Tài liệu chuẩn đoán hệ thống truyền động

Tài liệu chuẩn đoán hệ thống truyền động-trình độ lành nghề sữa chữa ô tô

Trang 1

Trình độ lành nghề

Hà Nội - 2004

Trang 2

(Mặt sau trang bìa)

Mã tàI liệu:………

Mã quốc tế ISBN :……

Tuyên bố bản quyền :

Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình

Cho nên các nguồn thông tin có thể đợc

phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho

các mục đích về đào tạo và tham khảo

Mọi mục đích khác có ý đồ lệch lạc hoặc

sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành

mạnh sẽ bị nghiêm cấm

Tổng Cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách để

bảo vệ bản quyền của mình

Tổng Cục Dạy Nghề cám ơn và hoan nghên

các thông tin giúp cho việc tu sửa và hoàn

thiện tốt hơn tàI liệu này

Địa chỉ liên hệ:

Dự án giáo dục kỹ thuật và nghề nghiệp

Tiểu Ban Phát triển Chơng trình Học liệu

Trang 3

Lời tựa

(Vài nét giới thiệu xuất xứ của chơng trình và tài liệu)

Tài liệu này là một trong các kết quả của Dự án GDKT-DN

(Tóm tắt nội dung của Dự án)

(Vài nét giới thiệu quá trình hình thành tài liệu và các thành phần tham gia)

(Lời cảm ơn các cơ quan liên quan, các đơn vị và cá nhân đ tham gia ) ã

(Giới thiệu tài liệu và thực trạng)

TàI liệu này đợc thiết kế theo từng mô đun/ môn học thuộc hệ thống mô đun/môn học của một chơng trình, để đào tạo hoàn chỉnh

Nghề Sửa chữa ôtô ở cấp trình độ II

và đợc dùng làm Giáo trình cho học viên trong các khoá đào tạo, cũng có thể đợc sử dụng cho đào tạo ngắn hạn hoặc cho các công nhân kỹ thuật, các nhà quản lý và ngời sử dụng nhân lực tham khảo

Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ đợc hoàn chỉnh để trở thành giáo trình chính thức trong hệ thống dạy nghề

Hà nội, ngày tháng năm

Giám đốc Dự án quốc gia

3

Trang 4

Mục lục

đề mục Trang

1 Lời tựa 3

2 Mục lục 4

3 Giới thiệu về mô đun 5

4 Sơ đồ quan hệ theo trình tự học nghề 6

5 Các hình thức học tập chính trong mô đun 7

6 Bài 1 : - Kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật ôtô 9

- Thực tập kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật ôtô 12

7 Bài 2 : - Kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật hệ thống truyền lực và cầu chủ động 14

- Thực tập kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật hệ thống truyền lực và cầu chủ động 20

8 Bài 3 : - Kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật hệ thống di chuyển 32

- Thực tập kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật 36

9 Bài 4 ; - Kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật hệ thống lái và cầu dẫn hớng 41

10 Bài 5 : - Kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật hệ thống phanh xe 52

11 Bài 6 - Kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật các trang bị điện 71

- Thực tập kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật các trang bị điện 76

12- Đáp án các câu hỏi và bài tập 84

13- Các thuật ngữ chuyên môn 86

14- Tài liệu tham khảo 87

Trang 5

giới thiêu về mô đun

Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun :

Hệ thống truyền động của ôtô là tập hợp tất cả các bộ phận bao gồm : Ly hợp, hộp số, truyền động các đăng, cầu chủ động, hệ thống lái, hệ thống phanh và hệ thống treo của

ôtô Có nhiệm vụ : truyền chuyển động từ động cơ đến bánh xe, thay đổi hớng chuyển

động, biến đổi mômen và số vòng quay của động cơ phù hợp với lực kéo và đảm bảo an toàn cho ôtô khi vận hành

