh ấy/cô ấy dễ cáu hay
buồn bực?
• Có phải người này cảm thấy như thể anh
ấy/cô ấy đang mất đi sự kiểm soát?
Nếu quý vị đã trả lời là “có” cho hầu hết hay
tất cả các câu hỏi này, và những triệu chứng
này đã kéo dài trên vài tuần, thì điều tốt nhất
là hãy tìm thêm thông tin và sự giúp đỡ
Một chuyên viên y tế, chẳng hạn, một Bác Sĩ
Đa Khoa (General Practitioner – GP) sẽ cần
thẩm định sức khỏe thể lực và sức khỏe tâm
thần của người này
beyondblue có nhiều các tư liệu MIỄN PHÍ (được liệt kê ở trang cuối của tập hướng dẫn này) một số trong các tư liệu này sẵn có bằng Tiếng Việt Thông tin thêm và một danh sách kiểm tra triệu chứng bằng Tiếng Việt có thể được tìm thấy trên trang mạng của beyondblue tại địa chỉ www.beyondblue.org.au hoặc có thể được yêu cầu qua đường dây thông tin của beyondblue ở số 1300 22 4636 Nếu quý
vị gọi đường dây thông tin này, chúng tôi có thể thu xếp để nói chuyện với quý vị qua một thông dịch viên nếu quý vị cần Nếu quý vị lo lắng về quyền riêng tư của quý vị, thì bạn bè hay người nhà của quý vị không cần biết là quý vị đã liên hệ với chúng tôi
Hãy nhớ là, sự giúp đỡ luôn sẵn có Với thông tin và biện pháp điều trị đúng, người mà quý vị chăm sóc có thể bình phục được.
Trang 10Thực hiện bước đầu tiên
“Anh ta có thể trở nên thực sự cố thủ khi
tôi nêu chuyện này ra … đó là điều khó
tôi không muốn làm tổn thương sự hãnh
diện của anh ấy, nhưng anh ta không muốn
nghĩ là anh ta khác chút nào so với các bạn
bè của anh ấy.”
Có thêm thông tin và nói chuyện với người
mà quý vị chăm sóc là những bước quan
trọng đầu tiên
Điều quan trọng cần lưu ý là người mà quý
vị chăm sóc có thể:
• không phải lúc nào cũng hiểu được
là hành vi của anh ấy/cô ấy đang ảnh
hướng đến những người khác
• khăng khăng là anh ấy/cô ấy không có
vấn đề gì và từ chối được giúp đỡ
• không muốn nói chuyện về vấn đề này,
hoặc trở nên cáu giận khi quý vị nói đến
Khi bắt đầu cuộc trò chuyện, cách có thể giúp
ích được là:
• hãy tiếp cận người này khi anh ta/cô ta
dễ tập trung trò chuyện nhất, những khi
người này thoải mái nhất, và tại một nơi
mà quý vị sẽ không bị gián đoạn
• hãy nói về các vấn đề này càng sớm càng tốt, trước khi các triệu chứng bắt đầu xâm chiếm cuộc sống hàng ngày của người này
• hãy nói cho người này biết là quý vị quan ngại, nhưng không trách cứ anh ta/cô ta
• hãy sử dụng các nhận định “tôi” như,
“Tôi để ý thấy là anh ngủ nghê hay ăn uống không tốt như trước kia.”
• giải thích là hành vi của cô ấy hay anh
ấy đang ảnh hưởng đến các thành viên khác trong gia đình như thế nào
• hãy nói cho người này biết là quý vị đã tìm được một số thông tin hay và để lại các thông tin này cho anh ấy/cô ấy
• gợi ý là quý vị cùng tìm sự giúp đỡ - chủ động đề nghị là quý vị đi cùng người này đến cuộc hẹn với GP để khám Đôi khi, điều có thể là khó khăn, nhưng lại là tốt nhất, đó là hãy cố giữ bình tĩnh, và công bằng và nhất quán Người mà quý vị chăm sóc có thể cần thêm thời gian để chấp nhận những gì quý vị đang nói
Nếu người này không lắng nghe quý vị, thì hãy nghĩ đến chuyện nhờ người khác, chẳng hạn một người bạn hay người nhà tin cậy nói chuyện với anh ta hay cô ta Quý vị cũng có thể xem xét đến việc liên hệ với GP của quý vị để xem liệu bác sĩ có thể tham gia vào hoặc ghé thăm tại nhà nếu quý vị đang rất quan ngại
Hãy nhớ là, điều chủ yếu là giúp đỡ người mà quý vị chăm sóc.
