Tóm tắt Luận án tiến sĩ Kinh tế: Vai trò của giáo dục - đào tạo trong phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam hiện nay

Mục đích của luận án nhằm làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn và đề xuất những giải pháp cơ bản thực hiện vai trò của giáo dục - đào tạo trong phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam hiện nay.

M  Đ UỞ Ầ

1. Lý do l a ch n đự ọ ề tài lu n ánậ

Nhân lo i hi n đang ti n công m nh m  vào kinh t  tri th cạ ệ ế ạ ẽ ế ứ  

v i cu c cách m ng công nghi p l n th  t  làm đ ng l c nh mớ ộ ạ ệ ầ ứ ư ộ ự ằ  

t o ra nh ng bi n đ i căn b n, sâu s c trong s c s n xu t và trênạ ữ ế ổ ả ắ ứ ả ấ  

t t c  các m t c a đ i s ng xã h i. Trong b i c nh đó, Vi t Namấ ả ặ ủ ờ ố ộ ố ả ệ  cũng đang n  l c đ y m nh công cu c công nghi p hóa, hi n đ iỗ ự ẩ ạ ộ ệ ệ ạ  hóa g n v i phát tri n kinh t  tri th c. Đó là đòi h i t t y u, kháchắ ớ ể ế ứ ỏ ấ ế  quan, là c  h i đ  Vi t Nam th c hi n thành công m c tiêu “dânơ ộ ể ệ ự ệ ụ  giàu, nước m nh, dân ch , công b ng, văn minh”. Đ  quá trình nàyạ ủ ằ ể  

ti n hành có hi u qu  thì nhân t  con ngế ệ ả ố ườ ớ ối v i v n tri th c vàứ  năng l c sáng t o gi  vai trò quy t đ nh. B i v y, chúng ta c nự ạ ữ ế ị ở ậ ầ  

ph i có đả ược nh ng con ngữ ười đáp  ng t t yêu c u c a cu c s ngứ ố ầ ủ ộ ố  

và s  phát tri n c a xã h i hi n đ i, tích c c đào luy n ra nh ngự ể ủ ộ ệ ạ ự ệ ữ  nhân cách toàn di n đó. Trong s  nghi p này, giáo d c ­ đào t o cóệ ự ệ ụ ạ  vai trò r t quan tr ng mà các lĩnh v c khác không d  gì có đấ ọ ự ễ ược.Giáo d c ­ đào t o là m t lĩnh v c c a đ i s ng xã h i, tr cụ ạ ộ ự ủ ờ ố ộ ự  

ti p tác đ ng đ n s  phát tri n toàn di n con ngế ộ ế ự ể ệ ười, đào t o ngu nạ ồ  nhân l c, nh t là ngu n nhân l c ch t lự ấ ồ ự ấ ượng cao, góp ph n t o ra,ầ ạ  chuy n hóa tri th c khoa h c và công ngh  thành l c lể ứ ọ ệ ự ượng s n xu tả ấ  

tr c ti p. Do đó, giáo d c ­ đào t o là đi u ki n, là c  s  và là đ ngự ế ụ ạ ề ệ ơ ở ộ  

l c trong phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam. Nh n th c sâu s cự ể ế ứ ở ệ ậ ứ ắ  

v  vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong quá trình phát tri n đó, Đ ngề ủ ụ ạ ể ả  

C ng s n Vi t Nam đã nhi u l n kh ng đ nh: “Giáo d c và đào t oộ ả ệ ề ầ ẳ ị ụ ạ  cùng v i khoa h c và công ngh  là qu c sách hàng đ u”, “là n nớ ọ ệ ố ầ ề  

t ng và đ ng l c thúc đ y công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t nả ộ ự ẩ ệ ệ ạ ấ ướ  c”,

“có s  m nh nâng cao dân trí, phát tri n ngu n nhân l c, b i dứ ệ ể ồ ự ồ ưỡ  ngnhân tài, góp ph n quan tr ng phát tri n đ t nầ ọ ể ấ ước, xây d ng n n vănự ề  hóa và con người Vi t Nam”, phát tri n kinh t  tri th c.  ệ ể ế ứ

Trong nh ng năm qua, giáo d c ­ đào t o đã đ t đ c nh ngữ ụ ạ ạ ượ ữ  thành t u quan tr ng, b c đ u t o n n t ng, tr  thành đi u ki n vàự ọ ướ ầ ạ ề ả ở ề ệ  

là đ ng l c cho phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam trên c  s  phátộ ự ể ế ứ ở ệ ơ ở  tri n con ng i toàn di n, t  đó t o ra l c l ng lao đ ng có trí tu ,ể ườ ệ ừ ạ ự ượ ộ ệ  góp ph n sáng t o, chuy n hóa tri th c khoa h c và công ngh  hi nầ ạ ể ứ ọ ệ ệ  

đ i vào t  li u s n xu t, t o ra t  li u s n xu t thông minh và  ngạ ư ệ ả ấ ạ ư ệ ả ấ ứ  

d ng chúng vào m i lĩnh v c c a đ i s ng xã h i, làm gia tăng hàmụ ọ ự ủ ờ ố ộ  

l ng ch t xám trong t ng s n ph m, góp ph n phát tri n kinh t  ­ượ ấ ừ ả ẩ ầ ể ế  

xã h i đ t n c nhanh, b n v ng. Tuy nhiên, xét v  m t b n ch t,ộ ấ ướ ề ữ ề ặ ả ấ  vai trò giáo d c ­ đào t o ch a t ng x ng v i yêu c u c a quá trìnhụ ạ ư ươ ứ ớ ầ ủ  phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam hi n nay. V i ch t l ng giáoể ế ứ ở ệ ệ ớ ấ ượ  

d c ­ đào t o còn th p, ngu n nhân l c, ngu n nhân l c ch t l ngụ ạ ấ ồ ự ồ ự ấ ượ  cao, xét trên các ph ng di n s  l ng, ch t l ng và c  c u, cònươ ệ ố ượ ấ ượ ơ ấ  nhi u h n ch ; con ng i Vi t Nam ch a h i đ  năng l c và ph mề ạ ế ườ ệ ư ộ ủ ự ẩ  

ch t đ  th c s  tr  thành ch  th  phát tri n kinh t  tri th c; đóng gópấ ể ự ự ở ủ ể ể ế ứ  

c a giáo d c ­ đào t o trong sáng t o, chuy n giao tri th c khoa h củ ụ ạ ạ ể ứ ọ  

và công ngh    m i lĩnh v c c a đ i s ng xã h i còn th p. Do đó,ệ ở ọ ự ủ ờ ố ộ ấ  phát tri n kinh t  tri th c hi n v n còn đ i di n v i nhi u khó khănể ế ứ ệ ẫ ố ệ ớ ề  

và thách th c. Trong đó, khó khăn và thách th c l n nh t là s  thi uứ ứ ớ ấ ự ế  

h t tr m tr ng ngu n l c con ng i đ  năng l c, ph m ch t khaiụ ầ ọ ồ ự ườ ủ ự ẩ ấ  thác, s n sinh, v n d ng hi u qu  tri th c khoa h c và công nghả ậ ụ ệ ả ứ ọ ệ 

hi n đ i   m i lĩnh v c c a đ i s ng xã h i. Th c ti n đó đã minhệ ạ ở ọ ự ủ ờ ố ộ ự ễ  

t , giáo d c ­ đào t o ch a th  hi n đ y đ  vai trò ỏ ụ ạ ư ể ệ ầ ủ “qu c sách hàng ố  

đ u” ầ  c a nó trong phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam hi n nay.ủ ể ế ứ ở ệ ệTrong nh ng năm g n đây,   Vi t Nam đã có nhi uữ ầ ở ệ ề  công trình khoa h c quan tâm nghiên c u v  vai trò c a giáo d c ­ đào t o trongọ ứ ề ủ ụ ạ  phát tri n kinh t  tri th c, song bàn v  v n đ  này   góc đ  tri t h cể ế ứ ề ấ ề ở ộ ế ọ  thì hi n nay, đây v n còn là m nh đ t c n đệ ẫ ả ấ ầ ược đ u t  th i gian vàầ ư ờ  công s c đ  nghiên c uứ ể ứ

Vì v y, tác gi  l a ch n ậ ả ự ọ “Vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong ủ ụ ạ   phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam ể ế ứ ở ệ  hi n nay”  ệ làm đ  tài nghiênề  