Chẩn đoán kỹ thuật hệ thống truyền động ôtô nhằm nâng cao độ tin cậy và an toàn của ôtô Nhờ phát hiện kịp thời và dự đoán trớc đợc các h hỏng có thể xảy ra, để sửa chữa và bảo dỡng kịp thời nhằm :

- Đảm bảo an toàn và giảm thiểu tai nạn giao thông, nâng cao năng suất vận chuyển của

Mục tiêu của mô đun:

Nhằm đào tạo cho học viên có đầy đủ kiến thức về nhiệm vụ, yêu cầu của công việc chẩn đoán kỹ thuật hệ thống truyền động ôtô Đồng thời có đủ kỹ năng phán đoán, phân tích, kiểm tra và chẩn đoán đợc các hiện tợng h hỏng của các hệ thống truyền động ôtô với việc sử dụng đúng và hợp lý các trang thiết bị, dụng cụ kiểm tra chẩn đoán đảm bảo

đúng quy trình, yêu cầu kỹ thuật, an toàn và chất lợng cao

Mục tiêu thực hiện của mô đun:

1 Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ của công việc chẩn đoán kỹ thuật hệ thống truyền động ô tô

2 Giải thích và phân tích đúng những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng chung của các bộ phận thuộc hệ thống truyền động ô tô

3 Chẩn đoán phát hiện và kết lụân đúng chính xác các h hỏng các bộ phận của hệ thống truyền động ô tô

Nội dung chính của mô đun:

1 Yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại chẩn đoán h hỏng

2 Hiện tợng, nguyên nhân và phơng pháp kiểm tra, chẩn đoán các h hỏng các bộ phận của hệ thống truyền động trên ô tô

3 Kiểm tra, chẩn đoán chung tình trạng kỹ thuật tình trạng kỹ thuật ô tô

4 Kiểm tra, chẩn đoán tình trạng kỹ thuật của các trang thiết bị điện

5 Kiểm tra, chẩn đoán tình trạng kỹ thuật của hệ thống truyền lực và cầu chủ động

6 Kiểm tra, chẩn đoán tình trạng kỹ thuật của hệ thống treo

7 Kiểm tra, chẩn đoán tình trạng kỹ thuật của hệ thống lái

8 Kiểm tra, chẩn đoán tình trạng kỹ thuật của hệ thống phanh

5

Trang 6

HAR 01 11 Dung sai lắp ghépvà

ĐLKT

HAR 01 12

Vẽ kỹ thuật HAR 01 13An toàn

HAR 01 17 Nhập môn nghề s/c ô tô

HAR 01 14 Thực hành nghề bổ trợ

HAR 01 20 SC- BD phần C/động động cơ

HAR 01 21 SC-BD Cơ cấu phân phối khí

HAR 01 22 SC-BD Hệ thống bôi trơn

HAR 01 23 SC-BD Hệ thống làm mát

HAR 01 24 SC-BD Hệ thống nhiên liệu xăng

HAR 01 25 SC-BD Hệ thống nhiên liệudieden

HAR 01 26 SC-BD Hệ thống khởi động

HAR 01 27 SC-BD Hệ thống

đánh lửa

HAR 01 28 SC-BD Trang thiết bị điện ô

HAR 01 29 SC-BD Hệ thống truyền lực

HAR 01 30 SC-BD Cầu chủ

động

HAR 01 31 SC-BD Hệ thống di chuyển

HAR 01 32 SC-BD Hệ thống lái

HAR 01 33 SC-BD Hệ thống phanh

HAR 01 35

SC Pan ô tô

HAR 01 34 K.tra tình trạng kỹ thuật Đcơ và ô tô

HAR 01 36 nâng cao hieụ quả

công việc

Bằngcông nhân lành nghề

HAR 02 06

Xác suất thống kê

HAR 02 07

Kỹ thuật tự động điều khiển bằngđiện

HAR 01 09 Cơ kỹ thuật

HAR 02 13 Công nghệ phục hồi chi tiết trong s/chữa

HAR 02 09 Công nghệ khí nén

và thủy lực

HAR 02 10 Nhiệt kỹ thuật

Trang 7

hình thức học tập chính trong mô đun

1 Học trên lớp về :

- Các yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại chẩn đoán hệ thống truyền động ôtô