Vietnamese
Trang 11Đến cuộc hẹn đầu tiên
Có thể là nói chuyện về vấn đề được giúp đỡ
chuyên môn đã không phải là việc dễ dàng
Thực tế là đi gặp một chuyên viên y tế có thể
cũng không dễ dàng…nhưng quý vị đã thực
hiện bước đầu tiên và điều quan trọng là hãy
tiếp tục
Bắt đầu bằng việc gặp Bác Sĩ Đa Khoa
(General Practitioner - GP)
Điểm tốt nhất để bắt đầu là bằng cách đặt một
cuộc hẹn với GP của người này, nếu người
này có GP Nếu không, hãy xem xét việc
nhờ bạn bè giới thiệu một GP hoặc tìm một
GP trên trang mạng của beyondblue ở địa
chỉ www.beyondblue.org.au bằng cách
nhắp chuột vào Find a Doctor or other Mental
Health Practitioner (Tìm Bác Sĩ hoặc Bác
Sĩ về Sức Khỏe Tâm Thần khác), hoặc gọi
đường dây thông tin của beyondblue ở số
1300 22 4636 (cước phí bằng một cuộc gọi
địa phương khi gọi từ điện thoại cố định)
Khi đặt hẹn với GP, cách tốt nhất là hãy đặt
cuộc hẹn có thời gian dài gấp đôi Cách này
sẽ cho bác sĩ có nhiều thời gian để nói chuyện
về tình trạng này
Mong đợi những gì
GP sẽ cần tiến hành một cuộc thẩm định kỹ
lưỡng về người này Nếu cần, họ có thể đưa
ra một Kế Hoạch Chăm Sóc Sức Khỏe Tâm
Thần Kế Hoạch này giúp GP quản lý và điều
trị tình trạng sức khỏe tâm thần Thông qua
kế hoạch này, họ có thể gửi người này đến
một tâm lý gia, nhân viên xã hội hoặc chuyên
viên sinh hoạt trị liệu để điều trị tâm lý, và yêu
cầu những người này báo cáo về sự tiến
triển của người này
Theo kế hoạch này, một người bị chứng trầm cảm hay lo âu có thể hưởng bồi hoàn của Medicare cho tối đa là 12 cuộc hẹn cá nhân (nhiều hơn trong một số hoàn cảnh) và/hoặc
12 buổi theo nhóm trong bất kỳ một niên lịch nào Mặc dù một số bác sĩ sẽ tính gộp chi phí với chính phủ, nhưng với các bác sĩ khác, người này có thể có các chi phí tự trả tiền Điều quan trọng là hãy hỏi về các chi phí trước khi bắt đầu việc điều trị
Quý vị có thể tham gia bằng cách nào?
“Nếu người nhà có phần không tham gia vào hoặc không có một hình thức hỗ trợ khác nào đó, thì mọi thứ thường có thể bị buông trôi hàng tháng.”
Một ý tưởng hay cho quý vị (người chăm sóc)
và người mà quý vị chăm sóc là hãy nghĩ về các cách mà cả hai quý vị có thể muốn tham gia vào cuộc hẹn với GP, và vào bất kỳ quá trình điều trị lâu dài nào Quý vị có thể xem đây là một mối quan hệ đối tác giữa hai quý vị.Bằng việc tham gia vào, quý vị có thể giúp người này được giúp đỡ sớm, cũng như giúp
về việc điều trị của người này Hãy nghĩ xem những thông tin mà quý vị, trong tư cách
là người chăm sóc, có thể mang đến buổi hẹn này Đồng thời, nghĩ xem liệu quý vị có thể tới một số trong các cuộc hẹn tiếp tục được không
Vietnamese
Trang 12Một số người muốn có người chăm sóc
cùng ở đó vào lúc bắt đầu của các buổi hẹn
Từ đó, người chăm sóc có thể cho bác sĩ biết
các thông tin về việc người này đã như thế
nào Việc này giúp ích được nếu người này
thấy khó nói về mọi việc Những người khác
lại muốn người chăm sóc tham gia vào lúc
cuối của buổi hẹn Cách này, người chăm
sóc có thể từ đó tìm ra cách tốt nhất để hỗ trợ
người này trong thời gian giữa các cuộc hẹn
“Đơn giản chỉ là trong suy nghĩ của anh ta,
có quá nhiều sự mắc cỡ và hổ thẹn về anh ấy
Anh ta thậm chí không thể tưởng tượng được
việc nói chuyện với một bác sĩ.”