* Nhi m v  nghiên c u ệ ụ ứ :

T ng quan tình hình nghiên c u liên quan đ n đ  tài lu n ánổ ứ ế ề ậLàm rõ nh ng v n đ  lý lu n v  vai trò c a giáo d c ­ đào t oữ ấ ề ậ ề ủ ụ ạ  trong phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam.ể ế ứ ở ệ

Đánh giá th c tr ng và xác đ nh nh ng yêu c u đ t ra đ i v iự ạ ị ữ ầ ặ ố ớ  

vi c th c hi n vai trò c a giáo d c ­ đào t oệ ự ệ ủ ụ ạ  trong phát tri n kinh tể ế tri th c   Vi t Nam hi n nay. ứ ở ệ ệ

Đ  xu t gi i pháp c  b n nh m th c hi n vai trò c a giáoề ấ ả ơ ả ằ ự ệ ủ  

d c ­ đào t o trong phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam hi n nay.ụ ạ ể ế ứ ở ệ ệ

3. Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c uạ ứ

* Đ i t ố ượ ng nghiên c u c a lu n án: ứ ủ ậ   Nh ng v n đ  b nữ ấ ề ả  

ch t vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phát tri n kinh t  tri th c ấ ủ ụ ạ ể ế ứ ở 

Vi t Nam. ệ

* Ph m vi nghiên c u: ạ ứ   Lu n án nghiên c u v  vai trò c aậ ứ ề ủ  giáo d c ­ đào t o trong quá trình phát tri n kinh t  tri th c   Vi tụ ạ ể ế ứ ở ệ  Nam. Ti n hành đi u tra, kh o sát đ i di n t i m t s  c  s  giáoế ề ả ạ ệ ạ ộ ố ơ ở  

d c ­ đào t o. S  li u đụ ạ ố ệ ượ ử ục s  d ng trong nghiên c u ch  y u tứ ủ ế ừ năm 2011 đ n nay (t  Đ i h i đ i bi u toàn qu c l n th  XI c aế ừ ạ ộ ạ ể ố ầ ứ ủ  

Đ ng đ n nay). ả ế

4. C  s  lý lu n, th c ti n và phơ ở ậ ự ễ ương pháp nghiên c uứ

* C  s  lý lu n c a lu n án: ơ ở ậ ủ ậ  Lý lu n c a cậ ủ h  nghĩa Mác ­ủ  Lênin, t  tư ưởng H  chí Minh, h  th ng quan đi m, đồ ệ ố ể ường l i c aố ủ  

Đ ng C ng s n Vi t Nam, chính sách c a Nhà nả ộ ả ệ ủ ước v  phát tri nề ể  kinh t  tri th c, v  giáo d c ­ đào t o trong giai đo n hi n nay. ế ứ ề ụ ạ ạ ệ

Lu n án k  th a k t qu  nghiên c u c a các công trình khoaậ ế ừ ế ả ứ ủ  

h c có liên quan đ n đ  tài.ọ ế ề

* C  s  th c ti n c a lu n án: ơ ở ự ễ ủ ậ  Th c tr ng th c hi n vai tròự ạ ự ệ  

c a giáo d c ­ đào t o trong phát tri n đ t nủ ụ ạ ể ấ ước nói chung và phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam hi n nay.   ể ế ứ ở ệ ệ

* Ph ươ ng pháp nghiên c u:   ứ Trên c  s  phơ ở ương pháp lu nậ  

c a ch  nghĩa duy v t bi n ch ng và duy v t l ch s , lu n án sủ ủ ậ ệ ứ ậ ị ử ậ ử 

d ng các phụ ương pháp: Phân tích và t ng h p, khái quát hoá và tr uổ ợ ừ  

tượng hóa, lôgíc và l ch s , h  th ng hoá, so sánh, ch ng minh,ị ử ệ ố ứ  

phương pháp chuyên gia… Các phương pháp này đượ ử ục s  d ng phù 

h p v i t ng n i dung c a lu n án.ợ ớ ừ ộ ủ ậ

5. Nh ng đóng góp m i c a lu n ánữ ớ ủ ậ

Ch  ra và làm rõ vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phát tri nỉ ủ ụ ạ ể  kinh t  tri th c   Vi t Nam.ế ứ ở ệ

Góp ph n đánh giá th c tr ng và xác đ nh nh ng yêu c u đ tầ ự ạ ị ữ ầ ặ  

ra đ i v i vi c th c hi n vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phátố ớ ệ ự ệ ủ ụ ạ  tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam hi n nay. ể ế ứ ở ệ ệ

Đ  xu t nh ng gi i pháp c  b n nh m th c hi n vai trò c aề ấ ữ ả ơ ả ằ ự ệ ủ  giáo d c ­ đào t o trong phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam hi nụ ạ ể ế ứ ở ệ ệ  nay. 

6. Ý nghĩa lý lu n và th c ti n c a lu n án ậ ự ễ ủ ậ

* V  m t lý lu n ề ặ ậ : Lu n án góp ph n cung c p lu n c  khoaậ ầ ấ ậ ứ  

h c đ  các c  quan ch c năng nghiên c u hi n th c hóa vai trò c aọ ể ơ ứ ứ ệ ự ủ  giáo d c ­ đào t o trong phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam hi nụ ạ ể ế ứ ở ệ ệ  nay

* V  m t th c ti n ề ặ ự ễ : Lu n án góp ph n t o s  th ng nh t vậ ầ ạ ự ố ấ ề 

nh n th c và hành đ ng c a các ch  th  th c hi n vai trò c a giáoậ ứ ộ ủ ủ ể ự ệ ủ  

d c ­ đào t o trong phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam hi n nay.  ụ ạ ể ế ứ ở ệ ệ

Lu n án có th  làm tài li u tham kh o cho vi c gi ng d y,ậ ể ệ ả ệ ả ạ  nghiên c u nh ng chuyên đ  liên quan đ n giáo d c ­ đào t o trongứ ữ ề ế ụ ạ  phát tri n kinh t  tri th c trong th i k  toàn c u hóa và h i nh pể ế ứ ờ ỳ ầ ộ ậ  

qu c t  hi n nay.ố ế ệ

7. K t c u c a lu n án ế ấ ủ ậ

Ngoài ph n m  đ u, k t lu n, các công trình khoa h c c a tácầ ở ầ ế ậ ọ ủ  

gi  đã đả ược công b , danh m c tài li u tham kh o, ph  l c, k t c uố ụ ệ ả ụ ụ ế ấ  

c a lu n án g m 4 chủ ậ ồ ương (9 ti t). ế

1.1.1. Nh ng công trình khoa h c tiêu bi u liên quan đ n ữ ọ ể ế  

lý lu n v  vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phát tri n kinh t ậ ề ủ ụ ạ ể ế   tri th c   Vi t Nam  ứ ở ệ

Tác gi  Ngô Qúy Tùng v i công trình ả ớ N n kinh t  tri th c xu ề ế ứ  

th  m i c a xã h i th  k  XXI, ế ớ ủ ộ ế ỉ   các tác gi  ả Takashi Kiuchi, Tian Zhongqing, Cheonsik Woo v i công trình ớ Kinh t  tri th c v n đ  và ế ứ ấ ề  

gi i pháp: Kinh nghi m c a các n ả ệ ủ ướ c phát tri n và đang phát tri n, ể ể  

tác gi  Vũ Tr ng Lâm v i công trình ả ọ ớ Kinh t  tri th c   Vi t Nam ­ ế ứ ở ệ   quan đi m và gi i pháp phát tri n, ể ả ể  K  y u H i th o kinh t  tri th c ỷ ế ộ ả ế ứ  

