Ebook 120 câu hỏi phòng chữa đục thủy tinh thể: Phần 1

Ebook 120 câu hỏi phòng chữa đục thủy tinh thể: Phần 1 giới thiệu các tri thức cơ bản về đục thuỷ tinh thể, đục thuỷ tinh thể do bẩm sinh, đục thuỷ tinh thể do tuổi già. Được trình bày dưới dạng hỏi đáp, để trả lời các vấn đề nguyên nhân gây bệnh, đặc trưng hình thái, cơ chế phát sinh phát triển bệnh, phương pháp chẩn đoán điều trị, biện pháp dự phòng và bảo vệ, một cách đơn giản, dễ hiểu với đại chúng.

THÁI NHIÊN và Ts Y học PHẠM VIẾT Dự

09 Nguyên Tđt Thành P12 04, TP HCM

ĐT: 08.9400258

3 NHÀ SÁCH NGUYỀN VÂN c ừ (Chi Nhánh Quân 1, TP.HCM)

235C Nguyẻn Vởn cư Q 1.ĨP H C M

ĐT: 08.920876 4.SỈÊU TH| SÁCH NGUYỀN VÁN c ừ (Chi Nhánh Quộn 10, TP HCM)

' 601-603 C ách M ợng Tháng 8 Q 10 TP HCM

t ĐT: 08.8641534

5 NHÀ SÁCH NGUYỀN VÂN c ừ (Chi Nhánh Quộn Bình Thọnh, TP HCM)

551 ABC Xỗ V iết Nghệ Tĩnh P12 QBT TPHCM

ĐT:08.8984476

6 NHÀ SÁCH NGUYỄN VÂN c ừ (Chi Nhánh Quện 6, TP HCM)

18 ỉ- 189 HÔNG BÀN P9 0 6 TP HCM

ĐT: 08.9606023

7 NHÀ SÁCH NGUYỄN VÃN c ừ (Chi Nhánh Đồng Thóp)

42 Nguyễn Huệ Thi Xà Cao Lởnh Tỉnh E)ồng Tháp

ĐT: 067.854362

8 NHÀ SÁCH NGUYỄN VÃN c ừ (Chi Nhánh Quộn 7 TP HCM)

1/6 HUỲNH TẤN PHÁT Q7 TP HCM

Đĩ: 08.7731893

9 NHÀ SÁCH NGUYỀN VẢN c ừ (Chl Nhánh Hà Nội)

36 Xuân Thủy Q cổu G lđ y Tp Hà NỘI

ĐT: 04.7549098

10 NHÀ SÁCH NGUYỄN VẢN c ừ (Chi Nhánh Thủ Đức)

188 Vô Vởn Ngớn KP1 p BÌNH THỌ Q.TĐ TP.HCM

14 SIÊU THI QUẢNG NGẢI

70 Đợi Lộ Hùng vương TP QUẢNG NGẢI QN

ĐT: 055.829376

15 SIÊU THI ĐỒNG NAI

2B+4A QUỐC Lộ l KHU PHỐ 2 p TẢN HIỆP TP BIÊN HÒA ĐỔNG NAI

ĐT: 061.219677

16 SIÊU THI VẢN HÓA TIỀN GIANG

53 Đinh Bộ Unh TP MỸ THO TIỀN GIANG

ĐT: 073.829463

n o CẢ u HỎ I PHÒNG CHỮA

ĐỤC THUỶ TINH TH Ể

120 Câu HỎI PHÒNG CHữH 0ỤC ĨHUV TINH THỂ

Người biên soạn: THAI NHIÊN

LỜI NÓI ĐẦU

ục thuỷ tinh thể là một loại bệnh mắt đa phát

và thường gặp trong lảm sàng; đặc biệt đục thuỷ tinh thể do tuổi già, là một trong những bệnh mắt hay gặp nhất của người già Nó ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ thể chất và tinh thần, củng như khả năng nhìn của bệnh nhăn, ảnh hường đến cả công tác

và sinh hoạt của họ, cũng như đem đến những tổn thất nhất định cho gia đình và xã hội Do đó phòng, chữa đục thuỷ tinh thể là một nhiệm vụ quan trọng của việc phòng, chữa mù loà.

Do điều kiện môi trường, hoàn cảnh sinh hoạt vật chất và tinh thần của con người trong nửa cuối thế kỉ

20 thay đổi rất mạnh, khiến tỉ lệ người bị đục thuỷ tinh thể trên thế giới củng như ở Việt Nam ngày càng tăng Bệnh này có thể phát sinh do nhiều yếu tố khác nhau,

có thể do bị thương bên ngoài gây ra, có thể do các bệnh toàn thân hoặc bệnh ở mắt, cũng có thể do lão hoá hoặc

di truyền gây ra; tuy vậy nếu biết đề phòng, biết ăn uống và sinh hoạt đúng đắn vẫn có thể phòng chống được Mặt khác nếu phát hiện sớm, biết dùng đúng thuốc và chọn phương án xử lí thích hợp sẽ không bị mù loà một cách đáng tiếc Ngày nay kĩ thuật mổ nội soi bằng kính hiển vi, công nghệ và vật liệu chế tạo thuỷ

tinh thể nhăn tạo ngày càng hoàn thiện và phổ biến ở khắp nơi trên thế giới, đã giúp rất nhiều người lấy lại được ánh sáng sau nhiều năm chịu mờ loà, đó là điều đáng mừng với tất cả bệnh nhân đục thuỷ tinh thể Đáp ứng nhu cầu của đông đảo bạn đọc bị hoặc có người nhà bị đục thuỷ tinh thể, là lí do đ ể cuốn sách này ra đời Sách gồm 5 phần, giới thiệu: các tri thức cơ bản về đục thuỷ tinh thể, đục thuỷ tinh thể do bẩm sinh, đục thuỷ tinh thể do tuổi già, đục thuỷ tinh thể do ngoại thương và đục thuỷ tinh thể kéo theo Được trình bày dưới dạng hỏi đáp, đ ể trả lời các vấn đề nguyên nhân gây bệnh, đặc trưng hình thái, cơ chế phát sinh phát triển bệnh, phương pháp chẩn đoán điều trị, biện pháp dự phòng và bảo vệ, một cách đơn giản, dễ hiểu với đại chúng Rất mong sách sẽ góp một phần nhỏ vào việc giúp các bạn bảo vệ và phòng chữa đôi mắt quý giá của mình.

T á c giả

và thiếu niên, do hoạt động trao đổi chất diễn ra mạnh mẽ, liên tục nên thuỷ tinh thể có dạng hình bầu dục, không màu, trong suốt Cùng với tuổi tác tăng lên, thành phần nước trong thuỷ tinh thể giảm dần đi, khiến bộ phận trung tâm dần dần cứng lại, xuất hiện một lượng lớn các sắc tố, làm xung quanh thuỷ tinh thể biến dần thành màu xám hoặc vàng nhạt, có trường hợp phần nhân thuỷ tinh thể biến thành mầu nâu sẫm, tuổi càng cao, sự thay đổi này càng rõ rệt, mức độ cứng của phần nhãn càng lớn B ất kể với lý do gì, khi thuỷ tinh thể đã bị biến tính và đục, trở nên không

trong suốt, sẽ ảnh hưởng đến thị lực, đó chính là bệnh đục thuỷ tinh thể.