Điều quan trọng là không làm yếu mòn thêm cho người bị chứng trầm cảm hay một chứng rối loạn có liên quan Người bị tình trạng này cần cảm thấy là anh ta/cô ta đang làm chủ được cũng như đang chịu trách nhiệm về việc điều trị của chính mình Nếu người này đang không tích cực tham gia theo cách này, thì anh ấy hay cô ây có thể cảm thấy là quý vị đang áp đảo và có thể khép mình khỏi quý vị hay việc điều trị thêm
Chuẩn bị
Trước cuộc hẹn này, hãy nói chuyện với người này về những gì cả hai quý vị đang gặp phải Điều có thể hữu ích là hãy lập một danh sách những điều quý vị muốn nói chuyện với bác sĩ, chẳng hạn:
• những gì đang không có vẻ là ổn
• mô tả về hành vi
• bất kỳ quan ngại nào quý vị có thể có
• người này đang cảm thấy như thế nào
• bất kỳ câu hỏi nào mà cả hai quý vị
Trang 13Cách giúp ích được là nếu quý vị cố đồng ý là
cả hai quý vị sẽ cam kết dự hẹn Nhắc người
này là quý vị muốn anh ấy hay cô ấy trở nên
khỏe mạnh trở lại
Vào ngày hẹn
Vào ngày có cuộc hẹn, đừng bất ngờ nếu
người bị chứng trầm cảm hay lo âu cho quý
vị biết là anh ấy/cô ấy khỏe mạnh và không
cần gặp GP Có thể anh ấy/cô ấy nói vậy là
bởi họ cảm thấy lo lắng, sợ hãi hay mắc cỡ
Hãy trấn an người này là những cảm xúc này
là cảm xúc tự nhiên, và rằng đi gặp GP là một
bước quan trọng để đạt đến việc có nhiều
ngày tốt đẹp hơn những ngày u buồn
Nếu người này từ chối sự giúp đỡ
Một số người chăm sóc nói họ gặp khó khăn
và sự nản lòng trầm trọng khi giúp cho người
này tìm đến sự giúp đỡ Một số người thấy
cách đã giúp ích được là hãy khuyến khích
người này nói chuyện với bác sĩ về các
triệu chứng thể xác, như các vấn đề về giấc
ngủ Từ đó việc nói chuyện này làm cho họ,
sau đó, nói về các triệu chứng xúc cảm
Nếu người này vẫn không muốn được giúp
đỡ, quý vị có thể phải chấp nhận là quý vị chỉ
có thể làm được đến vậy, và đó có thể không
phải là thời điểm thích hợp Tất cả những gì
quý vị có thể làm được là làm cho thông tin
luôn sẵn có và luôn sẵn sàng nói chuyện về
mọi điều khi người này sẵn sàng Trong lúc
đó, qúy vị cần chăm sóc bản thân mình
Hãy biết được là người chăm sóc thường điều
chỉnh lại cuộc sống của họ theo tình trạng
bệnh tật này Tuy nhiên, trong khi làm điều
này, nó có thể đưa đến kết cục là thậm chí
mất thêm thời gian để người có bệnh được
giúp đỡ
Tìm kiếm ý kiền thứ hai
“Quý vị có quyền được cảm thấy hài lòng về việc điều trị mà quý vị nhận được.”