­ Khoa h c và th c ti n   Vi t Nam ọ ự ễ ở ệ  c a Liên hi p các h i khoa h củ ệ ộ ọ  

và k  thu t Vi t Nam, tác gi  ỹ ậ ệ ả Th  Trế ường v i công trình  ớ Hành  trang th i đ i kinh t  tri th c, ờ ạ ế ứ  tác gi  Nguy n Th  Luy n v i côngả ễ ị ế ớ  

trình Nhà n ướ c v i phát tri n kinh t  tri th c trong b i c nh toàn ớ ể ế ứ ố ả  

c u hóa, ầ  tác gi  Vũ Đình C  ­ Tr n Xuân S m v i công trình ả ự ầ ầ ớ L c ự  

l ượ ng s n xu t m i và kinh t  tri th c,  ả ấ ớ ế ứ tác gi  Đ ng H u v i côngả ặ ữ ớ  

trình Phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam: Quá trình phát tri n t ể ế ứ ở ệ ể ư   duy lý lu n c a Đ ng, nh ng v n đ  lý lu n và th c ti n ậ ủ ả ữ ấ ề ậ ự ễ  đã đề 

c p đ n quan ni m v  kinh t  tri th c, phát tri n kinh t  tri th c ậ ế ệ ề ế ứ ể ế ứ ở 

Vi t Nam và vai trò c a giáo d c ­ đào t o đ i v i phát tri n kinh tệ ủ ụ ạ ố ớ ể ế tri th c nói chung và phát tri n kinh t  tri th c trong đi u ki n cứ ể ế ứ ề ệ ụ 

th    Vi t Nam. ể ở ệ

Tác gi  Ph m Minh H c v i công trình ả ạ ạ ớ Giáo d c Vi t Nam ụ ệ  

tr ướ c ng ưỡ ng c a c a th  k  XXI ử ủ ế ỷ  và M t s  v n đ  giáo d c Vi t ộ ố ấ ề ụ ệ   Nam đ u th  k  XXI,  ầ ế ỷ tác gi  ả Nguy n Văn Hòa v i công trình ễ ớ Phát  tri n giáo d c ­ đào t o ­ m t đ ng l c đ  phát tri n kinh t  tri ể ụ ạ ộ ộ ự ể ể ế  

th c   Vi t Nam hi n nay, ứ ở ệ ệ  tác giả Nguy n Công Trí v i công trìnhễ ớ  

Trí th c Vi t Nam trong phát tri n kinh t  tri th c ứ ệ ể ế ứ … không chỉ 

kh ng đ nh vai trò quan tr ng c a giáo d c ­ đào t o, mà còn đẳ ị ọ ủ ụ ạ ề 

c p đ n m t s  bi u hi n vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phátậ ế ộ ố ể ệ ủ ụ ạ  tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam. Đó là, vai trò giáo d c ­ đào t oể ế ứ ở ệ ụ ạ  trong s  phát tri n con ngự ể ười, đào t o ngu n nhân l c ch t lạ ồ ự ấ ượ  ngcao. Đây là c  s , đi u ki n đ  phát tri n kinh t  tri th c. Đ nơ ở ề ệ ể ể ế ứ ế  

lượt nó, phát tri n kinh t  tri th c l i làm thay đ i quan ni m vể ế ứ ạ ổ ệ ề vai trò c a giáo d c ­ đào t o m t cách c  b n, làm cho lĩnh v củ ụ ạ ộ ơ ả ự  này th c s  tr  thành “qu c sách hàng đ u” trong chi n lự ự ở ố ầ ế ược phát tri n qu c gia. ể ố

1.1.2. Nh ng công trình khoa h c tiêu bi u liên quan đ n ữ ọ ể ế  

th c tr ng th c hi n vai trò giáo d c ­ đào t o trong phát tri n ự ạ ự ệ ụ ạ ể   kinh t  tri th c   Vi t Nam hi n nay ế ứ ở ệ ệ

Tác gi  ả Hoàng T y và c ng s  v i công trình ụ ộ ự ớ Ki n ngh  c a ế ị ủ  

H i th o v  ch n h ng, c i cách, hi n đ i hóa giáo d c, ộ ả ề ấ ư ả ệ ạ ụ  tác giả 

Ph m Văn Linh v i công trình ạ ớ Đ nh h ị ướ ng chi n l ế ượ c, gi i pháp ả  

đ t phá nh m đ i m i căn b n, toàn di n giáo d c và đào t o Vi t ộ ằ ổ ớ ả ệ ụ ạ ệ   Nam, tác giả Tr n Nam Bình v i công trìnhầ ớ : Đ i m i giáo d c Vi t ổ ớ ụ ệ   Nam: M t vài nh n đ nh t  quan đi m chính sách kinh t ộ ậ ị ừ ể ế in trong  Bàn v  giáo d c,   ề ụ tác gi  ả Lê Th  H ng Đi p v i công trình  ị ồ ệ ớ Phát  tri n ngu n nhân l c ch t l ể ồ ự ấ ượ ng cao đáp  ng yêu c u xây d ng ứ ầ ự  

n n kinh t  tri th c   Vi t Nam (M t s  v n đ  lý lu n và th c ề ế ứ ở ệ ộ ố ấ ề ậ ự  

ti n), ễ  tác gi  Lả ương Công Lý v i công trình ớ Giáo d c ­ đào t o v i ụ ạ ớ  

vi c phát tri n ngu n nhân l c ch t l ệ ể ồ ự ấ ượ ng cao   Vi t Nam hi n ở ệ ệ   nay,  Nguy n Thi n T ng v i công trình  ễ ệ ố ớ Giáo d c đ i h c Vi t ụ ạ ọ ệ   Nam ch m c i t   ậ ả ổ in trong Bàn v  giáo d c, ề ụ tác gi  Phùng Văn Hi nả ề  

v i công trìnhớ  M t s  gi i pháp nâng cao ch t l ộ ố ả ấ ượ ng ho t đ ng ạ ộ   nghiên c u khoa h c trong các c  s  giáo d c đ i h c…  ứ ọ ơ ở ụ ạ ọ đã đ  c pề ậ  

đ n th c tr ng giáo d c ­ đào t o   Vi t Nam hi n nay ch  ra thànhế ự ạ ụ ạ ở ệ ệ ỉ  

t u và nh ng h n ch  c a lĩnh v c này   nhi u phự ữ ạ ế ủ ự ở ề ương di n ti pệ ế  

c n,  ậ đã đ a ra m t s  k t qu  liên quan đ n kh o sát, đánh giáư ộ ố ế ả ế ả  

th c tr ng th c hi n vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phát tri nự ạ ự ệ ủ ụ ạ ể  kinh t  tri th c   Vi t Nam hi n nay.ế ứ ở ệ ệ

Tuy nhiên, do góc đ  và ph m vi nghiên c u nên cho đ n nayộ ạ ứ ế  

ch a có công trình nào kh o sát, đánh giá th c tr ng, ch  ra nh ngư ả ự ạ ỉ ữ  yêu c u đ i v i vi c th c hi n vai trò c a giáo d c ­ đào t o trongầ ố ớ ệ ự ệ ủ ụ ạ  phát tri n kinh t  tri th c hi n nay   nh ng bi u hi n c  b n c aể ế ứ ệ ở ữ ể ệ ơ ả ủ  

nó. 

1.1.3. Nh ng công trình nghiên c u tiêu bi u liên quan ữ ứ ể  

đ n gi i pháp th c hi n vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong ế ả ự ệ ủ ụ ạ   phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam hi n nay ể ế ứ ở ệ ệ

Tác gi  Tr n Văn Tùng v i công trình ả ầ ớ N n kinh t  tri th c và ề ế ứ   yêu c u đ i v i giáo d c Vi t Nam, ầ ố ớ ụ ệ  tác gi  Ph m Minh H c trongả ạ ạ  

công trình Giáo d c Vi t Nam tr ụ ệ ướ c ng ưỡ ng c a c a th  k  XXI, ử ủ ế ỷ  

H i đ ng lý lu n Trung ộ ồ ậ ương ­ B  Khoa h c và Công ngh  ­ộ ọ ệ  

chương   trình   khoa   h c   xã   h i   c p   nhà   nọ ộ ấ ước   KX.02,   Đ   tàiề  

