Sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống điều khiển khí nén

Trang 1

t r ì n h đ ộ đ à o t ạ o

Trục tay lái

bộ lao động - thơng binh và xã hội

Trang 2

(Mặt sau trang bìa)

Mã tàI liệu:………

Mã quốc tế ISBN :……

Tuyên bố bản quyền :

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình

Cho nên các nguồn thông tin có thể đợc

phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng

cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc

sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành

mạnh sẽ bị nghiêm cấm

Tổng Cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách để

bảo vệ bản quyền của mình

Tổng Cục Dạy Nghề cám ơn và hoan

nghên các thông tin giúp cho việc tu sửa và

hoàn thiện tốt hơn tàI liệu này

Địa chỉ liên hệ:

Dự án giáo dục kỹ thuật và nghề nghiệp

Tiểu Ban Phát triển Chơng trình Học liệu

Trang 3

Lời tựa

(Vài nét giới thiệu xuất xứ của chơng trình và tài liệu)

Tài liệu này là một trong các kết quả của Dự án GDKT-DN

(Tóm tắt nội dung của Dự án)

(Vài nét giới thiệu quá trình hình thành tài liệu và các thành phần tham gia)

(Lời cảm ơn các cơ quan liên quan, các đơn vị và cá nhân đ tham gia )ã

(Giới thiệu tài liệu và thực trạng)

TàI liệu này đợc thiết kế theo từng mô đun/ môn học thuộc hệ thống mô đun/mônhọc của một chơng trình, để đào tạo hoàn chỉnh

Nghề Sửa chữa ôtô ở cấp trình độ II

và đợc dùng làm Giáo trình cho học viên trong các khoá đào tạo, cũng có thể đợc sửdụng cho đào tạo ngắn hạn hoặc cho các công nhân kỹ thuật, các nhà quản lý và ngời sửdụng nhân lực tham khảo

Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ đợc hoàn chỉnh để trở thành giáo trình chính thứctrong hệ thống dạy nghề

Hà nội, ngày tháng năm

Giám đốc Dự án quốc gia

Trang 4

Mục lục

đề mục Trang

1 Lời tựa 3

2 Mục lục 4

3 Giới thiệu về mô đun 5

4 Sơ đồ quan hệ theo trình tự học nghề 6

5 Các hình thức học tập chính trong mô đun 7

6 Bài 1 : - Hệ thống điều khiển bằng khí nén 9

- Thực tập sửa chữa hệ thống điều khiển bằng khí nén 11

7 Bài 2 : - Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo bằng khí nén 13

- Thực tập sửa chữa cơ cấu cấu treo bằng khí nén 18

8 Bài 3 : - Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu đóng mở nắp động cơ 20

- Thực tập sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu đóng mở nắp động cơ 23

9 Bài 4 : - Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu đóng mở cửa ôtô 26

- Thực tập sửa chữa cơ cấu đóng mở cửa ôtô 29

10 Bài 5 ; - Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu nâng hạ ghế ngồi 32

- Thực tập sửa chữa cơ cấu nâng hạ ghế ngồi 35

11 Bài 6 ; - Sửa chữa và bảo dỡng máy nén khí 38

- Thực tập sửa chữa máy nén khí 42

12 Đáp án các câu hỏi và bài tập 47

13 Các thuật ngữ chuyên môn 45

14 Tài liệu tham khảo 45

Trang 5

Giới thiệu về mô đun

Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun :

Hệ thống điều khiển bằng khí nén trên ôtô là một bộ phận của khung gầm xe, dùng để

cung cấp khí nén cho cơ cấu treo bằng khí nén, thuỷ - khí nén và điều khiển các cơ cấu

mở cửa nắp động cơ, mở cửa xe ôtô búyt và nâng hạ ghế ngồi đảm bảo êm dịu, nhanhchóng và thuận tiện Hệ thống điều khiển bằng khí nén bao gồm : bộ phận cung cấp khínén, cơ cấu treo treo bằng khí nén, cơ cấu nâng hạ ghế ngồi, cơ cấu mở nắp động cơ và

mở cửa ôtô búyt

Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống điều khiển bằng khí nén là một công việc có tính ờng xuyên và quan trọng đối với nghề sửa chữa ôtô, nhằm nâng cao tuổi thọ các cơ cấucủa ôtô và đáp ứng cảm giác êm, an toàn, nhanh chóng của ngời lái xe và hành khách đitrên xe Do đó công việc sửa chữa hệ thống điều khiển bằng khí nén không chỉ cần nhữngkiến thức cơ học ứng dụng và kỹ năng sửa chữa cơ khí, mà nó còn đòi hỏi tinh thần tráchnhiệm cao và sự yêu nghề của ngời thợ sửa chữa ôtô

th-Mục tiêu của mô đun:

Nhằm đào tạo cho học viên có đầy đủ kiến thức cấu tạo và nguyên tắc hoạt động củacác bộ phận của hệ thống điều khiển bằng khí nén trên ôtô Đồng thời có đủ kỹ năng phân

định về cấu tao, tiến hành bảo dỡng và kiểm tra, sửa chữa các h hỏng của các bộ phận

điều khiển bằng khí nén với việc sử dụng đúng và hợp lý các trang thiết bị,dụng cụ đảmbảo đúng quy trình, yêu cầu kỹ thuật, an toàn và năng suất cao

Mục tiêu thực hiện của mô đun:

1 Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ của các bộ phận điều khiển bằng khí nén trên

Nội dung chính của mô đun:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hệ thống điều khiển bằng khí nén trên ôtô

2 Cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của các cơ cấu điều khiển bằng khí nén bao gồm :

Trang 6

HAR 01 11 Dung sai lắp ghépvà

HAR 01 20 SC- BD phần C/động động cơ

HAR 01 21 SC-BD Cơ cấu phân phối khí

HAR 01 22 SC-BD Hệ thống bôi trơn

HAR 01 23 SC-BD Hệ thống làm mát

HAR 01 24 SC-BD Hệ thống nhiên liệu xăng

HAR 01 25 SC-BD Hệ thống nhiên liệu

dieden

HAR 01 26 SC-BD Hệ thống khởi động

HAR 01 27 SC-BD Hệ thống

đánh lửa

HAR 01 28 SC-BD Trang thiết bị điện ô

tôtô

HAR 01 29 SC-BD Hệ thống truyền lực

HAR 01 30 SC-BD

di chuyển

HAR 01 32 SC-BD Hệ thống lái

HAR 01 33 SC-BD Hệ thống phanh

HAR 01 35

SC Pan ô tô

HAR 01 34 K.tra tình trạng kỹ thuật Đcơ và ô tô

HAR 01 36 nâng cao hieụ quả

công việc

Bằngcông nhân lành nghề

Chứng chỉ bậc cao

HAR 02 11

động cơ

HAR 02 12 Chẩn đoán

HT truyền

động ôtô

HAR 02 14 SC-BD bộ tăng áp

HAR 02 15 SC-BD Hệ thống phun xăng điện tử

HAR 02 16 SC-BD BCA

điều khiển bằng điện từ

HAR 02 17 SC-BD HT

đ/khiển bằng khí nén

Bằngcông nhận bậc cao

Chứng chỉ nghề

HAR 01 09 Cơ kỹ thuật

HAR 02 13 Công nghệ phục hồi chi tiết trong s/chữa

HAR 02 09 Công nghệ khí nén và thủy lực

HAR 02 10 Nhiệt kỹ thuật

HAR 02 18 SC-BD Biến mô thủy lực

Trang 7

Các hình thức học tập chính trong mô đun

1 Học trên lớp về :

- Nhiệm vụ, yêu cầu của các cơ cấu điều khiển bằng khí nén trên ôtô

- Cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của các cơ cấu điều khiển bằng khí nén

2 Học tại phòng học chuyên môn hoá về :

- Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của các cơ cấu điều khiển bằng khí nén

- Quy trình bảo dỡng và tháo lắp các cơ cấu điều khiển bằng khí nén

- Phơng pháp kiểm tra, sửa chữa và bảo dỡng các bộ phận của các cơ cấu điều khiểnbằng khí nén

5 Tự nghiên cứu và làm bài tập về :

- Các tài liệu tham khảo về các cơ cấu điều khiển bằng khí nén ôtô

- Vẽ sơ đồ cấu tạo, trình bày đợc nhiệm vụ, yêu cầu và nguyên tắc hoạt động của các cơcấu điều khiển bằng khí nén