Việc tìm được đúng bác sĩ có thể cần thời gian Đôi khi mọi người cảm thấy là bác sĩ không hiểu câu chuyện của họ, hay không thể giúp được họ Trong trường hợp này, điều hữu ích là hãy tìm một bác sĩ mà quý vị cảm thấy sẽ giúp được người này Nếu quý
vị đang tìm kiếm ý kiến thứ hai, thì điều quan trọng nên biết là một người hội đủ điều kiện chỉ được hưởng duy nhất một Chương Trình Chăm Sóc Sức Khỏe Tâm Thần với GP trong thời gian 12 tháng mà thôi Quý vị có thể mang Kế Hoạch trước tới GP mới để được xem xét lại, hoặc yêu cầu người này cho phép
GP mới có được một bản sao từ GP trước
Trang 14Bằng cách nào người chăm sóc có thể tiếp cận thông tin?
Quyền riêng tư và tính bảo mật
“Là cha mẹ, chúng tôi bị bỏ ngoài cuộc về
việc liên quan đến nó như thế nào.”
Luật lệ về quyền riêng tư nghĩa là quý vị
không phải lúc nào cũng có thể cung cấp,
hay có được, thông tin về người này và vì vậy
có thể là quý vị không thể tham gia vào các
kế hoạch điều trị và các cuộc trao đổi về việc
điều trị Tuy nhiên, nếu người này ưng thuận,
thì quý vị có thể tiếp cận được đến các thông
tin, hay cung cấp thông tin
Bởi người chăm sóc sống cùng với người
bị chứng trầm cảm/lo âu hay một chứng rối
loạn có liên quan nên điều có thể trở nên rất
khó khăn là quản lý các vấn đề hàng ngày,
nếu quý vị không hiểu đầy đủ về sức khỏe tâm
thần của người này và các biện pháp điều trị
mà người này đang nhận được
Tình hình này có thể trở nên tồi tệ hơn
nếu tình trạng bệnh trở nên trầm trọng hơn
và quý vị, trong tư cách là người chăm
sóc, không biết các thông tin quan trọng
Người chăm sóc thường nói về tầm mức
quan trọng của việc hiểu được người này
đang nhận được những biện pháp điều trị
nào để họ biết mong đợi những gì Nếu người
này thật sự trở nên đặc biệt buồn khổ, thì họ
sẽ phần nào biết được điều gì đang xảy ra,
phải làm gì, và phải liên hệ với ai
Giao tiếp với các nhân viên y tế
“Quý vị càng hiểu được tình hình, thì điều này
càng cho quý vị có thêm sức mạnh.”
Giao tiếp với các nhân viên y tế có thể giúp
quý vị luôn được cung cấp thông tin Điều có
thể giúp ích được là hãy hỏi họ:
• khi nào là thời điểm tốt nhất để gọi nếu
quý vị có các quan ngại?
• bằng cách nào quý vị có thể có tiếp cận được đến họ trong trường hợp khẩn cấp?
• quý vị có thể gửi thư điện tử các câu hỏi của quý vị được không, hay quý vị nên thu xếp một thời gian riêng để nói chuyện
về các quan ngại?
Đôi khi nếu quý vị buồn bực khi liên hệ với nhân viên y tế, thì điều giúp ích được là hãy nhớ rằng cáu bực và trách cứ họ về những
gì đã xảy ra sẽ không giải quyết được vấn
đề Giống như quý vị, họ thường luôn cố giúp
đỡ Hãy cố gắng làm việc cùng nhau thành một nhóm
Điều sẽ giúp được cả hai bên là quý vị tiếp tục có thông tin và tham gia vào các buổi tham vấn Quý vị đóng một vai trò quan trọng,
vì vậy quý vị cần cảm thấy tự tin là quý vị hiểu tình trạng bệnh này, việc điều trị và mong đợi những gì
Vietnamese
Trang 15Duy trì đà này
Giờ quý vị đã làm được việc là có cuộc hẹn
đầu tiên và người quý vị chăm sóc giờ có thể
đang nhận được dịch vụ điều trị Quý vị đã
bắt đầu trên con đường đi đến sự bình phục
Điều quan trọng là nhận ra là đây là sự khởi
đầu, không phải điểm kết thúc
Tìm kiếm thông tin
“Tôi phải thú nhận là tôi đã cố không nghĩ quá
nhiều về tương lai và những gì sắp xảy ra
trong cuộc đời tôi Khi tôi nghĩ, tôi đã có tất cả
những nỗi lo sợ này vì vậy tôi biết tôi phải
đối phó với cuộc sống hàng ngày và phải giúp
anh ấy Tôi sẽ không thể giúp được nếu tôi
lo lắng quá nhiều về tương lai Vì vậy cả hai
chúng tôi chỉ tập trung vào mỗi ngày.”
