Giám sát dinh dưỡng là một quá trình cung cấp thông tin liên tục và thường xuyên về tình trạng dinh dưỡng của nhân dân và nguyên nhân hoặc các yếu tố có ảnh hưởng đến nó. Trong chương này chúng ta sẽ tìm hiểu một số thông tin cơ bản về giám sát dinh dưỡng, mời các bạn tham khảo.
Trang 1TR ƯỜ NG Đ I Ạ H C Ọ Y TẾ CÔNG C NG Ộ
Trang 3THEO A.D. LANGMUIR: “GIÁM SÁT LÀ QUÁ TRÌNH THU TH P,Ậ
S UƯ T P,Ậ VÀ PHÂN TÍCH DỮ KI N, Ệ CŨNG NHƯ VI C Ệ PHỔ BI N Ế
CHÚNG TOÀN THỂ NH NG Ữ AI C NẦ THÔNG TIN ĐÓ’’
NĂM 1975 RA Đ IỜ “PHƯƠNG PHÁP H CỌ GIÁM SÁT DINH
DƯỠNG”
“THEO DÕI DINH D ƯỠ NG ĐỂ XÂY D NG Ự CÁC QUY T Ế Đ NH Ị NH M Ằ
C I Ả THI N Ệ TÌNH TR NG Ạ DINH D ƯỠ NG C A Ủ NHÂN DÂN” .
Trang 4L ƯƠ NG TH C Ự TH C Ự PH M Ẩ VÀ TTDD
Trang 5THEO ỦY BAN VỀ GIÁM SÁT DINH DƯỠNG VÀ TH CỰ PH MẨ
Trang 6Đ YẨ LÙI TÌNH TR NGẠ THI UẾ DINH DƯỠNG, CŨNG NHƯ
THI UẾ VI CH TẤ DINH DƯỠNG… V IỚ M TỘ CA B NHỆ
(QUÁNG GÀ, …) LÀ M TỘ CHỈ ĐI M Ể D CHỊ TỄ H C Ọ QUAN
TR NGỌ C AỦ THI UẾ DINH DƯỠNG
VI CỆ XỬ LÝ NHANH THÔNG TIN VÀ PHỔ BI N Ế K TẾ QUẢ LÀ
C NẦ THI TẾ CHO SỰ HO T Ạ Đ NGỘ C AỦ HỆ TH NG Ố GIÁMSÁT HI NỆ Đ IẠ J. KOTRZEWSKI ĐÃ NH NẤ M NHẠ LÀ “GIÁMSÁT, ĐÓ LÀ V NẤ ĐỀ THÔNG TIN Đ A Ư Đ NẾ HO TẠ Đ NG”Ộ
www.hsph.edu.vn
Trang 9CHU TRÌNH 3A
ANALYSIS(PHÂN TÍCH)
ASSESSMENT(ĐÁNH GIÁ)
ACTION (HÀNH Đ NG)Ộ
Trang 11M C Ụ TIÊU CHUNG
GSDD LÀ M T Ộ QUÁ TRÌNH THÔNG TIN LIÊN T C Ụ VỀ TÌNH HÌNH DINH D ƯỠ NG
Trang 12– L PẬ CHÍNH SÁCH, KẾ HO CH Ạ DINH DƯỠNG, CÁC
CHƯƠNG TRÌNH CAN THI PỆ DINH DƯỠNG
Trang 13CÁC Ứ NG D NG Ụ C A Ủ GIÁM SÁT
DINH D ƯỠ NG
Trang 14TRƯỚ C, TRONG VÀ SAU KHI XÁC Đ NHỊ M CỤ TIÊU VÀ M CỤ
ĐÍCH C AỦ CHƯƠNG TRÌNH, NGƯỜ I TA ĐỀ C P Ậ Đ NẾ THÔNG
TIN TỪ HO T Ạ Đ NGỘ GSDD. DO ĐÓ, N IỘ DUNG CÁC CHỈ TIÊU
THEO DÕI, PH MẠ VI C AỦ HO TẠ Đ NGỘ GIÁM SÁT PH IẢ
NH MẰ ĐÁP NGỨ NH NGỮ M CỤ TIÊU C AỦ CHƯƠNG TRÌNH
www.hsph.edu.vn