2 Thuỷ tình thể bình thường có kết cấu như thế nào?

Thuỷ tinh thể bình thường là một tổ chức trong suốt lồi hai m ặt, đường kính khoảng lOmm, dày 4mm, nằm ở phía sau hồng mạc, đồng tử, nằm ở phía trước thể trong suốt, chỗ giao tiếp giữa mặt trước và mặt sau của nó là bộ phận xích đạo, điểm chính giữa của m ặt trước là cực trước, điểm chính giữa m ặt sau gọi là cực sau, ở bộ phận xích đạo của thuỷ tinh thể có các dây chằng dạng lông mi bám vào Mối quan hệ giữa vị trí của thuỷ tình thể trong nhãn cầu với các tổ chức xung quanh xem hình 1, 2, 3.

Trong suốt cuộc đời con người, các sợi thuỷ tình thể không ngừng được hình thành, nhưng các sỢi

cũ không bị bong ra mà bị chèn ép ở phần chính giữa, giống như các lớp của củ hành dần dần lớn lên và không có tính đàn hồi Dưới kính hiển vi,

ta nhìn thấy kết cấu bên trong của thuỷ tình thể được chia làm 3 lớp từ ngoài vào trong: (1) Tầng màng túi là tầng bên ngoài bao bọc toàn bộ thuỷ tình thể (2) Tầng ch ất da, là tầng dưới màng túi, được chia làm hai tầng nhỏ là tầng chất da trước

và tầng chất da sau (3) Tầng nhân, nằm chính

giữa thuỷ tinh thể, ở người lớn có thể nhìn thấy nhân phôi thai, nhân thai nhi, nhân trẻ nhỏ và nhân người lớn Giữa nhân trẻ nhỏ và nhân người lớn có thể nhìn thấy hai kết cấu thể khe

hở trong suốt, trong y học gọi là khe chữ ’Y" (xem Hình 4).

1 Thể lông mi; 2 Thuỳ tinh thể; 3 Thể trong suốt; 4

Dây chằng treo thuỷ tinh thể; 5 Cơ dạng lông mi

Hình 3 Kết cấu dây chàng treo thuỷ tinh thể

1 Màng túi trước; 2 Tầng chất da trước; 3 Nhân người lớn;

4 Nhân trẻ nhỏ; 5 Nhân thai nhi; 6 Nhân phôi thai; 7 Khe chữ Y

Hình 4 Mặt cắt quang học của thuỷ tửih thể

khi soi khe hở

3 Thuỷ tinh thể có chức năng gì?

Người ta thường ví mắt như một chiếc máy ảnh Máy ảnh bao gồm ống kính, cửa chập, hộp tối, phim và cơ cấu điều chỉnh Kết cấu của mắt ngươi cũng như vậy Giác m ạc và thuỷ tinh thể tương đương với ống kính, đồng tử tương đương với cửa chập, màng m ạch tương dương với hộp tối, võng

m ạc tương đơng với phim Có thể thấy thuỷ tinh thể giữ một vị trí quan trọng trong m ắt người Chức năng của nó là:

(1) Chức năng hội tụ ánh sáng tạo thành ảnh: thuỷ tinh thể là thấu kính lồi, làm cho các tia sáng song song từ bên ngoài vào bị khúc xạ, sau

đó hội tụ trẽn võng m ạc, thông qua hoạt động thần kinh truyền dẫn tín hiệu đến trung khu nhìn, khiến con người cảm nhận được hình ảnh của vật thể Nếu thuỷ tinh thể bị đục thì ánh sáng đi vào sẽ bị tán xạ hoặc không di qua dược, khiến không thể hội tụ được trên võng m ạc, khiến ngươi ta không nhìn rõ được sự vật.

(2) Chức năng điều tiết tiêu cự: khi còn trẻ, khi nhìn xa, nhìn gần mọi vật đều rất rõ, nhưng khi tuổi tác gia tăng, nhìn các vật ở gần sẽ không

rõ nữa (ví dụ như đọc sách).

Đó là do chức năng điều tiết của m ắt đã bị giảm Chức năng điều tiết của m ắt chủ yếu là do thuỷ tinh thể và cơ dạng lông mi thực hiện Khi

chú ỷ nhìn vào một vật ở gần, cơ lông mi sẽ co lại, dây chằng thuỷ tinh thể lỏng ra, làm thuỷ tinh thể lồi hơn, vì vậy độ khúc xạ của ánh sáng

sẽ lớn hơn, khiến ảnh của vật ở gần rơi đúng vào võng m ạc Ngược lại, khi nhìn vật ở xa, cơ lông

mi chùng đi, dây chằng thuỷ tinh thể căng lên, làm thuỷ tinh thể bớt lồi đi, độ khúc xạ giảm khiến ảnh của vật ở xa rơi lên võng m ạc Mắt người sở dĩ có thể thích ứng với cả vật ở xa lẫn ở gần là nhờ sự co giãn, căng chùng của thuỷ tính thể và cơ lông mi, đó chính là chức năng điều tiết của thuỷ tinh thể.

(3) Chức năng chắn tia tử ngoại: khi tuổi càng cao, thì độ trong suốt của thuỷ tinh thể càng giảm dần đi, phần nhân thuỷ tinh thể cũng bị cứng hơn Mức độ cứng càng lớn thì khả năng hấp thu tia tử ngoại và sóng ngắn càng mạnh, nên giúp cho võng m ạc tránh không bị tia tử ngoại gây tổn hại Bởi vậy, sau khi mổ bỏ thuỷ tinh thể thì phải đeo m ắt kính màu hấp thu tía

prôtêin cao và hoạt động trao đổi chất rất phức tạp Nhưng đặc điểm sinh lý này đảm bảo cho thuỷ tinh thể luôn trong suốt.

Đặc điểm sinh lý của thuỷ tinh thể:

(1) Hàm lượng prôtêin cao: hàm lượng prôtêin trong thuỷ tinh thể tới 35%, nên thuỷ tính thể là

tổ chức có hàm lượng prôtêin cao nhất trong cơ thể con người X ét từ góc độ sinh hoá, đục thuỷ tinh thể chủ yếu là do sự thay đổi của prôtêin Thuỷ tinh thể thường có màu vàng nhạt khi tuổi tác tăng lên, do các sản phẩm trao đổi prôtêin trong thuỷ tinh thể gãy ra Đó chính là sự thay đổi sinh lý ở người cao tuổi bĩnh thường.