- Nhiệm vụ, yêu cầu chẩn đoán kỹ thuật các bộ phân : hệ thống truyền lực, cầu chủ động,

hệ thống treo, hệ thống lái, hệ trống phanh và trang bị điện ôtô

2 Học tại phòng học chuyên môn hoá về :

- Những hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm tra, chẩn đoán h hỏng các

bộ phận : hệ thống truyền lực, cầu chủ động, hệ thống treo, hệ thống lái, hệ trống phanh

và trang bị điện ôtô

- Quy trình kiểm tra và chẩn đoán h hỏng các bộ phận : hệ thống truyền lực, cầu chủ

động, hệ thống treo, hệ thống lái, hệ trống phanh và trang bị điện ôtô

3 Thực tập tại xởng trờng về :

- Thực hành kiểm tra và chẩn đoán h hỏng các bộ phận : hệ thống truyền lực, cầu chủ

động, hệ thống treo, hệ thống lái, hệ trống phanh và trang bị điện trong các xởng sửa chữa ôtô

4 Tham quan thực tế về :

- Công nghệ chẩn đoán các bộ phận : hệ thống truyền lực, cầu chủ động, hệ thống treo,

hệ thống lái, hệ trống phanh và trang bị điện trong cơ sở sửa chữa ôtô hiện đại

5 Tự nghiên cứu và làm bài tập về :

- Các tài liệu tham khảo về công nghệ chẩn đoán kỹ thuật ôtô

- Trình bày một số phơng pháp chẩn đoán kỹ thuật về h hỏng các bộ phận của : hệ thống truyền lực, cầu chủ động, hệ thống treo, hệ thống lái, hệ trống phanh và trang bị điện ôtô

thuyết Thực hành động khác Các hoạt

Bài 1 Kiểm tra, chẩn đoán chung tình trạng kỹ

Bài 2 Kiểm tra, chẩn đoán tình trạng kỹ thuật

của hệ thống truyền lực và cầu chủ động 5 20

Trang 8

Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun

1 Kiến thức:

- Trình bày đợc đầy đủ các nhiệm vụ, yêu cầu của công việc kiểm tra, chẩn đoán kỹ thuật các bộ phận : hệ thống truyền lực, cầu chủ động, hệ thống treo, hệ thống lái, hệ trống phanh và trang bị điện ôtô

- Giải thích đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm tra, chẩn

đoán h hỏng các bộ phận : hệ thống truyền lực, cầu chủ động, hệ thống treo, hệ thống lái,

hệ trống phanh và trang bị điện ôtô

2 Kỹ năng:

- Kiểm tra, chẩn đoán và kết luận h hỏng các bộ phận : hệ thống truyền lực, cầu chủ

động, hệ thống treo, hệ thống lái, hệ trống phanh và trang bị điện ôtô đúng quy trình, quy phạm và chính xác

- Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ kiểm tra, chẩn đoán đảm bảo chính xác và an toàn.Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và hợp lý

3 Thái độ:

- Chấp hành nghiêm túc các quy định về kỹ thuật, an toàn và tiết kiệm trong công tác kiểm tra và chẩn đoán kỹ thuật

- Có tinh thần trách nhiệm hoàn thành công việc đảm bảo chất lợng và đúng thời gian

- Cẩn thận, chu đáo trong công việc luôn quan tâm đúng, đủ không để xảy ra sai sót

Trang 9

điện ôtô Trong quá trình sử dụng, trạng thái kỹ thuật của ôtô dần thay đổi theo hớng xấu

