Tài liệu sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống truyền lực

Tài liệu sửa chữa và bảo dưỡng hệ thống truyền lực

M« ®un: söa ch÷a vµ b¶o dìng

(Mặt sau trang bìa)

Mã tàI liệu:………

Mã quốc tế ISBN :……

2

Tuyên bố bản quyền :

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình

Cho nên các nguồn thông tin có thể đợc

phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng

cho các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc

sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành

mạnh sẽ bị nghiêm cấm

Tổng Cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách để

bảo vệ bản quyền của mình

Tổng Cục Dạy Nghề cám ơn và hoan

nghên các thông tin giúp cho việc tu sửa và

hoàn thiện tốt hơn tàI liệu này

Địa chỉ liên hệ:

Dự án giáo dục kỹ thuật và nghề nghiệp

Tiểu Ban Phát triển Chơng trình Học liệu

Lời tựa

(Vài nét giới thiệu xuất xứ của chơng trình và tài liệu)

Tài liệu này là một trong các kết quả của Dự án GDKT-DN

(Tóm tắt nội dung của Dự án)

(Vài nét giới thiệu quá trình hình thành tài liệu và các thành phần tham gia)

(Lời cảm ơn các cơ quan liên quan, các đơn vị và cá nhân đ tham gia )ã

(Giới thiệu tài liệu và thực trạng)

TàI liệu này đợc thiết kế theo từng mô đun/ môn học thuộc hệ thống mô đun/mônhọc của một chơng trình, để đào tạo hoàn chỉnh

Nghề Sửa chữa ôtô ở cấp trình độ II

và đợc dùng làm Giáo trình cho học viên trong các khoá đào tạo, cũng có thể đợc sửdụng cho đào tạo ngắn hạn hoặc cho các công nhân kỹ thuật, các nhà quản lý và ngời sửdụng nhân lực tham khảo

Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ đợc hoàn chỉnh để trở thành giáo trình chính thứctrong hệ thống dạy nghề

Hà nội, ngày tháng năm

Giám đốc Dự án quốc gia

8- Bài 3 : - Cấu tạo hộp số (cơ khí) 27

- Thực tập bảo dỡng hộp số cơ khí 32

9- Bài 4 : - Sửa chữa và bảo dỡng hộp số cơ khí 36

- Thực tập Sửa chữa hộp số cơ khí 40

10- Bài 5 ; - Sửa chữa và bảo dỡng hộp phân phối 43

- Thực tập Sửa chữa hộp phân phối 47

11- Bài 6 : - Cấu tạo truyền động các đăng 52

- Bảo dỡng truyền động các đăng 57

12- Bài 7 : - Sửa chữa và bảo dỡng truyền động các đăng 60

- Thực tập Sửa chữa truyền động các đăng 62

13- Đáp án các câu hỏi và bài tập 66

14- Các thuật ngữ chuyên môn 67

15- Tài liệu tham khảo 68

4

giới thiệu về mô đun

Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun :

Hệ thống truyền lực của ôtô là tập hợp tất cả các bộ phận nối chuyển động từ động cơ

đến cầu chủ động, bao gồm : Ly hợp, hộp số và truyền động các đăng Có nhiệm vụ :truyền, cắt, thay đổi hớng chuyển động, biến đổi mômen và số vòng quay của động cơphù hợp với lực kéo của ôtô

Sửa chữa và bảo dỡng hệ thống truyền lực là một công việc có tính thờng xuyên, nặngnhọc và quan trọng đối với nghề sửa chữa ôtô, nhằm nâng cao tuổi thọ ôtô và đáp ứngcảm giác an toàn của ngời lái xe và hành khách đi trên xe Công việc sửa chữa không chỉcần những kiến thức cơ học ứng dụng và kỹ năng sửa chữa cơ khí, mà nó còn đòi hỏi sựyêu nghề của ngời thợ sửa chữa ôtô Vì vậy công việc Sửa chữa và bảo dỡng hệ thốngtruyền lực đã trở thành một nghiệp vụ suốt đời của ngời thợ sửa chữa ôtô

Mục tiêu của mô đun:

Nhằm đào tạo cho học viên có đầy đủ kiến thức về cấu tạo, nhiệm vụ và nguyên tắchoạt đông các bộ phận của hệ thống Truyền lực ôtô Đồng thời có đủ kỹ năng phân định

để tiến hành bảo dỡng và kiểm tra, sửa chữa các h hỏng của các bộ phận của hệ thốngtruyền lực ô tô Với việc sử dụng đúng và hợp lý các trang thiết bị, dụng cụ đảm bảo đúngquy trình yêu cầu kỹ thuật, an toàn và năng suất cao

Mục tiêu thực hiện của mô đun:

1 Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ, phân loại của các bộ phận hệ thống truyền lực(ly hợp, hộp số, các đăng) trên ôtô

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các bộ phận: Ly hợp ma sát, hộp số,hộp phân phối và truyền động các đăng

Nội dung chính của mô đun:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của các bộ phân : Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phânphối và truyền động các đăng

2 Cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của : Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và truyền