(2) Hoạt động trao đổi chất vừa chậm vừa phức tạp: các chất dinh dường cung cấp cho thuỷ tỉnh thể được lấy từ thể trong suốt trong nhăn cầu và phòng nước xung quanh, dinh dưỡng cần thiết dể duy trì

sự trao đổi chất bình thường, được khuếch tán vào trong thuỷ tinh thể nhờ tác dụng thẩm thấu và lan toả thông qua các màng nang (túi) Các sản phẩm trao đổi chất cũng dược bài tiết ra ngoài nhờ quá trình đổi dịch thể với xung quanh, bởi vậy quá trình trao đổi chất diễn ra rất chậm Khi trong phòng nước và thể trong suốt bị thay đổi vẻ thành phần thì trao đổi chất trong thuỷ tinh thể cũng bị ảnh hưởng Ngoài ra, hàm lượng vitamin c và peptid trong thuỷ tinh thể người bình thường tương đối cao,

còn ở người cao tuổi lại thấp Thêm vào đó, ở người già, thành phần chất béo và hàm lượng canxi, phốtpho trong thuỷ tinh thể tăng, khiến quá trinh trao đổi chất trong thuỷ tinh thể bị rối loạn và thúc đẩy bệnh đục thuỷ tinh thể phát sinh.

(3) Hoạt tính của men cao: trong thuỷ tính thể

có hai loại men thuỷ phân prôtêin Một loại tham gia vào quá trình tự hoà tan của prôiêin trong thuỷ tính thể Khi độ pH trong thuỷ tinh thể thấp hơn 7,4, có thể làm cho thuỷ tinh thể mờ đục do tính tự tan của prôtẽin bị thay đổi Loại men kia có tác dụng loại bỏ các prõtêin bị biến tính và trầm lắng

để ngăn ngừa thuỷ tính thể bị đục Nếu hoạt tính của loại men này giảm đi, thì các prôtêin bị biến tính sẽ tích lại rồi gây ra bệnh thuỷ tính thể (4) Có khả năng hấp thu nước: các sỢi trong thuỷ tinh thể có khả năng hấp thụ một lượng lớn nước Nếu áp suất thẩm thấu của phòng nước bị thay đổi hoặc màng túi thuỷ tính thể bị rạn nứt, tổn thương thì một lượng lớn nước trong phòng nước bị hấp thụ làm các sỢi của thuỷ tính thể bị căng chương rồi dẫn đến đục thuỷ tính thể.

5 Bệnh thuỷ tình thể ở giai đoạn đầu có những thay đổi gì?

Rất nhiều người cho rằng, mình bị đục thuỷ tinh thể, nhưng sau khi làm giãn to đồng tử, rồi

kiểm tra bằng kính hiển vi có đèn soi khe nứt, bác sĩ lại kết luận thuỷ tinh thể vẫn bình thường nhưng bị lão hoá Những trường hựp này không những gây sức ép về tinh thần cho bệnh nhân

mà còn gây cho bác sĩ những rắc rối không cần thiết Nguyên nhân chính là do không phân biệt được rõ những thay đổi sinh lý trong thuỷ tinh thể và những biến đổi do đục thuỷ tinh thể ở giai đoạn đầu gây ra Vậy làm thế nào để phân biệt hai loại thay đổi này.

(1) Thay đổi vẻ m ặt sinh lý: người bình thường, khi tuổi cao, phần trung tâm thuỷ tinh thể bị cứng dần lên, m ật độ quang học tăng lẽn Trong nhân người lớn, những hoa văn như phù điêu tăng lên, có trường hợp giống như đỉnh núi gồ lên, có độ phản quang mạnh, m ật độ chất da của thuỷ tinh thể cũng tăng lên nên có màu vàng nhạt (đó là do lượng axit amin tăng lên gây ra), hiện tượng này ở khu ch ất da sau rõ rệt hơn, có lúc ở phía dưới túi hoặc ở bề m ặt nhân người lớn xuất hiện 1 đến 2 bọt rỗng dộc lập, cũng có thể

có sự thay đổi về khúc xạ ánh sáng (như cận thị, viễn thi, chức năng điều tiết kém), chỉ cản đeo kính cận (hoặc viễn) là thị lực vẫn bình thường Những hiện tượng này đều là sự thay đổi sinh lý của thuỷ tinh thể, giống như hiện tượng đẩu bạc

da nhăn ở người già.

(2) Những thay đổi do đục thuỷ tính thể giai đoạn đầu:

o Các lớp của thuỷ tinh thể bị tách ra, trên chất da của thuỷ tinh thể xuất hiện những đường vết có độ rộng nhất định, xếp song song với nhau, làm tăng độ phản quang của các sợi thuỷ tinh thể, có lúc còn phát sinh những rìa xờm ở xung quanh (hình 5) Trong lâm sàng người ta cho rằng, các tầng thuỷ tinh thể bị tách nhau là do chất da lớp của thuỷ tinh thể hút nước tích đọng lại gây ra.

Hình 5 Bong tầng đ ế Hình 6 vết nứt nước

© Hình thành các vết nứt nước hoặc xuất hiện nhiều bọt rỗng: Các vết nứt nước nằm ở sâu hoặc

tầng giữa của chất da thuỷ tinh thể, ở xung quanh vết nứt chữ Y, có thể xuất hiện các tia lan ra ngoài, trên mặt cắt quang

và số lượng không đều

nhau nhưng không tồn tại

độc lập Kết cấu của chất

da của thuỷ tinh thể xung

quanh bọt rỗng không rõ Hình 7 Bọt rỗng trong

ràng (xem hình 7) thuỷ tinh thê đục

© Xung quanh thuỷ

tinh thể xuất hiện nhiều chỗ đục dạng nốt, phiến hay dạng lông vũ, có loại có hình vân gỗ, có loại như hình bánh xe, các sợi của thuỷ tinh thể xung quanh đó phản quang mạnh.

© Nhân thuỷ tinh thể biến thành màu trắng xám hoặc màu vàng đục, m ất đi độ trong suốt vốn có, khiến thị lực bệnh nhân giảm dần.

Phân biệt được hai loại thay đổi này có ý nghĩa rất quan trọng trong lâm sàng nhãn khoa,

ở giai đoạn đầu của bệnh đục thuỷ tinh thể, nếu phát hiện thấy những biến đổi nói trên, có thể điều trị bằng thuốc để giữ bệnh ổn định ở một mức độ nhất định, ngăn chặn hoặc làm chậm quá trĩnh phát triển đục thuỷ tinh thể, đây cũng

là điểm được giới y học rất chú ý trong nghiên cứu điều trị đục thuỷ tinh thể bằng thuốc.

6 Có những nguyên nhân nào gây ra đục thuỷ tình thể?

Người ta bị đục thuỷ tinh thể như thế nào? Đây là vấn đề được rất nhiều người cao tuổi quan tâm Có rất nhiều nguyên nhân gây ra bệnh này, trong đó có các nguyên nhân chính sau:

(1) Bị tổn thương do ngoại thương hoặc do tia phóng xạ.

(2) Do trúng độc thuốc hoặc do mắc một số bệnh nghiêm trọng về m ắt (như viêm màng sắc tố) (3) Do quá trình phát dục trong bảo thai bị trở ngại.

(4) Do một số bệnh toàn thân hoặc do trở ngại trao đổi chất (như bệnh ưểu đường, chức năng tuyến giáp trạng kém).