đi, dẫn tới h hỏng và giảm độ tin cậy Qúa trình thay đổi có thể kéo dài theo thời gian (Km vận hành) và phụ thuộc vào nhiều nguyên nhân nh : chất lợng vật liệu, công nghệ chế tạo

và lắp ghép, điều kiên và môi trờng sử dụng Làm cho các chi tiết, bộ phận mài mòn và h hỏng theo thời gian, cần phải đợc kiểm tra, chẩn đoán để bảo dỡng và sửa chữa kịp thời Nhằm duy trì tình trạng kỹ thuật ôtô ở trạng thái làm việc với độ tin cậy và an toàn cao nhất

Vì vậy công việc kiểm tra, chẩn đoán h hỏng ôtô cần đợc tiến hành thờng xuyên để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật và nâng cao tuổi thọ của ôtô

Mục tiêu thực hiện:

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ và phân loại chẩn đoán kỹ thuật ôtô

2 Giải thích đúng các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm tra, chẩn đoán

h hỏng các bộ phận của ôtô

3 Kiểm tra, chẩn đoán và kết luận h hỏng các bộ phận ôtô đúng quy trình, quy phạm và chính xác

Nội dung chính:

1 Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại chẩn đoán kỹ thuật ôtô

2 Các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm tra, chẩn đoán h hỏng các bộ phận của ôtô

3 Kiểm tra, chẩn đoán và kết luận h hỏng các bộ phận ôtô

Học trên lớp

I Giới thiệu chung về cấu tạo ôtô

Hình 1-1: Sơ đồ cấu tạo chung ôtô

Ly hợpHộp số

Các đăngCầu chủ động

Cơ cấu treo

Khung vỏ xe

Bánh xe

Cơ cấu lái tay lái

Động cơ

Trang 10

II Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại

- Chẩn đoán riêng (nhóm chi tiết)

III hiện tợng tợng nguyên nhân h hỏng và phơng pháp

kiểm tra chẩn đoán h hỏng chung ôtô

1 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm tra chẩn đoán Động cơ

- Độ rung và tiếng gõ, tiếng ồn tăng - Mòn pittông, xi lanh và mòn cổ trục, bạc lót

của trục khuỷu và trục cam

- Khí xả nhiều khói đen và lợng khí độc

b) Phơng pháp kiểm tra

- Dùng thiết bị kiểm tra và đo công suất động cơ

- Kiểm tra áp suất dầu và đo lợng tiêu hao dầu nhờn

- Nghe tiếng gõ các cụm chi tiết của động cơ khi vận hành

- Quan sát và xác định lợng khí xả

Trang 11

2 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm tra chẩn đoán Hệ thống truyền động