KX.02.03 Xu h ướ ng phát tri n n n kinh t  tri th c và tác đ ng c a ể ề ế ứ ộ ủ  

nó đ n s  phát tri n và l a ch n chi n l ế ự ể ự ọ ế ượ c công nghi p hóa, ệ  

hi n đ i hóa c a Vi t Nam,   ệ ạ ủ ệ tác gi  Nguy n Thanh v i công trìnhả ễ ớ  

V n đ  con ng ấ ề ườ i và giáo d c con ng ụ ườ i nhìn t  góc đ  tri t h c ừ ộ ế ọ  

xã h i, ộ  tác gi  Võ Nguyên Giáp v i công trình ả ớ N n giáo d c ­ đào ề ụ  

t o Vi t Nam trong th i đ i kinh t  tri th c, ạ ệ ờ ạ ế ứ  in trong Nh ng v n đ ữ ấ ề  giáo d c hi n nay: Quan đi m và gi i pháp,   ụ ệ ể ả tác gi  Nguy n Thả ễ ị Bình v i công trình ớ M t s  v n đ  c t lõi trong đ i m i căn b n ộ ố ấ ề ố ổ ớ ả  

và toàn di n giáo d c Vi t Nam, ệ ụ ệ   tác gi  Vũ Ng c H i v i côngả ọ ả ớ  

trình  Đ i m i căn b n, toàn di n n n giáo d c Vi t Nam theo ổ ớ ả ệ ề ụ ệ  

h ướ ng chu n hóa, hi n đ i hóa, xã h i hóa, dân ch  hóa và h i ẩ ệ ạ ộ ủ ộ  

nh p qu c t , ậ ố ế  tác gi  Hoàng T y v i công trình ả ụ ớ C i cách giáo d c ả ụ   toàn di n, m nh m  và tri t đ  là yêu c u c a cu c s ng hi n đ i ệ ạ ẽ ệ ể ầ ủ ộ ố ệ ạ  

in trong Đ i m i căn b n, toàn di n giáo d c và đào t o Vi t Nam, ổ ớ ả ệ ụ ạ ệ  

tác gi  Phan Văn Kha, v i công trình  ả ớ Đ i m i qu n lý giáo d c ổ ớ ả ụ  

Vi t Nam ­ m t s  v n đ  lý lu n và th c ti n, ệ ộ ố ấ ề ậ ự ễ  tác gi  H  Tú B oả ồ ả  

và c ng s  trong ộ ự Đ  án c i cách giáo d c Vi t Nam:Phân tích và ề ả ụ ệ  

đ  ngh   ề ị in trong Bàn v  giáo d c,  ề ụ tác gi  Ph m Đ  Nh t Ti n v iả ạ ỗ ậ ế ớ  

công trình C i cách giáo d c ­ đi u ki n c n đ  đ y m nh công ả ụ ề ệ ầ ể ẩ ạ   nghi p hóa, hi n đ i hóa g n v i phát tri n kinh t  tri th c,  ệ ệ ạ ắ ớ ể ế ứ tác giả 

Hoàng T y v i công trình ụ ớ Hi n đ i hóa giáo d c đ  đi vào kinh t ệ ạ ụ ể ế  tri th c ứ  in trong Giáo d c: xin cho tôi nói th ng, ụ ẳ  tác gi  Nguy n Báả ễ  

Dương v i công trình ớ Đ  giáo d c là qu c sách hàng đ u ể ụ ố ầ , K  y uỷ ế  

H i th o khoa h c Đ i m i căn b n và toàn di n giáo d c ­ đàoộ ả ọ ổ ớ ả ệ ụ  

t o dạ ưới ánh sáng Ngh  quy t Đ i h i XII c a Đ ng… ị ế ạ ộ ủ ả đã đ  l iể ạ  

nh ng giá tr  khoa h c to l n có th  k  th a trong vi c hoàn thi nữ ị ọ ớ ể ế ừ ệ ệ  

nh ng gi i pháp th c hi n vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phátữ ả ự ệ ủ ụ ạ  

tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam hi n nay. ể ế ứ ở ệ ệ

Tuy nhiên, ch a có công trình nào đ  c p đ ng th i ba nhómư ề ậ ồ ờ  

gi i pháp: Nâng cao năng l c lãnh đ o c a Đ ng, năng l c qu n lýả ự ạ ủ ả ự ả  

c a Nhà nủ ước v  giáo d c ­ đào t o; phát tri n và chu n hóa đ iề ụ ạ ể ẩ ộ  ngũ nhà giáo, cán b  qu n lý giáo d c ­ đào t o ngang t m nhi mộ ả ụ ạ ầ ệ  

v  phát tri n kinh tê tri th c   Vi t Nam hi n nay; đ i m i chụ ể ứ ở ệ ệ ổ ớ ươ  ngtrình, n i dung, phộ ương pháp giáo d c ­ đào t o theo hụ ạ ướng phát tri n toàn di n năng l c ngể ệ ự ườ ọi h c; xây d ng c  s  v t ch t tiênự ơ ở ậ ấ  

ti n, hi n đ i và môi trế ệ ạ ường giáo d c ­ đào t o dân ch , đ o đ c,ụ ạ ủ ạ ứ  

t o đi u ki n ạ ề ệ th c hi n vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phátự ệ ủ ụ ạ  tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam hi n nay.ể ế ứ ở ệ ệ  

1.2. Khái quát k t qu  nghiên c u c a các công trình khoa h cế ả ứ ủ ọ  tiêu bi u liên quan đ n đ  tài và nh ng v n đ  lu n án c n ti p t cể ế ề ữ ấ ề ậ ầ ế ụ  

gi i quy tả ế

1.2.1. Khái quát k t qu  nghiên c u c a các công trình ế ả ứ ủ   khoa h c tiêu bi u liên quan đ n đ  tài lu n án  ọ ể ế ề ậ

M t là,   ộ các công trình trên c  b n th ng nh t   vi c lu nơ ả ố ấ ở ệ ậ  

gi i v  kinh t  tri th c: Kinh t  d a vào tri th c khoa h c và côngả ề ế ứ ế ự ứ ọ  ngh  hi n đ i, d a vào con ngệ ệ ạ ự ười trí tu ; kh ng đ nh tính t t y uệ ẳ ị ấ ế  khách quan c a phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam, mà ch  thủ ể ế ứ ở ệ ủ ể phát tri n là con ngể ười Vi t Nam đệ ược giáo d c ­ đào t o h i đụ ạ ộ ủ năng l c và ph m ch t đ  có th  khai thác, v n d ng, truy n bá,ự ẩ ấ ể ể ậ ụ ề  sáng t o, đ a tri th c khoa h c và công ngh  hi n đ i tr  thành l cạ ư ứ ọ ệ ệ ạ ở ự  

lượng s n xu t tr c ti p. Cả ấ ự ế ác công trình th ng nh t kh ng đ nh:ố ấ ẳ ị  Giáo d c ­ đào t o có vai trò quan tr ng trong phát tri n kinh t  triụ ạ ọ ể ế  

th c và đã phân tích, lu n gi i v  vai trò c a lĩnh v c này trongứ ậ ả ề ủ ự  phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam v i m t s  bi u hi n c  b nể ế ứ ở ệ ớ ộ ố ể ệ ơ ả  

c a nó. ủ

Hai là, nhi u công trình nghiên c u đã cung c p s  li u, nh nề ứ ấ ố ệ ậ  

đ nh, đánh giá liên quan đ n th c tr ng; đ t ra yêu c u, nguyên t cị ế ự ạ ặ ầ ắ  liên quan đ n vi c xác đ nh yêu c u đ t ra đ i v i vi c th c hi n vaiế ệ ị ầ ặ ố ớ ệ ự ệ  trò c a giáo d c ­ đào t o trong phát tri n kinh t  tri th c   Vi tủ ụ ạ ể ế ứ ở ệ  Nam hi n nay. ệ

Ba là,  có nhi u công trình khoa h c liên quan đ n gi i phápề ọ ế ả  

th c hi n vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phát tri n kinh t  triự ệ ủ ụ ạ ể ế  

th c   Vi t Nam hi n nay. V i ph ng pháp ti p c n, c  s  lý lu nứ ở ệ ệ ớ ươ ế ậ ơ ở ậ  

và th c ti n khác nhau cho nên nh ng gi i pháp này mang tính đaự ễ ữ ả  

d ng, phong phú. Có công trình khoa h c đ  ra nh ng gi i pháp nângạ ọ ề ữ ả  cao năng l c qu n lý c a Nhà n c v  giáo d c ­ đào t o; có côngự ả ủ ướ ề ụ ạ  trình đ  ra gi i pháp, bi n pháp xây d ng và chu n hóa đ i ngũ nhàề ả ệ ự ẩ ộ  

giáo, cán b  qu n lý giáo d c ­ đào t o    Vi t Nam hi n nay; cóộ ả ụ ạ ở ệ ệ  công trình đ  ra gi i pháp, bi n pháp xây d ng c  s  v t ch t tiênề ả ệ ự ơ ở ậ ấ  

ti n, hi n đ i và môi tr ng giáo d c ­ đào t o dân ch , đ o đ c, t oế ệ ạ ườ ụ ạ ủ ạ ứ ạ  