Đối với đục thuỷ tinh thể thường gặp ở người già, hiện vẫn chưa tìm được nguyên nhân xác đáng, nhưng rất nhiều ỷ kiến cho rằng, có liên quan đến các nhân tố sau:

(1) Trao đổi chất dinh dưỡng trong thuỷ tinh thể bị trở ngại: do tuổi cao, động m ạch toàn thán thương bị xơ cứng, chức năng thải dộc và trao đổi chất của gan bị trở ngại, chức năng bài tiết của tiiạn bị rối loạn, dẫn đến tỉ lệ glutathionin, vitamin

và muối võ cơ trong máu m ất cân bằng Những nguyên nhân này dều gây ảnh hưởng không tốt đến quá trình trao đổi chất dinh dương trong thuỷ tinh thể Ngoài ra, thiếu vitamin c , sự thay đổi nồng độ pH trong thuỷ tinh thể và sự thay đổi áp suất thẩm thấu nước gây ra hiện tượng nước và một số ch ất độc thấm vào thuỷ tinh thẻ làm prõtêin của thuỷ tính thể bị biến tính, các sợi phù thũng, rồi cuối cùng gây ra đục thuỷ tính thể (2) Chiếu xạ của tía tử ngoại: trong điều kiện ở ngoài trời bị chói m ắt trong thời gian dài, ngoài việc m ắt bị trực tiếp tổn thương, tía tử ngoại còn làm ảnh hưởng đến quá -trinh hoàn nguyên ôxy hoá trong thuỷ tính thể, làm thuỷ tính thể bị biến tính Các điều tra về đục thuỷ tính thể thường gặp cho thấy: ở vùng cao nguyên và phía Nam, tỉ

lệ đục thuỷ tính thể cao hơn rất nhiều so với khu vực đồng bằng và miền Bắc Bởi vậy người ta cho

rằng, tía tử ngoại chiếu vào m ắt có thể thúc đẩy

sự hình thành đục thuỷ tính thể.

(3) Rối loạn nội tiết: trong lâm sàng thường thấy bệnh tiểu đường, chức năng tuyến giáp trạng suy giảm đều có thể làm tăng nặng và làm phát sinh đục thuỷ tính thể tuổi già Do đó, có thể thấy rối loạn nội tiết là một trong những nguyên nhân gây ra đục thuỷ tính thể tuổi già.

(4) Nhân tố di truyền: có một điều tương đối rõ ràng là đục thuỷ tinh thể bẩm sinh có liên quan chặt chẽ với di truyền trong gia tộc Có một số học giả cho rằng, một bộ phận bệnh đục thuỷ tính thể tuổi già cũng có quan hệ nhất định với di truyền, nhưng nhân tố di truyền phải thông qua ảnh hưởng hoạt động trao đổi chất tinh tế và phức tạp của thuỷ tính thể mới phát huy được tác dộng (5) Nhân thuỷ tinh thể bị cứng lại và mất nước:

có người cho rằng, đục thuỷ tính thể do tuổi già

là một bộ phận của hiện tượng lão suy của cơ thể, cũng giống như hiện tượng toàn cơ thể bị lão hoá Khi tuổi tác tảng lên, thuỷ tính thể bị lão suy, trao đổi chất trong tế bào thuỷ tính thể giảm thấp, tốc độ phân chia nhân tế bào cũng giảm xuống, thêm vào đó là áp lực thẩm thấu của phòng nước bị thay đổi và độ dẫn điện tăng lên, làm hiện tượng ồxy hoá bên trong tế bào tăng lẽn, dẫn dến đục thuỷ tính thể.

7 Sau khi bị đục thuỷ tình thể thường có những cảm giác gì?

Căn cứ vào đặc trưng, hình thái học và nguyên nhân, có thể phân đục thuỷ tinh thể thành nhiều loại Ngoài đục thuỷ tinh thể do ngoại thương có nguyên nhân gây bệnh rõ ràng ra, còn lại tất cả loại dục thuỷ tinh thể khác, phần lớn đều phát bệnh chậm chạp, phát triển dần dần Do vậy, sau khi bị đục thuỷ tính thể, ở giai đoạn đầu hầu như không có cảm giác gì, m ắt bị bệnh cũng không đỏ, không sưng, không đau, không ngứa, chỉ cảm thấy trước m ắt có lớp mù trắng, nhìn mọi vật thấy mở mờ, không phân biệt được rõ các vật nhỏ, thị lực suy giảm dần, hơn nữa không thể điều chỉnh bằng kính được Có lúc có hiện tượng nhìn vật bị cong vẹo, nhìn một vật thành hai hoặc nhiều vật Với những người bị đục thuỷ tinh thể do nhân hoặc đục thuỷ tinh thể kế phát, khi ánh sáng mạnh (như ngày nắng) thì thị lực lại kém, khi ánh sáng yếu (như ban đêm, chập choạng tối) thì ngược lại thị lực lại rất tốt Đó là

do với tia sáng yếu, con ngươi to ra, các tia sáng

đi qua phần xung quanh thuỷ tinh thể còn trong suốt nên có thể xuyên vào trong Khi tia sáng mạnh, con ngươi thu lại, số tia sáng đi vào m ắt ít

và không thể đi qua chính giữa thuỷ tinh thể bị đục nên cảm thấy nhìn mờ ảo không rõ Khi nhiều tuổi thuỷ tinh thể ngày càng cứng lại thì độ

chiết quang của nó cũng tăng lên, do đó có thể bị cận thị do thuỷ tinh thể, đồng thời do đục thuỷ tinh thể không đều (như bóng nước, khe nước )

có thể dẫn đến tán xạ ánh sáng và càng làm cảm giác nhìn vật mờ ảo nặng thêm.

Ngoài ra, có một số ít người đục thuỷ tinh thể, khi bệnh đang phát do thuỷ tinh thể hấp thu một lượng nước quá nhiều làm cho thuỷ tinh thể trương phồng, thể tích tăng lớn, gây trở ngại cho thể lõng mi hoặc đồng tử, dẫn đến nhãn áp tăng cao, y học gọi là 'bệnh thong manh kế phát", bệnh nhân có thể có các chứng kéo theo nghiêm trọng như đau mắt, đau đầu dữ dội, người nặng có thể

có buồn nôn, ói mửa.

8 Kiểm tra đục thuỷ tinh thể như thế nào?

Thường có người hỏi, bị đục thuỷ tinh thể thì phải làm những kiểm tra nào? Thời gian bao lâu kiểm tra một lần là tốt nhất Điều đó căn cứ vào điều kiện chữa trị của người bệnh và trĩnh dộ chữa trị của địa phương mà phân tích cụ thể Thông thưởng, người bị đục thuỷ tính thể phải thực hiện những kiểm tra sau đây:

(1) Đối với người đục xung quanh thuỷ tinh thể không ảnh hưởng đến thị lực, có thể 6 tháng kiểm tra 1 lần bằng dọi đèn tìm vết nứt, để tìm hiểu phạm vi đục có mở rộng hay không, hình

thái có thay đổi hay không, túi sau có bị đục hay không, vv Người có điều kiện, tốt nhất mỗi năm chụp ảnh thuỷ tinh thể (mặt cắt dọi sáng vết nứt) hoặc phân tích định hướng của đục thuỷ tinh thể (2) Đối với người đục không có quy tắc, có nhiều khe nước, làm thay đổi chiết quang (như cận thị, viễn thị, tán quang ), ngoài cách kiểm tra bằng dọi đèn khe nứt, phải căn cứ vào mức

độ suy giảm thị lực và tính chất công việc của bệnh nhân, cho làm kiểm tra bằng máy đo thị lực vỉ tính để điều chỉnh thị lực tốt nhất.

