Luận văn Thạc sĩ Khoa học: Nghiên cứu tái sử dụng rơm rạ làm phân bón cho cây lúa tại tỉnh Hưng Yên nhằm cải tạo độ phì nhiêu của đất, giảm thiểu ô nhiễm môi trường

Mục tiêu chính của đề tài là đánh giá hiệu quả của việc tái sử dụng rơm rạ làm phân bón trong cải tạo đất và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Nội dung nghiên cứu của đề tài là đánh giá hiệu quả của bón kết hợp than sinh học, phân compost tới độ phì nhiêu đất.

Đ I H C QU C GIA HÀ N I Ạ Ọ Ố Ộ

TR ƯỜ NG Đ I H C KHOA H C T  NHIÊN Ạ Ọ Ọ Ự

­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­

Đ ng Thùy Anh ặ

NGHIÊN C U TÁI S  D NG R M R   Ứ Ử Ụ Ơ Ạ

LÀM PHÂN BÓN CHO CÂY LÚA T I T NH H NG YÊN  Ạ Ỉ Ư

NH M C I T O Đ  PHÌ NHIÊU C A Đ T,  Ằ Ả Ạ Ộ Ủ Ấ

GI M THI U Ô NHI M MÔI TR Ả Ể Ễ ƯỜ NG

LU N VĂN TH C SĨ KHOA H C Ậ Ạ Ọ

Đ I H C QU C GIA HÀ N I Ạ Ọ Ố Ộ

TR ƯỜ NG Đ I H C KHOA H C T  NHIÊN Ạ Ọ Ọ Ự

­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­­

Đ ng Thùy Anh ặ

NGHIÊN C U TÁI S  D NG R M R   Ứ Ử Ụ Ơ Ạ

LÀM PHÂN BÓN CHO CÂY LÚA T I T NH H NG YÊN Ạ Ỉ Ư  

NH M C I T O Đ  PHÌ NHIÊU C A Đ T,  Ằ Ả Ạ Ộ Ủ Ấ

GI M THI U Ô NHI M MÔI TR Ả Ể Ễ ƯỜ NG

Chuyên ngành : Khoa h c môi tr ọ ườ ng

L I C M  NỜ Ả Ơ

Lu n văn t t nghi p trong ch ậ ố ệ ươ ng trình đào t o Th c s  Khoa h c Môi ạ ạ ỹ ọ  

tr ườ ng c a tôi đ ủ ượ c hoàn thành là k t qu  c a quá trình h c t p, rèn luy n và ế ả ủ ọ ậ ệ   tích lũy ki n th c t i Khoa Môi tr ế ứ ạ ườ ng, tr ườ ng Đ i h c Khoa h c T  nhiên ­ Đ i ạ ọ ọ ự ạ  

h c Qu c gia Hà N i ọ ố ộ

Tr ướ c h t, tôi xin chân thành c m  n các th y cô tr ế ả ơ ầ ườ ng Đ i h c Khoa ạ ọ  

h c T  nhiên, Đ i h c Qu c Gia Hà N i, đ c bi t là các th y cô trong Khoa Môi ọ ự ạ ọ ố ộ ặ ệ ầ  

tr ườ ng đã quan tâm và t n tình truy n đ t nh ng ki n th c quý báu cho tôi trong ậ ề ạ ữ ế ứ  

su t th i gian h c t p t i tr ố ờ ọ ậ ạ ườ ng.

Tôi xin g i l i bi t  n sâu s c đ n PGS.Ti n sĩ Mai Văn Tr nh và PGS ử ờ ế ơ ắ ế ế ị  

TS. Nguy n Ki u Băng Tâm đã t n tình h ễ ề ậ ướ ng d n, đ nh h ẫ ị ướ ng và t o đi u ạ ề  

ki n giúp tôi hoàn thành lu n văn đ ệ ậ ượ ố c t t nh t ấ

              3  1.2. Tinh hinh s  dung r m ra trên Thê Gi i va Viêt Nam ̀ ̀ ử ̣ ơ ̣ ́ ớ ̀ ̣

              5  1.3. Gi i thiêu vê than sinh hoc va phân compostớ ̣ ̀ ̣ ̀

               7  Hình 1.1. Lúa b  ngh t r  do r m r  b  cày vùi ch a phân hu  h tị ẹ ễ ơ ạ ị ư ỷ ế

              11   1.5. S  lơ ược v  đ a bàn nghiên c uề ị ứ

              13   2.1. Đ i tố ượng nghiên c uứ

              17   2.2. Nôi dung nghiên c ụ ứ

               18   2.3. Phương pháp nghiên c uứ

              18   

CHƯƠNG 3: K T QU  NGHIÊN C UẾ Ả Ứ

               27   3.1. S  li u đi u tra r m r  t nh H ng Yênố ệ ề ơ ạ ỉ ư

              27   

Đ  tài điêu tra phề ̀ ương th c s  dung r m ra cua nông dân H ng Yên tai hai xa Minhư ử́ ̣ ơ ̣ ̉ ư ̣ ̃  

Phượng,Trung Nghia ( bang 3.1) nhăm tim hiêu cach s  dung r m ra cuã ̉ ̀ ̀ ̉ ́ ử ̣ ơ ̣ ̉  nông dân   đây.ở

              27   3.2. Hi u qu  c a than sinh h c t i đ  phì nhiêu c a đ tệ ả ủ ọ ớ ộ ủ ấ

              28   Ghi chú: S  li u đố ệ ược tính trung bình t i các ru ng tham gia thí nghi m sau 2 vạ ộ ệ ụ

              43   3.5.  Đ  xu t gi i pháp qu n lý và s  d ng t t r m r  ề ấ ả ả ử ụ ố ơ ạ

               44   TÀI LI U THAM KH OỆ Ả

              49   

Ti ng Vi tế ệ

               49   

              3  1.2. Tinh hinh s  dung r m ra trên Thê Gi i va Viêt Nam ̀ ̀ ử ̣ ơ ̣ ́ ớ ̀ ̣

              5  1.3. Gi i thiêu vê than sinh hoc va phân compostớ ̣ ̀ ̣ ̀

               7  Hình 1.1. Lúa b  ngh t r  do r m r  b  cày vùi ch a phân hu  h tị ẹ ễ ơ ạ ị ư ỷ ế

              11   1.5. S  lơ ược v  đ a bàn nghiên c uề ị ứ

              13   2.1. Đ i tố ượng nghiên c uứ

              17   2.2. Nôi dung nghiên c ụ ứ

               18   2.3. Phương pháp nghiên c uứ

              18   

CHƯƠNG 3: K T QU  NGHIÊN C UẾ Ả Ứ

               27   3.1. S  li u đi u tra r m r  t nh H ng Yênố ệ ề ơ ạ ỉ ư

              27   

Đ  tài điêu tra phề ̀ ương th c s  dung r m ra cua nông dân H ng Yên tai hai xa Minhư ử́ ̣ ơ ̣ ̉ ư ̣ ̃  

Phượng,Trung Nghia ( bang 3.1) nhăm tim hiêu cach s  dung r m ra cuã ̉ ̀ ̀ ̉ ́ ử ̣ ơ ̣ ̉  nông dân   đây.ở

              27   3.2. Hi u qu  c a than sinh h c t i đ  phì nhiêu c a đ tệ ả ủ ọ ớ ộ ủ ấ

              28   Ghi chú: S  li u đố ệ ược tính trung bình t i các ru ng tham gia thí nghi m sau 2 vạ ộ ệ ụ

              43   3.5.  Đ  xu t gi i pháp qu n lý và s  d ng t t r m r  ề ấ ả ả ử ụ ố ơ ạ

               44   TÀI LI U THAM KH OỆ Ả

              49   

Ti ng Vi tế ệ

               49   

              3  Hình 1.1. Lúa b  ngh t r  do r m r  b  cày vùi ch a phân hu  h tị ẹ ễ ơ ạ ị ư ỷ ế

              11   

CHƯƠNG 3: K T QU  NGHIÊN C UẾ Ả Ứ

               27   3.1. S  li u đi u tra r m r  t nh H ng Yênố ệ ề ơ ạ ỉ ư

              27   

B ng 3.7.  nh hả Ả ưởng c a bi n pháp bón k t h p phân compost s n xu t t  r mủ ệ ế ợ ả ấ ừ ơ  

r  đ n năng su t lúa ạ ế ấ

               42   TÀI LI U THAM KH OỆ Ả

              49   

Ti ng Vi tế ệ

               49   

OC : Hàm lượng Các bon h u cữ ơ

Biofilter : Phương pháp l c sinh h cọ ọ

M  Đ UỞ Ầ

Lúa là cây tr ng ph  bi n, quan tr ng nh t hi n nay vì di n tích gieo tr ngồ ổ ế ọ ấ ệ ệ ồ  lúa chi m đ n 61% di n tích tr ng tr t c  nế ế ệ ồ ọ ả ước và 80% nông dân Vi t Nam làệ  nông dân tr ng lúa [33]ồ  Theo đánh giá c a C c Tr ng tr t và nhi u nghiên c u,ủ ụ ồ ọ ề ứ  

lượng ph  ph m trong s n xu t lúa chi m t i 50% ch t khô, nghĩa là c  s nụ ẩ ả ấ ế ớ ấ ứ ả  

xu t ra 1 t n thóc thì có 1 t n r m r  [33]. ấ ấ ấ ơ ạ Do v y, h ng năm t o ra m t kh iậ ằ ạ ộ ố  

lượng r m r  d  th a kh ng l  trong quá trình s n xu t và ch  bi n. Kh iơ ạ ư ừ ổ ồ ả ấ ế ế ố  

lượng r m r  l n mà không đơ ạ ớ ượ ử ục s  d ng h t là n i lo v  các bãi ch a, đe d a ôế ỗ ề ứ ọ  nhi m môi trễ ường, đ c bi t v i nh ng đ a phặ ệ ớ ữ ị ương có t  l  v  s n xu t nôngỷ ệ ề ả ấ  nghi p l n.ệ ớ

