Tài liệu sửa chữa và bảo dưỡng cầu chủ động

Tài liệu sửa chữa và bảo dưỡng cầu chủ động - trình độ lành nghề sữa chữa ô tô

Hà Nội - 2004

Mô đun: sửa chữa và bảo dỡng

Cầu chủ động

Mã số : har 01 30 Nghề : SửA CHữA ÔTÔ

Trình độ lành nghề

(Mặt sau trang bìa)

Mã tàI liệu:………

Mã quốc tế ISBN :……

Tuyên bố bản quyền :

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình

Cho nên các nguồn thông tin có thể đợc

phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng

cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc

sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành

mạnh sẽ bị nghiêm cấm

Tổng Cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách để

bảo vệ bản quyền của mình

Tổng Cục Dạy Nghề cám ơn và hoan

nghên các thông tin giúp cho việc tu sửa và

hoàn thiện tốt hơn tàI liệu này

Địa chỉ liên hệ:

Dự án giáo dục kỹ thuật và nghề nghiệp

Tiểu Ban Phát triển Chơng trình Học liệu

Lời tựa

(Vài nét giới thiệu xuất xứ của chơng trình và tài liệu)

Tài liệu này là một trong các kết quả của Dự án GDKT-DN

(Tóm tắt nội dung của Dự án) (Vài nét giới thiệu quá trình hình thành tài liệu và các thành phần tham gia) (Lời cảm ơn các cơ quan liên quan, các đơn vị và cá nhân đ tham gia )ã (Giới thiệu tài liệu và thực trạng) TàI liệu này đợc thiết kế theo từng mô đun/ môn học thuộc hệ thống mô đun/môn học của một chơng trình, để đào tạo hoàn chỉnh Nghề Sửa chữa ôtô ở cấp trình độ II và đợc dùng làm Giáo trình cho học viên trong các khoá đào tạo, cũng có thể đợc sử dụng cho đào tạo ngắn hạn hoặc cho các công nhân kỹ thuật, các nhà quản lý và ngời sử dụng nhân lực tham khảo Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ đợc hoàn chỉnh để trở thành giáo trình chính thức trong hệ thống dạy nghề Hà nội, ngày tháng năm Giám đốc Dự án quốc gia Mục lục đề mục Trang 1 Lời tựa 3

2 Mục lục 4

3. Giới thiệu về mô đun 5

4 Sơ đồ quan hệ theo trình tự học nghề 6

5 Các hình thức học tập chính trong mô đun 7

6 Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun 8

7 Bài 1 : - Cấu tạo truyền lực chính 9

- Thực tập bảo dỡng truyền lực chính 13

8 Bài 2 : - Sửa chữa và bảo dỡng truyền lực chính 17

3

- Thùc tËp Söa ch÷a vµ b¶o dìng truyÒn lùc chÝnh 19

9 Bµi 3 : - CÊu t¹o bé vi sai 26

- Thùc tËp b¶o dìng bé vi sai 30

10 Bµi 4 : - Söa ch÷a vµ b¶o dìng bé vi sai 33

- Thùc tËp Söa ch÷a vµ b¶o dìng bé vi sai 35

11 Bµi 5 : - Söa ch÷a vµ b¶o dìng b¸n trôc 39

- Thùc tËp Söa ch÷a vµ b¶o dìng b¸n trôc 43

12 Bµi 6 : - Söa ch÷a vµ b¶o dìng moay¬ 46

- Thùc tËp Söa ch÷a vµ b¶o dìng moay¬ 49

13 Bµi 7 : - Söa ch÷a vµ b¶o dìng b¸nh xe 53

- Thùc tËp Söa ch÷a vµ b¶o dìng b¸nh xe 57

14 §¸p ¸n c¸c c©u hái vµ bµi tËp 60

15 C¸c thuËt ng÷ chuyªn m«n 61

16 Tµi liÖu tham kh¶o 62

Giới thiệu về mô đun

Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun :

Cầu chủ động của ôtô là cụm chi tiết đặt ngang dới gầm xe, dùng làm giá đỡ cho phầnlớn trọng tải xe, hệ thống treo, bao gồm : truyền lực chính, bộ vi sai, các bán trục vàmoayơ bánh xe Dùng để biến đổi và truyền mô men xoắn từ truyền động các đăng đếncác bánh xe chủ động