Bài 2 Sửa chữa và bảo dỡng bộ ly hợp ma sát 2 20

Bài 4 Sửa chữa và bảo dỡng hộp số cơ khí 3 20

Bài 5 Sửa chữa và bảo dỡng hộp phân phối 3 8

Bài 7 Sửa chữa và bảo dỡng truyền động các đăng 2 16

HAR 01 11 Dung sai lắp ghépvà

HAR 01 20 SC- BD phần C/động động cơ

HAR 01 21 SC-BD Cơ cấu phân phối khí

HAR 01 22 SC-BD Hệ thống bôi trơn

HAR 01 23 SC-BD Hệ thống làm mát

HAR 01 24 SC-BD Hệ thống nhiên liệu xăng

HAR 01 25 SC-BD Hệ thống nhiên liệu

dieden

HAR 01 26 SC-BD Hệ thống khởi động

HAR 01 27 SC-BD Hệ thống

đánh lửa

HAR 01 28 SC-BD Trang thiết bị điện ô

tôtô

HAR 01 29 SC-BD Hệ thống truyền lực

HAR 01 30 SC-BD Cầu chủ

động

HAR 01 31 SC-BD Hệ thống

di chuyển

HAR 01 32 SC-BD Hệ thống lái

HAR 01 33 SC-BD Hệ thống phanh

HAR 01 35

SC Pan ô tô

HAR 01 34 K.tra tình trạng kỹ thuật Đcơ và ô tô

HAR 01 36 nâng cao hieụ quả

công việc

Bằngcông nhân lành nghề

Chứng chỉ bậc cao

HAR 02 11

Chẩn đoán

động cơ

HAR 02 12 Chẩn đoán

HT truyền

động ôtô

đoán hệ thống truyền

động ô tô

HAR 02 14 SC-BD bộ tăng áp

HAR 02 15 SC-BD Hệ thống phun xăng điện tử

HAR 02 16 SC-BD BCA

điều khiển bằng điện từ

HAR 02 17 SC-BD HT

đ/khiển bằng khí nén

Bằngcông nhận bậc cao

Chứng chỉ nghề

HAR 01 09 Cơ kỹ thuật

HAR 02 13 Công nghệ phục hồi chi tiết trong s/chữa

HAR 02 09 Công nghệ khí nén và thủy lực

HAR 02 10 Nhiệt kỹ thuật

HAR 02 18 SC-BD Biến mômen thủy lực

Các hình thức học tập chính trong mô đun

1 Học trên lớp về :

- Các yêu cầu, nhiệm vụ và cấu tạo chung của hệ thống truyền lực ôtô

- Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại của các bộ phân : Ly hợp ma sát, hộp số,

hộp phân phối và truyền động các đăng

- Cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối và

truyền động các đăng

2 Học tại phòng học chuyên môn hoá về :

- Các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân

- Thực hành tháo lắp, bảo dỡng, kiểm tra và sửa chữa các bộ phận của ly hợp

ma sát, hộp số, hộp phân phối và truyền động các đăng trong các xởng sửachữa ôtô

4 Tham quan thực tế về :

- Bảo dỡng và sửa chữa các bộ Ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối vàtruyền động các đăng trong cơ sở sửa chữa ôtô hiện đại

5 Tự nghiên cứu và làm bài tập về :

- Các tài liệu tham khảo về bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô

- Vẽ sơ đồ cấu tạo, trình bày nguyên tắc hoạt động và các h hỏng, phơng pháp

kiểm tra, sửa chữa chi tiết của bộ ly hợp ma sát, hộp số, hộp phân phối vàtruyền động các đăng ôtô

Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun

- Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, bảo dỡng và sửa chữa đảmbảo chính xác và an toàn

- Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và hợp lý

HT truyền

động ôtô

đoán hệ thống truyền

động ô tô

BẾi 1 Cấu tỈo bờ ly hùp ma sÌt - M bẾi: HAR.02 29 01·

Giợi thiệu :

Bờ ly hùp ma sÌt lẾ mờt bờ phận cũa hệ thộng truyền lỳc ẬtẬ Ẽùc Ẽặt giứa Ẽờng cÈ

vẾ hờp sộ chÝnh Cọ nhiệm vừ c¾t vẾ truyền lỳc (mẬmen) tử Ẽờng cÈ Ẽến hờp sộ,thẬng qua lỳc ma sÌt cũa cÌc bề mặt chi tiết Do yàu cầu lẾm việc cũa bờ ly hùp c¾t ,nội liàn từc, truyền lỳc lợn vẾ chÞu nhiệt Ẽờ cao nàn cÌc chi tiết dễ bÞ h hõng cần Ẽùctiến hẾnh kiểm tra, Ẽiều chình thởng xuyàn vẾ bảo dớng, sữa chứa kÞp thởi Ẽể Ẽảmbảo cÌc yàu cầu ký thuật vẾ nẪng cao tuỗi thồ cũa bờ ly hùp ẬtẬ

Mừc tiàu thỳc hiện:

1 PhÌt biểu Ẽụng yàu cầu, nhiệm vừ vẾ phẪn loỈi cũa bờ ly hùp

2 TrỨnh bẾy Ẽùc cấu tỈo vẾ nguyàn t¾c hoỈt Ẽờng cũa bờ ly hùp ma sÌt

3 Nhận dỈng vẾ bảo dớng cÌc bờ phận cũa bờ ly hùp ma sÌt Ẽảm bảo Ẽụng quytrỨnh, Ẽụng yàu cẪủ ký thuật

Nời dung chÝnh:

1 Nhiệm vừ, yàu cầu vẾ phẪn loỈi Ly hùp

2 Cấu tỈo vẾ hoỈt Ẽờng cũa bờ ly hùp ma sÌt

3 ThÌo l¾p, kiểm tra vẾ bảo dớng bờ ly hùp ma sÌt

Hồc tràn lợp

I Giợi thiệu chung về hệ thộng truyền lỳc:

1 SÈ Ẽổ cấu tỈo chung hệ thộng truyền lỳc

HỨnh 1-1: SÈ Ẽổ cấu tỈo chung hệ thộng truyền lỳc

Hệ thộng truyền lỳc lẾ mờt bờ phận cũa cừm gầm ẬtẬ (hỨnh 1-1) gổm cọ: bờ lyhùp , hờp sộ , hờp phẪn phội vẾ truyền Ẽờng cÌc ẼẨng Dủng Ẽể truyền lỳc

( truyền mẬmen) vẾ cẬng suất tử Ẽờng cÈ Ẽến cầu chũ Ẽờng ẬtẬ

2 Giợi thiệu về bờ ly hùp

Bờ ly hùp lẾ mờt bờ phận cũa hệ thộng truyền lỳc ẬtẬ, Ẽùc Ẽặt giứa Ẽờng cÈ vẾ hờp

sộ chÝnh Cọ nhiệm vừ c¾t vẾ truyền lỳc (mẬmen) tử Ẽờng cÈ Ẽến hờp sộ, Ẽể giụp choviệc sang sộ dễ dẾng khi ẬtẬ Ẽang hoỈt Ẽờng Bờ ly hùp cọ nhiều loỈi, nhng thởngdủng trong ẬtẬ lẾ bờ ly hùp ma sÌt, nhở vẾo cÌc tấm ma sÌt cọ hệ sộ ma sÌt cao Ẽểtruyền Ẽùc mẬmen xo¾n tử trừc khuỹu Ẽến trừc sÈ cấp hờp sộ

Ly hùpằường cÈ

II Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại bộ ly hợp

1 Nhiệm vụ

Bộ ly hợp có các nhiệm vụ :

- Đóng và mở mạch truyền lực từ động cơ đến trục sơ cấp hộp số khi sang số mà

động cơ vẫn hoạt động

- Duy trì mạch truyền lực trong suốt thời gian xe chạy bình thờng

- Đảm bảo an toàn cho động cơ và hệ thống truyền lực khi bị quá tải

2 Yêu cầu

- Truyền đợc mô men xoắn lớn nhất của động cơ mà không bị trợt

- Khi đóng phải êm dịu không gây ra sự va đập trong hệ thống truyền lực

- Khi mở phải dứt khoát để dễ sang số

- Đảm bảo an toàn cho động cơ và hệ thống truyền lực khi bị quá tải

- Kết cấu đơn giản, thoát nhiệt tốt và có độ bến cao

- Điều khiển nhẹ nhàng và thuận lợi

3- Phân loại

a) Theo dạng truyền lực gồm có :

- Ly hợp ma sát (có ma sát khô và ma sát ớt)

- Ly hợp điện từ

- Ly hợp thuỷ lực (biến mômen thuỷ lực)

b) Theo cơ cấu điều khiển gồm có :

II Cấu tạo và hoạt động của bộ ly hợp ma sát:

1 Cấu tạo: Gồm có 3 phần (hình 1-2 )

a) Phần chủ động gồm có :

Vỏ ly hợp hợpÂĐĩa ma sát

- Bánh đà

Là chi tiết của động cơ vừa là chi tiết của bộ phận chủ động đợc làm bằng gang cótính dẫn nhiệt cao Bánh đà đợc bắt chặt với trục khuỷu, trên bề mặt phẳng đợc giacông nhẵn làm bề mặt tiếp xúc của ly hợp, mép ngoài có các lỗ ren để lắp vỏ ly hợp

và có các chốt định tâm đảm bảo độ đồng tâm giữa bánh đà với vỏ ly hợp

- Các đòn mở (hình 1-4) làm bằng thép, một đầu có lỗ lắp với gờ có lỗ của đĩa épbằng chốt, ở giữa có lỗ lắp với bu lông định vị trên vỏ ly hợp bằng đai ốc điều chỉnh

và đầu còn lại có mặt phẳng hoặc bắt bu lông chống mòn để tiếp xúc với ổ bi tỳ khi

mở ly hợp

- Lò xo ép làm bằng thép loại lò xo hình trụ có 6-9 cái, dùng để ép chặt đĩa ép và đĩa

ly hợp vào bánh đà (Loại một lò xo ép dạng màng dùng trên ôtô con là loại kết hợp lò

Gồm các chi tiết : Moayơ làm bằng thép có dạng then hoa bên trong để lắp với phầnthen hoa đầu trục sơ cấp hộp số, xơng đĩa tán chặt 2 vành thép lá, các lò xo giảmchấn, đinh tán và các tấm ma sát làm bằng bột amiăng ép với dây đồng có hệ số masát lớn, độ bền cao và có tính dẫn nhiệt tốt.