Có thể có những lúc khi mà mọi thứ có vẻ quá
tải và đơn giản là các khó khăn không có vẻ là
sẽ chấm dứt
Một cách để điều chế các cảm xúc này là thu
thập thông tin về:
• những gì đang diễn ra
• tại sao nó lại đang diễn ra
• từ đây quý vị đi đến đâu
Thông tin có chất lượng tốt luôn sẵn có
trên trang mạng của beyondblue ở địa chỉ
vị thu thập được trong quá trình này đều giúp được quý vị và người quý vị chăm sóc
Đưa ra các quyết định đúng
Đôi khi, người này có thể nói là anh ấy/cô ấy cảm thấy khỏe mạnh và không cần thuốc hay các buổi gặp với chuyên viên y tế nữa Điều có thể giúp ích được là hãy nhắc người này rằng:
• Anh ta/cô ta cần càng ổn định càng tốt trước khi có bất kỳ sự thay đổi nào về kế hoạch điều trị
• Bất kỳ sự thay đổi nào về thuốc nên được đưa ra bằng cách nói chuyện với GP hay nhóm điều trị Cách này tránh làm cho người này có các triệu chứng vật vã của việc bỏ dùng thuốc
Nói chuyện và ghi chép lại
Có hai cách để theo dõi mọi việc đang diễn ra như thế nào:
• Thường xuyên nói chuyện về việc người này đang như thế nào và các cách quý vị làm việc cùng nhau thành một nhóm
• Hàng ngày, ghi chép vào trong lịch hay trong sách tập thể dục Quý vị có thể muốn xếp loại xem tình trạng của người bị chứng trầm cảm hay lo âu là như thế nào vào ngày hôm đó, với số ‘một’ là một ngày tồi tệ và số ‘10’ là một ngày tuyệt vời Nếu các xếp loại của quý vị không khớp nhau, hãy nói chuyện về lý do tại sao quý
vị lại nhìn nhận mọi việc khác nhau.Vietnamese
Trang 16• Viết xuống những thuốc đang được dùng
và các tác dụng phụ Sau đó quý vị có thể trao đổi những điều này với bác sĩ
Mỗi ngày, việc cũng có thể giúp ích được
là hãy khuyến khích người này làm những việc như đi bộ một lát, giúp chuẩn bị bữa ăn, đọc sách hay nghe nhạc Tất cả những cách này đều có thể giúp giảm sự căng thẳng
Trang 17Cố gắng đạt đến sự bình phục
Việc khỏe lại không phải lúc nào cũng theo
đường thẳng, và có thể có những lúc khi
mà mọi thứ có vẻ như trượt ngược lại
Tuy nhiên, có một số thứ quý vị có thể
làm để giúp tiến triển đúng hướng.
Tìm kiếm sự hỗ trợ
“Đó thật sự là một cuộc sống đơn độc khi mà
quý vị đang một mình đối phó với việc này.”