(3) Đối với người bị đục thuỷ tính thể rõ rệt, ít nhất mỗi năm phải kiểm tra thị lực 1 lần và kiểm tra đáy m ắt và dọi đèn soi khe nứt để tìm hiểu thực trạng đục thuỷ tính thể và xem đáy m ắt có thay đổi bệnh lý hay không.

(4) Đối với người đục thuỷ tính thể gần thành thục (thị lực dưới 0,1) hoặc túi sau bị đục rõ rệt, thị lực suy giảm nghiêm trọng thì phải kiểm tra cảm giác ánh sáng 5m, định vị ánh sáng, cảm giác màu, dãn con ngươi để dọi đèn soi khe nứt, khi cần có thể cho siêu âm và kiểm tra điện nhãn sinh lý (ERG, VEP) và chuẩn bị phẫu thuật đục thuỷ tính thể.

Tóm lại, khi kiểm tra đục thuỷ tính thể phải tuỳ cơ ứng biến cho phù hợp, mỗi người mỗi khác, căn cứ vào các nhân tố như mức độ, phạm vi

thuỷ tinh thể đục, mức độ ảnh hưởng đối với thi lực, yêu cầu độ tinh xác của thị giác, w để quyết định thời gian giãn cách và các hạng mục cần kiểm tra nhằm chẩn đoán sớm, chữa trị hợp lý.

9 Đề phòng bệnh đục thuỷ tình thể như thế nào?

Đục thuỷ tinh thể tuy không phải là một bệnh lớn, nhưng có thể làm thị lực suy giảm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến việc học tập, công tác, sinh hoạt hàng ngày, thậm chí, có trường hợp gây ra bất hoà trong gia đình, vợ chồng ly dị (như đục thuỷ tinh thể do ngoại thương) Do vậy, việc phòng tránh đục thuỷ tinh thể, đặc biệt là đục thuỷ tinh thể do tuổi già, ngoại thương, bẩm sinh có vai trò rất quan trọng Các biện pháp chủ yếu như sau: (1) Đục thuỷ tinh thể do ngoại thương:

- Từ nhỏ phải dạy cho trẻ không dùng các vật nhọn để đánh nhau, không được chơi các dồ chơi nguy hiểm như súng có dạn, cung nỏ, w

- Ngươi lớn khi làm việc cần chú ý bảo hộ, cõng nhân luyện kim, đứng máy tiện, w khi làm việc phải mang kính bảo hộ, khi nhãn cầu bị thương phải kịp thời đến bệnh viện nhãn khoa kiểm tra

và chữa trị.

(2) Đục thuỷ tính thể do tuổi già: Nguyên nhân phát sinh của loại bệnh này tương đối phức tạp.

Các nhân tố như dinh dưỡng, trao đổi chất, thay đổi nội tiết, chiếu xạ tia hồng ngoại, môi trường, vv đều có thể ảnh hưởng đến việc hình thành thuỷ tinh thể x ử lí đối chứng với những nhãn tố này, phải tăng cường chế độ dinh dưỡng thích hợp, ăn nhiều hoa quả rau xanh, duy trì tâm lí thoải mái, tránh dể ánh sáng quá mạnh và tia hồng ngoại chiếu trực tiếp vào mắt, nếu phát hiện thấy

bị bệnh về nội h ết (như chức năng tuyến giáp trạng yếu) phải kịp thời chữa trị Ngoài ra, phải định kỳ kiểm tra sức khoẻ, kiểm tra thuỷ tinh thể bằng kính hiển vi đèn dọi, khi phát hiện thấy thuỷ tinh thể có những thay đổi ở giai đoạn đầu thì phải tích cực lựa chọn thuốc hữu hiệu để điều trị; đó cũng là biện pháp hữu hiệu để phòng tránh và ngăn chặn đục thuỷ tinh thể phát triển (3) Đục thuỷ tính thể do bẩm sinh: do người

mẹ và nhân tố di truyền gây ra, loại hình đục thuỷ tính thể này hoàn toàn có thể phòng tránh được Thời kì mang thai, nhất là 3 tháng dầu, chính là giai đoạn hình thành phôi m ắt, người mẹ phải tránh không để bị cảm cúm, sốt, m ẩn ngứa và nổi mề đay, nếu bị bệnh không được tự ý dùng thuốc m à phải theo hướng dẫn của bác sĩ, để tránh ảnh hưởng đến m ắt của thai nhi Ngoài ra phải tránh kết hôn gần huyết thống để đề phòng trẻ bị đục thuỷ tinh thể bẩm sinh do di truyền.

(4) Đục thuỷ tinh thể kế phát: chủ yếu là đề phòng các bệnh về m ắt và bệnh có liên quan đến

sự hình thành đục thuỷ tinh thể Sau khi bị bệnh phải chẩn đoán sớm, kịp thời điều trị có hiệu quả; như bệnh tiểu đường phải chú ý hạn chế trong ăn uống, cố gắng khống chế dường huyết dưới 6,7 mmol/1 (120mg%), định kì dến viện để kiểm tra bằng đèn dọi, nếu thấy thuỷ tinh thể có thay đổi nhỏ nên dùng thuốc điều trị ngay Người bị viêm màng nho mạn tính phải tích cực tìm nguyên nhân, khống chế triệt để chứng viêm và kiên trì điều trị, phòng tránh tái phát, dùng các thuốc bổ hợp lý để tránh chứng viêm ảnh hưởng không tốt đến hoạt động trao đổi chất của thuỷ tính thể.

10 Những thuốc nào có thể điều trị đục thuỷ tinh thể?

Hiện nay chủ yếu có hai phương pháp điều trị đục thuỷ tính thể là phẫu thuật và điều trị bằng thuốc Phẫu thuật cắt bỏ đục thuỷ tính thể đã trở thành phương pháp điều trị hữu hiệu duy nhất đối với đục thuỷ tính thể ở giai đoạn thành thục Còn điều trị bằng thuốc, hiện vẫn ở giai đoạn nghiên cứu thăm dò Nếu dùng thuốc có thể ngăn chặn sự phát triển của đục thuỷ tính thể ở giai đoạn đầu hoặc làm khỏi đục thuỷ tính thể thì đó

là phương pháp lý tưởng nhất trong diều trị đục

thuỷ tính thể Hiện nay, những loại thuốc thường dùng trong lâm sàng có mấy loại sau:

(1) Loại thuốc nước nhỏ mắt: Bạch nội đình, LỢi minh nhãn, tính minh nhãn, w của Trung Quốc Các nước Âu Mĩ chủ yếu dùng thuốc nhỏ

m ắt Glutathione, Catalin, Phacolin, w

(2) Loại thuốc uống: Vitamin c , Vitamin E,

Potassium, Iodide, Aspirin, Rutoside, w

(3) Loại thuốc bắc chế sẵn: Từ châu hoàn, Tri chướng đan, Chướng nhãn minh phiến, Thạch giác

dạ quang hoàn, Thạch giác minh mục hoàn, Kỉ cúc địa hoàng hoàn, Minh mục địa hoàng hoàn, w

B ất kể loại thuốc nào, kể cả thuốc ngoại, nếu xét từ góc độ hiệu quả điều trị thì hiện nay chưa

có loại thuốc gì có thể ngăn chặn đục thuỷ tính thể phát triển như mong muốn Một số loại đục thuỷ tính thể ở giai đoạn đầu, sau một thời gian dài dùng thuốc, có phát triển chậm lại, thậm chí thi lực có nâng lên được một chút Nhưng đối với đục thuỷ tính thể ở giai đoạn giữa thì dùng thuốc vẫn không thấy hiệu nghiệm gì, mức độ đục của thuỷ tính thể không cải thiện Đối với đục thuỷ tính thể ở giai đoạn gần thành thục, thì điều trị bằng thuốc lại càng không có hiệu quả.

Đối với dục thuỷ tính thể ở giai đoạn đầu dù điều trị không thấy bệnh phát triển cũng không

thể khẳng định kết quả là do diều trị bằng thuốc,

vì đục thuỷ tinh thể ở giai đoạn tiến triển đến giai đoạn thành thục là một quá trình phát triển lâu dài, có thể tự dừng lại ở một giai đoạn phát triển nào dó và không ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực (trong lâm sàng thường gặp) Tóm lại, hiệu quả điều trị đục thuỷ tinh thể bằng các loại thuốc hiện đang dùng đều chưa thể khẳng định, còn phải thăm dò tìm ra những phương pháp điều trị bằng thuốc hữu hiệu và đúng đắn.

11 Bị đục thuỷ tinh thể nên nhỏ thuốc như thế nào?

Khi bạn nhìn các vật ngày càng thấy mờ ảo thì nên đến bệnh viện kiểm tra, nếu bác sĩ nói bạn bị đục thuỷ tinh thể thì phải dùng thuốc điều trị kịp thời, phải tuân thủ ch ặt chẽ lời dặn của bác sĩ Vĩ đục thuỷ tinh thể là loại bệnh m ạn tính nhãn khoa phát triển chậm, hiệu quả điều trị bằng thuốc cũng chậm, chu kĩ điều trị ngắn cũng phải vài năm, dài có thể mười mấy năm, mấy chục năm Bởi vậy biết cách nhỏ thuốc là một yêu cầu

cơ bản đối với bệnh dân đục thuỷ tinh thể Ngoài

ra, các điều tra cho thấy, trên thị trường hiện nay thường bán các loại ống thuốc nhỏ m ắt, thương 1 giọt khoảng 50 |il, nhưng dung lượng túi kết mạc của người Việt lại thường là 10 - 16gl, dung lượng

lớn nhất cũng chỉ là 20|il Có thể thấy nhỏ 1 giọt thuốc đả láng phí m ất một nửa Ngoài ra, sau khi nhỏ thuốc vào túi kết mạc, do việc tiết và thải dịch nước mắt làm thuốc nhanh chóng bị pha loãng, nồng độ thuốc hữu hiệu chỉ duy trì được khoảng

20 phút, đây cũng là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị bằng thuốc Bởi vậy nắm được phương pháp nhỏ thuốc chính xác có vai trò rất quan trọng Thường các bạn phải chú ý những m ặt sau:

(1) Học bằng được cách tự nhỏ thuốc, trước khi nhỏ thuốc phải rửa 2 tay sạch sẽ, nằm thẳng trên giường, dùng ngón trỏ trái ấn nhẹn da dưới

m ắt và kéo thẳng xuống dưới, m ắt nhìn lên trên, tay phải cảm lọ thuốc, để ống nhỏ chỉ đúng vào kết m ạc mí m ắt dưới, nhẹ nhàng vê nặn lọ thuốc,

để một giọt thuốc nhỏ vào trong m ắt (chú ý không được để đầu ống nhỏ tiếp xúc với niêm

m ạc m ắt để tránh thuốc bị ô nhiễm).

(2) Sau khi nhỏ thuốc xong, nhắm mắt lại khoảng

15 phút, dùng ngón tay ấn nhẹ phẩn khoé m ắt trong của 2 m ắt dể giảm hoạt động tiết nước mắt (3) Bệnh m ắt mạn tính mỗi ngày nhỏ 3 - 4 lần, nhỏ thuốc theo đúng thời gian quy định Muốn nâng cao hiệu quả có thể tăng số lần nhỏ hoặc tăng nồng độ của thuốc (cách đầu tốt hơn cách sau).

Hiện nay, ở nước ngoài có bán hệ thống thuốc đặt màng (gọi tắt là màng thuốc) Khi đặt loại thuốc này vào túi kết m ạc, nó sẽ tự giải phóng thuốc một cách dần dần lâu dài, làm cho túi kết

m ạc luôn duy tri được nồng độ thuốc ở mức cao, đồng thời cũng không cần phải nhỏ thuốc hằng ngày, do đó mang lại cho bệnh nhân nhiều thuận lợi.

12 Bị đục thuỷ tình thể nên chú ỷ ăn uống như thế nào?

Khi đã bị đục thuỷ tinh thể không được để tinh thần chịu áp lực quá lớn, nhưng cũng không được xem nhẹ bỏ qua, không nghe không hỏi, cho rằng chẳng việc gì Đối với đục thuỷ tinh thể giai đoạn đầu, chỉ cần phát hiện kịp thời, tích cực bảo dưỡng thì bệnh có thể tự dừng lại ở một giai đoạn nào đó, không phát triển nữa, cũng không ảnh hưởng lớn dến thị lực Ngược lại, nếu không đoái hoài, chẳng hề để ý, lúc thường cũng không chú ý bảo dưỡng thì bệnh sẽ phát triển nhanh hơn, thậm chí đến mức không phẫu thuật không được Khi bị đục thuỷ tính thể (chủ yếu loại đục thuỷ tính thể do tuổi già) phải chú ý mấy điểm sau trong ăn uống:

(1) Trước tiên phải duy tri tính thần thoải mái,

ăn uống có quy luật, tránh ăn uống quá nhiều.

(2) Chú ý kĩ thuật nấu nướng, tăng cường dinh dưỡng hợp lý.

(3) Ăn nhiều đồ ăn giàu Vitamin c , Vitamin E như rau tươi, hoa quả, .

(4) Tăng cường ăn gan lợn, gan gà với số lượng phù hợp.

(5) Tránh uống rượu hút thuốc, không thường xuyên ăn các đồ ăn kích thích như hành, tỏi

Trong sinh hoạt phải tăng cường bảo dưỡng ở

(3) Sắp xếp hợp lí giữa đọc sách và rèn luyện sức khoẻ.