- Trục bị động ( trục sơ cấp hộp số )

Có phần then hoa lắp với đĩa bị động, có đầu trục định tâm lắp với ổ bi ở đuôi trụckhuỷu và có bánh răng xiên ăn khớp với bánh răng trên trục trung gian hộp số

8

Hình 1-5 Cấu tạo đĩa ly hợp (đĩa ma sát)

c) Cơ cấu điều khiển gồm có : ( hình 1-6 )

- Bàn đạp, thanh kéo (hoặc dây kéo) dùng để truyền lực đến đòn ép

- Đòn bẩy (càng cua) dùng để điều khiển khớp trợt và ổ bi tỳ mở (cắt) ly hợp

Bàn đạp ly hợp

b) Ly hợp ở trạng thái mở (hình 1-7b)

Khi ngời lái tác dụng lực lên bàn đạp (khi cần thay đổi số) thông qua thanh kéo, cácchốt và đòn bẩy, đẩy khớp trợt và ổ bi tỳ dịch chuyển dọc trục sơ cấp, ép lên đầu các

đòn mở, kéo đĩa ép nén các lò xo ép, làm cho đĩa ma sát rời khỏi bề mặt bánh đà và

ở trạng thái tự do, mômen của trục khuỷu động cơ không truyền qua đợc trục sơ cấp

để cho việc sang số đợc dễ dàng Sau khi sang số xong ngời lái thôi tác dụng lực vàobàn đạp từ từ để cho ly hợp trở về vị trí đóng nh ban đầu

III Nội dung bảo dỡng bộ ly hợp ma sát

1 Làm sạch bên ngoài

2 Tháo rời bộ ly hợp ma sát và làm sạch chi tiết

3 Kiểm tra các chi tiết

4 Tra dầu, mỡ các chi tiết lỗ, chốt và các viên bi đũa

5 Lắp các chi tiết và bộ phận

6 Điều chỉnh độ cao các đầu đòn mở

IV Câu hỏi và bài tập

1 Tại sao ngời ta gọi tên bộ ly hợp dùng trên ôtô là bộ ly hợp ma sát ?

2 Bộ ly hợp ma sát làm việc êm nhờ các chi tiết nào ?

3 (Bài tập) Vẽ sơ đồ cấu tạo và giải thích bộ ly hợp ma sát ở trạng thái đóng (nối

- Sö dông dông cô hîp lý, chÝnh x¸c.

- §¶m b¶o an toµn trong qu¸ tr×nh th¸o, l¾p

- Tæ chøc n¬i lµm viÖc khoa häc, ng¨n n¾p, gän gµng

- Tháo các viên bi kim và con lăn

5 Làm sạch chi tiết và kiểm tra

- Dùng dung dịch rửa và giẻ làm sạch các

- Tra dầu, mỡ bôi trơn các chi tiết : ổ bi, các lỗ chốt

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo

dỡng (đệm cách nhiệt, phe hãm)

- Điều chỉnh độ cao các đầu đòn mở

bằng nhau

II quy trình bảo dỡng Bộ LY HợP

1 Chuẩn bị dụng cụ và nơi làm việc

-Bàn ép, bộ dụng cụ tay tháo ly hợp

-Bơm mỡ, bơm hơi, mỡ bôi trơn và dung

Đế

14

3 Kiểm tra bên ngoài các chi tiết :

- Dùng kính phóng đại và mắt thờng

- Quan sát bên ngoài và bề mặt các chi tiết

4 Bôi trơn các chi tiết

- Dùng bơm mỡ và mỡ bôi trơn

- Bôi trơn các lỗ, chốt xoay và tra mỡ bôi trơn các chi tiết (hình.1-9)

5 Lắp các chi tiết của ly hợp

- Dùng cờ lê, bàn ép và tuýp đúng loại

- Lắp bộ ly hợp ( ngợc lại quá trình tháo)

6 Kiểm tra và điều chỉnh các đòn mở

- Dùng thớc dài kiểm tra (hình.1-10)

- Vặn các đai ốc để cho đầu các đòn mở

đều nhau và có chiều cao đúng tiêu chuẩn

kỹ thuật

7 Kiểm tra tổng hợp và vệ sinh công

nghiệp

- Dùng chổi, giẻ lau

- Vệ sinh dụng cụ và nơi bảo dỡng sạch

II Yêu cầu cần đạt

1- Trình bày đợc cấu tạo của bộ ly hợp khô nhiều đĩa của ôtô MAZ-500 ?

2- Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bộ ly hợp ma sát trên xemáy Honda C100 ?

3- Vẽ đợc sơ đồ cấu tạo và giải thích nguyên tắc hoạt động của cơ cấu điều khiển lyhợp bằng thuỷ lực?

4- Trình bày đợc phơng pháp kiểm tra và bảo dỡng bộ ly hợp ma sát ớt ?