Bài Danh mục các bài học Lý

thuyết Thực hành Các hoạt động

khác

Bài 1 Hệ thống điều khiển bằng khí nén 5 24

Bài 2 Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo khí nén 5 26

Bài 3 S chữa và b dỡng cơ cấu đóng mở nắp đ cơ 5 24

Bài 4 S chữa và b dỡng cơ cấu đóng mở cửa ôtô 5 28

Bài 5 S chữa và b dỡng cơ cấu nâng hạ ghế ngồi 5 28

Bài 6 Sửa chữa và bảo dỡng máy nén khí 5 28

HAR 02 12 Chẩn đoán

HT truyền

động ôtô

đoán hệ thống truyền

động ô tô

Trang 8

Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun

1 Kiến thức :

- Trình bày đợc đầy đủ các nhiệm vụ, yêu cầu, cấu tạo và nguyên tắc hoạt động

các bộ phận của các cơ cấu điều khiển bằng khí nén trên ôtô

- Giải thích đúng những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp bảo

d-ỡng, kiểm tra, sữa chữa các bộ phận của các cơ cấu điều khiển bằng khí nén

2 Kỹ năng :

- Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng, sửa chữa đợc các h hỏng chi tiết, bộ phậncủa các cơ cấu điều khiển bằng khí nén đúng quy trình, quy phạm và đúngcác tiêu chuẩn kỹ thuật trong sửa chữa

- Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa đảm bảochính xác và an toàn

- Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và hợp lý

Trang 9

Bài 1

Hệ thống điều khiển bằng khí nén - M bài: HAR.02 17 01ã

Giới thiệu :

Hệ thống điều khiển bằng khí nén trên ôtô là một bộ phận của khung gầm xe, dùng

để cung cấp khí nén cho cơ cấu treo bằng khí nén và điều khiển các cơ cấu mở cửa nắp

động cơ, mở cửa ôtô búyt và nâng hạ ghế ngồi đảm bảo êm dịu, nhanh chóng và thuậntiện Hệ thống điều khiển bằng khí nén bao gồm : Máy nén khí, bình chứa, cơ cấu treo treobằng khí nén, cơ cấu nâng hạ ghế ngồi, cơ cấu mở nắp động cơ và mở cửa ôtô búyt

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ của hệ thống điều khiển bằng khí nén

2 Giải thích đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hệ thống điều khiển bằng khí nén 3.Trình bày đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của hệ thống điều khiển bằng khínén trên ôtô

4 Giải thích đợc các phơng pháp kiểm tra bảo dỡng hệ thống điều khiển bằng khí nén 5.Tháo lắp, bảo dỡng hệ thống điều khiển bằng khí nén đúng yêu cầu kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu hệ thống điều khiển bằng khí nén

2 Cấu tạo và hoạt động của hệ thống điều khiển bằng khí nén

3 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của hệ thống điều khiển bằng khí nén

4 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng hệ thống điều khiển bằng khí nén

5.Tháo lắp, bảo dỡng hệ thống điều khiển bằng khí nén

học taị phòng học chuyên môn hoá

II Nhiệm vụ, yêu cầu của hệ thống điều khiển khí nén trên ôtô

1 Nhiệm vụ

Hệ thống điều khiển bằng khí nén trên ôtô dùng để cung cấp, phân phối khí nén đếncác cơ cấu điều khiển và đàn hồi bằng khí nén, đảm bảo nâng cao các tính năng hiện đạicủa ôtô

2 Yêu cầu

- Cung cấp khí nén đủ công suất và ổn định áp suất đạt 0,75Mpa

- Các cơ cấu hoạt động bằng khí nén nhanh chóng và đảm bảo êm dịu

- Cấu tạo đơn giản, vận hành êm và có độ bền cao

Trang 10

III Cấu tạo và hoạt động của hệ thống cung cấp khí nén

1- Sơ đồ cấu tạo

Hệ thống điều khiển bằng khí nén bao gồm : Máy nén khí, cơ cấu treo treo bằng khí nén,cơ cấu nâng hạ ghế ngồi, cơ cấu mở nắp động cơ và mở cửa ôtô búyt

Khi động cơ hoạt động, máy nén khí làm việc hút

không khí ngoài trời vào xi lanh vànén đến áp suất quy định sau đó nạp

vào bình chứa khí nén

Khi áp suất trong bình chứakhí nén đạt 0,75MPa thì van

điều chỉnh áp suất bắt đầu hoạt động để ổn định áp suất đúng quy định

Khí nén đợc phân phối đến các cơ cấu điều khiển bằng khí nén trên ôtô thông qua các

bộ điều khiển của từng hệ thống và cơ cấu nh:

2 Kiểm tra bên ngoài các đầu nối, các bộ phận của hệ thống và cơ cấu

3 Điều chỉnh độ căng dây đai máy nén và bôI trơn các bộ phận

4 Thay dầu máy nén khí và lõi lọc không khí theo định kỳ

5 Kiểm tra áp suất máy nén khí và hệ thống sau khi vận hành động cơ

iv câu hỏi bài tập

1 Nêu nhiệm vụ và yêu cầu của hệ thống điều khiển bằng khí nén ?

2 Nêu nguyên tắc hoạt động của hệ thống điều khiển bằng khí nén trên ôtô ?

2 (bài tập) Vẽ sơ đồ cấu tạo của hệ thống?