Sửa chữa và bảo dỡng cầu chủ động là một công việc có tính thờng xuyên, nặng nhọc vàquan trọng đối với nghề sửa chữa ôtô, nhằm nâng cao tuổi thọ ôtô và đáp ứng cảm giác

an toàn của ngời lái xe và hành khách đi trên xe Công việc sửa chữa cầu chủ động khôngchỉ cần những kiến thức cơ học ứng dụng và kỹ năng sửa chữa cơ khí, mà nó còn đòi hỏi

sự yêu nghề của ngời thợ sửa chữa ôtô Vì vậy công việc Sửa chữa và bảo dỡng cầu chủ

động đã trở thành một nghiệp vụ suốt đời của ngời thợ sửa chữa ôtô

Mục tiêu của mô đun:

Nhằm đào tạo cho học viên có đầy đủ kiến thức về cấu tạo, nhiệm vụ và nguyên tắchoạt đông của các bộ phận của cầu chủ động ôtô Đồng thời có đủ kỹ năng phân định đểtiến hành bảo dỡng và kiểm tra, sửa chữa các h hỏng của các bộ phận cầu chủ động ô tô.Với việc sử dụng đúng và hợp lý các trang thiết bị, dụng cụ đảm bảo đúng quy trình yêucầu kỹ thuật, an toàn và năng suất cao

Mục tiêu thực hiện của mô đun:

1 Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ, phân loại của các bộ phận : truyền lực chính,

bộ vi sai, các bán trục và moayơ bánh xe

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận: truyền lực chính, bộ visai, các bán trục và moayơ bánh xe

3 Giải thich đúng những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng các bộ phận: truyền lực chính,

bộ vi sai, các bán trục và moayơ bánh xe

4 Trình bày đúng phơng pháp kiểm tra, sữa chữa và bảo dỡng những h hỏng của các bộphận: truyền lực chính, bộ vi sai, các bán trục và moayơ bánh xe

5 Tháo lắp, kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa các chi tiết của các bộ phận : truyền lựcchính, bộ vi sai, các bán trục và moayơ bánh xe đúng quy trình, quy phạm và đúng cáctiêu chuẩn kỹ thuật trong sửa chữa

6 Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa đảm bảo chính xác

và an toàn

Nội dung chính của mô đun:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của các bộ phân : truyền lực chính, bộ vi sai, bán trục

HAR 01 11 Dung sai lắp ghépvà

HAR 01 14 Thực hành nghề bổ trợ

HAR 01 20 SC- BD phần C/động động cơ

HAR 01 21 SC-BD Cơ cấu phân phối khí

HAR 01 22 SC-BD Hệ thống bôi trơn

HAR 01 23 SC-BD Hệ thống làm mát

HAR 01 24 SC-BD Hệ thống nhiên liệu xăng

HAR 01 25 SC-BD Hệ thống nhiên liệu

dieden

HAR 01 26 SC-BD Hệ thống khởi động

HAR 01 27 SC-BD Hệ thống

đánh lửa

HAR 01 28 SC-BD Trang thiết bị điện ô

tôtô

HAR 01 29 SC-BD Hệ thống truyền lực

HAR 01 30 SC-BD Cầu chủ

động

HAR 01 31 SC-BD Hệ thống

di chuyển

HAR 01 32 SC-BD Hệ thống lái

HAR 01 33 SC-BD Hệ thống phanh

HAR 01 35

SC Pan ô tô

HAR 01 34 K.tra tình trạng kỹ thuật Đcơ và ô tô

HAR 01 36 nâng cao hieụ quả

công việc

Bằngcông nhân lành nghề

Chứng chỉ nghề HAR 01 09

Cơ kỹ thuật

Các hình thức học tập chính trong mô đun

1 Học trên lớp về :

- Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của các bộ phân : Truyền lực chính, bộ vi sai,

bán trục và moayơ bánh xe

- Cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của : Truyền lực chính, bộ vi sai, bán trục và

moayơ bánh xe

2 Học tại phòng học chuyên môn hoá về :

- Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của : Truyền lực chính, bộ vi sai, bán trục và

moayơ bánh xe

- Quy trình bảo dỡng và tháo lắp : Truyền lực chính, bộ vi sai, bán trục và moayơ