Trang 15• NH M Ằ PH C Ụ VỤ VI C Ệ L P Ậ CHÍNH SÁCH, KẾ HO CH Ạ
•
•
GIÁM SÁT CŨNG CÓ THỂ Đ ƯỢ C SỬ D NG Ụ CHO M CỤ ĐÍCH L PẬ
RA CÁC CHÍNH SÁCH VÀ KẾ HO CH Ạ LIÊN QUAN Đ NẾ PHÂN BỔ
NGU NỒ L CỰ CHO CÁC CHƯƠNG TRÌNH HAY DỰ ÁN CỤ TH , Ể
HAY CÁC M CỤ ĐÍCH KHÁC NHƯ CUNG C P Ấ THÔNG TIN CHO
CHÍNH SÁCH CỤ THỂ ( VD KI M Ể SOÁT, KH NGỐ CHẾ GIÁ LTTP,
PHÁP LU TẬ VỀ VI C Ệ CHO TRẺ BÚ BÌNH). NG Ứ D NGỤ NÀY
THƯỜNG Ở C PẤ TRUNG ƯƠNG HAY CHÍNH QUY NỀ KHU V CỰ
C PẤ RA CÁC QUY TẾ Đ NHỊ (QU CỐ GIA, Đ AỊ PHƯƠNG) SẼ XÁC
Đ NHỊ LO IẠ CƠ C U Ấ GIÁM SÁT ĐỂ PHÙ H P Ợ V IỚ TÌNH HÌNH C NẦ
THI TẾ THEO T NGỪ C P.Ấ ĐI UỀ QUAN TR NGỌ LÀ PH IẢ CÓ CƠ
CHẾ PH N Ả H IỒ CHO NH NGỮ NGƯỜ I HƯỞNG L IỢ CHƯƠNG
TRÌNH. CÁC CÂU H IỎ QUAN TR NGỌ G MỒ CÓ: AI D AƯ RA CÁCQUY TẾ Đ NHỊ NÀY? NH NGỮ QUY TẾ Đ NHỊ NÀY ĐƯỢ C CHUY NỂ
Trang 16• Hệ th ng ố dự báo s m ớ là m t ộ ứ ng d ng ụ đ c ặ bi t ệ c a ủ gsdd
nh m ằ ngăn ch n ặ tình tr ng ạ thi u ế h t ụ LTTP x y ả ra t i ạ các
th i ờ đi m ể nh y ạ c m ả như m t ấ mùa hay kh ng ủ ho ng ả kinh t ế
các y u ế tố nh ả h ưở ng g m ồ m c ứ độ nghèo đói c a ủ các
kh n ẩ c p ấ như h n ạ hán, bão l t ụ ho c ặ chi n ế tranh. gsdd ph i ả
cung c p ấ và mô tả các v n ấ đề theo t ng ừ th i ờ đi m ể để đ a ư
là m t ộ công cụ t m ạ th i, ờ chứ không thay thế cho vi c ệ gi i ả
quy t ế các v n ấ đề lâu dài
quan tr ng ọ bao g m ồ đánh giá hi u ệ l c ự c a ủ hệ th ng ố giám sát và hi u ệ quả c a ủ hệ th ng ố ph n ả h i ồ đ i ố v i ớ vi c ệ l p ậ kế
ho ch, ạ các bài h c ọ kinh nghi m ệ từ tr ướ c để l i ạ ph i ả đ ượ c xem xét đ n ế nh m ằ ngăn ng a ừ các l i ỗ có thể tránh đ ượ c là
c n ấ thi t ế (de Goyet và c ng ộ s , ự 1978)
Trang 17• Theo dõi đ nh ị kỳ và đánh giá hi u ệ quả c a ủ
Hai m tặ c nầ đượ c quan tâm là ti nế tri nể c aủ thi uế dinh
dưỡ ng – th aừ dinh dưỡ ng và các b nhệ m nạ tính không lây
có liên quan t iớ dinh dưỡng