Trước đây, r m r  h u nh  đơ ạ ầ ư ượ ử ục s  d ng tri t đ  làm v t li u xây d ng,ệ ể ậ ệ ự  làm nhà, nguyên li u, ch t đ t, phân bón. Ngày nay, v i s  phát tri n c a côngệ ấ ố ớ ự ể ủ  nghi p hóa và đô th  hóa, các s n ph m cung c p cho nông nghi p ngày càngệ ị ả ẩ ấ ệ  nhi u. Con ngề ười không s  d ng nhi u nh ng ph  ph m r m r  cho nhu c uử ụ ề ữ ụ ẩ ơ ạ ầ  làm nhà, ch t đ t và th c ăn gia súc, vì th  nh ng r m r  này thấ ố ứ ế ữ ơ ạ ường b  b  l iị ỏ ạ  ngay t i đ ng ru ng sau khi thu ho ch, th m chí b  đ t ngay t i ru ng gây h uạ ồ ộ ạ ậ ị ố ạ ộ ậ  

qu  nghiêm tr ng t i môi trả ọ ớ ường đ t, môi trấ ường không khí, tăng kh  năng phátả  

th i khí nhà kính và  nh hả ả ưởng các v n đ  nhân sinh xã h i khác.ấ ề ộ

S  d ng r m r  d  th a phát sinh trong s n xu t nông nghi p là v n đ  r tử ụ ơ ạ ư ừ ả ấ ệ ấ ề ấ  câp bach, v a gi i quy t đ́ ́ ừ ả ế ược ô nhi m môi trễ ường v a t n d ng  đừ ậ ụ ược tài nguyên cacbon và dinh d́ ưỡng cho cây tr ng. S  d ng r m r  làm than sinh hoc,ồ ử ụ ơ ạ ̣  phân compost v a h n ch  ho t đ ng th i b  gây ô nhi m môi trừ ạ ế ạ ộ ả ỏ ễ ường, gi m phátả  

th i khí nhà kính vàả  có ý nghĩa duy trì s c s n xu t c a đ t. ứ ả ấ ủ ấ Hi n t i các hìnhệ ạ  

th c s  d ng r m r  làm phân bón còn ít đứ ử ụ ơ ạ ược ph  bi n r ng do đ c thù s nổ ế ộ ặ ả  

xu t nông nghi p t ng vùng và thái đ  ti p nh n c a nông dân.ấ ệ ừ ộ ế ậ ủ  H ng yên là m tư ộ  

t nh có n n nông nghi p phát tri n tuy nhiên ch a chú tr ng đ n t n d ng r m raỉ ề ệ ể ư ọ ế ậ ụ ơ ̣ làm phân compost, than sinh hoc tăng đ  phì nhiêu và năng su t cây tr ng. Vi vây,̣ ộ ấ ồ ̀ ̣  

Đ  tài “ề Nghiên c u tái s  d ng r m r  làm phân bón cho cây lúa t i t nh ứ ử ụ ơ ạ ạ ỉ  

H ng Yên nh m c i t o đ  phì nhiêu c a đ t, gi m thi u ô nhi m môi ư ằ ả ạ ộ ủ ấ ả ể ễ  

tr ườ ng” đ c ti n hành nh m đánh giá kh  năng c i t o đ t c a phân bón h uượ ế ằ ả ả ạ ấ ủ ữ  

c  làm t  r m r , t  đó nâng cao nh n th c c a ngơ ừ ơ ạ ừ ậ ứ ủ ười dân trong vi c tái s  d ngệ ử ụ  

r m ra, góp ph n gi m thi u ô nhi m môi trơ ̣ ầ ả ể ễ ường. 

M c tiêu chính c a đ  tài là đánh giá hi u qu  c a vi c tái s  d ng r m rụ ủ ề ệ ả ủ ệ ử ụ ơ ạ làm phân bón trong c i t o đ t và gi m thi u ô nhi m môi trả ạ ấ ả ể ễ ường.  N i dungộ  nghiên c u c a đ  tài là đánh giá ứ ủ ề hi u qu  c a bon kêt h p than sinh h c, phânệ ả ủ ́ ́ ợ ọ  compost t i đ  phì nhiêu đ t. Bên c nh đó, đ  tài ti n hành đánh giá hiêu qua môiớ ộ ấ ạ ề ế ̣ ̉  

trương c a viêc bon kêt h p than sinh h c và phân compost nh m nâng cao l i ích̀ ủ ̣ ́ ́ ợ ọ ằ ợ  

c a vi c tái s  d ng r m r  làm phân bón, đ  xu t m t s  gi i pháp qu n lý vàủ ệ ử ụ ơ ạ ề ấ ộ ố ả ả  

s  d ng r m r  b o v  sinh thái môi trử ụ ơ ạ ả ệ ường

Đ a bàn l a ch n nghiên c u c a đ  tài là nh ng cánh đ ng lúa c a các hị ự ọ ứ ủ ề ữ ồ ủ ộ dân thu c xã Minh Phộ ượng, huy n Tiên L  và xã Trung Nghĩa, T.P H ng Yên,ệ ữ ư  

t nh H ng Yên. Đây là n i có di n tích s n xu t lúa l n c a xã v i di n tích canhỉ ư ơ ệ ả ấ ớ ủ ớ ệ  tác trung bình tr ng lúa c a các h  đ t trên 1000 mồ ủ ộ ạ 2/h  N i có v  trí độ ơ ị ường giao thông thu n ti n, h  th ng tậ ệ ệ ố ưới tiêu h p lý, cho vi c tri n khai b  trí, theo dõi thíợ ệ ể ố  nghi m trên đ a bàn. ệ ị

CHƯƠNG 1: T NG QUAN TÀI LI UỔ Ệ

1.1. Tông quan vê phê phu phâm nông nghiêp va r m ra trong san xuât luả ̀ ́ ̣ ̉ ̣ ̀ ơ ̣ ̉ ́ ́

Ph  ph m nông nghi p đ u là các ch t h u c , có th  còn non xanh, cóụ ẩ ệ ề ấ ữ ơ ể  

th  đã x  c ng vì silic hóa nh  tr u hay lignin hóa nh  g  Chúng có th  để ơ ứ ư ấ ư ỗ ể ượ  cxem nh  m t d ng tích ch  năng lư ộ ạ ữ ượng t  m t tr i nh  qua trình quang h p vàừ ặ ờ ờ ́ ợ  các qua trình sinh h c khác ́ ọ

Th c tr ng ph  ph  ph m nông nghi p va r m ra trong san xuât lua ự ạ ế ụ ẩ ệ ̀ ơ ̣ ̉ ́ ́

Theo Liên Hi p Qu c, t i tháng B y năm 2013, dân s  th  gi i s  đ t 7.2ệ ố ớ ả ố ế ớ ẽ ạ  

t  ngỷ ười và t i năm 2100 là 10.9 t  ngớ ỷ ười do m c sinh tăng cao t i các nứ ạ ươ  ćđang phát tri n.ể V i lớ ượng dân s  th  gi i đ t m c nh  th  này thì v n đ  vố ế ớ ạ ứ ư ế ấ ề ề nhu c u lầ ương th c luôn đự ượ ưc  u tiên hàng đ u, đòi h i con ngầ ỏ ười không ng ngừ  

m  r ng s n xu t c i thi n các công ngh  trong s n xu t nông nghi p đ t hi uở ộ ả ấ ả ệ ệ ả ấ ệ ạ ệ  qua cao h n [12].̉ ơ

Theo d  báo c a t  ch c Lự ủ ổ ứ ương th c th  gi i (FAO), s n lự ế ớ ả ượng ngũ c cố  

th  gi i năm 2013 có th  đ t m c k  l c m i là 1.259 tri u t n, tăng 8.5% so v iế ớ ể ạ ứ ỷ ụ ớ ệ ấ ớ  năm trước và cao h n m c 1.167 tri u t n năm 2011 ơ ứ ệ ấ [12]

Đông nghĩa v i nhu c u l̀ ớ ầ ương th c tăng hay di n tích s n xu t nôngự ệ ả ấ  nghi p tăng chính là lệ ượng ph  ph  ph m nông nghi p cũng tăng theo v i lế ụ ẩ ệ ớ ượ  ngphát sinh và kh i lố ượng ngày càng l n.ớ

B ng 1.1.  Kh i lả ố ượng ph  th i đ  l i c a m t s  cây lế ả ể ạ ủ ộ ố ương th c chínhự  trên th  gi iế ớ

Cây tr ngồ S n lả ương

(tri u t n/năm)ệ ấ

Kh i lố ượng ph  th iế ả(t  t n/năm)ỷ ấ

Lương th cự 2325.0 14.0

Ngô 867.5 2.8

       (Ngu n: Viên Môi tr ồ ̣ ươ ng nông nghiêp,̀ ̣   2014)

Thành ph n ch  y u c a ph  ph  ph m nông nghi p là ph  th i h u cầ ủ ế ủ ế ụ ẩ ệ ế ả ữ ơ 

và nó là lo i ph  th i chi m nhi u nh t trong các ch t th i h u cạ ế ả ế ề ấ ấ ả ữ ơ

B ng 1.2. Lả ượng ch t th i h u c  trên th  gi i năm 2011ấ ả ữ ơ ế ớ

Lo i ch t th iạ ấ ả S  lố ượng (tri u t n/ năm)ệ ấ

v n chi m 690 tri u t n/ năm và ch t th i công nghi p th c ph m chi m 420ườ ế ệ ấ ấ ả ệ ự ẩ ế  tri u t n/ năm. Nh  v y riêng ch t th i h u c  t  nông nghi p đã chi m 35.7%ệ ấ ư ậ ấ ả ữ ơ ừ ệ ế  

l ng ch t h u c  trên th  gi i. T  đó chúng ta c n có bi n pháp x  lý s  d ngượ ấ ữ ơ ế ớ ừ ầ ệ ử ử ụ  thích h p tránh gây lãng phí và làm ô nhi m môi tr ng ợ ễ ườ [12]

K t qu  ế ả ước tính lượng ph  ph  ph m t  tr ng tr t c a Vi n Môi trế ụ ẩ ừ ồ ọ ủ ệ ườ  ngNông nghi p đã cho th y c  nệ ấ ả ước ta có kho ng 61ả 43 tri u t n ph  ph  ph mệ ấ ế ụ ẩ  (g m 39ồ 98 tri u t n r m r , 7ệ ấ ơ ạ 99 tri u t n tr u, 4ệ ấ ấ 45 tri u t n bã mía, 1ệ ấ 2 tri uệ  

t n thân lá mía, 4ấ 43 tri u t n thân lõi ngô (B ng ệ ấ ả 1.3)

