Nghiên cứu được thực hiện với mục tiêu nhằm trình bày đặc điểm lâm sàng và siêu âm xoắn túi mật ở trẻ em, để đưa ra được kết quả về xoắn túi mật, một bệnh lý ngoại khoa cực kỳ hiếm gặp trong nhi khoa. Bệnh có thể chẩn đoán trước mổ dựa trên những dấu hiệu đặc trưng về hình ảnh siêu âm.
Trang 1HÌNH ẢNH SIÊU ÂM XOẮN TÚI MẬT Ở TRẺ EM
Nguyễn Hữu Chí*, Đào Trung Hiếu*
TÓM TẮT
Mục tiêu: Trình bày đặc điểm lâm sàng và siêu âm xoắn túi mật ở trẻ em
Phương pháp: Nghiên cứu lâm sàng, mô tả một ca
Kết quả: Bé trai 14 tuổi, đột ngột đau hạ sườn phải, gồng cứng bụng, không sốt, không ói Tăng bạch cầu
máu, bilirubine và Amylase máu bình thường Được chẩn đoán siêu âm trước mổ xoắn túi mật chính xác, dựa trên hình ảnh túi mật căng tròn, nằm vị trí bất thường, trục dọc nằm ngang, vách dày, nhiều lớp echo kém, echo dày vùng ống túi mật và có dấu whirl sign Phẫu thuật nội soi, cho thấy túi mật xoắn vặn vùng cổ túi mật 180
độ, hoại tử hoàn toàn, không sỏi Kết quả giải phẫu bệnh lý cho thấy hoại tử xuất huyết toàn bộ túi mật
Kết luận: Xoắn túi mật, một bệnh lý ngoại khoa cực kỳ hiếm gặp trong nhi khoa Bệnh có thể chẩn đoán
trước mổ dựa trên những dấu hiệu đặc trưng về hình ảnh siêu âm
Từ khoá: Xoắn túi mật, siêu âm, trẻ em
ABSTRACT
IMAGING ULTRASOUNDS OF THE GALLBLADDER TORSION IN CHILDREN: CASE REPORT
Nguyen Huu Chi, Dao Trung Hieu
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Vol 14 - Supplement of No 4 - 2010: 151 - 153
Objectives: To present clinical and sonographics findings of the gallbladder torsion in children
Methods: Case report
Results: A 14-year-old boy was admitted to our hospital with acute onset of severe right upper abdominal
pain, without fever or vomiting At admission, physical examination revealed board rigidity and tenderness in the right upper quadrant Laboratory findings showed elevated white blood cell count, normal bilirubinemia and amylasemia A preoperative sonographic diagnosis of gallbladder torsion was made accurately based on the following signs: markedly distended and anterioly dislocated gallbladder with horizontal orientation of its long axis; thickened, multi-layered hypoechoic gallbladder wall; hyperechoic wall of cystic duct with whirl sign The patient underwent emergent laparoscopy and a 180 0 torsion at the neck of the entirely gangrenous gallbladder without gallstones was found Histopathological examination revealed an entirely acute hemorragic and gangrenous gallbladder
Conclusions: Gallbladder torsion is an emergent and extremely rare surgery in pediatric population It may
be diagnosed preoperatively based on specific sonographic findings
Key words: Gallbladder torsion, children, ultrasound
ĐẶT VẤN ĐỀ
Xoắn túi mật, một bệnh lý ngoại khoa hiếm
gặp, đặc biệt trong nhi khoa, do những bất
thường về mặt giải phẫu Bệnh cảnh lâm sàng
rất giống viêm túi mật, nhưng bệnh cần được
chẩn đoán sớm và can thiệp ngoại khoa kịp thời,
để tránh biến chứng thủng túi mật và viêm phúc mạc mật Chúng tôi báo cáo trường hợp xoắn túi mật ở trẻ em đầu tiên được chẩn đoán siêu âm chính xác trước mổ ở Việt Nam
* Bệnh viện Nhi Đồng 1
Tác giả liên lạc : Ths.BSCK2 Nguyễn Hữu Chí, ĐT: 01286558536, Email: dr_huuchi@yahoo.com
Trang 2Ca lâm sàng
Bé trai L.H.Đ, 14 tuổi, TPHCM Nhập viện vì
đau bụng Khoảng 19g ngày 27/6/2010, BN đột
ngột đau bụng vùng thượng vị sau đó lan đến
vùng hạ sườn phải không sốt, không nôn ói,
đau ngày càng tăng Nhập viện lúc 0h30 phút
Thăm khám lâm sàng, ghi nhận ấn đau nhiều
vùng bụng (P), nhất là vùng hạ sườn (P), có đề
kháng vùng HS (P)
Xét nghiệm công thức máu, cho thấy bạch
cầu 19.850/mm3, Neutrophile: 18.860/mm3
(95%), bilirubin máu, SGOT, SGPT và Amylase
máu bình thường Siêu âm ghi nhận túi mật
căng tròn, vị trí nằm cao hơn bình thường, d=
39,4 x 63 mm, vách dày phù nề d = 7,3 mm,
vùng cổ túi mật phù nề, echo dày, có dấu xoắn
vặn nhẹ cổ túi mật, không thấy được sự liên
tục của ống túi mật vào ống mật chủ, trục dọc
túi mật nằm ngang, hình ảnh siêu âm nghĩ
nhiều đến xoắn túi mật Bệnh nhân được phẫu
thuật nội soi, ghi nhận ổ bụng vùng dưới gan