đi u ki n ề ệ th c hi n vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phát tri nự ệ ủ ụ ạ ể  kinh t  tri th c   Vi t Nam hi n nay. ế ứ ở ệ ệ

Nh ng n i dung trên là c  s  lý lu n và th c ti n quan tr ngữ ộ ơ ở ậ ự ễ ọ  

được tác gi  lu n án kê th a và phát tri n.ả ậ ừ ể  

1.2.2. Nh ng v n đ  đ t ra lu n án c n ti p t c gi i ữ ấ ề ặ ậ ầ ế ụ ả   quy t ế

M t là, v  lý lu n, ộ ề ậ  phân tích và lu n gi i m t cách h  th ngậ ả ộ ệ ố  

về kinh t  tri th c; phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam v i gócế ứ ể ế ứ ở ệ ớ  

ti p c n là m t giai đo n phát tri n c a l c lế ậ ộ ạ ể ủ ự ượng s n xu t, quanả ấ  

ni m v  giáo d c ­ đào t o trong phát tri n kinh t  tri th c, vai tròệ ề ụ ạ ể ế ứ  

và nh ng bi u hi n vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phát tri nữ ể ệ ủ ụ ạ ể  kinh t  tri th c   Vi t Nam.ế ứ ở ệ

Hai là,  v  th c ti n ề ự ễ , đánh giá th c tr ng th c hi n vai trò,ự ạ ự ệ  nguyên nhân c a nh ng thành t u và h n ch , trên c  s  đó, xácủ ữ ự ạ ế ơ ở  

đ nh nh ng yêu c u đ t ra đ i v i vi c th c hi n vai trò giáo d c ­ị ữ ầ ặ ố ớ ệ ự ệ ụ  đào t o trong phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam hi n nay.ạ ể ế ứ ở ệ ệ

Ba là, v  gi i pháp ề ả , đ  xu t và lu n gi i tính kh  thi nh ngề ấ ậ ả ả ữ  

gi i pháp khoa h c và thi t th c nh m th c hi n vai trò c a giáoả ọ ế ự ằ ự ệ ủ  

d c ­ đào t o trong phát tri n kinh t  tri th c Vi t Nam hi n nay.ụ ạ ể ế ứ ệ ệ

K t lu n chế ậ ương 1Các công trình khoa h c nói trên có cách ti p c n nghiên c uọ ế ậ ứ   nhi u góc đ  khác nhau và b c đ u đ  c p đ n m t s  quan

ni m và khái ni m c  b n c a lu n án nh : Kinh t  tri th c, phátệ ệ ơ ả ủ ậ ư ế ứ  tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam, giáo d c ­ đào t o, vai trò c aể ế ứ ở ệ ụ ạ ủ  giáo d c ­ đào t o trong phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam; m iụ ạ ể ế ứ ở ệ ộ  

s  bi u hi n vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phát tri n kinh tố ể ệ ủ ụ ạ ể ế tri th c   Vi t Nam. Trong đó, có nh ng công trình khoa h c đãứ ở ệ ữ ọ  phân tích và làm n i b t tính t t y u c a vi c c i cách, đ i m iổ ậ ấ ế ủ ệ ả ổ ớ  giáo d c ­ đào t o và coi đó là m t trong ba khâu đ t phá chi nụ ạ ộ ộ ế  

lược, là gi i pháp quan tr ng đ  phát tri n kinh t  tri th c   Vi tả ọ ể ể ế ứ ở ệ  Nam. Tuy nhiên, ch a có công trình nào lu n gi i nh ng v n đ  lýư ậ ả ữ ấ ề  

lu n và th c ti n v  vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phát tri nậ ự ễ ề ủ ụ ạ ể  kinh t  tri th c   góc đ  tri t h c, b ng phế ứ ở ộ ế ọ ằ ương pháp chuyên ngành duy v t bi n ch ng và duy v t l ch s   ậ ệ ứ ậ ị ử

Ch ng 2ươ

NH NG V N Đ  LÝ LU N V  VAI TRÒ C A GIÁO D C ­ ĐÀOỮ Ấ Ề Ậ Ề Ủ Ụ  

T O TRONG PHÁT TRI N KINH T  TRI TH C   VI T NAMẠ Ể Ế Ứ Ở Ệ

       2.1. Quan ni m v  kinh t  tri th c và pệ ề ế ứ hát tri n ể kinh tế 

tri th c   ứ ởVi t Namệ

2.1.1. Quan ni m v  kinh t  tri th c ệ ề ế ứ

      Kinh t  tri th c là m t giai đo n phát tri n c a l c l ng s n ế ứ ộ ạ ể ủ ự ượ ả  

xu t, khi tri th c khoa h c và công ngh  hi n đ i tr  thành y u t ấ ứ ọ ệ ệ ạ ở ế ố  quy t đ nh s  phát tri n kinh t  ­ xã h i nhanh và b n v ng.  ế ị ự ể ế ộ ề ữ  

Đó là giai đo n phát tri n c a l c lạ ể ủ ự ượng s n xu t, khi triả ấ  

th c khoa h c và công ngh , v i t  cách là s n ph m t  duy sángứ ọ ệ ớ ư ả ẩ ư  

t o c a con ngạ ủ ười,  đượ ức  ng d ng trong ho t đ ng s n xu t,ụ ạ ộ ả ấ  

được v t ch t hóa thành máy móc, thành công c  lao đ ng đ  trậ ấ ụ ộ ể ở thành l c lự ượng s n xu t tr c ti p. ả ấ ự ế

Trong kinh t  tri th c là tri th c khoa h c và công ngh  vế ứ ứ ọ ệ ượ  tqua các y u t  s n xu t truy n th ng (v n và s c lao đ ng) đ  trế ố ả ấ ề ố ố ứ ộ ể ở thành y u t  quan tr ng nh t góp ph n phát tri n kinh t  ­ xã h iế ố ọ ấ ầ ể ế ộ  nhanh và b n v ng. Mà, tri th c khoa h c và công ngh  là s nề ữ ứ ọ ệ ả  

ph m ch  có   con ngẩ ỉ ở ười trí tu , k t qu  ch  y u c a quá trìnhệ ế ả ủ ế ủ  giáo d c ­ đào t o lâu dài, có h  th ng và khoa h c. ụ ạ ệ ố ọ

Kinh t  tri th c đế ứ ược đ c tr ng b i l c lặ ư ở ự ượng lao đ ng độ ủ năng l c và ph m ch t tr  thành ch  th  khai thác, ti p nh n,  ngự ẩ ấ ở ủ ể ế ậ ứ  

d ng, sáng t o tri th c khoa h c và công ngh  hi n đ i; t  li uụ ạ ứ ọ ệ ệ ạ ư ệ  

s n xu t thông minh, hi n đ i, k t qu  c a quá trình “v t hóa” triả ấ ệ ạ ế ả ủ ậ  

th c khoa h c và công ngh  hi n đ i thứ ọ ệ ệ ạ ường xuyên, liên t c nh mụ ằ  nâng cao năng su t lao đ ng, ch t lấ ộ ấ ượng và hi u qu  c a quá trìnhệ ả ủ  

s n xu t, góp ph n phát tri n kinh t  ­ xã h i đ t nả ấ ầ ể ế ộ ấ ước nhanh và 

b n v ng. ề ữ

2.1.2. Quan ni m v  phát tri n kinh t  tri th c Vi t Nam  ệ ề ể ế ứ ệ

Phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam là quá trình phát tri n ể ế ứ ở ệ ể  

l c l ự ượ ng s n xu t d a ch  y u vào con ng ả ấ ự ủ ế ườ i Vi t Nam có đ  năng ệ ủ  

l c và ph m ch t tr  thành ch  th  khai thác, truy n bá,  ng d ng, ự ẩ ấ ở ủ ể ề ứ ụ   sáng t o tri th c khoa h c và công ngh  hi n đ i   m i lĩnh v c c a ạ ứ ọ ệ ệ ạ ở ọ ự ủ  