bánh xe

- Phơng pháp kiểm tra, sửa chữa và bảo dỡng các bộ phận của : Truyền lực

chính, bộ vi sai, bán trục và moayơ bánh xe

5 Tự nghiên cứu và làm bài tập về :

- Các tài liệu tham khảo về bộ phận của cầu chủ động ôtô

- Vẽ sơ đồ cấu tạo, trình bày đợc nguyên tắc hoạt động và các hiện tợng h hỏng

của Truyền lực chính, bộ vi sai, bán trục và moayơ bánh xe

thuyết Thực hành Các hoạt động khác

Bài 2 Sửa chữa và bảo dỡng truyền lực chính 2 24

Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun

1 Kiến thức:

- Trình bày đợc đầy đủ các nhiệm vụ, yêu cầu, cấu tạo và nguyên tắc hoạt

động các bộ phận của truyền lực chính, bộ vi sai, bán trục và moayơ bánhxe

HAR 02 12 Chẩn đoán

HT truyền

động ôtô

đoán hệ thống truyền

động ô tô

7

- Giải thích đúng những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp bảodỡng, kiểm tra, sữa chữa các bộ phận của cầu chủ động ôtô

2 Kỹ năng:

- Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng, sửa chữa đợc các h hỏng chi tiết, bộ phậncủa truyền lực chính, bộ vi sai, bán trục và moayơ bánh xe đúng quy trình,quy phạm và đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật trong sửa chữa

- Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa đảm bảochính xác và an toàn

- Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và hợp lý

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của truyền lực chính

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của truyền lực chính

3 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng đợc truyền lực chính đúng yêu cầu kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại truyền lực chính

2 Cấu tạo và hoạt động của truyền lực chính

.3 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng các loại truyền lực chính ôtô

9

học trên lớp

I Giới thiệu chung về cầu chủ động

1 Sơ đồ cấu tạo chung về cầu chủ động

Hình 1-1: Sơ đồ cấu tạo chung cầu chủ động ôtô

Cầu chủ động ôtô bao gồm: Truyền lực chính, bộ vi sai, bán truc, moayơ và bánh xe

đợc lắp thành một cụm chi tiết bên trong vỏ cầu Dùng để biến đổi và truyền mô menxoắn từ truyền động các đăng đến các bánh xe làm cho ôtô chuyển động

2 Giới thiệu về truyền lực chính

Truyền lực chính là một bộ phận của cầu chủ động ôtô đựoc lắp giữa cầu chủ động.Bao gồm cụm bánh răng và các ổ bi, dùng để truyền động giảm tốc (tăng mô men) từtruyền động các đăng đến các bán trục

II Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại truyền lực chính

1 Nhiệm vụ

Truyền lực chính có nhiệm vụ:

-Truyền mô men xoắn từ truyền động các đăng đến các bán trục và bánh xe chủ

II Cấu tạo và hoạt động của truyền lực chính

1 Cấu tạo: (hình 1-2 )

a) Trục và bánh răng chủ động

- Trục và bánh răng chủ động đặt trên hai ổ bi côn, một đầu có then hoa để lắp với ống then hoa có mặt bích nối với truyền động các đăng, đầu còn lại có bánh răng côn xoắn Trục và bánh răng chủ động đợc lắp trong vỏ cầu chủ động, đồng tâm với bánh răng bị

động và có các đệm điều chỉnh vết tiếp xúc ( loại hypóit lắp lệch tâm về phía dới gầm

xe, hạ thấp trọng tâm và nâng cao tính ổ định của ôtô)

2- Nguyên tắc hoạt động:

- Khi xe ôtô hoạt động mô men xoắc đợc truyền từ truyền động các đăng thông quamặt bích đến trục bánh răng chủ động làm cho bánh răng côn xoắn quay dọc theo trụccác đăng và làm cho bánh răng bị động, bộ vi sai, bán trục và bánh xe quay theo

- Do cấu tạo của hai bánh răng chủ động và bị động là côn xoắn, nên chuyển độngquay dọc theo xe (theo trục các đăng) sẽ biến thành chuyển động quay ngang củabánh răng bị động và bán trục làm cho xe chuyển động

- Kích thớc và số răng của bánh răng bị động lớn hơn bánh răng chủ động nhiều lần

(tỉ số truyền = 4 - 8) do đó sẽ làm giảm tốc (tăng mô men) cho ôtô hoạt động đảm bảocông suất và an toàn

2 Nguyên tắc hoạt động

Khi truyền động các đăng quay mômen xoắn đợc truyền đến trục và bánh răng chủ

động của truyền lực chính, làm cho cặp bánh răng chủ động và bánh răng bị động quay