Trang 18Tuy nhiên c n ầ ph i ả chú ý đ n ế m t ộ vài
câu h i ỏ quan tr ng ọ
• Hệ th ng ố giám sát có c n ầ thi t ế không? các v n ấ đề
dd hi n ệ t i ạ đã x y ả ra hay ti m ề tàng đe d a ọ c ng ộ
Trang 20CÁC CHỈ TIÊU GIÁM SÁT DINH
D ƯỠ NG ĐÒI H I Ỏ PH I Ả NH Y Ậ –
Đ C Ặ HI U Ệ – DỄ THU TH P Ậ
Trang 21Tình tr ngạ
dinh dưỡng Ch mậ phát tri n ể
Suy dinh dưỡng lâm sàng
Tỷ lệ trẻ em có cân n ng ặ theo tu i ổ d ướ 2SDi
Tỷ lệ trẻ em có chi u ề cao theo tu i ổ d ướ 2SDi
Tỷ lệ trẻ em có cân n ng ặ theo chi u ề cao d ướ i 2SD
Tỷ lệ trẻ tử vong trong b nh ệ vi n, ệ trẻ SDD đang
đượ quan tâm ở c ngc ộ đ ng ồ hay xã h i ộ
Số trẻ d ướ 1 tu ii ổ ch t ế trên 1000 trẻ đẻ ra s ng ố
Trang 22S ckh e ứ ỏ Tìnhtr ngs c ạ ứ
kh e ỏ Môitr ườ ng
T l tr m cb nhviêmđ ỷ ệ ẻ ắ ệ ườ nghôh p ấ
T l t vongc atr d ỷ ệ ừ ủ ẻ ướ i1tu ivàtr 1 ổ ẻ 4tu i ổ
S gi ố ườ ngb nh/1000dân ệ
S bácsĩ/1000dân ố
T l tiêmch ngtheonhómđ it ỷ ệ ủ ố ượ ng,
qu nlýthainghén ả
T l giađìnhcógi ng,n ỷ ệ ế ướ cmáy…
T l giađìnhcóngu nn ỷ ệ ồ ướ ạ cs chd ướ i 200m
T l ng ỷ ệ ườ icótrìnhđ vănhóah tPTCS ộ ế
T l ng ỷ ệ ườ itrên15tu imùch ổ ữ
T l tr emth th c ỷ ệ ẻ ấ ọ
Trang 23T p ậ tính dinh
d ưỡ nhân ng
kh u ẩ
T n ầ xu t ấ b a ữ ăn
Tỷ lệ hộ nghèo đói
Tỷ lệ th t ấ nghi p ệ
Th i ờ gian trung bình các bà mẹ dành cho chăm sóc trẻ
Đ t ấ đai
L ượ ng
m a ư
Th c ự ph m ẩ cơ b n ả tính theo Kg do gia đình s n ả xu t ấ trong năm, giá trị thành ti n ề
Năng su t ấ các lo i ạ th c ự ph m ẩ (Kg/ ha/ năm )
Di n ệ tích canh tác (Ha/ đ u ầ ng ườ ) i
L ượ m a ng ư trung bình năm
Trang 24D ƯỠ NG CÓ THỂ LÀ NGUYÊN NHÂN, H U Ậ QUẢ
HAY LÀ B NG Ằ CH NG Ứ C A Ủ QUÁ TRÌNH DINH
D ƯỠ NG C A Ủ CÁ THỂ HAY QU N Ầ TH Ể
CHỈ TIÊU NÀY NÓI LÊN TTDD C A Ủ BÀ MẸ
TRONG TH I Ờ KỲ MANG THAI, TTDD HI N Ệ T I Ạ
C A Ủ Đ A Ứ TRẺ VÀ TIÊN L ƯỢ NG S C Ứ KH E Ỏ
C A Ủ Đ A Ứ TRẺ SAU NÀY.