III Thời gian

- Sau 2 tuần nộp đủ các bài tập

Hình 1-10 Kiểm tra các đòn bẩy

Bài 2 sửa chữa và bảo dỡng bộ ly hợp ma sát - M bài: HAR.02 29 02ã

Giới thiệu :

Bộ ly hợp ma sát là một bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô đợc đặt giữa động cơ

và hộp số chính Có nhiệm vụ cắt và truyền lực (mômen) từ động cơ đến hộp số,thông qua lực ma sát của các bề mặt chi tiết Do yêu cầu làm việc của bộ ly hợp cắt ,nối liên tục, truyền lực lớn và chịu nhiệt độ cao nên các chi tiết dễ bị h hỏng cần đợctiến hành kiểm tra, điều chỉnh thờng xuyên và bảo dỡng, sửa chữa kịp thời để đảmbảo các yêu cầu kỹ thuật và nâng cao tuổi thọ của bộ ly hợp ôtô

Mục tiêu thực hiện:

1 Giải thích đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của bộ ly hợp ma sát

2 Trình bày đợc các phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa bộ ly hợp ma sát

3 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng sửa chữa đợc bộ ly hợp ma sát trên ôtô đúng yêucầu kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng của bộ ly hợp ma sát

2 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng, sửa chữa bộ ly hợp ma sát

3 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng sửa chữa bộ ly hợp

16

học tại phòng học chuyên môn hoá

I Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng của bộ ly hợp ma sát

- Đĩa ly hợp và đĩa ép mòn nhiều hoặc dính dầu mỡ

- Điều chỉnh sai (hoặc không có) khe hở các đầu đòn mở với ổ bi tỳ

- Các lò xo ép mòn, giảm độ đàn hồi hoặc gãy

2 Ly hợp mở (cắt) không dứt khoát.

a) Hiện tợng

Khi ngời lái tác dụng lực vào bàn đạp và giảm ga nhng sang số khó có tiếng khua

và rung giật ở cụm ly hợp hoặc không sang số đợc

b) Nguyên nhân

- Đĩa ly hợp và đĩa ép bị vênh, lỏng đinh tán,

- Điều chỉnh sai hành trình tự do của bàn đạp, chiều cao các đầu đòn mở không

đều (khe hở ổ bi tỳ quá lớn)

3 Ly hợp hoạt động không êm, có tiếng ồn

a) Hiện tợng

Nghe tiếng khua nhiều ở cụm ly hợp, xe vận hành bị rung giật

b) Nguyên nhân

- Các chi tiét mòn nhiều, thiếu dầu mỡ bôi trơn (các chốt, ổ bi )

- Đĩa ly hợp mòn then hoa, nứt vỡ và chai cứng bề mặt ma sát, gãy yếu các lò xogiảm chấn

- Điều chỉnh các đầu đòn mở không đều

II Phơng pháp kiểm tra chung bộ ly hợp ôtô.

1 Kiểm tra bên ngòai cụm ly hợp

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt, chảy rỉ bên ngoài cụm ly hợp

- Kiểm tra tác dụng và hành trình của bàn đạp ly hợp (hình 2-1) nếu không có tácdụng cần tiến hành sửa chữa kịp thời

Hình 2-1 Kiểm tra hành trình bàn đạp ly hợp a- Kiểm tra hành trình tự do của bàn đạp b- Kiểm tra hành trình công tác của bàn đạp

2 Kiểm tra khi vận hành

- Khi vận hành ôtô thử đạp ly hợp và nghe tiếng kêu ồn khác thờng ở cụm ly hợp,nếu có tiếng ồn khác thờng và ly hợp không còn tác dụng làm việc theo yêu cầu cầnphaỉ kiểm tra điều chỉnh và sửa chữa kịp thời

III Câu hỏi và bài tập

1- Trình bày các nguyên nhân làm cho bộ ly hợp ma sát bị trợt ?

2- Vì sao bàn đạp ly hợp ma sát không có hành trình tự do ?

Bàn đạp

Th ớc kiểm tra

8- 15 mm

18

tHùC tËp söa ch÷a vµ b¶o dìng bé ly hîp ma s¸t

I tæ chøc chuÈn bÞ n¬i lµm viÖc

- Sö dông dông cô hîp lý, chÝnh x¸c

- §¶m b¶o an toµn trong qu¸ tr×nh th¸o, l¾p

- Tæ chøc n¬i lµm viÖc khoa häc, ng¨n n¾p, gän gµng

II THáO LắP Bộ LY HợP

A Quy trình tháo bộ ly hợp trên ôtô

1 Làm sạch bên ngoài cụm ly hợp, hộp số

- Chèn các lốp xe chắc chắn và kéo hãm phanh tay

- Dùng bơm nớc áp suất cao và phun nớc rửa sạch các cặn bẩn bên ngoài gầm ôtô

- Dùng bơm hơi và thổi khí nén làm sạch cặn bẩn và nớc bám bên ngoài cụm ly hợp,hộp số

2 Tháo các bộ phận liên quan bên ngoài cụm ly hợp và hộp số.

- Bộ dụng cụ tay nghề sửa chữa ôtô

- Tháo các đầu dây báo số lùi, báo tốc độ ôtô

- Tháo rời đầu đòn ép và thanh kéo (hoặc dây kéo)

3 Tháo cơ cấu điều khiển ly hợp

- Tháo thanh kéo ( hoặc cụm xi lanh, pittông thuỷ lực)