B ng 1.3. Ti m năng sinh kh i ph  ph m nông nghi p Viêt Namả ề ố ụ ẩ ệ ̣

Ngu n sinh kh i nông nghi pồ ố ệ Ti m năng  (tri u t n)ề ệ ấ T  l  (%)ỷ ệ

T ngổ 61.43 100.00

      (Ngu n: Bao cao tông kêt viên Môi tr ồ ́ ́ ̉ ́ ̣ ươ ng Nông Nghiêp,̀ ̣   2014)

1.2. Tinh hinh s  dung r m ra trên Thê Gi i va Viêt Nam̀ ̀ ử ̣ ơ ̣ ́ ớ ̀ ̣  

1.2.1. Tình hình nghiên c u s  d ng r m r  trên Th  Gi i ứ ử ụ ơ ạ ế ớ

 + Các ph ươ ng pháp t n d ng r m r  thông th ậ ụ ơ ạ ườ ng

Theo các d  li u thu th p đữ ệ ậ ược, các hình th c s  d ng r m r  theoứ ử ụ ơ ạ  thông thường ch  y u bao g m s  d ng đ  làm ch t đ t, làm v t li u xây d ng,ủ ế ồ ử ụ ể ấ ố ậ ệ ự  nuôi gia súc

­ L p nhà:   nông thôn, trợ Ở ước đây người nông dân hay s  d ng r m rử ụ ơ ạ cũng nh  lau s y hay các lo i v t li u tư ậ ạ ậ ệ ương t  đ  làm các t m l p mái nhà nhự ể ấ ợ ẹ 

và không th m nấ ước. Lo i r m đ  s  d ng cho m c đích này thạ ơ ể ử ụ ụ ường được tr ngồ  riêng và thu ho ch b ng tay ho c b ng máy g t bó [3].ạ ằ ặ ằ ặ

­ Làm th  công m  ngh  nh  mũ, dép, xăng dan, b n dây th ng: Ngủ ỹ ệ ư ệ ừ ười ta 

có th  t o ra nhi u ki u mũ để ạ ề ể ược b n t  r m r  T i Anh, vài trăm năm trệ ừ ơ ạ ạ ướ  cđây, các mũ b n t  r m r  đã r t ph  bi n. Ngệ ừ ơ ạ ấ ổ ế ười Nh t, Tri u Tiên có ph  bi nậ ề ổ ế  

s  d ng r m r  đ  làm dép, xăng đan, đ  th  công m  ngh  T i m t s  n iử ụ ơ ạ ể ồ ủ ỹ ệ ạ ộ ố ơ  thu c Đ c, nh  vùng Black Forest và Hunsruck, ngộ ứ ư ười ta thường đi dép r m trongơ  nhà ho c t i l  h i.ặ ạ ễ ộ

­ T i nhi u n i trên th  gi i, r m r  cho đ n nay v n đạ ề ơ ế ớ ơ ạ ế ẫ ượ ử ục s  d ng để làm đ m giệ ường n m cho con ngằ ười và làm   cho v t nuôi. Nó thổ ậ ường đượ ử c s

d ng đ  làm   cho các lo i súc v t nh  trâu bò (t c là lo i đ ng v t nhai l i) vàụ ể ổ ạ ậ ư ứ ạ ộ ậ ạ  

con v t ăn c , vì v y vi c tiêu hóa r m r  có th  h u ích trong vi c duy trì nhi tậ ỏ ậ ệ ơ ạ ể ữ ệ ệ  

đ  c  th  trong th i ti t mùa đông l nh ộ ơ ể ờ ế ạ [3]

+ Ứ ng d ng r m r  trong nông nghi p ụ ơ ạ ệ

R m r  trong nông nghi p đơ ạ ệ ược dùng đ : ph  lên b  m t đ t thành m tể ủ ề ặ ấ ộ  

l p v t li u. Qua th i gian, v t li u này đớ ậ ệ ờ ậ ệ ược phân gi i thành ch t h u c  đả ấ ữ ơ ể khôi ph c m t ph n h u c  và các ch t dinh dụ ộ ầ ữ ơ ấ ưỡng bon cho đ t thich h p v í ấ ́ ợ ơ  ́nhi u lo i cây tr ng, vi du nh  d a chu t, cà chua, cây c nh. R m ra con đề ạ ồ ́ ̣ ư ư ộ ả ơ ̣ ̀ ượ  cdung đê: lót   cho gia súc trong chăn nuôi gia súc, s  d ng ch ng s̀ ̉ ổ ử ụ ố ương giá trong 

đi u ki n khí h u giá rét, s  d ng làm phề ệ ậ ử ụ ương ti n nuôi giun. Làm v t mangệ ậ  trong   và phân h y bùn c ng [3].ủ ủ ố

+ Các  ng d ng r m r  trong s n xu t công nghi p ứ ụ ơ ạ ả ấ ệ

Nh ng  ng d ng ti m năng nh t c a r m r  có th  x p theo nhóm nhữ ứ ụ ề ấ ủ ơ ạ ể ế ư 

s  d ng năng lử ụ ượng, ch  t o và xây d ng, gi m ô nhi m môi trế ạ ự ả ễ ường hay chăn nuôi gia súc. Thí d , các s n ph m năng lụ ả ẩ ượng có th  g m ethanol, methane,ể ồ  nhi t cho s n xu t đi n và s n xu t khí ga t  quá trình khí hóa. Trong lĩnh v cệ ả ấ ệ ả ấ ừ ự  

s n xu t g m m t lo t các lo i ván ép, nh a gia cả ấ ồ ộ ạ ạ ự ường s i/ch t th i, b t gi y vàợ ấ ả ộ ấ  các s n ph m s i/xi măng.  ng d ng trong gi m nh  ô nhi m môi trả ẩ ợ Ứ ụ ả ẹ ễ ường g mồ  

s  d ng r m r  đ  ki m soát xói mòn   nh ng khu v c xây d ng hay làm ph cử ụ ơ ạ ể ể ở ữ ự ự ụ  

h i nh ng vùng đ t b  suy thoái h u c  ồ ữ ấ ị ữ ơ [13]

1.2.2 Tinh hinh s  dung r m ra Viêt Nam̀ ̀ ử ̣ ơ ̣ ̣  

   R m thơ ường được dùng làm th c ăn cho gia súc, đ c bi t là đ i v i giaứ ặ ệ ố ớ  súc chăn th  nhả ư trâu, bò, ng aự , dê, và c uừ  R m còn là ngu n th c ăn d  tr  r tơ ồ ứ ự ữ ấ  

t t cho gia súc nh t là khi mùa đông giá rét, gia súc không th  chăn th  ngoàiố ấ ể ả  

đ ng, và không có s n th c ăn tồ ẵ ứ ươi khác. Ngoài ra r m còn đơ ượ ử ục s  d ng đ  làmể  

ch t đ t cho đun n u   vùng nông thôn hay dùng r m làm nguyên li u quan tr ngấ ố ấ ở ơ ệ ọ  cho tr ngồ  n m r mấ ơ , tr i r m làm   n m, hay là làm mái nhà và tr n v i đ t thànhả ơ ổ ằ ộ ớ ấ  vách nhà [13]

V i s n xu t nhiên li u sinh h c, r m r  đớ ả ấ ệ ọ ơ ạ ược thu gom, ph i khô r i đ aơ ồ ư  vào lò nhi t phânệ  Sau ph n  ng nhi t phân s  thu đ c s n ph m   c  ba d ngả ứ ệ ẽ ượ ả ẩ ở ả ạ  khí, l ng và r n. S n ph m l ng chi m ph n l n, ch a d u sinh h c (bio­oil), cóỏ ắ ả ẩ ỏ ế ầ ớ ứ ầ ọ  

th  s  d ng vào nhi u lĩnh v c nh  s n xu t hóa ch t, y dể ử ụ ề ự ư ả ấ ấ ược, công nghi p,ệ  

th c ph m ho c làm nhiên li u. Riêng trong lĩnh v c năng lự ẩ ặ ệ ự ượng, bio­oil có thể 

s   d ng   tr c   ti p   làm   nhiên   li u   trong   nhà   máyử ụ ự ế ệ  đi nệ  (gia   nhi t   n i   h i,ệ ồ ơ  lò…) ho c thay th  diezel d u m  đ  ch y đ ng cặ ế ầ ỏ ể ạ ộ ơ. S n ph m r n (than) có thả ẩ ắ ể 

s  d ng làm than ho t tính, ho c đử ụ ạ ặ ược làm phân bón quay l i c i thi n đ t tr ngạ ả ệ ấ ồ  khi được b  sung thêm cacbon, và m t s  nguyên t  vi lổ ́ ộ ố ố ượng

1.3. Gi i thiêu vê than sinh hoc va phân compostớ ̣ ̀ ̣ ̀

1.3.1. Gi i thiêu vê  ớ ̣ ̀than sinh hoc   ̣

Than sinh h c (Biochar) la lo i than đọ ̀ ạ ược san xuât t  các nguôn sinh khôỉ ́ ừ ̀ ́ cây trông hay rác th i h u c  thông qua qua trinh nhiêt phân yêm khi ma câu truc̀ ả ữ ơ ́ ̀ ̣ ́ ́ ̀ ́ ́ 

t  nhiên cua no đự ̉ ́ ược duy tri va carbon vân con trong than v i ham l̀ ̀ ̃ ̀ ớ ̀ ượng cao. Than sinh h c có th  cung câp dinh dọ ể ́ ương khoáng   d ng dê tiêu va t o môĩ ở ạ ̃ ̀ ạ  

trường phát tri n các t p đoàn sinh v t b  r  , chúng có kh  năng gi  dinhể ậ ậ ộ ễ ả ữ  

dương, ngoai ra con cai thiên đô chua đât. Than sinh hoc co thê t n t i nhi u năm̃ ̀ ̀ ̉ ̣ ̣ ́ ̣ ́ ̉ ồ ạ ề  trong đ t v i câu truc t i xôp, diên tich bê măt l n va đô hâp phu cac chât cao, nhấ ớ ́ ́ ơ ́ ̣ ́ ̀ ̣ ớ ̀ ̣ ́ ̣ ́ ́ ờ 

đó c i t o đả ạ ược đăc điêm vât ly cũng nh  tăng s c tr  âm c a đ t ̣ ̉ ̣ ́ ư ứ ư ̉̃ ủ ấ [3] . 