THựC tập BảO DƯỡNG Hệ THốNG điều khiển bằng khí nén

i bố trí nơi làm việc, chuẩn bị dụng cụ

1 Mục đích:

- Rèn luyện kỹ năng tháo lắp hệ thống điều khiển bằng khí nén

- Nhận dạng các bộ phân của hệ thống điều khiển bằng khí nén

2 Yêu cầu:

- Tháo, lắp thành thạo, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật

- Nhận dạng đợc các bộ phận hệ thống điều khiển bằng khí nén

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác

Hình 1-1: Sơ đồ cấu tạo chung hệ thống điều khiển khí nén trên ôtô

Cơ cấu treobằng khí nén

Bầu phanh bánh xe sau

Trang 11

a) Dụng cụ:

- Thiết bị kiểm tra áp lực hệ thống điều khiển bằng khí nén

- Dụng cụ tháo lắp hệ thống điều khiển bằng khí nén

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Giá nâng cầu xe, kích nâng và gỗ chèn kê lốp xe

- Bố trí nơi làm việc cho nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió

II bảo dỡng các bộ phận của hệ thống

1 Làm sạch và kiểm tra bên ngoài các bộ phận

- Phun nớc rửa sạch bên ngoài các bộ phận và gầm xe

- Dùng khí nén thổi sạch khô bên ngoà các bộ phận

- Quan sát và kiểm tra các vết nứt, chảy rỉ bên ngoài các đầu nối của các bộ phận và ờng ống của hệ thống

2 Điều chỉnh độ căng dây đai máy nén và bôI trơn các bộ phận

- Kiểm tra và điều chỉnh độ căng dây đai của máy nén khí

- Thay dầu bôi trơn và lõi lọc không khí của máy nén khí

- Bơm mỡ bôi trơn các cơ cấu và bộ phận dẫn động

3 Kiểm tra hệ thống sau khi vận hành động cơ

- Vận hành động cơ

- Kiểm tra áp suất máy nén khí

- Quan sát và kiểm tra các vết nứt, chảy rỉ bên ngoài các đầu nối của các bộ phận và ờng ống của hệ thống

Trang 12

đ-Các bài tập mở rộng và nâng cao

I Tên bài tập

Bảo dỡng hệ thống điều khiển bằng khí nén

II Yêu cầu cần đạt

Vẽ đợc sơ đồ cấu tạo và nêu đợc quy trình bảo dỡng ?

III Thời gian

Sau 1 tuần nộp đủ các bài tập

Trang 13

Bài 2 Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo bằng khí nén

- M bài: HAR.02 17 02ã

Giới thiệu :

Cơ cấu treo bằng khí nén là một bộ phận của hệ thống di chuyển ôtô Cơ cấu treo đợclắp nối giữa cầu xe và khung vỏ xe, dùng để nối đàn hồi, giảm các tải trọng động, dập tắtcác dao động giữa cầu xe với khung vỏ xe và đảm bảo mối liên hệ hình học chính xác giữakhung vỏ xe và các bánh xe

- Cơ cấu treo bằng khí nén bao gồm các bộ phận : các bình khí nén, lò xo xoắn hình trụ,các đòn và khớp cầu

Do yêu cầu làm việc của hệ thống treo liên tục, chịu lực lớn, thẳng đứng và chịu nhiệt

độ cao của các bề mặt ma sát nên các chi tiết dễ bị h hỏng cần đợc tiến hành kiểm tra,

điều chỉnh thờng xuyên và bảo dỡng, sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật

về chức năng truyền lực, nối êm dịu và nâng cao tuổi thọ của hệ thống treo ôtô

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của cơ cấu treo bằng khí nén

2 Giải thích đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của cơ cấu treo bằng khí nén

3.Trình bày đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của cơ cấu treo

4 Giải thích đợc các phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa cơ cấu treo

5.Tháo lắp, bảo dỡng và sửa chữa đợc cơ cấu treo bằng khí nén đúng yêu cầu kỹ thuật