- Tháo bàn đạp ly hợp và lò xo hồi vị

4 Tháo truyền động các đăng

- Dùng dây treo truyền động các đăng lên khung xe

- Tháo các đai ốc của hai khớp các đăng nối với hộp số

- Đẩy đầu các đăng ra khỏi mặt bích trục thứ cấp hộp số

Hộp số

Đĩa ma sát

20

6 Tháo bộ ly hợp ra khỏi ôtô

- Dùng trục sơ cấp bằng gỗ chuyên dùng hoặc trục sơ cấp cũ

- Tháo đòn ép và ổ bi tỳ

- Vạch dấu giữa vỏ ly hợp và bánh đà (hình.2-2a)

- Lắp trục sơ cấp chuyên dùng (hình 2-2b)

- Tháo các bulông hãm vỏ ly hợp

Chú ý: nới đều các bulông, đối xứng từ từ và có thêm một ngời giữ bộ ly hợp

- Tháo trục sơ cấp chuyên dùng và bộ ly hợp ra ngoài

- Kê, chèn lốp xe, kéo phanh tay chắc chắn và lắp giá treo, pa lăng và hộp số an toàn

- Sử dụng dụng cụ đúng loại và vặn chặt đủ lực quy định

B- Quy trình tháo rời bộ ly hợp

( Đ học trong bài 1)ã

C- Quy trình lắp

 Ngợc lại quy trình tháo (sau khi thay thế các chi tiết h hỏng)

- Tra dầu, mỡ bôi trơn các chi tiết : ổ bi, các lỗ chốt

- Thay thế các chi tiết theo định kỳ bảo dỡng (đệm cách nhiệt, phe hãm)

- Điều chỉnh độ cao các đầu đòn mở bằng nhau

- Điều chỉnh hành trình của bàn đạp

Trục sơ cấp (gỗ)Vạch dấu

Bánh đà

đến đầu đòn mở tiếp xúc với ổ bi tỳ Sau

đó so với tiêu chuẩn kỹ thuật của từng

- Kiểm tra : Dùng thớc dài đo khoảng cách từ vị trí bàn đạp cha tác dụng lực cho đến

vị trí ấn bàn đạp có lực cản lại (hơi nặng), sau đó ghi kết quả và so sánh với tiêuchuẩn kỹ thuật của loại ôtô để điều chỉnh

- Điều chỉnh

Dùng cờ lê xoay đai ốc điều chỉnh đầu thanh kéo ( hoặc đầu con đội loại thuỷ lực)

để thay đổi chiều dài thanh kéo (hình 2-5) đạt hành trình đúng tiêu chuẩn

a) b)

Hình 2-5 Kiểm tra và điều chỉnh hành trình tự do của bàn đạp ly hợp

a Kiểm tra; b Điều chỉnh

Hình 2-4 Điều chỉnh các đòn mở

b) Kiểm tra và điều chỉnh hành trình (hình 2-6)

- Kiểm tra

Dùng thớc kiểm tra đo khoảng cách từ

vị trí bàn đạp có lực cản (hết hành trình

tự do) đến vị trí bàn đạp có lực cản lớn

(ly hợp mở hoàn toàn) sau đó ghi kết

quả và so sánh với tiêu chuẩn kỹ thuật

của loại ôtô để điều chỉnh

- Điều chỉnh

Tiến hành điều chỉnh độ cao đầu các

đòn mở và kết hợp điều chỉnh đai ốc

đầu thanh kéo để thay đổi chiều dài

thanh kéo (hình 2-5) đạt yêu cầu ly hợp

mở hoàn toàn

c) Kiểm tra sau khi điều chỉnh

Tiến hành nổ máy, tác dụng lực lên bàn

đạp mở ly hợp và sang số, sau đó kéo

phanh tay, tăng ga nhẹ và đóng ly hợp

từ từ Nếu động cơ hoạt động bình

th-ờng là tốt, nếu động cơ chết máy là do

ly hợp mở cha dứt khoát phải điều chỉnh

- Đĩa ly hợp bị cong, vênh quá giới hạn cho phép có thể nắn hết vênh bằng dụng cụchuyên dùng (h 2-8)

- Đĩa ly hợp bị nứt, mòn phần then hoa quá giới hạn cho phép phải thay mới cả bộ lyhợp

bị vênh quá giới hạn cho phép

tiến hành tiện hoặc mài phẳng

hết vênh, các lỗ ren nt chờn

hỏng có thể hàn đắp và tarô

ren mới

Đĩa ép mòn vênh bề mặt

quá giới hạn cho phép tiến

hành tiện hoặc mài phẳng hết

Đòn mở bị nứt, mòn lỗ quá giới hạn cho phép cần đợc thay mới.

Đòn mở bị mòn ổ bi kim và chốt có thể thay ổ bi và chốt mới, chờn hỏng ren bulông

và đai ốc điều chỉnh và bị mòn đầu tiếp xúc với ổ bi tỳ quá giới hạn cho phép tiếnhành hàn đắp, sửa nguội phẳng và ta rô lại ren

Các lò xo ép và đệm cáh nhiệt mòn, yếu quá giới hạn cho phép đều đợc thay thế

5 Cơ cấu điều khiển ly hợp

b) Sửa chữa Cơ cấu điều khiển

Bàn đạp, thanh kéo và đòn bẩy bị cong vênh có thể nắn hết vênh, các lỗ xoay mòn

0,6

Bộ ly hợp

Th ớc cặp

4 Lập bảng đánh giá tình trạng kỹ thuật bộ ly hợp của xe TOYOTA ?

II Yêu cầu cần đạt

1 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bộ ly hợp điện từ ?