để truyền mômen xoắn đến các bán trục và bánh xe

Do cấu tạo đờng kính của bánh răng chủ động nhỏ hơn đờng kính của bánh răng bị

động nhiều lần nên tốc độ quay của bánh răng bị động giảm nhiều (giảm tốc) và tăngmômen kéo so với bánh răng chủ động

- Đối với ôtô có động cơ đặt ngang, cấu tạo truyền lực chính làm bằng bánh răng trụ

- Đối với ôtô có động cơ đặt dọc xe, cấu tạo truyền lực chính làm bằng bánh răng côn,

để biến chuyển động quay dọc của truyền động các đăng thành chuyển động quay

ngang của các bán trục

IV Nội dung bảo dỡng truyền lực chính

1 Làm sạch bên ngoài và xả dầu bôi trơn

2 Tháo rời các chi tiết, bộ phận và làm sạch

3 Kiểm tra h hỏng chi tiết và thay thế chi tiết theo định kỳ ( joăng, đệm, các ổ bi)

4 Lắp các chi tiết và bôi trơn truyền lực chính

5 Thay dầu bôi trơn

6 Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp

V Câu hỏi và bài tập

1 Truyền lực chính loại bánh răng côn và bánh răng trụ dùng trên các loại ôtô nào ?

2 Nhiệm vụ của truyền lực chính ?

3 (Bài tập) Vẽ sơ đồ cấu tạo và nêu nguyên tắc hoạt động của truyền lực chính củatruyền lực chính có 2 cấp ?

tHựC tập tháo lắp và bảo dỡng truyền lực chính

I tổ chức chuẩn bị nơi làm việc

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

a Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp truyền lực chính

- Cảo tháo ổ bi và khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữa

- Bố trí nơi làm việc cho 4 nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thônggió

13

II THáO LắP truyền lực chính

A Quy trình tháo rời truyền lực chính

1 Tháo các bán trục

- Dùng bộ dụng cụ tay nghề sửa chữa ôtô tháo các đai ốc hãm

- Lấy bán trục ra ngoài

2.Tháo nắp cầu chủ động và xả dầu bôi trơn

- Tháo đai ốc hãm và mặt bích then hoa

- Dùng trục chuyên dùng và búa đóng bánh răng chủ động ra khỏi vỏ cầu

Hình 1-3: Tháo cụm bánh răng bị động của truyền lực chính

Vạch dấu

Bánh răng bị độngNắp ổ bi

Bộ vi sai

Dụng cụ hãm

Bánh răng chủ động

Ô bi cônNắp truyền lực chính

7 Làm sạch và kiểm tra các chi tiết

B- Quy trình lắp

 Ngợc lại quy trình tháo (sau khi sửa chữa và thay thế các chi tiết h hỏng)

- Kê kích, giá nâng cầu xe an toàn

- Thay dầu đúng loại và tra mỡ bôi trơn các chi tiết : ổ bi, then hoa và bánh răng

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dỡng

- Lắp đúng vị trí các dấu ổ lắp bi và điêù chỉnh vết tiếp xúc truyền lực chính đúng yêu

cầu kỹ thuật

III quy trình bảo dỡng truyền lực chính

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

-Giá đỡ, palăng và bàn tháo lắp cầu chủ

động

-Bộ dụng cụ tay tháo lắp truyền lực chính và

các bộ vam, cảo ổ bi

-Mỡ bôi trơn và dung dịch rửa

2 Tháo rời và làm sạch truyền lực chính

- Xả dầu bôi trơn và tháo nắp

- Tháo bánh răng bánh răng bị động và bánh

răng chủ động

- Dùng dung dịch rửa, bơm hơi, giẻ sạch để

làm sạch, khô bên ngoài các chi tiết

3 Kiểm tra bên ngoài các chi tiết

5 Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp

- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng sạch sẻ

Các chú ý

- Kê chèn truyền lực chính ( vỏ cầu chủ động )

lên giá bàn tháo lắp an toàn và chắc chắn

- Kiểm tra và quan sát kỹ các chi tiết bị nứt và

chờn hỏng ren

- Sử dụng dụng cụ đúng loại và vặn chặt đủ lực quy định

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ và bị h hỏng

- Lắp đủ và đúng số đệm của các bánh răng

Các bài tập mở rộng và nâng cao

Hình 1-5: Tháo rời các chi tiết của truyền lực chính

Hình 1-6: Cấu tạo truyền lực chính

Trục bậc Bàn ép ổ bi

I Tên bài tập

1 Truyền lực chính đơn ?

2 Truyền lực chính kép ?

II Yêu cầu cần đạt

1 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của Truyền lực hypôit

2 Vẽ đúng sơ đồ cấu tạo và giải thích nguyên tắc hoạt động của truyền lực chính kép

3 Tháo lắp nhận dạng và bảo dỡng đợc các loại truyền lực chính của ôtô

III Thời gian

- Sau 2 tuần nộp đủ các bài tập

Mục tiêu thực hiện:

1 Giải thích đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của truyền lực chính

2 Trình bày đợc các phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa truyền lực chính

3.Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng sửa chữa đợc truyền lực chính đúng yêu cầu kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của truyền lực chính

2 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng và sửa chữa truyền lực chính

.3 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng sửa chữa các chi tiét của truyền lực chính

Học tại phòng học chuyên môn hoá

I Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng của truyền lực chính

- Bánh răng chủ động, bị động và các ổ bi : mòn, rỗ nhiều, thiếu dầu bôi trơn

- Điều chỉnh sai ( quá lớn) khe hở ăn khớp và vết tiếp xúc của hai bánh răng

B Kiểm tra truyền lực chính

1 Kiểm tra khi vận hành

- Khi vận hành ôtô chú ý nghe tiếng hú, ồn khác thờng ở cụm truyền lực chính, nếu cótiếng hú và ồn cần phaỉ kiểm tra và sửa chữa kịp thời

2 Kiểm tra bên ngoài truyền lực chính

- Dùng kính phóng đại hoặc mắt để quan sát các vết nứt bên ngoài vỏ truyền lực chính

II Phơng pháp bảo dỡng truyền lực chính

1 Làm sạch bên ngoài và xả dầu bôi trơn

2 Tháo rời các chi tiết, bộ phận và làm sạch

3 Kiểm tra h hỏng chi tiết và thay thế chi tiết theo định kỳ ( joăng, đệm, các ổ bi)

4 Kiểm tra và điều chỉnh khe hở ăn khớp và vết tiếp xúc

5 Lắp các chi tiết và bộ phận

6 Thay dầu bôi trơn

7 Kiểm tra tổng thể và vệ sinh công nghiệp

IV Câu hỏi và bài tập

1- Trình bày các nguyên nhân h hỏng của truyền lực chính khi làm việc có tiếng ồnkhác thờng ?

2.(Bài tập) Trình bày phơng pháp kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa truyền lực chính ?

17

tHựC tập sửa chữa và bảo dỡng truyền lực chính

I tổ chức chuẩn bị nơi làm việc

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

c Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp truyền lực chính

- Cảo tháo ổ bi và khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Giá nâng cầu xe, kích nâng

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữa

- Bố trí nơi làm việc cho 4 nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thônggió

II tháo lắp truyền lực chính

A quy trình Tháo truyền lực chính trên xe ôtô

1.Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

- Bộ dụng cụ tay nghề tháo lắp

- Kích giá nâng cầu xe và dây treo các

2 Làm sạch bên ngoài cụm cầu chủ

động

- Kích, nâng khung xe chắc chắn và

kéo hãm phanh tay

- Dùng bơm nớc áp suất cao và phun

- Dùng dây chuyên dùng và treo hai

đầu trục các đăng lên khung xe

- Vạch dấu giữa hai phần then hoa của

trục các đăng và giữa hai đầu nạng của

6 Đa cầu chủ động ra khỏi xe

- Hạ cầu xe lên bàn đẩy chuyên dùng

- Đa cầu xe ra khỏi ôtô

7 Làm sạch bên ngoài và tháo rời

chữa và thay thế các chi tiết h hỏng)

- Kích, giá nâng cầu xe an toàn

- Thay dầu đúng loại và tra mỡ bôi trơn các chi tiết : ổ bi, then hoa và bánh răng

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dỡng

- Lắp đúng vị trí các dấu ổ lắp bi, dấu các đăng và điêù chỉnhkhe hở, vết tiếp xúc truyền lực chính đúng yêu cầu kỹ thuật