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại cơ cấu treo bằng khí nén

2 Cấu tạo và hoạt động của cơ cấu treo bằng khí nén

3 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của cơ cấu treo

4 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa cơ cấu treo bằng khí nén

5.Tháo lắp, bảo dỡng và sửa chữa cơ cấu treo bằng khí nén

I Giới thiệu chung về cơ cấu treo khí nén

Trang 14

Hình 2-1: Sơ đồ cấu tạo cơ cấu treo thuỷ khí

Thanh ổn định

Đòn dẫn độngKhung vỏ xe

Trục bánh xeTrục dẫn động bánh xe

Bình cầu

Trang 15

II Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại cơ cấu treo bằng khí nén

- Dập tắt nhanh các dao động từ bánh xe lên khung vỏ xe

- Đảm bảo vận hành êm và ổn định chuyển động của ôtô ở tốc độ cao

- Cấu tạo đơn giản dễ bảo dỡng và sửa chữa

3 Phân loại

- Cơ cấu treo bằng khí nén (dùng cho ôtô khách trung bình, vì cấu tạo lớn, phức tạp vàchịu áp lực trung bình)

- Cơ cấu treo thuỷ khí (dùng ôtô con có tốc độ cao, vì có cấu tạo nhỏ gọn)

III Cấu tạo và hoạt động của cơ cấu treo khí nén

1 Cấu tạo (hình 2-2 )

Cơ cấu treo khí nén bao gồm : Máy nén khí, bình chứa khí nén, bình phân phối, các van

điều chỉnh áp suất, bộ điều tiết, các đòn dẫn động và các bình xếp cao su chứa khí nén

- Bộ phận đàn hồi và giảm chấn là các bình xếp bằng vải cao su hai lớp, dùng để chứakhí nén và bên ngoài có lắp vòng kim loại đàn hồi theo bình xếp khi chịu tải Bình xếp cócác bu lông để lắp với cầu xe và khung xe

- Bộ điều tiết khí nén, bao gồm xi lanh và pittông chứa khí nén, dùng để điều tiết khí nén

đến bình phân phối, các bình xếp đàn hồi và xả khí nén ra ngoài

- Cần dẫn động gắn với cầu xe và trục pittông, dùng để điều khiển bộ điều tiết hoạt động

- Bộ phận cung cấp khí nén bao gồm : máy nén khí, bình chứa khí nén và các van antoàn, van áp suất

Trang 16

2 Nguyên tắc hoạt động

Khi động cơ hoạt động, máy nén khí làm việc hút không khí ngoài trời vào xi lanh và nén

đến áp suất quy định sau đó nạp vào bình chứa khí nén

Khi áp suất trong bình chứa khí nén đạt 0,75MPa thì van điều chỉnh áp suất bắt đầuhoạt động để ổn định áp suất đúng quy định và nạp vào bộ điều tiết

Khi ôtô vận hành, các lực truyền, các tải trọng động từ mặt đờng lên bánh xe, cầu xe vàgiảm chấn, đàn hồi thông qua các bình xếp và các vòng đàn hồi để truyền lên khung vỏ

xe (hình 2 – 3)

- Khi tải trọng tăng, khoảng cách giữa cầu xe và khung xe giảm, thông qua cần dẫn

động làm cho pittông đi xuống, mở thông đờng khí nén đến bình phân phối và các bìnhxếp cao su để nâng nâng khung xe lên vị trí ban đầu

- Khi giảm tải trọng, khoảng cách giữa cầu xe và khung xe tăng, pittông bộ điều tiết đilên phía trên, mở thông khí nén từ các bình xếp xả ra ngoài một phần

Qua trình đàn hồi của các bình xếp và nạp, xả khí nén qua bộ điều tiết làm giảm chấn(giảm dao động) và dập tắt các va đập từ mặt đờng và bánh xe truyền lên khung đảm bảonhanh chóng và êm dịu

a) b) c)

Hình 2-3 Sơ đồ hoạt động đàn hồi của các bình xếp a) Bình xếp cha chịu tải, b) Bình xếp chịu tải trung bình, c) Bình xếp chịu tải lớn

Hình 2-3 Sơ đồ hoạt động đàn hồi của các bình xếp

IV Cấu tạo và hoạt động của cơ cấu treo thuỷ khí

1 Cấu tạo (hình 2-4 )

Cơ cấu treo thuỷ khí nén bao gồm : Máy nén khí, bình chứa khí nén, bơm dầu, bình chứa dầu, các van điều chỉnh áp suất, bộ điều tiết, các đòn dẫn động (hoặc các bộ cảm biến và