Trang 25– CÂN N NGẶ THEO TU IỔ LÀ CHỈ TIÊU HAY DÙNG NH T, Ấ M TỘ
Đ AỨ TRẺ Đ ƯỢ C NUÔI DƯỠNG Đ YẦ Đ ,Ủ H PỢ LÝ SẼ TĂNG
CÂN HÀNG THÁNG
– CHI UỀ CAO THEO TU IỔ LÀ CHỈ TIÊU CÓ GIÁ TRỊ NH T Ấ NÓI
VỀ CH T Ấ LƯỢNG CON NGƯỜ I VÀ CH TẤ LƯỢNG CU CỘ
S NGỐ Đ CẶ BI TỆ LÀ CH TẤ LƯỢNG C AỦ B AỮ ĂN. CHI UỀ
CAO THEO TU IỔ TH PẤ NÓI LÊN TÌNH TR NGẠ THI UẾ DINH
DƯỠNG MÃN TÍNH
– CÂN N NGẶ THEO CHI UỀ CAO LÀ CHỈ TIÊU PH N Ả ÁNH
TTDD HI NỆ T I,Ạ N UẾ CÂN N NGẶ THEO CHI UỀ CAO TH PẤ
CH NGỨ TỎ TÌNH TR NG Ạ THI UẾ DINH DƯỠNG C PẤ TÍNH– CÂN N NGẶ VÀ CHI UỀ CAO TU IỔ NH PẬ H CỌ PH NẢ ÁNH
QUÁ TRÌNH DINH DƯỠNG TRƯỚ C ĐÓ
Trang 26HỆ TH NG Ố GIÁM SÁT
DINH D ƯỠ NG
Trang 27DD CÓ TÍNH Đ AỊ PHƯƠNG (B NHỆ KHÔ M T,Ắ B NHỆ BƯỚ U C ,Ổ
B NHỆ THI UẾ MÁU DO THI UẾ S T…),Ắ TỔ CH CỨ ĐI UỀ TRA NG UẪ
Trang 28PH IỐ H PỢ V IỚ TRUNG ƯƠNG VÀ Đ AỊ PHƯƠNG.
CÓ THỂ TH CỰ HI NỆ CÁC NHI MỆ VỤ NHƯ TUY NẾ TRUNG ƯƠNGTRÊN Đ AỊ BÀN T NH.Ỉ
LÀ TUY NẾ TR CỰ TI PẾ THU TH P,Ậ T PẬ H PỢ CÁC SỐ LI U,Ệ Đ NGỒ
TH IỜ ĐI MỂ QUAN TR NGỌ NH TẤ LÀ Đ AƯ RA CÁC CAN THI PỆ H PỢ LÝ
VÀ K PỊ TH IỜ KHI C NẦ THI T.Ế
Trang 29• ĐI U Ề KI N Ệ ĐỂ CÁC XÃ PH ƯỜ NG ĐÁNH GIÁ TTDD
– ĐANG TRI N Ể KHAI CH ƯƠ NG TRÌNH PHÒNG
Trang 30NHI M Ệ VỤ ĐÁNH GIÁ SDD
– CÂN TRẺ : – H I Ỏ NGÀY THÁNG NĂM SINH VÀ TÍNH THÁNG
TU I Ổ – TRA B NG Ả ĐỂ BI T Ế TRẺ SDD HAY KHÔNG – THÔNG BÁO V I Ớ BÀ MẸ
– CÁN BỘ Y TẾ XÃ VÀ THƯ KÝ CH ƯƠ NG TRÌNH PCSDDTE
– KI M Ể TRA VI C Ệ CÂN TRẺ TÍNH TU I Ổ TRA
B NG Ả – T P Ậ H P Ợ K T Ế QUẢ TÍNH TỶ LỆ SDD C A Ủ XÃ
Trang 31CÁC BƯỚC TI NẾ HÀNH
•
•
•
B ƯỚ 1: T P C Ậ H PỢ DANH SÁCH TRẺ EM DƯỚ 5 TU II Ổ
B ƯỚ 2: TI N C Ế HÀNH CÂN TRẺ
ĐI MỂ CÂN: Ở TRUNG TÂM THOÁNG CÓ N IƠ ĐỂ CÂN V IỚCÁC HỘ Ở XA N UẾ CÓ ĐI UỀ KI NỆ NÊN T IỚ T NẬ NHÀ ĐỂ CÂN
GHI PHÍ U:Ế THÔNG TIN: HỌ TÊN TR ,Ẻ GI I,Ớ NGÀY SINH, TÊN BỐ
Trang 32GIÁM SÁT DINH D ƯỠ NG Ở VI T Ệ NAM
ĐỂ XÂY D NG Ự HỆ TH NG Ố GSDD
HOÀN CH NH Ỉ
Trang 34M T Ộ VÀI ĐỀ XU T Ấ CHO SỰ C I Ả THI N Ệ