(4) Giữ tinh thần thông thoáng, tính cách cởi

mở, gặp những chuyện buồn, phiền não phải chú

ý khống chế tình cảm , xử lí đúng đắn, thoả đáng (5) Giữ giấc ngủ đầy đủ hàng đêm, với người bị

m ất ngủ hoặc suy nhược thần kinh thi phải dùng thuốc an thần hoặc thuốc bắc chế sẩn để điều chỉnh.

(6) Nhỏ thuốc và uống thuốc đúng giờ, phải duy tri dùng thuốc đều đặn lâu dài, không được

gián đoạn.

(7) Người có độ chiết quang mắt thay đổi phải đến viện kiểm tra và chọn đeo kính m ắt hợp lý (8) Định kì đến bệnh viện kiểm tra bằng kinh hiển vi đèn dpi, quan sát sự phát triển của bệnh đục thuỷ tinh thể Người có điều kiện có thể làm các phân tích định lượng bệnh đục thuỷ tính thể.

14 Y học cổ truyền nói về bệnh đục thuỷ tinh thể như thế nào?

Y học cổ truyền cho rằng, đục thuỷ tính thể là loại bệnh biến thần kinh của con ngươi "không nhìn thấy bên ngoài, do bị che lấp từ bên trong", phần lớn là do kinh lạc tạng phủ bị m ất cân bằng, tính khi không thể lên nuôi dưỡng đầy đủ cho các bộ phận như tính chân, thần cao, thị y mục hệ dẫn đến Trong sách cổ có nói đến chứng

"nội ngoại chướng" để chỉ chung cho tất cả các bệnh về m ắt, tuỳ theo vị trí phát sinh bệnh khác nhau mà chia thành 2 loại lớn là nội chướng và ngoại chướng.

Nội chướng bao gồm hơn 10 loại bệnh vẻ mắt như bệnh thong manh, bệnh biến ở võng m ạc, bệnh biến ở thể trong suốt và đục thuỷ tính thể Đục thuỷ tính thể tuy thuộc phạm trù nội chướng, nhưng theo nguyên nhân phát bệnh có thể phân thành các loại khác nhau như nội chướng kéo màng tròn (đục thuỷ tính thể do tuổi già), nội

chướng kinh chấn (đục thuỷ tính thể do ngoại thương), nội chướng từ trong thai (đục thuỷ tinh thể do bẩm sinh), w

Hình 8 Kéo màng kiểu hoa táo

(1) Căn cứ vào các ghi chép trong sách về nhãn khoa Trung y của các triều đại, thì chứng nội chướng kéo màng tròn là loại bệnh m ắt mạn tính do tinh chân bị đục, thị lực giảm dần đến

mờ loà, phần lớn do tuổi già sức khoẻ suy giảm, gan - thận suy yếu, tính huyết không đủ hoặc tỳ

hư không vận khí được, tính khí không lên đủ để nuôi m ắt gây ra Căn cứ vào hình thái, vị trí, mức

độ, giai đoạn phát triển bệnh biến và màu sắc khác nhau có thể chia thành kéo màng nổi, kéo màng nhẩn kéo màng kiểu hoa táo, kéo màng trắng ở giữa vàng, kéo màng trắng bạc, kéo màng chim (xem Hình 8 - Hình 11).

Hình 9 Kéo màng trăng giữa vàng

Hình 10 Kéo màng tráng bạc

(2) Nội chướng kinh chấn là

chứng con ngươi bị tổn thương

rồi phát sinh ra dục, do các

mao m ạch các lạc ở m ắt bị

tổn thương làm máu ứ không

lưu thông, tích tụ hoá nhiệt,

rồi bị thần thuỷ xâm nhiễu

gây ra.

(3) Nội chướng từ trong thai:

do di truyền của cha mẹ hoặc

tiên thiên bất túc, tỳ thận đều

suy hư; Hoặc do ở thời kỳ mang

thai, người mẹ ngủ nghỉ không

Hình 11 Kéo

màng chìm

điều độ hoặc do dùng một loại thuốc nào đó hoặc

bị trúng gió ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi, rồi gây ra dục thuỷ tinh thể cho thai nhi Phần lớn trẻ đều bị ở cả 2 mắt.

15 Đông y có những phương pháp nào để điều trị đục thuỷ tinh thể?

Đông y cho rằng, đục thuỷ tinh thể phần lớn

là do can - thận lưỡng hư, tinh khí không đưa lên

đủ để nuôi mắt; hoặc do tỳ thổ bị lao thương, tỳ không thể vận tinh khí lên mắt, hoặc can kinh bị phong nhiệt, âm hư thấp nhiệt bốc lên hoặc do ngoại thương và một số bệnh m ắt kế phát khác gây ra Do vậy, trong điều trị phải phân biệt các chứng khác nhau mà áp dụng những quy tắc điều trị khác nhau Phương pháp điều trị thông thường gồm nội trị, ngoại trị, châm cứu, tiêm huyệt vị và phẫu thuật, vv

Đối với chứng nội chướng kéo màng tròn (đục thuỷ tinh thể do tuổi già):

(1) Can thận âm hư:

+ Nội trị (thuốc uống): có thể dùng minh mục địa hoàng hoàn, tri bá địa hoàng hoàn, kỉ cúc dực hoàng hoàn hoặc hoàng thảo dạ quang hoàn w Cũng có thể sá.ig cho uống thang phục minh, tối cho uống bổ thận từ châu hoàn.

+ Ngoại trị: Có thể dùng thuốc nhỏ mắt bát bảo, thuốc nhỏ mắt côn bố hoặc tam duy 3 lần/ngày (2) Tỹ vị khí hư:

+ Nội trị: dùng thang bổ trung ích khí, thang thăng thanh giáng trọc gia giảm Cũng có thể dùng ngũ vị dị công tán hoặc thuốc uống chướng nhãn minh.

+ Ngoại trị: Dùng thuốc nhỏ m ắt bát bảo 3 lần/ngày.

(3) Can kinh phong nhiệt: quy tắc điều trị nên bình can tả nhiệt khứ phong, phương thuốc dùng thạch quyết minh tán gia giảm.

(4) Khí huyết bất túc: quy tắc diều trị nên ích khí

bổ tỳ, có thể dùng thang bổ trung ích khí, thang tứ vật gia giảm, hoặc uống định chí hoàn, 2 lần/ngày (5) Thận dương bất túc: quy tắc điều trị nên ôn

bổ thận nguyên, phương thức dùng thạch quy hoàn, lục vị địa hoàng hoàn.

- Đối với nội chướng kinh chấn (đục thuỷ tinh thể do ngoại thương): nếu do ngoại thương gây ra, phần lớn có máu ứ không lưu thông, thần thuỷ tràn ra ngoài, nên quy tắc điều trị là thanh nhiệt hoá ứ, sáng m ắt tiêu chướng, phương thuốc dùng thạch quyết minh tán gia giảm hoặc thang trừ phong ích tổn, có thể dùng kèm thêm thiên kim

từ châu hoàn.

Ngoại trị: có thể dùng thuốc nhỏ m ắt bạch nội dinh.

- Đối với nội chướng từ trong thai (đục thuỷ tinh thể do bẩm sinh).