a) Hiện tợng và nguyên nhân h hỏng

- Công suất truyền mô men xoắn từ động

cơ đến bánh xe chủ động giảm - Các cụm chi tiết của hệ thống truyền lực mòn

- Độ rung và tiếng gõ, tiếng ồn tăng - Mòn nhiều hoặc cong, gãy các chi tiết của

hệ thống truyền lực

- Hệ thống điều khiển phanh và lái làm

việc kém hiệu quả

- Mòn hỏng các cụm chi tiết của hệ thống

điều khiển phanh và láib) Phơng pháp kiểm tra

- Dùng thiết bị kiểm tra và đo công suất và mô men xoắn của hệ thống truyền lực

- Nghe tiếng gõ các cụm chi tiết của hệ thống truyền động khi vận hành ôtô

- Kiểm tra áp lực phanh, quảng đờng phanh

- Kiểm tra lực xoay vành tay lái và các góc của hệ thống lái

IV Nội dung kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật ôtô

1 Làm sạch bên ngoài

2 Vận hành ôtô

3 Kiểm tra hệ thống phanh và hệ thống láI khi vận hành ôtô

4 Kiểm tra nghe tiếng ồn ở các cụm chi tiết khi vận hành ôtô

5 Kiểm tra quan sát bên ngoài các cụm chi tiết sau vận hành

6 Tổng hợp các số liệu

7 Phân tích và xác định các h hỏng

Hình 1-2: Sơ đồ cấu tạo bệ thử phanh và công suất của ôtô

V Câu hỏi và bài tập

1 Nguyên nhân nào làm cho công suất động cơ và áp suất dầu nhờn giảm ?

2 Vì sao độ rung và tiếng gõ, tiếng ồn của hệ thống truyền động tăng?

Trang 12

tHựC HàNH kiểm tra và chẩn đoán hệ thống truyền động ôtô

I tổ chức chuẩn bị nơi làm việc

1 Mục đích:

- Rèn luyện kỹ năng kiểm tra và chẩn đoán hệ thống truyền động ôtô

- Nhận dạng các bộ phân của thiết bị kiểm tra, chẩn đoán

2 Yêu cầu:

- Kiểm tra, chẩn đoán chính xác, đúng quy trình và đúng yêu cầu kỹ thuật

- Nhận dạng đợc các bộ phận thiết bị kiểm tra, chẩn đoán

- Sử dụng dụng cụ thiết bị hợp lý, chính xác

- Đảm bảo an toàn trong quá trình kiểm tra, chẩn đoán

- Tổ chức nơi làm việc khoa học, ngăn nắp, gọn gàng

3 Chuẩn bị:

a) Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp và kiểm tra hệ thống truyền động ôtô

- Khay đựng dụng cụ, chi tiết

- Giá nâng cầu xe, kích nâng và gỗ chèn kê lốp xe

- Đồng hồ so, kính phóng đại

- Pan me, thớc cặp, căn lá

- Đồng hồ đo áp suất nén, đo áp suất dầu bôi trơn, đo nhiệt độ

- Thiết bị kiểm tra công suất, kiểm tra hệ thống phanh và hệ thống lái

b) Vật t:

- Giẻ sạch,giấy nhám

- Nhiên liệu vận hành, nhiên liệu rửa, dầu mỡ bôi trơn

- Chi tiết thay thế và các joăng đệm

- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật kiểm tra và chẩn

đoán hệ thống truyền động ôtô

- Bố trí nơi làm việc cho nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió

II thực hành kiểm tra chẩn đoán

1 Làm sạch ôtô

- Kê chèn bánh xe và phanh xe an toàn

- Dùng nớc và khí nén làm sạch bên ngoài các cụm tổng thành ôtô

2 Kiểm tra bên ngoài các cụm chi tiết

- Dùng kính phóng đại quan sát các vết nứt gãy và vết chảy rỉ bên ngoài các bộ phận và chi tiết

3 Kiểm tra ôtô khi vận hành tại xởng

- Vận hành động cơ và ôtô tại xởng

- Nghe tiếng gõ và quan sát bên ngoài các bộ phận

- Đo mô men xoắn và công suất của hệ thống truyền động

- Đo áp lực phanh và độ rơ tay lái

4 Kiểm tra ôtô khi vận hành trên đờng

- Vận hành ôtô trên đờng

- Nghe tiếng gõ từ các bộ phận và cụm chi tiết

- Đo quảng đờng phanh và kiểm tra bên ngoài các cụm tổng thành

5 Tổng hợp số liệu và xác định h hỏng

- Tổng hợp số liệu

- Phân tích và xác định h hỏng

Các bài tập mở rộng và nâng cao

Trang 13

I Tên bài tập

- Xác định tình trạng kỹ thuật chung của hệ thống truyền động của một ôtô

II Yêu cầu cần đạt

1- Lập đợc bản tổng hợp tình trạng kỹ thuật chung của hệ thống truyền động ôtô 2- Xác định đợc h hỏng cơ bản của cụm chi tiết trong hệ thống truyền động