III bảo dỡng truyền lực chính

A quy trình bảo dỡng

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

-Giá đỡ, palăng và bàn tháo lắp cầu chủ động

-Bộ dụng cụ tay tháo lắp truyền lực chính và các bộ vam, cảo ổ bi

-Mỡ bôi trơn và dung dịch rửa

2 Tháo rời và làm sạch truyền lực chính

- Xả dầu bôi trơn và tháo nắp

- Tháo bánh răng bị động và bánh răng chủ động

- Dùng dung dịch rửa, bơm hơi, giẻ sạch để làm sạch, khô bên ngoài các chi tiết

3 Kiểm tra bên ngoài các chi tiết

Moayơ

19

4 Lắp và bôi trơn các chi tiết

6 Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công nghiệp

- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng sạch sẽ, gọn gàng

* Các chú ý

- Kê chèn ôtô và cầu chủ động lên giá, bàn tháo lắp an toàn và chắc chắn

- Kiểm tra và quan sát kỹ các chi tiết bị nứt và chờn hỏng ren

- Sử dụng dụng cụ đúng loại và vặn chặt đủ lực quy định

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ và bị h hỏng

- Điều chỉnh : Nếu lực quay mặt bích nhỏ

hơn tiêu chuẩn cần thêm đệm điều chỉnh, lực

quay lớn hơn cần tháo bớt đệm điều chỉnh

Hình 2 - 2 Kiểm tra và điều chỉnh bánh

răng chủ độngCân lực

2 Kiểm tra và điều khe hở bên của bánh răng bị động (hình 2- 3)

- Kiểm tra : Sau khi lắp đầy đủ bánh răng chủ động và bánh răng bị động vào vỏtruyền lực chính, vặn vừa chặt một bu lông hãm nắp của đai ốc điều chỉnh hai bên bánhrăng bị động ở vị trí chéo nhau, để dễ xoay đai ốc điều chỉnh Gắn cố định đồng hồ so

và tựa đầu kim lên bề mặt cạnh của vành răng, xoay hai đai ốc điều chỉnh ở vị trí trunggian sau đó xoay lắc bánh răng bị động ở các vị trí và quan sát các trị số đo trên đồng

hồ so để biết khe hở bên và so với

tiêu chuẩn cho phép (0,13 - 0,18

mm) và tiến hành điều chỉnh

- Điều chỉnh : Khi khe hở bên

không đúng tiêu chuẩn cho phép,

tiến hành điều chỉnh xoay các đai ốc

điều chỉnh (một bên vặn vào thì bên

kia phải vặn ra) sao cho khe hở đạt

yêu cầu Loại truyền lực chính chỉ có

các đệm điều chỉnh mà không có đai

ốc điều chỉnh thì tiến hành thay đổi

số đệm từ bên này bánh răng qua

bên kia bánh răng (tổng số đệm

không đổi) cho đến khi đạt khe hở

yêu cầu Sau đó vặn chặt các bu

Sau khi lắp đầy đủ bánh răng chủ

động và bánh răng bị động vào vỏ truyền lực chính Dùng dây chì có đờng kính 2 mm kẹp vào giữa hai bánh răng và quay hai bánh răng, sau đố lấy dây chì ra kiểm tra độ dày so với tiêu chuẩn khe hở cho phép Nếu khe hở đúng tiêu chuẩn tiếp tục kiểm tra vết tiếp xúc giữa hai bánh răng, bằng cách quét một lớp bột nhôm màu đỏ có pha dầu nhờn đặc lên bề mặt răng của bánh răng bị động và quay bánh răng ăn khớp với bánh răng chủ động vài vòng sau đó quan sát vết tiiếp xúc trên bề mặt răng của bánh răng bị

động và so với tiêu chuẩn cho phép (hình 2 -4) và tiến hành điều chỉnh

b) Điều chỉnh (hình 2 – 5): Khi khe hở ăn khớp và vết tiếp xúc của bánh răng chủ động

và bị động không đúng tiêu chuẩn cho phép, tiến hành điều chỉnh thêm hoặc bớt số

đệm điều chỉnh của bánh răng chủ động và thay đổi số đệm của bánh răng bị động (từbên này bánh răng qua bên kia bánh răng) cho đến khi đạt khe hở và vết tiếp xúc đạtyêu cầu

Hình 2 - 3 Kiểm tra và điều chỉnh khe hở bên bánh

Quét bột nhôm mầu Kiểm tra vết tiếp xúc

21

III SửA chữa truyền lực chính

1.Vỏ cầu chủ động (vỏ truyền lực chính)

a)H hỏng và kiểm tra

- H hỏng chính của vỏ truyền lực chính : nứt, mòn các lỗ và phần trục lắp ổ bi, chờnhỏng các ren và đai ốc hãm ổ bi côn