Trên th  gi i vi c  ng d ng than sinh h c (TSH) cũng đang còn ti p t cế ớ ệ ứ ụ ọ ế ụ  đánh giá và xem xét vì v n có m t s  ý ki n tranh cãi v  lo i v t li u này do:ẫ ộ ố ế ề ạ ậ ệ

Than sinh h c đã đọ ượ ức  ng d ng nh ng ch a ph  c p trên th  gi i, ví dụ ư ư ổ ậ ế ớ ụ 

nh    M , Úc,  n Đ , Philippines, Thái Lan và   Châu Phi. Nghiên c u v  TSHư ở ỹ Ấ ộ ở ứ ề  

c n đánh giá t ng đ a bàn c  th , ch t đ t c  th  và ph i xem xét các tác đ ngầ ừ ị ụ ể ấ ấ ụ ể ả ộ  

c a nó, vì v n có ý ki n cho r ng b n thân biochar còn có nh ng tác đ ng khôngủ ẫ ế ằ ả ữ ộ  hoàn toàn t t. Có th  có nh ng lo i đ t, th  nhố ể ữ ạ ấ ổ ưỡng không phù h p thì có nh ngợ ữ  tác đ ng ngộ ượ ạc l i

Rõ ràng trong v n đ  nghiên c u TSH còn đòi h i ph i có nhi u nghiênấ ề ứ ỏ ả ề  

c u t ng th  trên nhi u phứ ổ ể ề ương di n khác nhau v  m t khoa h c k  thu t. Choệ ề ặ ọ ỹ ậ  nên vi c  ng d ng còn tùy thu c vào t ng đ a phệ ứ ụ ộ ừ ị ương, t ng qu c gia và t ng câyừ ố ừ  

tr ng trên đ a bàn khác nhau. Có n i r t ph  c p s  d ng biochar nh  Haiwaii,ồ ị ơ ấ ổ ậ ử ụ ư  

nh ng có n i khác m c đ  v a ph i thôi.ư ơ ứ ộ ừ ả

Ngoài ra còn tùy thu c vào công ngh  c  th  và giá thành đ u vào n a. Víộ ệ ụ ể ầ ữ  

d  có n i tr u là m t m t hàng đ t ti n và đụ ơ ấ ộ ặ ắ ề ược dùng cho m c đích khác có giáụ  

tr  thị ương m i cao h n. Nên đ u vào còn tùy thu c vào nh ng n i khác nhau [3].ạ ơ ầ ộ ữ ơ

S  d ng làm than sinh h c Viêt Nam ử ụ ọ ̣

Trong nông nghi p than sinh h c cũng đã đệ ọ ượ ử ục s  d ng nh  m t lo i giáư ộ ạ  

th  tr ng các lo i hoa có giá tr  kinh t  cao nh  hoa lan, hoa ly… Vi c s  d ngể ồ ạ ị ế ư ệ ử ụ  than sinh h c làm t  tr u hun đ  làm giá th , đ t nhân t o và phân bón h u c  viọ ừ ấ ể ể ấ ạ ữ ơ  sinh ph c v  cho tr ng hoa, cây c nh và các lo i rau đ c s n cũng đang đụ ụ ồ ả ạ ặ ả ượ  c

đ y m nh.   phía Nam nẩ ạ Ở ước ta, than sinh h c t  mùn c a, tr u cũng đã đọ ừ ư ấ ượ  c

ch  bi n thành d ng than viên nh  than t  ong đ  đun n u thay cho than t  ong,ế ế ạ ư ổ ể ấ ổ  

v a t n d ng đừ ậ ụ ược ph  th i nông nghi p v a tránh ô nhi m môi trế ả ệ ừ ễ ườ  [11].ng

Than sinh h c hi n nay đang là l a ch n s  m t cho thí nghi m tr ng rauọ ệ ự ọ ố ộ ệ ồ  

s ch t i nhà. Nó đạ ạ ượ ưc  a chu ng trộ ước h t là vi c đ m b o năng su t, ch tế ệ ả ả ấ ấ  

lượng thành ph m, sau là vì đây là m t lo i giá th  s ch đ m b o an toàn choẩ ộ ạ ể ạ ả ả  

s c kh e ngứ ỏ ười tr ng cũng nh  môi trồ ư ường. Đây là m t hộ ướng phát tri n nôngể  nghi p b n v ng c n đệ ề ữ ầ ược nhân r ng ộ [11]

1.3.2. Gi i thiêu vê phân compost ớ ̣ ̀

S  d ng phân compost ử ụ

Phân compost hay còn g i là phân rác, là m t lo i phân h u c  đọ ộ ạ ữ ơ ược chế 

bi n t  rác, c  d i, thân lá cây xanh, bèo tây, r m r , ch t th i sinh ho t (rau,ế ừ ỏ ạ ơ ạ ấ ả ạ  

qu , c  d  th a, heo, h ng, r m r …) đả ủ ư ừ ́ ỏ ơ ạ ượ ủ ớc   v i m t s  phân men nh  phânộ ố ư  chu ng, nồ ước gi i, lân, vôi, tro b p… cho đ n khi hoai m c đ  bón cho cây tr ngả ế ế ụ ể ồ  

nh  nhi u lo i phân chu ng, phân h u c  khác.ư ề ạ ồ ữ ơ

Ch  bi n và s  d ng phân compost có nhi u l i ích nh : góp ph n làmế ế ử ụ ề ợ ư ầ  

s ch môi trạ ường, có thêm ngu n phân h u c  đ  bón cho cây tr ng v i chi phíồ ữ ơ ể ồ ớ  

th p vì d  làm, có th  t n d ng các ngu n nguyên, v t li u s n có t i đ aấ ễ ể ậ ụ ồ ậ ệ ẵ ạ ị  

phương

Ngoài cung c p dinh dấ ưỡng cho cây tr ng, phân compost còn cung c pồ ấ  thêm ch t mùn, ngu n h u c  v a có tác d ng c i t o (làm cho đ t t i x p,ấ ồ ữ ơ ừ ụ ả ạ ấ ơ ố  thông thoáng, tăng s  lố ượng và kh  năng ho t đ ng c a các vi sinh v t h u íchả ạ ộ ủ ậ ữ  trong đ t, tăng đ  phì cho đ t) và b o v  đ t (gi   m, gi  nấ ộ ấ ả ệ ấ ữ ẩ ữ ướ ốc t t, ch ng xóiố  mòn, ch ng r a trôi đ t, ch ng chai c ng đ t…) ố ử ấ ố ứ ấ [14]

Đã có nhi u công trình nghiên c u v  quá trình phân hu  hi u khí c a ch tề ứ ề ỷ ế ủ ấ  

th i h u c  d ng r n, trong đó ả ữ ơ ạ ắ đã xác đ nh đị ượ ảc  nh hưởng c a nhi t đ  và m tủ ệ ộ ộ  

s  y u t  hoá, sinh  h c trong qua trình chuy n hoá ch t h u c ố ế ố ọ ́ ể ấ ữ ơ  K  thu t làm ỹ ậ ủ 

có c p khí thông qua đ o tr n hi n nay r t ph  bi n   các nấ ả ộ ệ ấ ổ ế ở ước đang phát tri n.ể  

Phương pháp không đòi h i đ u t  nhi u song t n r t nhi u công lao đ ng đỏ ầ ư ề ố ấ ề ộ ể 

ti n hành công vi c và s  đ o tr n ít là nguyên nhân chính kéo dài th i gian   ế ệ ự ả ộ ờ ủ [3]. 

       Đ i v i   compost quy mô công nghi p trong các nhà máy l n, hi n nay trênố ớ ủ ệ ớ ệ  

th  gi i thế ớ ường áp d ng thí nghi m   compost h  th ng kín (hay h  th ng cóụ ệ ủ ệ ố ệ ố  thi t b  ch a) giúp kh c ph c đế ị ứ ắ ụ ược các nhược đi m c a h  th ng m , v n hànhể ủ ệ ố ở ậ  

và ki m soát quá trình thu n ti n. Thông thể ậ ệ ường h  th ng   compost kín hi nệ ố ủ ệ  

đ i đạ ược thi t k  ho t đ ng liên t c, khí th i đế ế ạ ộ ụ ả ược x  lý b ng phử ằ ương pháp l cọ  sinh h c (biofilter).ọ

S  d ng làm phân compost  tai Viêt Nam ử ụ ̣ ̣

Thí nghi m   compost trong thi t b  kín ki u đ ng hi n đang nghiên c u và ápệ ủ ế ị ể ứ ệ ứ  

d ng t i th  xã S n Tây, theo phân lo i là m t trong nh ng thí nghi m hi n đ iụ ạ ị ơ ạ ộ ữ ệ ệ ạ  

tương tự nh  các thí nghi m công ngh  c a Hoa K  Thi t b    compost kín ki uư ệ ệ ủ ỳ ế ị ủ ể  

đ ng đứ ược thi t k  theo nguyên lý ho t đ ng liên t c, v t li u   đế ế ạ ộ ụ ậ ệ ủ ược n p vàoạ  hàng ngày qua c a n p li u   phía trên và tháo li u t  phía đáy c a thi t b  Quáử ạ ệ ở ệ ừ ủ ế ị  trình   compost di n bi n qua các giai đo n d c theo chi u đ ng c a thi t b ủ ễ ế ạ ọ ề ứ ủ ế ị  