III Thời gian

- Sau 1 tuần nộp đủ các bài tập

Trang 14

Bài 2 Kiểm tra, chẩn đoán tình trạng kỹ thuật

hệ thống truyền lực và cầu chủ động

- M bài ã : HAR.02 12 02 Giới thiệu :

Hệ thống truyền lực của ôtô là tập hợp tất cả các bộ phận nối chuyển động từ động cơ

đến cầu chủ động, bao gồm : Ly hợp, hộp số, truyền động các đăng và cầu chủ động Có nhiệm vụ : truyền, cắt, thay đổi hớng chuyển động, biến đổi mômen và số vòng quay của

động cơ phù hợp với lực kéo của ôtô

Trong quá trình sử dụng, trạng thái kỹ thuật của hệ thống truyền lực dần thay đổi và bị mòn hỏng, dẫn tới h hỏng và giảm độ hiệu suất truyền lực Qúa trình thay đổi có thể kéo dài theo thời gian (Km vận hành) và phụ thuộc vào nhiều nguyên nhân nh : chất lợng vật liệu, công nghệ chế tạo và lắp ghép, điều kiên và môi trờng sử dụng Làm cho các chi tiết,

bộ phận mài mòn và h hỏng theo thời gian, cần phải đợc kiểm tra, chẩn đoán để bảo dỡng

và sửa chữa kịp thời Nhằm duy trì tình trạng kỹ thuật của hệ thống truyền lực ôtô ở trạng thái làm việc với độ tin cậy và an toàn cao nhất

Vì vậy công việc kiểm tra, chẩn đoán h hỏng hệ thống truyền lực ôtô cần đợc tiến hành thờng xuyên để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật và nâng cao tuổi thọ của ôtô

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ chẩn đoán kỹ thuật hệ thống truyền lực

h hỏng các bộ phận của hệ thống truyền lực

1 Nhiệm vụ, yêu cầu chẩn đoán kỹ thuật hệ thống truyền lực

2 Các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm tra, chẩn đoán h hỏng các bộ phận của hệ thống truyền lực

3 Kiểm tra, chẩn đoán và kết luận h hỏng các bộ phận hệ thống truyền lực

Trang 15

I Giới thiệu chung về hệ thống truyền lực:

Hình 2-1: Sơ đồ cấu tạo chung hệ thống truyền lực

Hệ thống truyền lực là một bộ phận của cụm gầm ôtô (hình 1-1) gồm có: bộ ly hợp , hộp số , hộp phân phối và truyền động các đăng Dùng để truyền lực

( truyền mômen) và công suất từ động cơ đến cầu chủ động ôtô

II Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại

1 Nhiệm vụ

Chẩn đoán kỹ thuật hệ thống truyền lực ôtô là công việc sử dụng các trang thiết bị kỹ thuật và những kinh nghiệm của ngời cán bộ kỹ thuật, để tiến hành kiểm tra, phân tích và xác định h hỏng để đánh giá tình trạng kỹ thuật các bộ phận của hệ thống truyền lực ôtô

Hộp số Các đăng

Truyền lực chính

Bán trục

Bánh xe chủ động

Trang 16

II hiện tợng tợng nguyên nhân h hỏng và phơng pháp

kiểm tra chẩn đoán h hỏng hệ thống truyền lực

1 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm tra chẩn đoán Ly hợp

Khi ngời lái tác dụng lực vào bàn đạp

và giảm ga nhng sang số khó có tiếng

khua và rung giật ở cụm ly hợp hoặc

không sang số đợc

- Đĩa ly hợp và đĩa ép bị vênh, lỏng đinh tán,

- Điều chỉnh sai hành trình tự do của bàn đạp, chiều cao các đầu đòn mở không đều (khe hở ổ

Khi ngời lái tác dụng lực vào bàn đạp

cảm thấy nặng và rung giật

- Bàn đạp bị cong hoặc kẹt khô dầu mỡ

Trang 17

b) Phơng pháp kiểm tra và các thông số kiểm tra ly hợp

Kiểm tra các thông số kỹ thuật của ly hợp :