đ i s ng xã h i, góp ph n phát tri n kinh t  ­ xã h i đ t n ờ ố ộ ầ ể ế ộ ấ ướ c nhanh  

và b n v ng ề ữ

M c đích ụ  phát tri n ể kinh t  tri th c ế ứ ở Vi t Namệ  th c ch t là sự ấ ự phát tri n l c l ng s n xu t nh m đ a l c l ng s n xu t lên m tể ự ượ ả ấ ằ ư ự ượ ả ấ ộ  trình đ  m i cao h n v  ch t và l ng. ộ ớ ơ ề ấ ượ N i dung ộ  c a phát tri n kinhủ ể  

t  tri th c   vi t Nam làế ứ ở ệ  phát tri n con ng i toàn di n và đ a h  trể ườ ệ ư ọ ở 

thành l c l ng lao đ ng trí tu , không ch  chi m s  l ng ch  y uự ượ ộ ệ ỉ ế ố ượ ủ ế  trong c  c u lao đ ng, mà còn là ch  th  th c hi n quá trình ơ ấ ộ ủ ể ự ệ tri th cứ  hóa t  li u s n xu tư ệ ả ấ , t o raạ  và đ y m nh s  phát tri n c a ẩ ạ ự ể ủ t  li uư ệ  

s n xu t ả ấ v i t  li u lao đ ng ngày càng thông minh, hi n đ i; đ iớ ư ệ ộ ệ ạ ố  

t ng lao đ ng ngày càng phong phú, đa d ng góp ph n  ượ ộ ạ ầ nâng cao năng su t lao đ ng,ấ ộ  ch t l ng và hi u qu  s n xu t,ấ ượ ệ ả ả ấ  thúc đ y ẩ sự phát tri n ể kinh t  ­ xã h i ế ộ nhanh, b n v ng.ề ữ  Ch  th ủ ể phát tri n kinhể  

t  tri th c   Vi t Nam là con ng i Vi t Nam có đ  năng l c vàế ứ ở ệ ườ ệ ủ ự  

ph m ch t khai thác, truy n bá,  ng d ng, sáng t o tri th c khoa h cẩ ấ ề ứ ụ ạ ứ ọ  

và công ngh  hi n đ i ệ ệ ạ ở m iọ  lĩnh v c ự c a đ i s ng xã h i, d i sủ ờ ố ộ ướ ự lãnh đ o c a Đ ng, s  qu n lý c a Nhà n c và s  tham gia c a cácạ ủ ả ự ả ủ ướ ự ủ  

t  ch c chính tr , xã h i. ổ ứ ị ộ

Phát tri n ể kinh t  tri th cế ứ    Vi t Nam làở ệ  d a vào vi c t o raự ệ ạ  

và có được ch  th  ủ ể ng d ngứ ụ , sáng t oạ  tri th c ứ khoa h c và côngọ  ngh  ệ ở t t c  các lĩnh v c ấ ả ự c a đ i s ng xã h i góp ph n ủ ờ ố ộ ầ làm tăng giá tr  t ng s n ph m; gi m chi phí lao đ ng và nguyên v t li u;ị ừ ả ẩ ả ộ ậ ệ  tăng ch t lấ ượng, hi u qu  và s c c nh tranh; đ y m nh chuy n d chệ ả ứ ạ ẩ ạ ể ị  

c  c u kinh t  theo hơ ấ ế ướng hi n đ iệ ạ  Do đó, giáo d c ­ đào t o là lĩnhụ ạ  

v c có tác đ ng l n đ n phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam.ự ộ ớ ế ể ế ứ ở ệPhát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam là t t y u khách quan.ể ế ứ ở ệ ấ ế  

Nó có vai trò quan trong trong chi n lế ược phát tri n đ t nể ấ ước. Đó 

là đi u ki n thúc đ y tăng trề ệ ẩ ưởng kinh t , nâng cao ch t lế ấ ượ  ng

cu c s ng c a nhân dân, gi m đói nghèo và ti n t i m t xã h iộ ố ủ ả ế ớ ộ ộ  giàu có mà kinh t  tài nguyên không th  th c hi n đế ể ự ệ ược; t o đi uạ ề  

ki n gi i quy t v n đ  th t nghi p b ng vi c t o ra vi c làm m iệ ả ế ấ ề ấ ệ ằ ệ ạ ệ ớ  

g n v i nh ng ngành kinh t  tri th c; giúp ti t ki m s c lao đ ng,ắ ớ ữ ế ứ ế ệ ứ ộ  tăng hi u su t lao đ ng, góp ph n gi i phóng con ngệ ấ ộ ầ ả ười kh i laoỏ  

đ ng n ng nh c, th i gian lao đ ng gi m đi đáng k ộ ặ ọ ờ ộ ả ể Nh  v y,ư ậ  phát tri n kinh t  tri th c là phể ế ứ ương ti n phát tri n kinh t  ­ xã h iệ ể ế ộ  

đ t nấ ước nhanh và b n v ng, là hề ữ ướng đi đúng đ n c a Vi t Namắ ủ ệ  trên con đường h i nh p, phát tri n. ộ ậ ể

Phát tri n kinh t  tri th c, Vi t Nam có nhi u thu n l i,ể ế ứ ệ ề ậ ợ  

d ưỡ ng nhân tài, phát tri n khoa h c và công ngh   ể ọ ệ hi n đ i  ệ ạ trên cơ 

s   ở đ i m i căn b n, toàn di n giáo d c ­ đào t o đ  hi n th c v i ổ ớ ả ệ ụ ạ ể ệ ự ớ  

hi u qu  ngày càng cao  ệ ả vai trò c a  ủ lĩnh v c này ự  trong phát tri n ể   kinh t  tri th c   Vi t Nam ế ứ ở ệ  

2.2. Giáo d c ­ ụ đào t oạ  và vai trò c a giáo d c ­ đào t oủ ụ ạ  trong phát tri n ể kinh t  tri th cế ứ    Vi t Nam ở ệ

2.2.1. Quan ni m v  g ệ ề iáo d c ­ đào t o ụ ạ  trong phát tri n  ể kinh tế 

tri th c ứ    Vi t Nam  ở ệ

* Quan ni m v  giáo d c ­ đào t o ệ ề ụ ạ

Giáo d c ­ đào t o  ụ ạ là m t  ộ lĩnh v c c a đ i s ng ự ủ ờ ố  xã h i ộ , bao 

g m h  th ng các quan đi m, t  ch c ồ ệ ố ể ổ ứ  và các ho t đ ng nh m phát ạ ộ ằ   tri n  ể toàn di n năng l c và ph m ch t ệ ự ẩ ấ  con ng ườ  đáp  ng yêu c u i ứ ầ   phát tri n c a xã h i trong m t giai đo n l ch s  nh t đ nh ể ủ ộ ộ ạ ị ử ấ ị

Giáo d c ­ đào t o là s n ph m c a đ i s ng xã h i. Đ i s ngụ ạ ả ẩ ủ ờ ố ộ ờ ố  

xã h i nh  th  nào thì giáo d c ­ đào t o nh  th   y, đ i s ng xã h iộ ư ế ụ ạ ư ế ấ ờ ố ộ  thay đ i thì giáo d c ­ đào t o t  quan đi m, t  ch c đ n ho t đ ngổ ụ ạ ừ ể ổ ứ ế ạ ộ  cũng ph i thay đ i phù h p, nh m phát tri n con ng i  ng v i yêuả ổ ợ ằ ể ườ ứ ớ  

­ đào t o   m i giai đo n phát tri n c a l ch s  ạ ở ỗ ạ ể ủ ị ử

* Quan ni m v  giáo d c ­ đào t o trong phát tri n kinh t  tri th c   Vi t ệ ề ụ ạ ể ế ứ ở ệ   Nam

T  quan ni m v  phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam vàừ ệ ề ể ế ứ ở ệ  quan ni m v  giáo d c ­ đào t o, có th  quan ni m, ệ ề ụ ạ ể ệ giáo d c ­ đào ụ  

t o trong phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam là h  th ng quan ạ ể ế ứ ở ệ ệ ố  

đi m, t  ch c và ho t đ ng nh m t o ra ch  th  khai thác, v n ể ổ ứ ạ ộ ằ ạ ủ ể ậ  

d ng, sáng t o tri th c khoa h c và công ngh  hi n đ i và đ a ụ ạ ứ ọ ệ ệ ạ ư   chúng tr  thành l c l ở ự ượ ng s n xu t tr c ti p góp ph n phát tri n ả ấ ự ế ầ ể   kinh t  ­ xã h i đ t n ế ộ ấ ướ c nhanh và b n v ng ề ữ    