Vi c thông khí trong quá trình   compost đệ ủ ược h  tr  nh  h  th ng các  ng phânỗ ợ ờ ệ ố ố  

ph i đ u bên trong thi t b  Qu t hút b  trí   phía trên t o s  chênh l nh áp su t,ố ề ế ị ạ ố ở ạ ự ệ ấ  

nh  đó kh i   compost cũng đờ ố ủ ược thông khí d c theo chi u đ ng c a thi t b  vàọ ề ứ ủ ế ị  theo hướng đ i l u t  dố ư ừ ưới lên trên. Toàn b  khí th i quá trình   compost độ ả ủ ượ  cthu h i và x  lý b ng “biofilter” giúp b o v  môi trồ ử ằ ả ệ ường t t h n. Lo i thíố ơ ạ  nghi m   compost này có nhi u  u đi m, thu n ti n trong vi c v n hành tệ ủ ề ư ể ậ ệ ệ ậ ự 

đ ng, gi m yêu c u di n tích nhà xộ ả ầ ệ ưởng b i t n d ng chi u cao thi t b  Quáở ậ ụ ề ế ị  trình v n chuy n c a v t li u trong thi t b  nh  tr ng l c, thông khí cũng chậ ể ủ ậ ệ ế ị ờ ọ ự ủ 

y u nh  hi u  ng đ i l u t  nhiên giúp gi m chi phí v n hành. C u trúc v nế ờ ệ ứ ố ư ự ả ậ ấ ậ  

đ ng c a kh i   bên trong thi t b  t o ra các vùng ho t đ ng t i  u tộ ủ ố ủ ế ị ạ ạ ộ ố ư ương  ngứ  

v i các giai đo n c a quá trình   compost, giúp tăng cớ ạ ủ ủ ường hi u qu , gi m th iệ ả ả ờ  gian quy trình và đ m b o yêu c u ch t lả ả ầ ấ ượng đ i v i s n ph m. Thi t b  ki uố ớ ả ẩ ế ị ể  kín cũng giúp ki m soát t t h n các đi u ki n môi trể ố ơ ề ệ ường cho ho t đ ng c a viạ ộ ủ  sinh v t, d  dàng ki m soát mùi hôi. Ngoài ra, h  th ng đậ ễ ể ệ ố ược k t n i t  các thi tế ố ừ ế  

b  đ n v  thành module, thu n l i cho vi c ch  t o, l p đ t hay nâng c p mị ơ ị ậ ợ ệ ế ạ ắ ặ ấ ở 

r ng công su t, v.v  [14].ộ ấ

  Thí nghi m   compost h  th ng n a m , ki u chia ô không liên t c đãệ ủ ệ ố ử ở ể ụ  

được th c hi n t i m t s  đ a phự ệ ạ ộ ố ị ương nh  C u Di n, Nam Đ nh, Th y Phư ầ ễ ị ủ ương. Thông thường h  th ng đệ ố ược đi u khi n thông khí t  đ ng. Nói chung, các thíề ể ự ộ  nghi m   compost ki u này đ u   c p đ  đ n gi n, v n còn nh ng nguy c  phátệ ủ ể ề ở ấ ộ ơ ả ẫ ữ ơ  sinh mùi ô nhi m do h  th ng ch a khép kín [14].ễ ệ ố ư

    Thí nghi m   compost ki u lu ng đ ng trong nhà kín nh  t i Đông Vinh,ệ ủ ể ố ộ ư ạ  thành ph  Thanh Hóa đố ượ   thi t k  ho t đ ng liên t c, đ o tr n theo chu kc ế ế ạ ộ ụ ả ộ ỳ 

ng n. Trong đó h n h p nguyên li u h u c  đắ ỗ ợ ệ ữ ơ ược đ a t i đ u vào c a h  th ng,ư ớ ầ ủ ệ ố  

v n chuy n liên t c trong quá trình   b ng cách đ o tr n và sau cùng s n ph mậ ể ụ ủ ằ ả ộ ả ẩ  

đượ ấc l y ra   đ u cu i c a h  th ng. Toàn b  quá trình   compost   đây đở ầ ố ủ ệ ố ộ ủ ở ượ  c

th c hi n trong nhà kín có thi t k  thông khí và x  lý khí th i b ng “biofilter”.ự ệ ế ế ử ả ằ  

Lu ng   đố ủ ược thi t k  v i kích thế ế ớ ướ ớc l n và liên t c giúp ti t ki m di n tíchụ ế ệ ệ  

m t b ng, d  v n hành. Đây là lo i thí nghi m công ngh  đ n gi n v i chi phíặ ằ ễ ậ ạ ệ ệ ơ ả ớ  

đ u t  không l n. Tuy nhiên nh ng v n đ  khó khăn t i đây là h  th ng thi t bầ ư ớ ữ ấ ề ạ ệ ố ế ị 

ch a đư ược đ u t  đ ng b  và hi n đ i, thi t b  đ o tr n không chuyên d ng cóầ ư ồ ộ ệ ạ ế ị ả ộ ụ  

th  làm gi m hi u qu  khi v n hành, th  tích nhà ch a l n nên vi c thu h i vàể ả ệ ả ậ ể ứ ớ ệ ồ  

x  lý khí th i cũng là v n đ  ph c t p, d   nh hử ả ấ ề ứ ạ ễ ả ưởng đ n môi trế ường làm vi cệ  bên trong [13]

1.4. Anh h̉ ưởng cua s  dung r m ra đên tinh chât đât̉ ử ̣ ơ ̣ ́ ́ ́ ́

1.4.1. Cày vùi r m r  vào đ t sau tr ng tr t ơ ạ ấ ồ ọ

 Hình 1.1. Lúa b  ngh t r  do r m r  b  cày vùi ch a phân hu  h tị ẹ ễ ơ ạ ị ư ỷ ế

(Ngu n: Vi n Môi tr ồ ệ ườ ng Nông nghi p, 2013) ệ

Trong s n xu t lúa, t  l  áp d ng c  gi i hóa ngày càng cao t  khâu làmả ấ ỉ ệ ụ ơ ớ ừ  

đ t đ n thu ho ch, v n chuy n và ch  bi n, di n tích s  d ng các lo i máy g tấ ế ạ ậ ể ế ế ệ ử ụ ạ ặ  

đ p liên h p ngày càng tăng, máy tu t lúa t i đ ng ru ng cũng nhi u. T i cácậ ợ ố ạ ồ ộ ề ạ  

ru ng g t b ng máy, m t lộ ặ ằ ộ ượng g c r  đ  l i ngoài đ ng là r t l n, lố ạ ể ạ ồ ấ ớ ượng sinh 

kh i c a cây và toàn b  r m đố ủ ộ ơ ược phun kh p ru ng. Đ  chu n b  đ t cho canhắ ộ ể ẩ ị ấ  tác v  lúa ti p theo thì r m r  có th  đụ ế ơ ạ ể ược cày vùi vào đ t và đ  phân hu  tấ ể ỷ ự nhiên. Tuy nhiên do trong giai đo n chuy n v  trạ ể ụ ước sang v  sau (th i gian ng nụ ờ ắ  

h n 20 ngày) thì r m r  ch a phân gi i h t, lúa c a v  sau c y xu ng trong giaiơ ơ ạ ư ả ế ủ ụ ấ ố  

đo n r m r  b  phân hu  có nhi u ch t đ c sinh ra nh  Hạ ơ ạ ị ỷ ề ấ ộ ư 2S, CH4 v i s  c nhớ ự ạ  tranh v  dinh dề ưỡng nh  ôxy, đ m, lân và năng lư ạ ượng gi a cây tr ng và vi sinhữ ồ  

v t đ t d n đ n r  lúa b  ng  đ c, th i đen và cây lúa b  thi u dinh dậ ấ ẫ ế ễ ị ộ ộ ố ị ế ưỡng có thể 

d n đ n ch t ho c còi c c ẫ ế ế ặ ọ [15]

1.4.2. Tac dung cua  than sinh hoc t i tinh chât đât ́ ̣ ̉ ̣ ớ ́ ́ ́

­ Hàm lượng dinh dưỡng cao và kh  năng gi  dinh dả ữ ưỡng cao có th  c iể ả  thi n kh  năng cung c p dinh dệ ả ấ ưỡng cho cây tr ng và gi m s  r a trôi dinhồ ả ự ử  

dưỡng, th  hi n qua hai quá trình là: (1) ch t dinh dể ệ ấ ưỡng được gi  l i b ng quáữ ạ ằ  trình v t lý vào các khe nh  c a các v t li u các bon hóa không đ nh hình, (2) sậ ỏ ủ ậ ệ ị ự khoáng hóa sinh h c ch m c a Than sinh h c và t  t n t i lâu c a nó s  có nhi uọ ậ ủ ọ ự ồ ạ ủ ẽ ề  

b  m t cho quá trình h p ph  và làm tăng CEC.ề ặ ấ ụ

­ S  chuy n hóa ch t h u c  t  di d ng sang các th  C  n đ nh có thự ể ấ ữ ơ ừ ộ ể ổ ị ể 

gi m s  phát th i khí nhà kính COả ự ả 2 vào không khí trong khi làm đ t và tăng lấ ượ  ng

C   l i trong đ t. M t đi m đ c bi t n a, than sinh h c là chúng b  khoáng hóaở ạ ấ ộ ể ặ ệ ữ ọ ị  

r t ch m trong môi trấ ậ ường đ t ấ [15]

 1.4.3. Tac dung cua  phân compost t i tinh chât đât́ ̣ ̉ ớ ́ ́ ́

­ C i thi n k t c u đ t: Phân h u c  khi bón vào đ t s  làm cho n i cóả ệ ế ấ ấ ữ ơ ấ ẽ ơ  

đ t sét, đ t b c màu, đ t quánh đấ ấ ạ ấ ược rã ra r i khi g p đ t cát l i làm cho cát r iồ ặ ấ ạ ờ  dính l i v i nhau, t  đó t o ra đ t thông không khí d  dàng;ạ ớ ừ ạ ấ ễ

­   Quân   bình   đ   pH   trong   đ t:   phân   h u   c   ch a   nito,   phospho,   lân,ộ ấ ữ ơ ứ  phosphorous kali, magie, l u hu nh nh ng đ c bi t là các ch t đư ỳ ư ặ ệ ấ ược h p th  vàoấ ụ  