- Hành trịnh tự do của bàn đạp

- Ly hợp bị trợt ở tải lớn

- Ly hợp bị trợt thờng xuyên

- Ly hợp dính khi mở

- Nhiệt độ ly hợp gia tăng và có mùi khét

2 H hỏng và phơng pháp kiểm tra, chẩn đoán Hộp số và hộp phân phối

- Các ổ bi mòn làm lệch tâm các trục của hộp số

- Ly hợp mở không dứt khoát

- Hộp số tự nhảy số

Khi ôtô vận hành, ngời lái không

điều khiển cần sang số, nhng hộp số

- Dầu bôi trơn thiếu

- Các ổ bị mòn, vỡ

- Các lò xo ép mòn, gãy

- Động cơ và trục sơ cấp hộp số lắp không đồng tâm

- Hộp số chảy, rỉ dầu bôi trơn

Bên ngoài hộp số rỉ, chảy dầu - Vỏ hộp số bị nứt,- Bề mặt lắp ghép bị nứt , joăng đệm hỏng

- Nhảy số hoặc khó vào số

- Có tiếng kêu ồn khi làm việc

Càng đi số

Trục thứ cấp

Vỏ hộp số

Trục số lùiBánh răng

Trục sơ cấp

Trang 18

kiểm tra chẩn đoán truyền động các đăng

- Trục các đăng làm việc có tiếng ồn

Khi ôtô hoạt động có tiếng kêu khác thờng ở

cụm các đăng

- Các trục cong, vênh, nứt gãy và mòn then hoa

- Nạng bị nứt, mòn lỗ lắp bi và chờn hỏng lỗ ren

- Các ổ bi kim mòn, vỡ (các viên bi và rãnh của nạng các đăng loại bi bị mòn)

- Trục chữ thập nứt, mòn

- Thiếu mỡ bôi trơn

- Trục các đăng bị nứt hoặc cong

Khi ôtô vận hành có tiếng hú khác thờng - Trục và khớp các đăng bị nứt.- Gãy, đứt các bu lông

b) Phơng pháp kiểm tra và các thông số kiểm tra truyền động các đăng

- Kiểm tra bên ngoài

Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài trục và các khớp nối của truyền

động các đăng

- Kiểm tra khi xe vận hành

Khi vận hành ôtô chú ý lắng nghe tiếng kêu ở cụm truyền động các đăng nếu có tiếng kêu khác thờng cần phaỉ kiểm tra và sửa chữa kịp thời

a- Kiểm tra trục cong b- Kiểm tra mòn chốt chữ thập và ổ bi

Hình 2 -4 Kiểm tra truyền động các đăng

Trang 19

4 Hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm tra

chẩn đoán Cầu chủ động

- Cầu chủ động hoạt động có tiếng ồn lớn (hú)

Khi ôtô hoạt động nghe tiếng hú ở cụm cầu

chủ động và đi vào đờng vòng, tốc độ càng lớn

tiếng hú càng tăng

- Bánh răng chủ động, bị động, bánh răng vi sai, bán trục và các ổ bi : mòn, rỗ nhiều, thiếu dầu bôi trơn

- Điều chỉnh sai ( quá lớn) khe hở ăn khớp và vết tiếp xúc của hai bánh răng

- Vỏ cầu chảy rỉ dầu

Bên ngoài vỏ cầu và moayơ luôn có vết bẩn,

chảy rỉ dầu bôi trơn

- Vỏ bị nứt

- Vênh bề mặt lắp ghép (loại vỏ rời)

- Joăng đệm rách hỏng

- Moayơ hoạt động quá nóng

Moayơ quá nóng - Điều chỉnh sai độ rơ tự do (không có) - Phanh bó cứng

b) Phơng pháp kiểm tra và các thông số kiểm cụm cầu chủ động

Kiểm tra các thông số kỹ thuật của cụm cầu chủ động :