có ít dịch vàng trong, túi mật bị hoại tử hoàn
toàn, mặt ngoài túi mật, mặt dưới gan có ít giả
mạc màu vàng sậm, túi mật bị xoắn ở vùng cổ
túi mật, tháo xoắn, thấy xoắn ½ vòng Bộc lộ
vùng tam giác Calot, tách ống túi mật và động
mạch túi mật, Clip ống túi mật và động mạch
túi mật, cắt túi mật và động mạch túi mật Cắt
rời túi mật khỏi gan, túi mật chỉ dính 1 phần ở
cổ túi mật với gan Phần giường túi mật không
dính với gan Lấy túi mật ra qua lỗ trocar
10mm, xẻ túi mật không thấy sỏi Kết quả giải
phẫu bệnh lý hoại tử túi mật
BÀN LUẬN
Túi mật bình thường nằm trong hố túi mật,
ở mặt tạng của gan, không được phúc mạc che
phủ Gồm ba phần: đáy, thân và cổ túi mật
chưa rõ, có thể bẩm sinh hoặc mắc phải, nhưng đều có túi mật di động quanh mạc treo túi mật (floating gallbladder) Xoắn túi mật xảy ra khi túi mật xoay quanh ống túi mật và cuống mạch máu, gây tắc nghẽn mật và dòng máu,
dẫn đến hoại tử
Xoắn túi mật, được mô tả lần đầu tiên vào năm 1898, bởi Wendel, cho đến nay, ghi nhận khoãng 400 trường hợp được báo cáo trên y văn(2) Phần lớn gặp ở bệnh nhân lớn tuổi, rất hiếm ở trẻ em Theo Levard G, xoắn túi mật ở trẻ em cực kỳ hiếm gặp và rất hiếm khi được chẩn đoán đúng trước mổ(8) Tuy nhiên, ca lâm sàng chúng tôi trình bày, được chẩn đoán chính xác trước mổ chỉ bằng siêu âm tại Việt Nam và qua hồi cứu y văn, chúng tôi ghi nhận bệnh cũng có thể chẩn đoán trước mổ bằng siêu âm hoặc các phương tiện hình ảnh cắt lớp khác như CT, MRI Bệnh cảnh lâm sàng không đặc hiệu, giống viêm túi mật(4,6) Thường khởi phát cấp tính, hiếm khi sốt và vàng da(1)..
Dấu hiệu siêu âm bao gồm túi mật to, nằm phía trước hoặc sang trái, di động kèm dày đáng kể vách túi mật, nhiều lớp, không sỏi(7,5) Dày thành túi mật, không đặc hiệu, có thể gặp trong trường hợp viêm túi mật, viêm gan, sốt xuất huyết hoặc bệnh lý giảm đạm , nhưng ở đây chúng tôi ghi nhận vách dày, có các lớp echo kém liên tục và được giới hạn bởi đường echo dày Điều này cũng được ghi nhận bởi Cameron và cs(3) Hơn nữa, hình ảnh siêu âm vách túi mật dày phù nề, echo kém dạng nhiều lớp, nhưng vùng cổ túi mật vách có độ hồi âm echo dày và dấu hiệu xoắn vặn ‘‘Whirl sign”, rất gợi ý xoắn túi mật Dấu hiệu Whirlpool vùng cổ túi mật cũng được ghi nhận qua chụp cắt lớp điện toán của tác giả Tajima Y(10) Hơn
Trang 3Hình 1.Vách túi mật dày, phù nề, nhiều lớp, liên tục
Trục dọc túi mật nằm ngang
Hình 2 Vách túi mật dày, phù nề, nhiều lớp, liên tục
Hình 4: Giải phẫu bệnh: hoại tử túi mật
KẾT LUẬN
Xoắn túi mật, một bệnh lý ngoại khoa hiếm gặp nhưng cần cảnh giác ở những bệnh nhân có bệnh cảnh giống viêm túi mật không sỏi và có thể chẩn đoán trước mổ dựa trên những dấu hiệu đặc trưng về hình ảnh học
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Atsunori Nakao, et al (1999) Gallbladder torsion: case report and review of 245 cases reported in the Japanese literature, J
Hepatobiliary Pancreat Surg;6(4):418-21
2 Coquaz S (2005) Gallbladder volvulus: two cases report,
3 Cameron et al (1993) Case report: torsion of the gallbladder
on ultrasound-differentiation from acalculous cholecystitis,
Clin Radiol, 47, p285-286
4 Hamdi, M., J V Blondiau, et al (1996) "Gallbladder volvulus:
a case report Could the ultrasound be the key of the early
diagnosis?" Acta Chir Belg 96(1): 41-43
5 Hamada, T., Y Tajima, et al (2009) "Torsion of the
gallbladder in a 3-year-old infant." J Hepatobiliary Pancreat
Surg 16(2): 234-237
6 Inoue, S., A Odaka, et al (2010) "Gallbladder volvulus in a
child with mild clinical presentation." Pediatr Radiol
7 Komura, J., H Yano, et al (1993) "Torsion of the gallbladder
in a thirteen year old boy case report." Kurume Med J 40(1):
13-16
8 Levard, G., D Weil, et al (1994) "Torsion of the gallbladder in
children." J Pediatr Surg 29(4): 569-570
9 Matsuda, A., K Sasajima, et al (2009) "Laparoscopic treatment for torsion of the gallbladder in a 7-year-old
female." JSLS 13(3): 441-444
10 Tajima Y (2009) Clinical images Gallbladder torsion showing
a "whirl sign" on a multidetector computed tomography scan
Am J Surg Jan;197(1): p9-10