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của bộ ly hợp ma sát trên xe máyHonda?

3 Vẽ đúng sơ đồ cấu tạo và trình bày nguyên tắc hoạt động của cơ cấu điều khiển

ly hợp bằng thuỷ lực và có trợ lực bằng khí nén ?

4 Giải thích đợc các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm tra, sửachữa, bảo dỡng bộ ly hợp ma sát ớt ?

5 Lập đợc bảng kiểm tra, phân loại các chi tiết chính của bộ ly hợp xe TOYOTA

Bảng kiểm tra phân loại chi tiết

Ngày kiểm tra : Ngày tháng năm 2004

Nhóm ( ngời) kiểm tra :

Tên chi tiết : Ly hợp Loại ôtô : TOYOTA

TT Tên chi tiết Đ Vị

Tính SốLợng Đủ,thiếu Kíchthớc

mòn

TìnhtrạngKT

Thaythế Sửachữa

Phòng kỹ thuật Ngời kiểm tra

III Thời gian

- Sau 2 tuần nộp đủ các bài tập

26

Bài 3 Cấu tạo hộp số cơ khí (hộp số chính) - M bài: HAR 02 29 03ã

Giới thiệu :

Hộp số cơ khí (hộp số chính) là một bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô đợc đặtgiữa bộ ly hợp và truyền động các đăng Có chức năng thay đổi mômen, tốc độ của

động cơ phù hợp với tình trạng lực cản trên đờng và tạo nên chuyển động lùi cho ôtô.Thông qua sự truyền lực cơ khí của các cặp bánh răng liên tục, điều kiện làm việctruyền lực lớn và chịu nhiệt độ cao nên các chi tiết dễ bị h hỏng cần đợc tiến hànhkiểm tra, bảo dỡng thờng xuyên và sửa chữa kịp thời để đảm bảo các yêu cầu kỹthuật và nâng cao tuổi thọ của hộp số trên ôtô

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đầy đủ yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại của hộp số cơ khí

2 Trình bày đợc cấu tạo và nguyên tắc hoạt động của hộp số

3 Trình bày đợc phơng pháp kiểm tra bảo dỡng hộp số

4 Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng đợc hộp số đúng yêu cầu kỹ thuật

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại hộp số

2 Cấu tạo và hoạt động của hộp số cơ khí

4 Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng hộp số

5.Tháo lắp, kiểm tra và bảo dỡng đợc hộp số cơ khí đúng yêu cầu kỹ thuật

Hồc tràn lợp

I Giợi thiệu chung về hờp sộ cÈ khÝ:

Hờp sộ cÈ khÝ (hờp sộ chÝnh) lẾ mờt bờ phận cũa hệ thộng truyền lỳc ẬtẬ Ẽùc Ẽặtgiứa bờ ly hùp vẾ truyền Ẽờng cÌc ẼẨng Cọ chực nẨng thay Ẽỗi mẬmen, tộc Ẽờ cũa

Ẽờng cÈ phủ hùp vợi tỨnh trỈng lỳc cản tràn Ẽởng vẾ tỈo nàn chuyển Ẽờng lủi cho ẬtẬHờp sộ cọ nhiều loỈi, nhng thởng dủng trong ẬtẬ hiện nay lẾ hờp sộ cÈ khÝ cọ cấu tỈo

ẼÈn giản, dễ thÌo l¾p bảo dớng, sữa chứa vẾ cọ tuỗi tho cao

- Thay Ẽỗi mẬmen vẾ sộ vòng quay (tì sộ truyền) cũa Ẽờng cÈ phủ hùp vợi sỳ thay

Ẽỗi lỳc cản chuyển Ẽờng tràn Ẽởng

- TỈo nàn chuyển Ẽờng lủi cho ẬtẬ

- TÌch mội liàn hệ truyền lỳc giứa Ẽờng cÈ vẾ bÌnh xe chũ Ẽờng trong thởi gian dẾi

2 Yàu cầu

- Cọ nhiều tì sộ truyền phủ hùp Ẽể nẪng cao tÝnh nẨng hoỈt Ẽờng vẾ tÝnh nẨng kinh

tế cũa ẬtẬ

- Sang sộ nhẹ nhẾng, lẾm việc àm vẾ cọ hiệu suất truyền lỳc cao

- Kết cấu ẼÈn giản vẾ cọ Ẽờ bến cao

- ưiều khiển nhẹ nhẾng, thuận lùi dễ kiểm tra bảo dớng vẾ sữa chứa

3 PhẪn loỈi:

Hờp sộ chÝnh Ẽùc dủng tràn ẬtẬ ngẾy nay cọ 2 loỈi sau :

- Hờp sộ cÈ khÝ ( cọ 3, 4, 5 sộ tiến vẾ 1 sộ lủi) dủng nhiều cho ẬtẬ thẬng dừng -.Hờp sộ thuỹ lỳc (hờp sộ hẾnh tinh) dủng cho ẬtẬ con hiện ẼỈi