Phần lớn là do tỳ thận lưỡng hư: quy tắc điều trị nên bổ ích tỳ thận, dồng thời chú ý đến đặc điểm của trẻ, phương thuốc dùng thang tứ quân

tử, sâm linh bạch truật tán hoặc uống thêm trú cảnh hoàn, ngũ tứ diễn tống hoàn w

Ngoài ra, đối với một số trường hợp đục thuỷ tinh thể giai đoạn đầu, có thể chọn dùng phương pháp chum cứu (chọn các huyệt vị như Tình minh, Cầu hặu, Toản trúc, Ngư yêu, HỢp cốc, Túc tam lý, Tam âm giao w mỗi ngày 1 lần, mỗi lần lấy 2 -

3 huyệt, 1 0 - 1 2 lần là 1 liệu trình) Phương pháp tíêm huyệt vị (dùng Vitamin c lOOmg, tiêm vào huyệt vị, có thể chọn các huyệt vị như HỢp cốc, Khúc trì, Dưỡng lão, Túc tam lý, w mỗi lần 2 huyệt, 10 lần là 1 liệu tình).

Đối với đục thuỷ tinh thể dạng năng (con người đục hoàn toàn, kéo màng che cố định đả lâu) nên chọn phương pháp điều trị bằng phẫu thuật Phương pháp phẫu thuật có kĩ thuật nhổ bằng kim, kĩ thuật nhổ lồng, kĩ thuật hút và cắt bỏ thuỷ tinh thể đục bằng dường sau w Có thể căn cứ vào bệnh tình

và tình hình cụ thể của m ắt bị bệnh mà lựa chọn phương pháp phẫu thuật thích hợp.

16 Cách điều trị đục thuỷ tinh thể của Đông y

và Tây y có gì khác nhau?

Chúng ta đều biết, việc nhận thức về chức năng tạng phủ, kết cấu cơ thể, lỷ luận về trị bệnh, phương pháp và cách thức chẩn đoán bệnh giữa Đông y và Tây y có những khác biệt rất lớn Do vậy, nhận thức, nguyên nhân phát bệnh và cơ chế phát bệnh cũng như phương pháp điều trị đục thuỷ tinh thể cũng có những khác biệt lớn Đông y cho rằng: nội chướng là do kinh lạc tạng phủ m ất cân bằng, tinh khí không đưa lên

đủ nuôi mắt, can - thận lưỡng suy, mắt không được nuôi dưỡng tốt, hoặc tỳ vị tổn thương không thể vận chuyển tinh khí lên mắt gây ra Do vậy, Đông y điều trị đục thuỷ tinh thể là dựa vào "ngũ luân bát khoách" (thuỷ tinh thể thuộc phạm trù thuỷ luân), kinh lạc tạng phủ và kết hợp tứ chẩn bát cương, căn cứ vào mối liên hệ chặt chẽ giữa lục phủ ngũ tạng với các bộ vị của mắt, để tiến hành biện chứng luận trị, tức là quan niệm biện chứng chỉnh thể của Đông y Phương pháp điều trị gồm: + Nội trị: Chủ yếu chữa thẳng vào đục thuỷ tinh thể ở giai đoạn đầu, cho sắc uống các loại thảo

dược, cho uống thuốc bột, thuốc bắc chế sẵn.

+ Ngoại trị: Dùng thuốc bôi bằng thảo dược hoặc các thảo dược được bào chế theo phương pháp hiện đại để nhỏ vào mắt.

+ Điều trị qua huyệt vị và kinh lạc: Dùng châm cứu hoặc tiêm vào huyệt vị các thuốc Đông dược chế sẵn để điều chỉnh kinh lạc toàn thân, nâng cao chức năng của tạng phủ.

+ Điều trị bằng phẫu thuật: Điều trị phẫu thuật của Đông y không giống với Tây y, phương pháp phẫu thuật truyền thống là kĩ thuật nhổ bằng kim, tức là dùng kim để nhổ thuỷ tinh thể đục, nén thuỷ tinh thể đục đã hoàn toàn vào trong phía dưới thể trong suốt và không lấy thuỷ tinh thể dục ra Sau đó, qua ứng dụng cải tiến kĩ thuật nhổ lồng (sau khi nhổ bằng kim rồi mới lấy thuỷ tinh thể đục ra), kĩ thuật hút hoặc kĩ thuật lấy thuỷ tinh thể đục ra bằng đường sau (qua cửa

mổ ở phần dẹt của thể lông mi, rồi lấy thuỷ tinh thể đục ra) Bất kể là phương pháp phẫu thuật nào cũng phải chờ thuỷ tinh thể đã đục hoàn toàn mới thực hiện dược phẫu thuật.

Tây y điều trị đục thuỷ tinh thể chủ yếu chữa thẳng vào bộ phận thuỷ tinh thể bị đục, hầu như không xem xét tĩnh trạng toàn thân Phương pháp diều trị thường dùng là:

+ Thuốc nước nhỏ mắt: Đối với đục thuỷ tinh thể giai đoạn đầu ng íời ta cho rằng, nhỏ thuốc có thể ngăn chặn bệnh phát triển, thuốc thường dùng

là Glutathione, Catalin, thuốc nhỏ m ắt lợi minh nhãn w

+ Thuốc uống: Chủ yếu chữa thẳng vào nguyên nhân phát bệnh, chọn dùng một số thuốc viên uống Như đục thuỷ tinh thể do tuổi già có thể uống Vitamin C; đục thuỷ tinh thể kế phát có thể cho uống thuốc viên Calcium Gluconate w

+ Điều trị bằng phẫu thuật: Tây y cho rằng, việc lựa chọn phương pháp phẫu thuật phải dựa vào nhu cầu về chức năng thị lực của bệnh nhân

để quyết định Nếu bệnh nhân thường xuyên điều khiển xe, hoặc thao tác sử dụng các máy móc tinh tế, yêu cầu độ cao về thị lực khi làm việc, thì không cần chờ đến thuỷ tinh thể đục hoàn toàn (thị lực chỉ cần ở mức 0 , 1 - 0,3) cũng có thể phẫu thuật được Phẫu thuật đục thuỷ tính thể hiện đại dược thao tác toàn bộ dưới kính hiển vi, trình độ thao tác hiện nay đá đạt đến mức thành thạo, hơn nữa hiện đã có đủ thuỷ tinh thể nhân tạo các cỡ, các loại khác nhau Sau khi đặt thuỷ tinh thể hầu như không có khác biệt mấy so với m ắt thường Do vậy, hiện nay ở nước ngoài cũng như Việt Nam đã triển khai kĩ thuật cắt bỏ và lắp đặt thuỷ tinh thể nhân tạo ở quy mô rộng, và đã lấy lại ánh sáng cho rất nhiều bệnh nhân B ất kể thuỷ tinh thể đã đục hoàn toàn hay chưa, chỉ cần theo yêu cầu công tác của bệnh nhân là đều có thể lựa chọn điều trị bằng phẫu thuật.

Tóm lại: Khi điều trị đục thuỷ tinh thể Đông y nhấn mạnh mối liên hệ giữa lục phủ ngũ tạng và kinh lạc toàn thân với m ắt để tiến hành biện