Bài giảng Bộ môn Dinh dưỡng: Các bệnh thiếu dinh dưỡng có ý nghĩa cộng đồng được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp người học có thể liệt kê các bệnh thiếu và thừa dinh dưỡng có ý nghĩa cộng đồng, trình bày ý nghĩa sức khoẻ cộng đồng của các bệnh thiếu và thừa dinh dưỡng, phân tích nguyên nhân 1 số bệnh thiếu dinh dưỡng và nắm được 1 số biện pháp giải quyết các vấn đề dinh dưỡng cộng đồng. Mời các bạn cùng tham khảo.
Trang 24 Trình bày 1 số biện pháp giải quyết các vấn
đề dinh dƣỡng cộng đồng
Trang 3MỘT SỐ BỆNH THIẾU & THỪA DD THƯỜNG GẶP Ở CỘNG ĐỒNG
THIẾU DINH DƯỠNG THỪA DINH DƯỠNG
- SDD thiếu Protein – Năng lượng - Thừa cân – béo phì
- Thiếu Vitamin A – bệnh khô mắt
- Thiếu máu thiếu sắt
- Thiếu Iod – bệnh bướu cổ
Trang 4SDD – THIẾU PROTEIN, NĂNG LƢỢNG
Trang 5SUY DD – THIẾU PROTEIN, NĂNG LƢỢNG
• Chỉ số nhân trắc: tuổi, CN, CC, bề dày LMDD
• Chỉ số khối cơ thể (BMI) < 18,5
Xác định SDD nhƣ thế nào?
Trang 6SUY DD – THIẾU PROTEIN, NĂNG LƢỢNG
Bắt đầu
thiếu dd Thiếu ít Thiếu
trung bình
Thiếu nặng
- SDD nặng (Marasmus, Kwashiokor,…) hiện nay ít gặp trong CĐ
- SDD thể vừa và nhẹ có ý nghĩa quan trọng vì:
+ Làm tăng nguy cơ bệnh tật và tử vong ở trẻ em
Trang 7SUY DD – THIẾU PROTEIN, NĂNG LƢỢNG
Trang 8SUY DD – THIẾU PROTEIN, NĂNG LƢỢNG
Trang 9SUY DD – THIẾU PROTEIN, NĂNG LƢỢNG
Trang 10SUY DD – THIẾU PROTEIN, NĂNG LƯỢNG
Nguyên nhân trực tiếp
Chế độ ăn uống không đủ : số lượng &
chất lượng
Các bệnh nhiễm trùng : sởi, tiêu chảy
Nguyên nhân gián tiếp
Các yếu tố KT- XH: nghèo đói, văn hóa thấp, vệ sinh kém, phong tục
Các yếu tố môi trường: Nước, không khí
Trang 11SUY DD – THIẾU PROTEIN, NĂNG LƯỢNG
CHIẾN LƯỢC QUỐC GIA VỀ DINH DƯỠNG
2010 – 2020
• Giảm tỷ lệ SDD thể nhẹ cân của trẻ em dưới 5
tuổi trên toàn quốc xuống 14% và dưới 10% vào
năm 2020
• Giảm tỷ lệ SDD thấp còi của trẻ em dưới 5 tuổi
trên toàn quốc xuống dưới 25% (năm 2015) và
dưới 20% (năm 2020)
• Khống chế tỷ lệ thừa cân béo phì của trẻ em
dưới 5 tuổi trên toàn quốc ở dưới mức 5%
Trang 12SUY DD – THIẾU PROTEIN, NĂNG LƢỢNG
Trang 13SUY DD – THIẾU PROTEIN, NĂNG LƢỢNG
Trang 14SUY DD – THIẾU PROTEIN, NĂNG LƢỢNG
Trang 15SUY DD – THIẾU PROTEIN, NĂNG LƢỢNG
Trang 16Thiếu vitamin a – bệnh khô mắt
Bạn biết gì về Vitamin A?
Trang 17Thiếu vitamin a – bệnh khô mắt
- Tính phổ biến và nghiêm trọng: theo WHO, mỗi năm ước tính có khoảng 6 triệu trẻ em thiếu Vit A tỉ lệ mù mắt ~ 10%
- Ở VN: năm 2004, trẻ < 5 tuổi thiếu Vit A tiền lâm sàng là 12,4%
chương trình uống Vit A cho trẻ 6 – 36 tháng tuổi đạt >98%, cho bà mẹ sau sinh đạt > 90%
Ý NGHĨA CỘNG ĐỒNG
Trang 18Thiếu vitamin a – bệnh khô mắt
Trang 19Thiếu vitamin a – bệnh khô mắt
• NGUYÊN NHÂN
• Nguyên nhân thiếu Vit A:
• Trẻ không đƣợc bú sữa non
• Mẹ không có sữa hoặc dinh dƣỡng của mẹ không đảm bảo
• Ăn kiêng chất béo, …
• Nguyên nhân bệnh lý thị giác do thiếu Vit A: liên quan đến sự chuyển hoá Rhodopsin của tb hình que và Iodopsin của tb hình
Trang 20Thiếu vitamin a – bệnh khô mắt
XN
X1B
X2 X3
Trang 21Thiếu vitamin a – bệnh khô mắt
- Sắp xếp theo mức độ nguy hiểm?