đ t nh ng gì đã m t đi.ấ ữ ấ

­ Duy trì đ   m ộ ẩ ướt cho đ t: Phân h u c  gi  6 l n tr ng lấ ữ ơ ữ ầ ọ ượng c a phânủ  

là  nước, các ch t h u c  trong  phân  khi  hòa  tan vào  đ t  đã tr  thành m tấ ữ ơ ấ ở ộ  

mi ng  x p  hút  nế ố ướ ồc r i luân chuy n  nể ước trong  đ t đ  nuôi cây. N u đ tấ ể ế ấ  thi u các ch t h u c  s  khó th m th u nế ấ ữ ơ ẽ ẩ ấ ướ ừc t  đó đ t s  b  đóng màng làmấ ẽ ị  

nước b    đ ng   m t trên khi n b  l t l i, xói mòn đ t;ị ứ ọ ở ặ ế ị ụ ộ ấ

­ T o môi trạ ường t t cho các vi khu n có l i cho đ t sinh s ng: Phân h uố ẩ ợ ấ ố ữ  

c  có kh  năng t o ra các ch t b i dơ ả ạ ấ ồ ưỡng t t cho các lo i c  c u sinh trong đ tố ạ ơ ấ ấ  môi  trường s ng cho các  lo i côn trùng và nh ng lo i vi  sinh ch ng l i cácố ạ ữ ạ ố ạ  tuy n trùng làm h  r  cây cũng nh  tiêu di t các lo i côn trùng phá h i đ t đai,ế ư ễ ư ệ ạ ạ ấ  gây các b nh t t;ệ ậ

­ Trung hòa đ c t  trong đ t tr ng: Nh ng nghiên c u quan tr ng g n đâyộ ố ấ ồ ữ ứ ọ ầ  

ch  ra r ng cây phát tri n trong đ t tr ng có bón phân h u c , h p th  ít chì, kimỉ ằ ể ấ ồ ữ ơ ấ ụ  

lo i n ng và ch t ô nhi m c a đô th ạ ặ ấ ễ ủ ị

­ D  tr  Nit : Phân h u c  là nhà kho nit , vì nó b  ràng bu c trong quáự ữ ơ ữ ơ ơ ị ộ  trình phân h y, nit  có th  hòa tan trong nủ ơ ể ước không b  th m đi hay oxy hóa vàoị ấ  không  khí trong kho ng  th i  gian t   3­6 tháng và ph  thu c vào nhi u đ ngả ờ ừ ụ ộ ề ố  phân được đ  có duy trì nh  th  nào ổ ư ế [15].

1.5. S  lơ ược v  đ a bàn nghiên c uề ị ứ

1.5.1.V  trí đ a lý ị ị

H ng Yên là m t t nh thu c vùng đ ng b ng sông H ng Vi t Nam. V iư ộ ỉ ộ ồ ằ ồ ệ ớ  

di n tích 923.09 kmệ 2. Trung tâm hành chính c a t nh là th  xã H ng Yên n m cáchủ ỉ ị ư ằ  

th  đô Hà N i 64 km v  phía Đông Nam, cách thành ph  H i Dủ ộ ề ố ả ương 50 km về phía Tây Nam

Phía B c giáp t nh B c Ninh, phía tây b c giáp th  đô Hà N i, phía đôngắ ỉ ắ ắ ủ ộ  giáp t nh H i Dỉ ả ương, phía Tây giáp t nh Hà Tây và Hà Nam, phía Nam giáp t nhỉ ỉ  Thái Bình [2]

Hình 1.2: B n đ  t nh H ng Yênả ồ ỉ ư

( Ngu n: C c th ng kê, t nh H ng Yên ồ ụ ố ỉ ư )

Đ a hình H ng Yên nghiêng chênh ch ch t  Tây B c xu ng Đông Nam vàị ư ế ừ ắ ố  không th t b ng ph ng. Đ  d c trung bình là 8 cm/1km.ậ ằ ẳ ộ ố

Phía b c, n i lên lo i đ a hình cao, có hình vòng cung đi t  Đông B c sangắ ổ ạ ị ừ ắ  Tây B c r i men theo phía Tây, d c sông H ng, bao g m đ a ph n các huy n Vănắ ồ ọ ồ ồ ị ậ ệ  Lâm, Văn Giang, Khoái Châu. Đây là vùng đ t cao trong đê, có đ  cao tuy t đ iấ ộ ệ ố  

t  4 đ n 6m.ừ ế

Li n k  v i vùng đ t cao là vùng đ t th p h n, đ  cao trung bình 3m, phề ề ớ ấ ấ ấ ơ ộ ổ 

bi n   Ân Thi, Yên M , M  Hào, Nam Kim Đ ng, Tiên L  và kéo dài xu ng phíaế ở ỹ ỹ ộ ữ ố  Nam. Đ  cao trên kho ng 2m. ộ ả

Lượng m a trung bình năm t  1800 – 2200mm. Lư ừ ượng m a phân b  không đ u,ư ố ề  

t p trung t i h n 70% vào mùa m a (t  tháng 5 đ n tháng 10); mùa khô l nh (tậ ớ ơ ư ừ ế ạ ừ tháng 11 đ n tháng 4 năm sau), có m a phùn.ế ư

H ng Yên có 3 m t đư ặ ược bao b c b i sông:ọ ở

Sông H ng ch y qua H ng Yên theo hồ ả ư ướng Tây Tây B c – Nam Đôngắ  Nam v i chi u dài 67km. Nó b t đ u ch y vào đ a ph n H ng Yên   thôn Phiớ ề ắ ầ ả ị ậ ư ở  

Li t (xã Liên Nghĩa, huy n Văn Giang), qua các huy n Văn Giang, Khoái Châu,ệ ệ ệ  Kim Đ ng, th  xã H ng Yên và m t ph n c a Tiên L , r i ra kh i đ a ph n H ngộ ị ư ộ ầ ủ ữ ồ ỏ ị ậ ư  Yên t  Ung Lôi (xã Tân H ng, huy n Tiên L ).ừ ư ệ ữ

Sông Lu c: m t nhánh l n c a sông H ng, n m v t ngang phía Nam c aộ ộ ớ ủ ồ ằ ắ ủ  

t nh. Sông Lu c dài 70 km, r ng trung bình 200 m, ch y qua đ a ph n H ng Yênỉ ộ ộ ả ị ậ ư  

v i đo n dài 26kmớ ạ

Sông K  S t: ch y   phía Đông c a t nh, con sông này làm nên ranh gi iẻ ặ ả ở ủ ỉ ớ  

t  nhiên gi a H ng Yên và H i Dự ữ ư ả ương, đo n sông này dài 20 km t  Th nh V nạ ừ ị ạ  (M  Hào) đ n Tông Hóa (Phù C ) [2].ỹ ế ừ

1.5.3. Di n tích đ t ệ ấ

  Di n tích đ t tr ng lúa c a t nh H ng Yên năm 2013 đ t 81.70 nghìn t n.ệ ấ ồ ủ ỉ ư ạ ấ  

S n lả ượng đ t 5147.10 nghìn t n, năng su t ph  ph  ph m khô 6.24 t n/ha, t ngạ ấ ấ ế ụ ẩ ấ ổ  

lượng ph  ph   ph m 509.808 nghìn t n.ế ụ ẩ ấ

Hàng năm nông dân trong t nh đã s n xu t đỉ ả ấ ược 500.000­550.000 t n lúaấ  (trong đó trên 30% là lúa ch t lấ ượng cao, còn l i là lúa cao s n). Vài năm tr  l iạ ả ở ạ  đây, ngành NN­PTNT đó ch  đ ng  ng d ng, tri n khai và th c hi n t t cácủ ộ ứ ụ ể ự ệ ố  

chương trình phát tri n lúa cao s n đ c s n, rau đ u th c ph m, cây công nghi pể ả ặ ả ậ ự ẩ ệ  (đ u tậ ương, l c,…). T  năm 2000 đ n nay, nghành Nông nghi p đã t p trungạ ừ ế ệ ậ  tri n khai th c hi n chể ự ệ ương trình gi ng ch t lố ấ ượng cao (đ c bi t là gi ng lúa,ặ ệ ố  cây rau an toàn kinh t  cao, nuôi bò s a, nuôi l n hế ữ ợ ướng n c, nuôi cá chim tr ng,ạ ắ  

cá rô phi đ n tính xu t kh u, tôm càng xanh ơ ấ ẩ

Xu hướng m  r ng di n tích lúa lai (đ t trên 15% di n tích). Đ i v i di nở ộ ệ ạ ệ ố ớ ệ  tích lúa lai, lúa thu n ch t lầ ấ ượng cao, ph n đ u đ t 13 nghìn ha, trong đó di nấ ấ ạ ệ  tích lúa thu n cao s n 8 nghìn ha v i năng su t 56 t /ha tr  lên và lúa lai đ t trênầ ả ớ ấ ạ ở ạ  

5 nghìn ha v i năng su t t  62 t /ha tr  lên. ớ ấ ừ ạ ở

B ng 1.4: Kh i l ng ph   ph m  t  m t s  cây tr ng chính t i H ng Yênả ố ượ ụ ẩ ừ ộ ố ồ ạ ư

3 Cây đ u tậ ương 1.500 1.275

T ngổ 717.329

(Ngu n: Vi n Môi tr ồ ệ ườ ng Nông Nghi p, 2014) ệ

S  li u cho th y lố ệ ấ ượng r m r  t nh H ng Yên khá cao. Đây là m t ngu nơ ạ ỉ ư ộ ồ  nhiên li u d i dào cho s n xu t than sinh h c, phân compost bón vào đ t tăngệ ồ ả ấ ọ ấ  năng su t cho cây tr ng. Nông dân H ng Yên ch  y u s  d ng r m rấ ồ ư ủ ế ử ụ ơ ạ làm th cứ  

ăn cho gia súc và đ t.ố  Trước đây, r m r  thơ ạ ường làm nguyên li u đ  đun n u.ệ ể ấ  

Nh ng hi n nay, do ngư ệ ười dân s  d ng nhi u ch t đ t khác nh  gas, than nênử ụ ề ấ ố ư  

r m r  sau khi thu ho ch ph n l n đơ ạ ạ ầ ớ ược đem đ t l y tro làm phân bón hay v tố ấ ứ  

b  Đ c bi t là sau khi thu ho ch v  chiêm, do c n th i gian chu n b  g p cho vỏ ặ ệ ạ ụ ầ ờ ẩ ị ấ ụ mùa cho nên ph n l n r  đầ ớ ạ ược thu ho ch đ  lên b  ru ng đ  khi khô s  đ t.ạ ể ờ ộ ể ẽ ố  