TÌM HI UỂ ĐỂ BI TẾ TRƯỚC ĐƯỢC NH NGỮ Ý Đ NHỊ VÀ NHU C UẦ
CUNG C PẤ CHO NGƯỜI SỬ D NGỤ CÁC KI NẾ TH CỨ VÀ HI UỂ
LÀM CHO T TẤ CẢ M IỌ NGƯỜI THAM GIA TR CỰ TI PẾ HAY
GIÁN TI PẾ VÀO VI CỆ Đ AƯ RA NH NGỮ QUY TẾ Đ NHỊ VỀ DD Ở
T TẤ CẢ CÁC C P,Ấ HI UỂ GIÁ TRỊ C AỦ CÁC THÔNG TIN VỀ
QUY TẾ Đ NHỊ NÀY B NGẰ VI CỆ ĐI UỀ CH NHỈ NH NGỮ PHƯƠNGPHÁP VÀ NH NGỮ Y UẾ TỐ LIÊN QUAN
www.hsph.edu.vn
Trang 35HỆ TH NG Ố THÔNG TIN DINH D ƯỠ NG (NIS)
NH NGỮ CHỈ TIÊU NÀO C NẦ THU TH PẬ VÀ Đ AƯ RA THÔNG
T IẢ CÁC SỐ LI UỆ THÀNH CÁC THÔNG TIN PHÙ H PỢ V IỚ
www.hsph.edu.vn
Trang 36GIÁM SÁT DINH D ƯỠ NG
NĂNG L ƯỢ NG – T NG Ổ SỐ CH T Ấ BÉO –
L ƯỢ NG CH T Ấ BÉO Đ NG Ộ V T Ậ – Đ ƯỜ NG – CÁC CH T Ấ CH NG Ố Ô XY HÓÀ
CÁC CHỈ TIÊU S C Ứ KH E: Ỏ BÉO TRỆ –
CHOLESTEROL HUY T Ế THANH – HUY T Ế
ÁP
B NH Ệ T T: Ậ TIM M CH Ạ – CAO HUY T Ế ÁP –
Đ T Ộ QUỴ – UNG THƯ – ĐÁI Đ ƯỜ NG
www.hsph.edu.vn
Trang 37• C I Ả THI N Ệ PH ƯƠ NG PHÁP THU TH P Ậ SỐ LI U Ệ
• CÓ CHI N Ế L ƯỢ C TRUY N Ề THÔNG
Trang 38Đ t ấ đai
Th i ờ ti t ế
Kỹ thu t ậ Phân bón
Gi ng ố Lao đ ng… ộ
L u ư thông Phân ph i ố
Thu nh p ậ VAC Giá cả u
Ư tiên trong gia đình
Th c ự ph m ẩ t i ạ
hộ gia đình
T p ậ quán
Th c ự ph m ẩ cho các thành viên
Xu t ấ kh u ẩ Hao h t ụ do b o ả qu n ả
Nh p ậ kh u ẩ
Vòng th c ự ph m ẩ
Trang 39NHƯ V Y, Ậ GIÁM SÁT DINH D ƯỠ NG LÀ M T Ộ HỆ TH NG Ố
T P Ậ H P Ợ CÁC D N Ẫ LI U Ệ TH ƯỜ NG KỲ BAO G M Ồ CẢ
CÁC CU C Ộ ĐI U Ề TRA Đ C Ặ HI U, Ệ CHO PHÉP ĐÁNH GIÁ TÌNH TR NG Ạ DINH D ƯỠ NG HI N Ệ NAY HO C Ặ DỰ BÁO TÌNH HÌNH TRONG T ƯƠ NG LAI, VÌ V Y Ậ GSDD LÀ M T Ộ
CÔNG CỤ CH N Ẩ ĐOÁN VÀ DỰ BÁO CHI N Ế L ƯỢ C,
KHÔNG THỂ TH C Ự HI N Ệ T T Ố Đ ƯỜ NG L I Ố DINH
D ƯỠ NG N U Ế KHÔNG CÓ M T Ộ HỆ TH NG Ố GIÁM SÁT
DINH D ƯỠ NG M NH Ạ VÀ ĐỦ TIN C Y Ậ
Trang 40ti pế
Nguyên nhân
Trang 41www.hsph.edu.vn Nguyên nhân SDD Waterlow
Thiên tai h nạ hán
Chi nế tranh
Nghèo đói Sự thi tệ h iạ Xã h iộ (thi uế ki nế th c)ứ