- Những bệnh mắt do thiếu Vit A nào có thể phục hồi hoàn toàn?
Trang 22Thiếu vitamin a – bệnh khô mắt
Bảng: Tỷ lệ khô mắt do thiếu vitamin A
-
0,05 0,58
>1.0
>5.0 Vệt Bitot (X1B) trẻ em 0,16 0,045 >0.5
Trang 23Thiếu vitamin a – bệnh khô mắt
Trang 24Thiếu vitamin a – bệnh khô mắt
Trang 25Thiếu vitamin a – bệnh khô mắt
Trang 26Thiếu vitamin a – bệnh khô mắt
dự phòng
Trang 27Thiếu vitamin a – bệnh khô mắt
dự phòng
• Bữa ăn phong phú các loại thực phẩm, đặc biệt là tp giàu Vit A
• Khuyến khích cho bú mẹ đến 24 tháng tuổi
• Bổ sung vit A liều cao:
• Phụ nữ sau sinh trong vòng
0-4 tuần: 200.000UI – 1 liều duy nhất
• Trẻ em 6-12 tháng: 100.000 UI
• Trẻ em 1-6 tuổi: 200.000UI
Trang 28Thiếu máu dd do thiếu sắt
Thiếu máu dinh dƣỡng Thiếu máu Thiếu máu thiếu sắt
Ngoài thiếu sắt, những nguyên nhân thiếu máu DD
khác có thể còn có: thiếu acid folic, vit B12,…
Trang 29Thiếu máu dd do thiếu sắt
Theo WHO dựa trên hàm lƣợng Hb
Trang 30Thiếu máu dd do thiếu sắt
Trang 31Thiếu máu dd do thiếu sắt
Ai dễ bị thiếu
máu thiếu
không được nuôi bằng sữa mẹ hoặc
bị suy dinh dưỡng
- Tuổi vị thành niên , nhất là trẻ em gái
- Phụ nữ : mang thai hoặc sau khi sinh
- Người già , nhất là những người
Trang 32Thiếu máu dd do thiếu sắt
- Trẻ biếng ăn, chậm lớn, ảnh hưởng phát triển trí tuệ
- Xanh xao, mất tập trung, trí nhớ kém, ngủ gật, …
- Phụ nữ mang thai: sức đề kháng giảm, sanh con nhẹ cân, nguy cơ bệnh tật và tử vong tăng cho cả mẹ và thai nhi, dự trữ sắt cho thai nhi giảm,…
Trang 33• XN định lƣợng Hemoglobin
Trang 34• Các chế phẩm chứa sắt phổ biến hiện nay: Ferrovit, Fe Nana, Obimin,…
• Loại chứa 60mg sắt nguyên
tố, hoặc kết hợp acid folic, 1
số vitamin khác thường được dùng
• Trẻ nhỏ có thể chọn chế phẩm dạng lỏng
• Tránh lạm dụng ???
Thiếu máu dd do thiếu sắt
Trang 35Thiếu máu dd do thiếu sắt
1 Giữ vệ sinh ăn uống, sinh hoạt 2 Tầm soát phát hiện bệnh
Trang 36Thiếu máu dd do thiếu sắt
3 Sd thực phẩm giàu sắt, acid folic 4 Vit C giúp hấp thu sắt tốt hơn
Trang 37Thiếu máu dd do thiếu sắt
Không uống trà, cà phê ngay sau
bữa ăn Bổ sung sắt cho phụ nữ mang thai và mới sinh
Trang 38Thiếu máu dd do thiếu sắt
Nuôi con bằng sữa mẹ KHHGĐ sinh con cách khoảng
Trang 39Iod
Hormone tuyến giáp
Bướu
cổ
Đần độn, kém phát
Sẩy thai, sinh non
Thiếu iod và bướu cổ
Trang 40Thiếu iod và bướu cổ
• Từ 1992, chương trình phòng chống rối
loạn do thiếu Iod đã được triển khai
đặc biệt vùng miền núi
• 2005 tỉ lệ phủ muối Iod trên toàn
Trang 41Thiếu iod và bướu cổ
Trang 42Thiếu iod và bướu cổ
Trang 43Thiếu iod và bướu cổ
• Đánh giá, sàng lọc thiếu Iod trong cộng đồng
Trang 44PHÒNG CHỐNG
• Sử dụng muối Iod trong
ăn uống – bảo quản
đúng cách tránh làm mất
Iod trong muối
• Đƣa Iod vào các chế
Trang 45EMAIL: huephan0204@gmail.com