điều khiển bằng điện tử) và các bình cầu chứa thuỷ khí

- Bộ phận đàn hồi và giảm chấn là các bình cầu, có màng ngăn bằng cao su, ngăn trênchứa khí nén và ngăn dới chứa dầu giảm chấn có pitttông và xi lanh Bình cầu đợc lắp vớikhung xe ở phần trên và trục pittông lắp với đòn ngang dới của dàm cầu

- Bộ điều tiết chất lỏng, bao gồm xi lanh và pittông chứa dầu, dùng để điều tiết chất lỏng

từ bơm dầu đến bình phân phối và xi lanh bình cầu hoặc hồi dầu về bình chứa

- Các van khí nén và van cấp dầu, dùng để điều chỉnh lợng dầu và khí nén từ bình cầu

đến bình chứa khí nén và bình chứa dầu khi cơ cấu hoạt động

- Bộ phận cung cấp dầu và khí nén bao gồm : máy nén khí, bình chứa khí nén, bơm dầu,bình chứa dầu, bình phân phối và các van an toàn, van áp suát

- Bộ điều khiển và các cảm biến bằng điện tử, dùng để nhận các tín hiệu về chiều caothân xe, tốc độ xe và tải trọng xe để xử lý điều hành các van điện từ nhằm tăng giảm ápsuất khí nén và áp suất dầu trong các bình cầu phụ hợp với điều kiện mặt đờng

Bình xếp cao suVòng đàn hồi

Bu lông

Màng cao su Van cấp khí Bình cầu

nén

Bình xếp cao su

Trang 17

bộ điều tiết chất lỏng (hình 2 – 5).

- Khi tải trọng tăng hoặc giảm, khoảng cách giữa cầu xe và khung xe sẽ giảm hoặc tăngtheo, thông qua trục pittông dẫn động nén hoặc trả dầu qua van giảm chấn và bình phânphối để giảm chấn (giảm dao động) và dập tắt các va đập từ mặt đờng lên bánh xe vàkhung đảm bảo ổn định nhanh chóng và êm dịu

Hình 2-5 Sơ đồ cấu tạo và hoạt động của cơ cấu treo thuỷ khí

Van giảm chấn

PittôngVan cấp dầu

Trang 18

IV Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng của cơ cấu treo khí nén

A HƯ HỏNG CƠ CấU treo khí nén và thuỷ khí

1 Cơ cấu treo hoạt động có tiếng ồn

a) Hiện tợng

Khi ôtô hoạt động nghe tiếng ồn khác thờng ở cụm cơ cấu treo, tốc độ càng lớn tiếng ồncàng tăng

b) Nguyên nhân

- Các bình xếp hoặc bình cầu nứt thủng, giảm áp suất khí nén hoặc dầu thủ lực

- Bộ điều tiết hoặc bộ phân phối h hỏng

- Thanh ổn định, các cần dãn động hoặc các vòng đàn hồi cong gãy, lỏng các mối lắpnối

- Máy nén hoặc bơm dầu mòn, hỏng hoặc đứt chùng dây đai làm áp suất giảm

- Thanh ổn định cong, gãy

- Các đòn liên kết cong hoặc nứt gãy

- Máy nén hoặc bơm dầu h hỏng

B kiểm tra cơ cấu treo

1 Kiểm tra khi vận hành

- Khi vận hành ôtô chú ý nghe ồn khác thờng ở cụm cơ cấu treo, nếu có tiếng ồn khácthờng và xe vận hành không ổn định cần phaỉ kiểm tra và sửa chữa kịp thời

2 Kiểm tra bên ngoài cơ cấu treo

- Kiểm tra sự gãy, lỏng của các thanh ổn định và các cần dẫn động

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt, hở bên ngoài máy nén khí, bơm dầu, cácbình xếp, bình cầu, các bộ điều tiết và các bộ cảm biến hoặc điều khiển

V nội dung bảo dỡng cơ cấu treo

1 Làm sạch bên ngoài các bộ phận

2 Kiểm tra bên ngoài các bộ phận và chi tiết của cơ cấu

3 Thay dầu bôi trơn máy nén khí hoặc dầu thuỷ lực và điều chỉnh độ căng dây đai

4 Tra mỡ và lắp các chi tiết và bộ phận

5 Vận hành động cơ và kiểm tra bên ngoài các bộ phận khi xe chịu tải

VI Câu hỏi và bài tập

1 Các nguyên nhân h hỏng của cơ cấu treo thuỷ khí làm cho ôtô có nhiều tiếng ồn ?

2 Nhiệm vụ và u nhợc điểm của cơ cấu treo khí nén?

3 (Bài tập) Trình bày cấu tạo cơ cấu treo khí nén và thuỷ khí dùng trên ôtô ?