Đó là lĩnh v c xã h i g m: ự ộ ồ H  th ng các quan đi m v  giáo ệ ố ể ề  

d c ­ đào t o  ụ ạ v i quan đi m v  m c tiêu, phớ ể ề ụ ương hướng, nhi mệ  

v  và gi i pháp phát tri n giáo d c ­ đào t o đụ ả ể ụ ạ ược th  hi n trongể ệ  

đường l i lãnh đ o c a Đ ng, đố ạ ủ ả ược c  th  hóa trong Chi n lụ ể ế ượ  cphát tri n giáo d c ­ đào t o c a Nhà nể ụ ạ ủ ước và được lu t hóa đậ ể 

th c thi trong th c ti n; ự ự ễ h  th ng t  ch c giáo d c ­ đào t o ệ ố ổ ứ ụ ạ  v iớ  các c p h c, b c h c, lo i hình  đấ ọ ậ ọ ạ ược thi t l p phù h p nh mế ậ ợ ằ  

hi n th c hóa h  th ng các quan đi m v  giáo d c ­ đào t o vàệ ự ệ ố ể ề ụ ạ  

ho t đ ng giáo d c ­ đào t o ạ ộ ụ ạ  v i các ho t đ ng c  b n là d y vàớ ạ ộ ơ ả ạ  

h c, nghiên c u khoa h c, chuy n giao công ngh , tr i nghi m,ọ ứ ọ ể ệ ả ệ  sáng t o  do các c  s  giáo d c ­ đào t o t  ch c, qu n lý và đi uạ ơ ở ụ ạ ổ ứ ả ề  hành. Trên c  s  chơ ở ương trình, n i dung, phộ ương pháp, sách giáo 

khoa, giáo trình, tài li u, c  s  v t ch t, thi t b  d y và h c ệ ơ ở ậ ấ ế ị ạ ọ  

tương  ng v i t ng c p h c, b c h c, đ i tứ ớ ừ ấ ọ ậ ọ ố ượng và lo i hình, phùạ  

h p v i m c tiêu đã đ  ra, các c  s  giáo d c ­ đào t o ti n hànhợ ớ ụ ề ơ ở ụ ạ ế  

t  ch c các ho t đ ng nh m đ t  ổ ứ ạ ộ ằ ạ m c đích ụ   phát tri n toàn di nể ệ  năng l c và ph m ch t c a con ngự ẩ ấ ủ ười tr  thành ch  th  phát tri nở ủ ể ể  phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Nam. ể ế ứ ở ệ

Giáo d c ­ đào t o là lĩnh v c có s  tham gia c a nhi u chụ ạ ự ự ủ ề ủ 

th : Đ ng, Nhà nể ả ước, nhà trường, gia đình, xã h i, ngộ ườ ọi h c. M iỗ  

ch  th  có v  trí và vai trò riêng tác đ ng đ n vi c hi n th c hóaủ ể ị ộ ế ệ ệ ự  vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phát tri n kinh t  tri th c ủ ụ ạ ể ế ứ ở 

Vi t Nam.ệ

Đ  th c hi n thành công chi n lể ự ệ ế ược phát tri n kinh t  triể ế  

th c,  c n có nh ng quan ni m m i v  các y u t  c  b n quy đ nhứ ầ ữ ệ ớ ề ế ố ơ ả ị  

ch c năng, nhi m v  c a giáo d c ­ đào t o nh : M c đích, chứ ệ ụ ủ ụ ạ ư ụ ủ 

th , chể ương trình, n i dung, phộ ương pháp, c  s  v t ch t  ph cơ ở ậ ấ ụ  

v  giáo d c ­ đào t o.  ụ ụ ạ

Th  nh t, m c đích c a giáo d c ­ đào t o ứ ấ ụ ủ ụ ạ  là phát tri n ể con 

người Vi t Nam toàn di n v  năng l c và ph m ch t, tr  thànhệ ệ ề ự ẩ ấ ở  

ch  th  phát tri n kinh t  tri th c nh m ủ ể ể ế ứ ằ khai thác, truy n bá,  ngề ứ  

d ng, sáng t o tri th c khoa h c và công ngh  hi n đ i ụ ạ ứ ọ ệ ệ ạ ở m i lĩnhọ  

v c c a đ i s ng xã h iự ủ ờ ố ộ  B i, phát tri n kinh t  tri th c,  u th  vở ể ế ứ ư ế ề tai nguyên, l c l̀ ự ượng lao đ ng trình đ  th p, giá r  không con n a,ộ ộ ấ ẻ ̀ ư  ̃thay vao đo là ngu n l c con ng̀ ́ ồ ự ườ ới v i vai trò n i b t c a trí tuổ ậ ủ ệ con người. 

H n n a, đ  phát tri n kinh t  tri th c, giáo d c ­ đào t oơ ữ ể ể ế ứ ụ ạ  còn ph i là lĩnh v c s n xu t, chuy n giao, v n d ng tri th c khoaả ự ả ấ ể ậ ụ ứ  

h c và công ngh  hi n đ i   m i lĩnh v c c a đ i s ng xã h i, t oọ ệ ệ ạ ở ọ ự ủ ờ ố ộ ạ  

đ ng l c thúc đ y s  thành công c a chi n lộ ự ẩ ự ủ ế ược “b t k pắ ị ”, chi nế  

lược phát tri n d a vào tri th c khoa h c và công ngh  hi n đ i.ể ự ứ ọ ệ ệ ạ  

Do đó, giáo d c ­ đào t o ph i tr  thành m t ngành s n xu t triụ ạ ả ở ộ ả ấ  

th c khoa h c và công ngh  hi n đ i ch  không ch  ti p nh n, phứ ọ ệ ệ ạ ứ ỉ ế ậ ổ 

bi n tri th c khoa h c và công ngh  hi n đ i đã đế ứ ọ ệ ệ ạ ượ ạc t o ra.  

Th  hai, các ch  th  giáo d c ­ đào t o  ứ ủ ể ụ ạ

M t là, Đ ng, Nhà n ộ ả ướ c, ch  th  lãnh đ o và qu n lý vĩ mô ủ ể ạ ả  

v  giáo d c ­ đào.  ề ụ S  lãnh đ o đúng đ n c a Đ ng là nhân t  hàngự ạ ắ ủ ả ố  

đ u quy đ nh ầ ị ch t lấ ượng và hi u quệ ả c a giáo d c ­ đào t oủ ụ ạ  Đi uề  này càng tr  nên quan tr ng trong  ở ọ phát tri n kinh t  tri th c.ể ế ứ   Sự lãnh đ o ạ đó được th  hi n ể ệ ở đường l i cách m ng c a Đ ng ố ạ ủ ả và sự lãnh đ o, ch  đ o vi c t  ch c th c hi n đạ ỉ ạ ệ ổ ứ ự ệ ường l i đó ố phù h p v iợ ớ  

th c ti n phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Namự ễ ể ế ứ ở ệ  

S  qu n lý c a Nhà nự ả ủ ước v  giáo d c ­ đào t o ề ụ ạ là s  qu n lýự ả  

c a các c  quan quy n l c nhà n c, c a b  máy qu n lý t  Trungủ ơ ề ự ướ ủ ộ ả ừ  

ng đ n đ a ph ng đ i v i h  th ng giáo d c qu c dân 

c u các c p h c, b c h c, trình đ  đào t o, cùng các ph ng th c đaấ ấ ọ ậ ọ ộ ạ ươ ứ  

d ng v i c  ch  v n hành linh ho t nh m c  th  hóa m c đích giáoạ ớ ơ ế ậ ạ ằ ụ ể ụ  

d c ­ đào t o đ  phát tri n kinh t  tri th c. Trong đó,ụ ạ ể ể ế ứ qu n lý nhàả  

nước b o đ m ch t l ng giáo d c ­ đào t o ngày càng đ c nângả ả ấ ượ ụ ạ ượ  cao, con ng i phát tri n toàn di n, t o ra ngu n nhân l c, nhân tài,ườ ể ệ ạ ồ ự  qua đó t o ra tri th c khoa h c và công ngh  hi n đ i, đ a nó trạ ứ ọ ệ ệ ạ ư ở thành l c l ng tr c ti p thì phát tri n kinh t  tri th c   Vi t Namự ượ ự ế ể ế ứ ở ệ  

tr  thành hi n th c và ng c l i.ở ệ ự ượ ạ

Hai là, đ i ngũ nhà giáo và cán b  qu n lý giáo d c ­ đào ộ ộ ả ụ  

t o.  ạ Đó là l c l ngự ượ  then ch t ố quy đ nh ch t l ng và hi u qu  ị ấ ượ ệ ả giáo 

d c ­ đào t oụ ạ , t o ra đi u ki n, c  s  choạ ề ệ ơ ở  phát tri n kinh t  tri th c ể ế ứ ở 