R m đơ ược thu gom đánh đ ng và s  d ng vào m c đích chính là đun n u,   cùngố ử ụ ụ ấ ủ  

v i phân chu ng đ  làm phân bón, tro dùng đ  bón ru ng, r m c a lúa dùng làmớ ồ ể ể ộ ơ ủ  

ch i, m t s  n i làm th c ăn cho trâu bò ổ ộ ố ơ ứ

Nh  v y, cách s  d ng r m r  nh  trên có nh ng b t c p l n  nh hư ậ ử ụ ơ ạ ư ữ ấ ậ ớ ả ưở  ng

t i môi trớ ường, an toàn và s c kho  c a ngứ ẻ ủ ười dân: khi đ t t o ra lố ạ ượng l n khóiớ  

và b i, t  đó gây ra nhi u tác h i khác cho s c kho  con ngụ ừ ề ạ ứ ẻ ười và tác đ ng đ nộ ế  

an toàn cho người tham gia giao thông trên đường;  nh hả ưởng đ n các lo i th cế ạ ự  

v t khác. Đ a phậ ị ương dùng r m r  đ  ph  lên  đ t khi tr ng các lo i rau, nh mơ ạ ể ủ ấ ồ ạ ằ  

m c đích tránh nhi t đ  quá cao hay m a l n, gi   m cho đ t, ch ng xói mònụ ệ ộ ư ớ ữ ẩ ấ ố  

r a trôi đ t. Tr u thu đử ấ ấ ượ ừc t  các c  s  xay xát thóc, lơ ở ượng này r t l n. M tấ ớ ộ  

ph n không nhi u trong s  đó, đầ ề ố ược bán cho người dân đ  đun n u, bón ru ng ;ể ấ ộ  còn ph n l n đầ ớ ược ch t ra bãi ch a. Hi n ch a có bi n pháp t n d ng hi u quấ ứ ệ ư ệ ậ ụ ệ ả ngu n nguyên li u này, gây ra ô nhi m môi trồ ệ ễ ường

1.5.4. Đ c đi m đ t canh tác t i t nh H ng Yên ặ ể ấ ạ ỉ ư

Đ  cao đ t đai không đ ng đ u mà hình thành các d i, các khu, vùng cao th pộ ấ ồ ề ả ấ  xen k  nhau nh  làn sóng.ẽ ư

Đi m cao nh t có c t +9 đ n +10 t i khu đ t bãi thu c xã Xuân Quan (huy n ể ấ ố ế ạ ấ ộ ệVăn Giang), đi m th p nh t có c t +0.9 t i xã Tiên Ti n (huy n Phù C ).ể ấ ấ ố ạ ế ệ ừ

Đ c đi m đ a ch tặ ể ị ấ

T nh H ng Yên n m g n trong m t ô trũng thu c đ ng b ng sông H ng, đỉ ư ằ ọ ộ ộ ồ ằ ồ ược 

c u t o b ng các tr m tích thu c k  Đ  T , v i chi u dài 150m ­ 160m.ấ ạ ằ ầ ộ ỷ ệ ứ ớ ề

Đ c đi m th  nhặ ể ổ ưỡng

Đ t đai trong t nh đấ ỉ ược hình thành do phù sa sông H ng b i đ p. Thành ph n c  ồ ồ ắ ầ ơ

gi i c a đ t, t  đ t th t nh  đ n đ t th t pha nhi m chua. Có th  chia làm ba ớ ủ ấ ừ ấ ị ẹ ế ấ ị ễ ể

    * Lo i đ t phù sa sông H ng có t ng loang l , không đạ ấ ồ ầ ổ ược b i l ng: Đ t màu ồ ắ ấnâu nh t, t ng phù sa m ng, thành ph n c  gi i t  trung bình đ n n ng, b  sét ạ ầ ỏ ầ ơ ớ ừ ế ặ ịhóa m nh, ch t h u c  phân h y ch m, thạ ấ ữ ơ ủ ậ ường b  chua.ị  

CHƯƠNG 2: Đ I TỐ ƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN C UỨ

2.1. Đ i tố ượng nghiên c uứ

+ Phân bón: Các s n ph m đả ẩ ượ ạc t o ra t  r m r  nh  than sinh h c; phân ừ ơ ạ ư ọ ủ compost 

   Phân NPK có Phân Urea (46%N); Super photphate Lâm Thao (16% P2O5) và KCl (60% K2O)

+ Cây tr ng: cây lúaồ

+ Gi ng: B c Th m ( v  mùa), Khang dân 18( v  xuân)ố ắ ơ ụ ụ

Th i gian b  trí thí nghi m: ờ ố ệ

V  mùa 2013: gi a tháng 8 thu ho ch cu i tháng 11ụ ữ ạ ố

V  xuân 2014 : đ u tháng 1 thu ho ch gi a tháng 4ụ ầ ạ ữ

+ Đ t: Đ t phù sa h  th ng sông H ngấ ấ ệ ố ồ

 + Đ a đi m nghiên c u ị ể ứ :

Ph m vi nghiên c u là cánh đ ng đạ ứ ồ ượ ực l a ch n thu c ọ ộ Xã Minh Phượng – huy n ệ Tiên L  ữ và Xã trung Nghĩa – T.P H ng Yên ư

Các ru ng thí nghi m độ ệ ược ngăn đôi v i m t bên ru ng có bón than sinhớ ộ ộ  

h c,  phân compost và m t bên đ i ch ng.ọ ộ ố ứ

2.2. Nôi dung ̣ nghiên c uứ

­ Đi u tra, kh o sát th c đ a, ph ng v n đánh giá   ề ả ự ị ỏ ấ phương th c s  d ngứ ử ụ  

r m rơ ạ c a nông dân ủ H ng Yênư  tai hai  xã ̣ Minh Phượng – huy n ệ Tiên L  ữ và Xã trung Nghĩa – T.P H ng Yên ư

­  Đanh gia hi u qu  c a vi c s  d ng r m r  làm than sinh h c va phâń ́ ệ ả ủ ệ ử ụ ơ ạ ọ ̀  compost bón kêt h p phân NPK cai thiên môi tŕ ợ ̉ ̣ ương đ t, giam thiêu ô nhiêm môì ấ ̉ ̉ ̃  

trương.̀

­  Đ  xu t các gi i pháp qu n lý s  d ng t t r m r  đ m b o môi trề ấ ả ả ử ụ ố ơ ạ ả ả ườ  ngsinh thái

2.3. Phương pháp nghiên c uứ

2.3.1. Ph ươ ng pháp k  th a tài li u  ế ừ ệ

S  d ng các tài li u, s  li u, k t qu  nghiên c u trong và ngoài nử ụ ệ ố ệ ế ả ứ ước đã 

có, đ c bi t s  d ng các k t qu  nghiên c u v  quy trình s  d ng r m r  sauặ ệ ử ụ ế ả ứ ề ử ụ ơ ạ  

tr ng tr t làm phân h u c  sinh h c, than sinh h c trên th  gi i và trong nồ ọ ữ ơ ọ ọ ế ớ ước

2.3.2. Ph ươ ng pháp đi u tra th c đ a ề ự ị

Thu th p thông tin qua ph ng v n 60 h  thông qua phi u đi u tra bao g mậ ỏ ấ ộ ế ề ồ  cán b  đ a phộ ị ương, người dân t i đ a bàn nghiên c u, v  phạ ị ứ ề ương th c s  d ngứ ử ụ  

r m r  c a nông dân trên đ a bàn nghiên c u qua cac hinh th c : đôt tai ruông, vuiơ ạ ủ ị ứ ́ ̀ ứ ́ ̣ ̣ ̀ tai ruông, đôn chuông, đun nâu, trông nâm va chăn nuôi.̣ ̣ ̣ ̀ ́ ̀ ́ ̀

2.3.3. Ph ươ ng pháp s n xu t than sinh h c và phân compost t  r m r ả ấ ọ ừ ơ ạ

2.3.3.1. Ph ươ ng pháp s n xu t than sinh h c  ả ấ ọ

Ph ươ ng pháp nhi t phân gián ti p ệ ế

Thi t b  s n xu t than sinh h c có thành th ng đ ng. Phía trên bao g mế ị ả ấ ọ ẳ ứ ồ  

m t cái n p có g n  ng khói cao kho ng 1m50, phía dộ ắ ắ ố ả ưới chân t o 4 c a nh  đạ ử ỏ ể nhóm l a. Lò ch a đử ứ ược 6 thùng nh  h n có đỏ ơ ường kính 40cm và chi u cao làề  60cm. Các thùng nh  này đỏ ược s  d ng đ  nh i tr u ho c r m vào trong vàử ụ ể ồ ấ ặ ơ  

được b t kín b ng n p thùng có khoan l  đ  thoát khí. Ti n hành s p x p cácị ằ ắ ỗ ể ế ắ ế  thùng nh  vào trong thùng l n và xen các v t li u r m và tr u xung quanh sau đóỏ ớ ậ ệ ơ ấ  nhóm l a và ch  đ n khi quá trình cháy k t thúc, đ  ngu i sau đó l y s n ph mử ờ ế ế ể ộ ấ ả ẩ  than sinh h c ra ngoài.ọ

Cách v n hànhậ

B ướ c 1. Chu n b  nguyên v t li u ẩ ị ậ ệ

Chu n b  100 kg r m và 50 kg tr u đã đẩ ị ơ ấ ược ph i khô không khí; b t l a gas ho cơ ậ ử ặ  bao diêm; bình x t nị ước; x ngẻ