Trang 19

tHựC tập sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu treo khí nén

I tổ chức chuẩn bị nơi làm việc

1 Mục đích:

2 Yêu cầu:

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

a) Dụng cụ:

II Bảo dỡng cơ cấu treo khí nén

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Bộ dụng cụ kiểm tra áp suất chuyên dùng

- Kính phóng đại

- Mỡ bôi trơn và dung dịch rửa

2 Làm sạch và kiểm tra bên ngoài các bộ phận và chi tiết

- Dùng bơm nớc áp suất cao và phun nớc rửa sạch các cặn bẩn bên ngoài gầm ôtô

- Dùng bơm hơi và thổi khí nén làm sạch cặn bẩn và nớc bám bên ngoài các bộ phận đểlàm sạch, khô cơ cấu treo

3 Kiểm tra bên ngoài

- Quan sát các vết nứt, rỉ hoặc thủng bên ngoài các bộ phận

- Dùng kính phóng đại hoặc bột thấm để kiểm tra bên ngoài các bình xếp, bình cầu và ờng ống dẫn khí hoặc dầu thuỷ lực

- Kiểm tra và điều chỉnh độ căng đây đai

4 Kiểm tra sau khi vận hành động cơ

- Cho xe chở đủ tải và vận hành động cơ

- Kiểm tra áp suất dầu và áp suất khí nén qua đồng hồ

- Quan sát các vết nứt, rỉ hoặc thủng bên ngoài các bộ phận

- Kiểm tra sự chịu tải của các các bình xếp hoặc bình cầu

 Các chú ý

- Kê kích và chèn lốp xe an toàn khi kiểm tra

- Kiểm tra và quan sát kỹ các vết nứt, rỉ bên ngoài các chi tiết

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ, bơm mỡ các chốt và bạc

Các bài tập mở rộng và nâng cao

i Tên bài tập

- Cơ cấu treo thuỷ khí ?

II Yêu cầu cần đạt

Trang 21

Bài 3 Sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu đóng mở nắp động cơ

và êm dịu

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của cơ cấu đóng mở nắp động cơ

2 Giải thích đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của cơ cấu đóng mở nắp động cơ 3.Trình bày đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của cơ cấu

4 Giải thích đợc các phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa cơ cấu

5.Tháo lắp, bảo dỡng và sửa chữa đợc cơ cấu đóng mở nắp động cơ đúng yêu cầu kỹthuật

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại cơ cấu đóng mở nắp động cơ

2 Cấu tạo và hoạt động của cơ cấu đóng mở nắp động cơ

3 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của cơ cấu đóng mở nắp động cơ

4 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa cơ cấu đóng mở nắp động cơ

5.Tháo lắp, bảo dỡng và sửa chữa cơ cấu đóng mở nắp động cơ

I Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại Cơ cấu đóng mở nắp động cơ

1 Nhiệm vụ

Cơ cấu đóng mở nắp động cơ dùng để đóng và mở nắp động cơ bằng khí nén đợcnhanh chóng, nhẹ nhàng và êm dịu

Trang 22

b) Pittông

- Pittông lắp chặt với trục pittông, trên pittông có đệm kín cao su, trục pittông lắp chặt với

vỏ chắn bịu và đầu nối để liên kết với khung vỏ xe

mở thông khí nén trở về bình chứa và lò xo hồi vị đẩy pittông chuyển động về vị trí ban đầu

đóng kín nắp nắp động cơ

Hình 3-1 Sơ đồ cấu tạo cơ cấu đóng mở nắp động cơ

Đầu nối khung xe

Lò xoCum xi lanh & pittông

Buồng khí nén

Khí nén

Hình 3-2 Sơ đồ nguyên tăc hoạt động của cơ cấu đóng mở nắp động cơ

Van điều khiển

Trang 23

a) Hiện tợng

Khi đóng mở có tiếng ồn khác thờng ở cụm cơ cấu

b) Nguyên nhân

- Trục pittông cong, lò xo gãy

- Các thanh dẫn động lỏng hoặc đứt các bu lông đầu nối

2 Cơ cấu không mở đợc

a) Hiện tợng

Khi ấn nút điều khiển nhng nắp động cơ không mở hoặc mở rất chậm

b) Nguyên nhân

- Van điều khiển h hỏng hoặc bị kẹt ở vị trí đóng

- Pittông mòn hoặc xi lanh bị nứt hở làm thoát khí nén ra ngoài

- Van điều khiển h hỏng hoặc bị kẹt ở vị trí mở

- Lò xo gãy hoặc yếu

- Trục pittông bị cong

B kiểm tra h hỏng cơ cấu

1 Kiểm tra khi đóng mở nắp động cơ

- Khi đóng mở nắp động cơ, chú ý nghe tiếng ồn khác thờng ở cụm cơ cấu, nếu có tiếng