Vi t Namệ  

Nhà giáo  là  người làm ngh  d y h c, th c hi n nhi m về ạ ọ ự ệ ệ ụ 

gi ng d y, giáo d c trong nhà trả ạ ụ ường, c  s  giáo d c khácơ ở ụ  t  c  sừ ơ ở giáo d cụ  m m non, ầ giáo d c ph  thôngụ ổ , giáo d c ngh  nghi pụ ề ệ  trình 

đ  s  c p ngh , trung c p ngh , trung c p chuyên nghi p, c  sộ ơ ấ ề ấ ề ấ ệ ơ ở giáo d c đ i h cụ ạ ọ , trường cao đ ng nghẳ ề. T p h p nh ng ngậ ợ ữ ườ  ilàm ngh  d y h c thành m t l c lề ạ ọ ộ ự ượ  có t  ch cng ổ ứ  nh m th c hi nằ ự ệ  

m c tiêu ụ giáo d c ­ đào t oụ ạ  được g i là đ i ngũ ọ ộ nhà giáo. 

Đ i ngũ ộ có nhi m vệ ụ phát tri n toàn di n ể ệ năng l c và ph mự ẩ  

ch tấ  ngườ ọ  tr  thành ch  th  phát tri n kinh t  tri th ci h c, ở ủ ể ể ế ứ  Để ngang t m nhi m v  phát tri n kinh t  tri th c, ầ ệ ụ ể ế ứ đ i ngũ ộ nhà giáo là 

l c lự ượng t  ch c cho ngổ ứ ườ ọ ựi h c t  giác, ch  đ ng trong vi c lĩnhủ ộ ệ  

h i, thâu thái tri th c ộ ứ khoa h c và công ngh ; ọ ệ giúp ngườ ọ  bi ti h c ế  cách h c, cách ti p c n, cách phân tích và t ng h p, bi t cách gi iọ ế ậ ổ ợ ế ả  quy t v n đ ; t  ch c cho ngế ấ ề ổ ứ ườ ọi h c tham gia các ho t đ ng tr iạ ộ ả  nghi m sáng t o, giao ti p v i xã h i, v i th c ti n s n xu t nh mệ ạ ế ớ ộ ớ ự ễ ả ấ ằ  

th c hi n các nguyên lý giáo d c;ự ệ ụ  có năng l c thu hút, năng l c lôiự ự  

cu n ngố ườ ọi h c vào nhi m v  h c t p, rèn luy n không ng ng đệ ụ ọ ậ ệ ừ ể thích  ng linh ho t và sáng t o trong th  gi i đ i thay nhanh chóng,ứ ạ ạ ế ớ ổ  đan xen nh ng c  h i và thách th c.ữ ơ ộ ứ  

Đ i ngũ cán b  qu n lý giáo d c ­ đào t o là t p h p nh ngộ ộ ả ụ ạ ậ ợ ữ  

người làm công tác ho ch đ nh, t  ch c, qu n lý và đi u hành cácạ ị ổ ứ ả ề  

ho t đ ng giáo d c ­ đào t o đạ ộ ụ ạ ượ ổc t  ch c thành m t l c lứ ộ ự ượ  ng

nh m th c hi n m c tiêu đ  ra. Đ  ngang t m nhi m v  phát tri nằ ự ệ ụ ề ể ầ ệ ụ ể  kinh t  tri th c   Vi t Nam,ế ứ ở ệ  đ i ngũ này ph i là l c lộ ả ự ượng đi uề  hành m t h  th ng l n và ph c t p, th c thi các chính sách giáo d cộ ệ ố ớ ứ ạ ự ụ  

­ đào t o đa d ng và m m d o, gi i quy t m t cách ch  đ ng vàạ ạ ề ẻ ả ế ộ ủ ộ  sáng t o các v n đ  n y sinh nh  phân c p qu n lý, trách nhi m xãạ ấ ề ả ư ấ ả ệ  

h i, huy đ ng ngu n l c, minh b ch hoá ho t đ ng, dân ch  hoáộ ộ ồ ự ạ ạ ộ ủ  giáo d c, tin h c hoá qu n lý, h i nh p qu c t ; t o s  đ ng thu nụ ọ ả ộ ậ ố ế ạ ự ồ ậ  trong đ i ngũ làm công tác giáo d c ­ đào t o, t  ch c, hộ ụ ạ ổ ứ ướng d n,ẫ  

t  v n, h  tr , t o đi u ki n cho ngư ấ ỗ ợ ạ ề ệ ườ ại d y, ngườ ọi h c th c hi nự ệ  thành công m c tiêu đ  ra. ụ ề

Nh  v y, đ i ngũ nhà giáo và cán b  qu n lý giáo d c ­ đàoư ậ ộ ộ ả ụ  

t o là l c lạ ự ượng không gì có th  thay th  để ế ược trong giáo d c ­ đàoụ  

t o. N u đ i ngũ này đạ ế ộ ược xây d ng đ  v  s  lự ủ ề ố ượng, h p lý v  cợ ề ơ 

c u, đ m b o v  ph m ch t và năng l c thì đó chính là nhân t  quyấ ả ả ề ẩ ấ ự ố  

đ nh vai trò c a giáo d c ­ đào t o trong phát tri n kinh t  tri th c ị ủ ụ ạ ể ế ứ ở 

Vi t Nam. ệ

Ba là, gia đình và xã h i  ộ là ch  th  góp ph n quan tr ng trongủ ể ầ ọ  

vi c xây d ng môi trệ ự ường giáo d c ­ đào t o v i các chu n m cụ ạ ớ ẩ ự  

ng x  văn hóa, đ o đ c v i t  cách là tiêu chí đánh giá và là s c

chương trình, n i dung, phộ ương pháp giáo d c ­ đào t o, đ u t  cụ ạ ầ ư ơ 

s  v t ch t đ n vi c giám sát m i ho t đ ng c a quá trình đó nh mở ậ ấ ế ệ ọ ạ ộ ủ ằ  

t  nghiên c u và t  ự ứ ự rèn luy n, t  tu dệ ự ưỡ  năng l c và ph m ch tng ự ẩ ấ  

c a mìnhủ  Đó là tính tích c c, ch  đ ng, đ c l p, sáng t o c a ngự ủ ộ ộ ậ ạ ủ ườ  i

h c trong ti p nh n và x  lý nh ng tác đ ng c a các ch  th  khác;ọ ế ậ ử ữ ộ ủ ủ ể  chuy n hóa quá trình giáo d c ­ đào t o thành t  giáo d c ­ đào t oể ụ ạ ự ụ ạ  

đ  t  đó h i đ  năng l c và ph m ch t, tr  thành ch  th  phát tri nể ừ ộ ủ ự ẩ ấ ở ủ ể ể  kinh t  tri th c   Vi t Nam. ế ứ ở ệ

Th  ba, ch ứ ươ ng trình, n i dung, ph ộ ươ ng pháp giáo d c ­ đào ụ  

t o ạ  Nh ng y u t  này liên h  ch t ch  v i nhau, quy đ nh nhau, hữ ế ố ệ ặ ẽ ớ ị ỗ 

tr  nhau t o ra cái c t lõi c a quá trình giáo d c ­ đào t o, quy tợ ạ ố ủ ụ ạ ế  

đ nh ch t lị ấ ượng, hi u qu  giáo d c ­ đào t o. ệ ả ụ ạ

Th  t , c  s  v t ch t ứ ư ơ ở ậ ấ  đ c các ch  th  s  d ng nh m th cượ ủ ể ử ụ ằ ự  

hi n có hi u qu  n i dung, chệ ệ ả ộ ương trình giáo d c ­ đào t o đ t m cụ ạ ạ ụ