- Kiểm tra : Dùng thớc cặp và pan me để đo độ mòn của các lỗ, trục so với tiêu chuẩn

kỹ thuật ( không lớn hơn 0,02mm) Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bênngoài vỏ truyền lực chính

b) Sửa chữa

- Các lỗ lắp bi mòn quá giới hạn cho phép tiến hành mạ thép hoặc lắp ống lót sau đódoa lại lỗ theo kích thớc danh định, các vết nứt nhỏ và các lỗ ren bị chờn hỏng có thểhàn đắp , sửa nguội và gia công lại ren Các vết nứt có tổng chiều dài vợt quá 100 mmthì phải thay vỏ mới

- Mòn phần lắp ổ bi và chờn hỏng ren có thể hàn đắp gia công lại đờng kính và ren

- Bề mặt của vỏ (loại rời) bị mòn, vênh tiến hành mài hoặc dũa hết vênh

2.Trục và bánh răng chủ động (quả dứa)

23

Các bài tập mở rộng và nâng cao

I Tên bài tập

1 Truyền lực chính Hypoit ?

2 Truyền lực chính kép ?

3 Lập bảng kiểm tra chi tiết của truyền lực chính TOYOTA

Bảng kiểm tra phân loại chi tiết

Ngày kiểm tra : Ngày tháng năm 2004

Nhóm ( ngời) kiểm tra :

Tên chi tiết, bộ phận : Truyền lực chính Loại ôtô : TOYOTA

T

T Tên chi tiết Đ vịtính LợngSố thiếuĐủ, Kíchthớc

mòn

TìnhtrạngKT

Thaythế chữaSửa

Phòng kỹ thuật Ngời kiểm tra

II Yêu cầu cần đạt

1 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của Truyền lực chính Hypoit?

2 Vẽ đúng sơ đồ cấu tạo và giải thích nguyên tắc hoạt động của truyền lực chính kép

3 Lập đợc bảng kiểm tra chi tiết đầy đủ và chính xác

III Thời gian

- Sau 2 tuần nộp đủ các bài tập

xe phía trong) cho xe đi vào đờng vòng thuận lợi và an toàn Thông qua lực truyền củacác cặp bánh răng và chốt chữ thập và điều kiện làm việc chịu lực lớn và nhiệt độ caocủa bộ vi sai, nên các chi tiết dễ bị h hỏng cần đợc tiến hành kiểm tra thờng xuyên vàbảo dỡng, sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật và nâng cao tuổi thọ của

bộ vi sai ôtô

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của bộ vi sai

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bộ vi sai

3.Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng đợc bộ vi sai đúng yêu cầu kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại bộ vi sai

2 Cấu tạo và hoạt động của bộ vi sai

3 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng bộ vi sai

4 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng bộ vi sai

Học trên lớp

I Giới thiệu chung về truyền lực chính và bộ vi sai

1 Sơ đồ cấu tạo truyền lực chính và bộ vi sai

Hình 3-1: Sơ đồ cấu tạo truyền lực chính và bộ vi sai

2 Giới thiệu về bộ vi sai

Bộ vi sai là một bộ phận của cầu chủ động ôtô Bao gồm cụm bánh răng đợc lắptrong vỏ hộp gắn liền với bánh răng bị động của truyền lực chính, dùng để đảm bảo chocác bánh xe chủ động quay với vận tốc khác nhau cho xe đi vào đờng vòng thuận lợi

và an toàn

II Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại bộ vi sai

1 Nhiệm vụ

Bộ vi sai có nhiệm vụ :

- Đảm bảo cho các bánh xe chủ động quay với vận tốc khác nhau khi xe vào đờngvòng (bánh xe phía ngoài vòng quay nhanh hơn bánh xe phía trong)

Bánh răng vi

sai

Ô bi cônBánh răng bị động

Chốt chữ thập

Vỏ bộ vi sai

Bán trục

25

b) Theo ph¬ng ph¸p ®iÒu khiÓn kho¸ vi sai gåm cã :

- §iÒu khiÓn c¬ khÝ (b»ng tay)

- §iÒu khiÓn b»ng ®iÖn

2 Nguyên tắc hoạt động (Hình 3-3)

a) Khi xe ôtô chuyển động thẳng (Hình 3-3a)