Trang 43Thi u ế th c ự ph m, ẩ chăm sóc, y tế
www.hsph.edu.vn
Gi m ả khả năng chăm súc trẻ
Thi u ế dinh
d ưỡ ng bào thai
PHỤ NỮ SDD
PN có thai Tăng cân kém
Nhi m ễ trùng
th ườ ng xuyên
Thi u ế th c ự ph m, ẩ chăm sóc, y tế
Gi m ả trí thông minh
Thi u ế th c ự ph m, ẩ chăm sóc, y tế
Trang 45NIN (1990)
malefemale
Trang 46Đặc điểm 1964 1966 1970 1975 1981 1985 2000
Năng lượng (Kcal) Tổng số protein (g) Protein đ ng ộ v t ậ (g) Protein ĐV/ Protein TS(%)
1872 47 6.5 14.4
1912 60 12 21.9
1925 52 10 18
1930.9 61.9 20.8
33.5
Ch t ấ béo (g)
Ch t ấ béo th c ự v t ậ (g)
14.5 4.4
12.7 4.6
12.8 5.4
24.9 9.7
% năng
lượng cung cấp
từ
Protein
Ch t ấ béo Glucid
10 7 83
13 6 81
11 6 83
13.0 12.0 75
Đ CẶ ĐI MỂ KH UẨ PH NẦ Ở NÔNG THÔN VI TỆ NAM
Trang 47PHÁT TRI N Ể KINH TẾ VÀ TÌNH HÌNH DINH D ƯỠ NG
Trang 48www.hsph.edu.vn
Trang 49K T Ế LU N Ậ
Ø NH NG Ữ V N Ấ ĐỀ DO THI U Ế DD VÀ DD KHÔNG H P Ợ
LÝ ĐANG CÓ CÁC Ả NH H ƯỞ NG N NG Ặ NỀ Đ N Ế
S C Ứ KH E Ỏ C NG Ộ Đ NG, Ồ Đ C Ặ BI T Ệ Ở CÁC N ƯỚ C ĐANG T N Ồ T I Ạ SONG SONG CẢ V N Ấ ĐỀ TH A Ừ VÀ THI U Ế DD, THI U Ế DD PROTEIN NĂNG L ƯỢ NG VÀ THI U Ế VI CH T Ấ TUY NHIÊN CÁC THI U Ế DD CŨNG
NHƯ TH A Ừ DD CÓ THỂ PHÒNG NG A Ừ Đ ƯỢ C.
HỆ TH NG Ố GSDD CHÍNH LÀ CÔNG CỤ KHOA H C Ọ
C N Ầ THI T Ế ĐỂ PHÁT HI N, Ệ ĐÁNH GIÁ, TÌM HI U Ể
NGUYÊN NHÂN VÀ DỰ BÁO TÌNH HÌNH C N Ầ
THI T Ế CHO CÁC CH ƯƠ NG TRÌNH HÀNH Đ NG Ộ VỀ
DD.
www.hsph.edu.vn
Trang 50Ø THI U Ế HỆ TH NG Ố DỰ BÁO T T, Ố CÁC CH ƯƠ NG
TRÌNH HÀNH Đ NG Ộ THI U Ế CĂN CỨ KHOA H C Ọ
THI U Ế CÁC CH ƯƠ NG TRÌNH HÀNH Đ NG Ộ Đ ƯỢ C THÔNG QUA CÁC C P Ấ CÓ TH M Ẩ QUY N Ề THÌ HỆ
CÁC NGU N Ồ D N Ẫ LI U Ệ KHÁC TỪ BỘ Y T , Ế BỘ
NÔNG NGHI P Ệ PHÁT TRI N Ể NÔNG THÔN, T NG Ổ
C C Ụ TH NG Ố KÊ… XÂY D NG Ự NGÂN HÀNG DỮ
LI U Ệ ĐỂ Đ A Ư RA CÁC THÔNG TIN K P Ị TH I Ờ CHO CÁC CƠ QUAN CÓ TRÁCH NHI M Ệ GIÚP CÁC CƠ
QUAN NÀY Đ A Ư RA CÁC Đ I Ố SÁCH K P Ị TH I Ờ
www.hsph.edu.vn