Hờp sộ cÈ khÝ Ẽùc dủng nhiều do cọ cấu tỈo ẼÈn giản, dễ bảo dớng vẾ sữa chứa

Ly hùpằường cÈ

III Cấu tạo và hoạt động của hộp số cơ khí

để lắp đĩa ly hợp Đầu trục sơ cấp

lắp với ổ bi ở đuôi trục khuỷu và

đợc lắp với ổ bi ở vỏ hộp số

b) Trục thứ cấp (trục bị động)

Trục thứ cấp có các rãnh then

hoa để lắp các bánh răng gài số

và các bộ đồng tốc di trợt Đầu

tr-ớc trục thứ cấp có một vòng bi

đũa lắp vào hốc của bánh răng

trên trục sơ cấp, đầu sau lắp vào

ổ bi cầu ở vỏ hộp số, có phần ren

lắp với bộ phận báo tốc độ và số

km xe chạy, cuối trục lắp với mặt

bích lắp nối trục các đăng

c) Trục trung gian

Trục trung gian lắp vào hai ổ bi

f) Cơ cấu điều khiển hộp số (hình.3-3)

Cơ cấu điều khiển hộp số đợc lắp trong nắp hộp số , gồm có cần điều khiển, các trụctrợt, các càng sang số, bộ đồng tốc và cơ cấu khoá hãm, định vị khi sang số (các bihãm và lò xo).Giúp cho việc sang số nhẹ nhàng, êm và mỗi lần sang số chỉ di trợt đ-

Càng đi sốTrục thứ cấp

Vỏ hộp số

Trục số lùiBánh răng

Trục sơ cấp số

Cần đi số

Thanh tr ợt

Khớp cầu

Cần đi sốKhoá hãm

Bi hãm và lò xo

2 Nguyên tắc hoạt động

- Khi động cơ hoạt động các bánh răng trên trục trung gian, trục số lùi và trục sơ cấpluôn quay theo trục khuỷu của động cơ, các bánh răng trên trục thứ cấp không quay(vị trí số 0)

- Khi sang số ngời lái tác dụng lực qua cần điều khiển làm cho nạng gài số dịchchuyển trên trục trợt đẩy bánh răng trên trục thứ cấp dịch chuyển vào ăn khớp vớibánh răng trên trục trung gian (hoặc đẩy bộ đồng tốc vào ăn khớp với bánh răngquay trơn trên trục thứ cấp) làm cho trục bị động quay, mômen đợc truyền từ trục sơcấp đến trục thứ cấp

30

sang số về bằng tốc độ của khớp trợt để cho khớp trợt vào ăn khớp với các vànhrăng ngoài của bánh răng làm cho trục bị động quay.

a)

b)Hình 3-6 Cấu tạo hộp số cơ khí và các vị trí sang số

a) Cấu tạo hộp số; b) Các vị trí đi số

IV Phơng pháp kiểm tra bảo dỡng hộp số

A Nội dung Bảo dỡng hộp số

1 Làm sạch bên ngoài và xả dầu bôi trơn

2 Tháo rời các chi tiết, bộ phận và làm sạch

3 Kiểm tra h hỏng chi tiết

4 Thay thế chi tiết theo định kỳ ( joăng, đệm, lò xo hãm, bi hãm, các ổ bi,

5 Lắp các chi tiết và bộ phận

6 Thay dầu bôi trơn

7 Kiểm tra và vệ sinh công nghiệp

B Kiểm tra hộp số

1 Kiểm tra khi sang số

Điều khiển cần sang số phải nhẹ nhàng và êm

- Kiểm tra : Điều khiển cần sang số vào đủ các số khi động cơ cha hoạt động và khi

động cơ hoạt động Nếu khi sang số khó, bị kẹt, có tiếng kêu khác hoặc hộp sốlàm việc không êm, có tiếng kêu cần phaỉ kiểm tra và sửa chữa kịp thời

2 Kiểm tra bên ngoài hôp số

- Kiểm tra : Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài vỏ và nắp hộpsố

C Câu hỏi và bài tập

1 Nhiệm vụ của hộp số ?

2 Bộ đồng tốc có tác dụng gì trong hộp số ?

ổ bi

Bánh răng Trục trung gian

- Nhận dạng đợc các bộ phận của hộp số.

- Sử dụng dụng cụ hợp lý, chính xác

- Đảm bảo an toàn trong quá trình tháo, lắp

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

II TH¸O L¾P hép sè

A Quy tr×nh th¸o hép sè

(h×nh 3-7)

1 ChuÈn bÞ dông cô vµ n¬i lµm viÖc

- Bé dông cô tay nghÒ th¸o hép sè

- Th¸o trôc s¬ cÊp

5 Th¸o trôc thø cÊp

- §ãng æ bi vµ trôc vÒ phÝa trôc s¬

cÊp

- Th¸o côm trôc vµ b¸nh r¨ng

6 Th¸o trôc trung gian

- Th¸o mÆt bÝch vµ æ bi

- Th¸o côm trôc trung gian ra ngoµi

7 Th¸o trôc sè lïi

- Th¸o tõng thanh trît ra khái n¾p

10 Lµm s¹ch chi tiÕt vµ kiÓm tra

Th¸o trôc sè lïi

Th¸o trôc trung gian

Trôc s¬ cÊp

Trôc trung gian

Trôc sè lïi