- Khi xe ôtô chuyển động thẳng trên đờng bằng phẳng, quảng đờng lăn của hai bánh xebằng nhau, sẽ làm cho các bánh răng bán trục quay cùng tốc độ Nh vậy các bánh răng

vi sai không quay trên trục chữ thập (tạo thành một khối cùng với vỏ vi sai), mà chỉ quaytheo vỏ vi sai và các bán trục(hình 3 -3a) Mô men truyền xuống từ vỏ vi sai cân bằngvới mô men cản lăn tại vết tiếp xúc của bánh xe, tức là:

nt = np = no và Mt = Mp = 0,5 M0

Trong đó : nt, np, no - tốc độ quay của các bánh xe trái, phải, và vỏ vi sai

Mt, Mp, M0 - mô men trên bánh xe trái, phải và vỏ vi sai

b) Khi xe đi trên đờng vòng (Hình 3-3b)

- Khi xe đi trên đờng vòng, quảng đờng lăn của các bánh xe khác nhau, các bánhrăng bán trục quay với các tốc độ góc khác nhau, hoặc lực cản của các bánh xe khácnhau dẫn tới tốc độ góc của các bánh răng bán trục cũng khác nhau Nh vậy bánh rănghành tinh vừa quay quanh trục chữ thập với tốc độ góc ωht và quay quanh đờng tâm trụccủa bánh răng bán trục với tốc độ Vht (hình 3 - 3b) Mô men truyền xuống từ vỏ vi saicân bằng với mô men cản đặt tai tâm trục của bánh xe Mt + Mp Trên bánh răng vi sai:

do sự không cân bằng của các lực ăn khớp tạo nên mô men quay bánh răng hành tinhquanh trục của nó với giá trị = Mt - Mp, mô men còn lại là Mp đều tác dụng cả lên bánhrăng bán trục

Bộ vi sai đối xứng có hai bánh răng bán trục luôn có số răng bằng nhau, do đó tồn tạiquan hệ nt + np = 2 no Nếu nt = 0 thì np = 2 no lục đó lực cản của bánh xe bên phải rấtnhỏ có thể coi Mp = 0 tức là bánh xe bên phải mất khả năng bám mặt đờng, đó là hiện t-ợng quay trợt (patinê)

Nh vậy việc sử dụng vi sai đối xứng cho phép các bánh xe quay với tốc độ khácnhau, hạn chế mài mòn lốp xe nhng lại làm xấu khả năng truyền lực của cầu chủ động

đối với trờng hợp hệ số ma sát đờng rất thấp sẽ gây hiện tợng trợt quay của lốp chủ

động (patinê) làm tốn nhiên liệu, gây trở ngại cho hoạt động của xe (để tránh hiện tợngtrợt quay, một số ôtô hiện đại thờng dùng loại vi sai ma sát trong)

Hình 3-3: Sơ đồ nguyên tắc hoạt động của bộ vi saia- Xe đi thẳng; b- Xe quay vòng về phía bên phải; c-Xe bị quay trợt (patinê)

27

- Khoá cứng hai bánh răng bán trục với nhau bằng khớp có hành trình tự do.

- Khoá cứng vỏ vi sai với một trong hai bánh răng bán trục (hình 3 - 4)

Khi khoá vi sai ( xe lên dốc cao, đờng trơn thẳng ) tức là nối cứng hai bán trục hoặc vỏ sai với một bán trục, do sự khác nhau về mô men cản trên các bánh xe của cùng một cầu sẽ gây quá tải cho kết cấu nối cứng và các bán trục, gây khó khăn cho điều khiển tay lái Vì vậy trên xe thờng lắp thêm đèn báo (LOCK UP) hay còi báo hiệu để tránh xoay vành tay lái khi sử dụng chế độ khoá vi sai có thể làm hỏng vỡ cầu chủ động

Sử dụng khoá cứng vi sai chỉ dùng với một thời gian ngắn, vì vậy khi vợt qua quảng ờng xấu phải mở cơ cấu khoá vi sai, nhằm tránh quá tải và h hỏng cầu chủ động

đ-IV nội dung Bảo dỡng bộ vi sai

1 Làm sạch bên ngoài và xả dầu bôi trơn

2 Tháo rời các chi tiết bộ vi sai và làm sạch

3 Kiểm tra h hỏng chi tiết

4.Thay thế chi tiết theo định kỳ (joăng, các đệm)

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác.

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

e Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp bộ vi sai

- Cảo tháo ổ bi và khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Giá nâng cầu xe, kích nâng

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật sửa chữa

- Bố trí nơi làm việc cho 4 nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thônggió

29

iI tháo lắp bộ vi sai

A quy trình tháo rời bộ vi sai

- Thay dầu đúng loại và tra mỡ bôi trơn các chi tiết : then hoa và bánh răng

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dỡng