ồn khác thờng và không ổn định cần phaỉ kiểm tra và sửa chữa kịp thời

2 Kiểm tra bên ngoài cơ cấu

- Kiểm tra các vết nứt gãy, lỏng của các đầu nối và van điều khiển

- Kiểm tra độ cong vênh của các thanh dẫn động và trục pittông

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài xi lanh và các đờng ống dẫn khí nén

V nội dung bảo dỡng cơ cấu

1 Làm sạch bên ngoài xi lanh và trục pittông

2 Vặn chặt các bulông của đầu nối cụm xi lanh và trục pittông

3 Kiểm tra nứt hở bên ngoài cụm xi lanh và van điều khiển

4 Thay thế chi tiết theo định kỳ (van, đờng ống đẫn khí nén, vòng kín và lò xo )

5 Tra mỡ trục pittông

6 Kiểm tra hoạt động của cơ cấu

VI Câu hỏi và bài tập

1 Trình bày các nguyên nhân h hỏng của cơ cấu đóng mở vận hành không êm ?

2 Nguyên nhân h hỏng của cơ cấu đóng mở bị kẹt, không mở đợc?

3 (Bài tập) Trình bày cấu tạo các loại cơ cấu đóng mở nắp động cơ dùng trên ôtô ?

Trang 24

tHựC tập sửa chữa và bảo dỡng cơ cấu đóng mở nắp động cơ

I tổ chức chuẩn bị nơi làm việc

1 Mục đích:

2 Yêu cầu:

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

a) Dụng cụ:

II tháo lắp cơ cấu

A quy trình Tháo cơ cấu đóng mở nắp động cơ

1.Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Bộ dụng cụ tay nghề tháo lắp

- Kích nâng, giá kê chèn lốp xe

- Giá nâng nắp động cơ

2 Làm sạch bên ngoài cụm cơ cấu

- Dùng bơm nớc áp suất cao và phun nớc rửa sạch các cặn bẩn bên ngoài động cơ

- Dùng bơm hơi và thổi khí nén làm sạch cặn bẩn và nớc bám bên ngoài cụm cơ cấu

3 Nâng giữ nắp động cơ

- Mở nắp động cơ

- Lắp giá nâng giữ nắp động cơ

4 Tháo cơ cấu

- Tháo đờng ống dẫn khí nén, và van điều khiển

- Tháo các bu lông hãm hai đầu cụm xi lanh và trục pittông

- Tháo cụm xi lanh và trục pittông ra ngoài xe

5 Tháo rời cụm xi lanh và pittông

- Tháo đai ốc nắp (hoặc đầu nối)

- Tháo trục pittông, pittông và đệm kín ra khỏi xi lanh

- Tháo lò xo

6 Làm sạch và kiểm tra chi tiết

- Làm sạchvà kiểm tra các chi tiết

b Quy trình lắp

 Ngợc lại quy trình tháo (sau khi sửa chữa và thay thế các chi tiết h hỏng)

 Các chú ý

- Kê kích và chèn lốp xe an toàn và lắp giá nâng giữ nắp động cơ chắc chắn

- Tra mỡ bôi trơn các chi tiết

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dỡng (van, lò xo, các đệm kín cao su )

III Bảo dỡng cơ cấu đóng mở nắp động cơ

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Bộ dụng cụ tay tháo lắp cơ cấu

- Giá nâng giữ nắp động cơ

- Kính phóng đại

- Mỡ bôi trơn và dung dịch rửa

Tiêu đề	Sửa Chữa Và Bảo Dưỡng Hệ Thống Điều Khiển Khí Nén
Trường học	Bộ Lao Động - Thương Binh Và Xã Hội
Chuyên ngành	Sửa Chữa Ô Tô
Thể loại	Giáo Trình
Năm xuất bản	2004
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	48
Dung lượng	3,41 MB