B ướ c 2. X p v t li u ế ậ ệ

­ Nhét ch t r m vào trong 6 h p s t nh  đ y kín n p.ặ ơ ộ ắ ỏ ậ ắ

­ X p m t l p r m m ng kho ng 10cm xu ng đáy lò đ tế ộ ớ ơ ỏ ả ố ố

­ X p các h p đ y v t li u vào trong lòế ộ ầ ậ ệ

­ Nh t r m ch t vào các k  h  xung quanh các h p ch a v t li uế ơ ặ ẽ ở ộ ứ ậ ệ

­ X p 10cm tr u t o thành 1 l p m ng phía bên trên.ế ấ ạ ớ ỏ

­ Đ t 3 thùng s t còn l i lên l p tr u v a đ  r i l i làm tặ ắ ạ ớ ấ ừ ổ ồ ạ ương t  nh  bự ư ước trên

­ X p 10 cm tr u còn l i lên trên cùng sau đó đ y  ng khói.ế ấ ạ ậ ố

B ướ c 3. Đ t ố

­ Ti n hành châm l a   4 c a lò. Khi l a đã bén vào trong, đ  kho ng 30 phút sauế ử ở ử ử ể ả  

đó đ y c a lò đ  h n ch  xâm nh p c a ôxy, quá trình cháy ti p t c kho ng 3ậ ử ể ạ ế ậ ủ ế ụ ả  

gi  30 phút n a thì h t ph n nhiên li u   trong.ờ ữ ế ầ ệ ở

B ướ c 4. Thu s n ph m ả ẩ

Khi cháy xong, đ i ngu i và ti n hành b  6 h p phía bên trong ra. Sau đóợ ộ ế ỏ ộ  phun nước xung quanh các h p s t đ  làm ngu i l n n a r i m i m  n p và l yộ ắ ể ộ ầ ữ ồ ớ ở ắ ấ  

TSH. N u có th i gian thì đ  s n ph m TSH t  ngu i r i m i l y ra (l u ý 6 h pế ờ ể ả ẩ ự ộ ồ ớ ấ ư ộ  

ph i ngu i ho c ph i phun nả ộ ặ ả ước m i đớ ược đ  TSH ra n u không quá trình ti pổ ế ế  xúc v i ôxy than sinh h c s  ti p t c cháy và hoá tro). S n ph m than thu đớ ọ ẽ ế ụ ả ẩ ượ  cnên ch a vào các bao r i b o qu n ho c bón ngay ra ru ng. S n ph m than sauứ ồ ả ả ặ ộ ả ẩ  khi đ t thu h i đố ồ ược 33% kh i lố ượng so v i ban đ u.ớ ầ

Hình 3.13: Lò than sinh h c nhi t phân y m khíọ ệ ế

Hàm lượng dinh dưỡng c a than sinh hoc t  r m r  đủ ̣ ừ ơ ạ ược phân tích sau khi  đôt́ 

đ a vào thí nghi m (bang 2.1)ư ệ ̉

B ng 2.1: Ch t lả ấ ượng TSH đượ ảc s n xu t t  r m b ng phấ ừ ơ ằ ương pháp nhi tệ  phân t  lò đ từ ố

Đ   m (%)ộ ẩ TC (%) OC (%) N (%) P2O5 (%) K2O (%)28.50 52.5 4.11 0.19 0.493 0.876

2.3.3.2. Ph ươ ng pháp s n xu t phân compost  ả ấ

­ Quy trình công nghệ: Vi n Môi trệ ường Nông nghi p đ a ra quy trình công nghệ ư ệ 

s  d ng r m r  b ng ch  ph m vi sinh:ử ụ ơ ạ ằ ế ẩ

Các bước th c hi n:ự ệ

Bước 1: Chu n bẩ ị

­ Xác đ nh lị ượng r m r  c n s  d ng sau thu ho chơ ạ ầ ử ụ ạ

­ L a ch n đ a đi m: Nên ch n đ a đi m   s  d ng g n ngu n nguyênự ọ ị ể ọ ị ể ủ ử ụ ầ ồ  

li u (r m r ), thu n ti n ngu n nệ ơ ạ ậ ệ ồ ước và h p lý khi b o qu n s  d ng theo quyợ ả ả ử ụ  

 (1kg/t n r m r )ấ ơ ạ

Đ o   sau 10 – 15 ngàyả ủ

Đ ng   sau 25 – 30 ngàyố ủPhân bón h u cữ ơ

Bón ngay trong v  k  ti pụ ế ế B o qu n đ  bón v  sauả ả ể ụ

Theo dõi di n bi n nhi t đ  đ ng ễ ế ệ ộ ố ủ B  sung nổ ước đ m b o  m đ  50 – 55%ả ả ẩ ộ

B  sung nổ ước đ m b o  m đ  50 – 55%ả ả ẩ ộ

Ki m tra ch t lể ấ ượng đ ng ốủ

Hướng d n k  thu tẫ ỹ ậ

mô h  gia đình, nh ng nên b  trí theo hộ ư ố ướng t p trung theo khu s  d ng đ  ti nậ ử ụ ể ệ  

qu n lý k  thu t.ả ỹ ậ

­ Chu n b  đ  lẩ ị ủ ượng ch  ph m sinh h c, phân hóa h c k t h p phânế ẩ ọ ọ ế ợ  chu ng b  sung và m t s  v t t  c n thi t.ồ ổ ộ ố ậ ư ầ ế

Bước 2: Th c hi nự ệ

­ Thu gom r m r : Khi thu gom r m r    đ ng có th  t n d ng thêm m tơ ạ ơ ạ ủ ố ể ậ ụ ộ  

s  s n ph m h u c  nh : bèo tây, thân lá cây tr ng b  sung thêm, đ ng   s  mauố ả ẩ ữ ơ ư ồ ổ ố ủ ẽ  nhanh phân h y.ủ

­ Tùy lượng nguyên li u mà b  trí di n tích chân đ ng, lệ ố ệ ố ượng ch  ph mế ẩ  hòa tan, phân hóa h c k t h p phân chu ng NPK cho h p lý, 1 t n r m r  c nọ ế ợ ồ ợ ấ ơ ạ ầ  

lượng ch  ph m và phân hóa h c k t h p phân chu ng nh  sau:ế ẩ ọ ế ợ ồ ư

+ Ch  ph m Bio­ADB ( theo khuyên cao nha san xuât ): 0.2 kg /t nế ẩ ́ ́ ̀ ̉ ́ ấ

+ Phân hóa h c NPK k t h p phân chu ng: 1kg NPK /1t n phân chu ngọ ế ợ ồ ấ ồ

­ Quy trình th c hi n:ự ệ

+ Ch  ph m: Ti n hành pha ch  ph m   d ng dung d ch hòa tan, c  0.2ế ẩ ế ế ẩ ở ạ ị ứ  

kg ch  ph m pha v i 50 lít nế ẩ ớ ước. N ng đ  c a dung d ch có th  thay đ i tùyồ ộ ủ ị ể ổ  thu c vào đ   m c a r m, r  sao cho khi   r m, r  có đ   m đ t trên 55%.ộ ộ ẩ ủ ơ ạ ủ ơ ạ ộ ẩ ạ

+ Tr i r m r  sau khi thu ho ch trên đ a đi m l a ch n, m i l p r m rả ơ ạ ạ ị ể ự ọ ỗ ớ ơ ạ dày 30 cm thì tưới m t lộ ượt dung d ch ch  ph m hòa tan và r c m ng phân hóaị ế ẩ ắ ỏ  

h c k t h p phân chu ng NPK. N u gia đình có phân chu ng thì b  sung thêmọ ế ợ ồ ế ồ ổ  vào đ ng  ố ủ

+ Sau khi đã ti n hành xong, đ ng   ph i đế ố ủ ả ược che đ y b ng nilon đậ ằ ể 

đ m b o v  sinh môi trả ả ệ ường, gi  nhi t đ  và đ   m. Màng nilon che đ y đ ng ữ ệ ộ ộ ẩ ậ ố ủ 

được s  d ng nhi u l n cho đ n khi h ng thì thu gom bán cho ngử ụ ề ầ ế ỏ ười thu mua 

ph  li u đ  tránh gây ô nhi m môi trế ệ ể ễ ường

+ Đ  cho r m r  v n thêm và làm cho các lo i vi sinh v t phân b  đ u,ể ơ ạ ụ ạ ậ ố ề  

tướ ổi b  sung duy trì đ   m (cách ki m tra đ   m: c m n m r m r  v t đ u th yộ ẩ ể ộ ẩ ầ ắ ơ ạ ắ ề ấ  

nướ ỉc r  ra theo k  tay là đẽ ược) tr n đ u gi a ch  phân h y t t và ch a t t độ ề ữ ỗ ủ ố ư ố ể 

đ m b o c n đ o tr n 1 l n sau   10 ­15 ngày.ả ả ầ ả ộ ầ ủ

+ Sau 25 ngày tr  đi ti n hành ki m tra ch t lở ế ể ấ ượng phân, n u đ m b o yêu c uế ả ả ầ  phân   có th  s  d ng đ  bón lót g i v  ho c đánh g n b o qu n bón câyủ ể ử ụ ể ố ụ ặ ọ ả ả

Hàm lượng dinh dưỡng c a phân compost đủ ượ ủ ừ ơc   t  r m r  đạ ược phân tích  đ a vào thí nghi m (b ng 2.2)ư ệ ả

B ng 2.2: Ch t l ả ấ ượ ng phân   compost đ ủ ượ ủ ừ ơ c   t  r m k t h p ch  ph m  ế ợ ế ẩ

2.3.3. Ph ươ ng pháp b ố  trí thí nghi m đánh giá hi u qu  c a than sinh h c và ệ ệ ả ủ ọ  

phân compost đ n đ  phì nhiêu c a đ t ế ộ ủ ấ

Kh o sát ch n ru ng: Ch n ru ng tri n khai mô hình thả ọ ộ ọ ộ ể ường ch n n iọ ơ  thu n l i cho vi c tậ ợ ệ ưới tiêu nước, khu ru ng đ ng nh t v  đ a hình, ch t đ t vàộ ồ ấ ề ị ấ ấ  không quá khác v  ch t đ t so v i khu ru ng khác trên cánh đ ng. ề ấ ấ ớ ộ ồ

Ch n h  nông dân: là nh ng h  dân nhi t tình tham gia vào mô hình, cóọ ộ ữ ộ ệ  

th i gian t p trung cho s n xu t nông nghi p, các h  dân đờ ậ ả ấ ệ ộ ược ch n ph i cóọ ả