Tìm kiếm sự hỗ trợ từ bạn bè và người nhà,
chuyên viên y tế và có thể là các nhóm hỗ trợ
là việc quan trọng giúp người này khỏe lại
Chấp nhận sự giúp đỡ từ người khác nghĩa
là người mà quý vị chăm sóc không trở nên
hoàn toàn phụ thuộc vào quý vị
Có một kế hoạch
Việc có một sự sắp xếp nào đó và nề nếp
ở nhà có thể mang lại sự ổn định nhất định
nếu đôi khi cuộc sống có vẻ vượt quá khả
năng kiểm soát được Việc có một kế hoạch
hàng ngày hay hàng tuần, rõ ràng, có thể
giúp ích được
Kế hoạch này có thể bao gồm:
• danh sách các cuộc hẹn y khoa
• các hoạt động phải thực hiện như đi bộ, thiền, âm nhạc hay thủ công
Hãy cùng nhau đặt ra các mục tiêu nhỏ
Kỷ niệm bất kỳ sự tiến bộ nào đã đạt được Đừng bị nản lòng nếu một số việc không đạt được Việc bình phục có thể cần thời gian
Chia sẻ công việc
Người chăm sóc có thể thường cảm thấy hoàn toàn quá tải và chịu trách nhiệm về người này Nhiều người chăm sóc nói, việc được người nhà khác hay bạn bè giúp đỡ cho chính họ giúp ích được cho họ
Một số người chăm sóc thích có một người bạn thân để nói chuyện Một số khác có thể cần sự giúp đỡ trong công việc đi mua sắm hay nấu ăn Loại hỗ trợ này thật sự có thể giúp ích được, đặc biệt là khi quý vị cảm thấy quá tải
Điều cũng có thể giúp được người chăm sóc
và những người hỗ trợ khác là tìm hiểu những
gì có thể gây ra tình trạng lo âu, cáu bực,
sợ hãi và hoảng sợ ở người này Việc biết những điều gì cần chú ý có thể giúp làm cho quý vị và người này cảm thấy bớt căng thẳng
Cố đừng để tình trạng bệnh tật xâm chiếm toàn bộ cuộc đời của quý vị
Mặc dù đôi khi việc này là khó khăn, nhưng hãy cố lùi lại và nhìn nhận nó theo một cách mới Cách này có thể giúp quý
vị hiểu mọi việc đang diễn ra như thế nào,
và điều gì đang có tác dụng với quý vị và người quý vị chăm sóc
Vietnamese
Trang 18Vượt qua những lúc tụt lùi
Việc người chăm sóc và người bị chứng trầm
cảm/lo âu và các chứng rối loạn có liên quan
nói họ có những lúc ‘thăng’ và ‘trầm’, là điều
thường gặp Bình phục có thể là một quá trình
diễn ra từ từ Quá trình này thường nghĩa
là thử các loại thuốc, biện pháp điều trị và
chuyên viên y tế khác nhau, có tác dụng tốt
nhất đối với
Thuốc
Trong việc điều trị chứng trầm cảm, lo âu và
các chứng rối loạn có liên quan, có nhiều các
loại thuốc có tác dụng, mà là các loại thuốc an
toàn và không gây nghiện Điều giúp ích được
là hãy nhớ:
• cho bác sĩ biết nếu bất kỳ thuốc nào khác
đang được dùng, kể cả các phép chữa
bằng thảo dược hay các loại thuốc viên
• dùng thuốc đều đặn, vào cùng một giờ
giấc mỗi ngày, và dùng đúng liều
• nếu các tác dụng phụ của thuốc là
ở mức độ không thể chịu đựng được,
hoặc người này cảm thấy là giờ đây họ
khỏe mạnh, thì hãy chắc chắn là anh
ấy/cô ấy nói chuyện với bác sĩ trước khi
chấm dứt dùng thuốc
• việc dùng thuốc để điều trị các vấn đề
về sức khỏe tâm thần không khác với
việc dùng thuốc để điều trị các đau ốm
thể xác
Nếu bệnh tái phát
“Khi cố ấy bắt đầu việc điều trị và khỏe trở lại,
tôi đã nghĩ đó là hết bệnh Tôi đã không nghĩ
là nó lại có thể quay trở lại.”
Một số người có thể có duy nhất chỉ một thời
kỳ bị chứng trầm cảm/lo âu hay một chứng
rối loạn có liên quan Đối với những người
khác, tình trạng bệnh có thể tái diễn Có nhiều
lý do có thể làm cho tình trạng này xảy ra,
chẳng hạn, nếu người này bị mất công việc,
Điều có thể giúp ích được là hãy nghĩ về những gì đã xảy ra làm gây nên thời kỳ đầu tiên Cách này có thể giúp nhận ra các dấu hiệu cảnh báo sau này
Vượt lên phía trước
Nếu trước kia quý vị đã trải qua tình trạng này một hay hai lần, thì giờ đây quý vị biết thêm về việc đi đâu, làm gì và liên hệ với ai Giờ quý vị sẽ ở vào một vị thế có sức mạnh hơn để giúp đỡ
Điều có thể giúp ích được là hãy viết xuống những gì diễn ra tốt đẹp trong quá trình bình phục của người này trong lần trước, và để những ghi chép này ở đâu đó dễ trông thấy được Đây có thể là một nhắc nhở tích cực cho quý vị và người quý vị chăm sóc.Vietnamese