- Có tiếng kêu ồn khi ôtô hoạt động

- Chảy rỉ dầu

- Lợng hạt mài kim loại trong dầu bôi trơn

- Nhiệt độ dầu bôi trơn và moayơ gia tăng

III Nội dung kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật

Trang 20

2 Kiểm tra và quan sát bên ngoài các cụm chi tiết

3 Kiểm tra hoạt động của các cụm ly hợp, hộp số, các đăng và cầu chủ động khi vận hành ôtô tại xởng

IV Câu hỏi và bài tập

1.Tại sao khi tác dụng lực lớn vào bàn đạp ly hợp, nhng ly hợp mở (cắt) không dứt khoát ?

2 Khi ôtô vận hành, hộp số tự nhảy số là do nguyên nhân gì ?

3 Khi ôtô vận hành, cầu chủ động có tiếng kêu ồn và moayơ nóng lên, do nguyên nhân gì

tHựC HàNH kiểm tra và chẩn đoán

hệ thống truyền lực và cầu chủ động

1 Mục đích:

- Rèn luyện kỹ năng kiểm tra và chẩn đoán hệ thống truyền lực và cầu chủ động

2 Yêu cầu:

3 Chuẩn bị:

a) Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp và kiểm tra hệ thống truyền lực và cầu chủ động

- Đồng hồ đo áp suất nén, đo áp suất dầu bôi trơn, đo nhiệt độ

- Thiết bị kiểm tra công suất, kiểm tra hệ thống truyền lực và cầu chủ động

b) Vật t:

đoán hệ thống truyền lực và cầu chủ động ôtô

Trang 21

II QUY TRìNH thực hành kiểm tra chẩn đoán

- Dùng kính phóng đại quan sát các vết nứt gãy và vết chảy rỉ bên ngoài các bộ phận và

chi tiết.

- Vận hành động cơ và ôtô tại xởng

- Nghe tiếng gõ và quan sát bên ngoài các bộ phận

- Đo mô men xoắn và công suất của hệ thống truyền động

- Đo áp lực phanh và độ rơ tay lái

- Vận hành ôtô trên đờng

- Nghe tiếng gõ từ các bộ phận và cụm chi tiết

- Đo quảng đờng phanh và kiểm tra bên ngoài các cụm tổng thành

Dùng thớc dài đo khoảng cách từ vị trí bàn đạp cha tác dụng lực cho đến vị trí ấn bàn

đạp có lực cản lại (hơi nặng), sau đó ghi kết quả và so sánh với tiêu chuẩn kỹ thuật của loại ôtô để điều chỉnh

a) b)

Hình 2-6 Kiểm tra hành trình bàn đạp ly hợpa- Kiểm tra hành trình tự do của bàn đạp b- Kiểm tra hành trình công tác của bàn đạp

b) Kiểm tra hành trình công tác của bàn đạp ly hợp (hình 2- 6b)

Dùng thớc kiểm tra đo khoảng cách từ vị trí bàn đạp có lực cản (hết hành trình tự do) đến

vị trí bàn đạp có lực cản lớn (ly hợp mở hoàn toàn) sau đó ghi kết quả và so sánh với tiêu chuẩn kỹ thuật của loại ôtô để điều chỉnh

Bàn đạp8- 15

mmThớc đo

Trang 22

2 Xác định trạng thái trợt của ly hợp

a) Đi số cao và đóng ly hợp

Chọn đờng bằng phẳng cho xe đứng yên tại chỗ và nổ máy, tiến hành đi số cao nhất, sáu

đó đạp và giữ phanh chân, cho động cơ hoạt động ở chế độ tải lớn và từ từ nhả bàn đạp ly hợp :

- Nếu động cơ bị chết maý chứng tỏ ly hợp làm việc tốt

- Nếu động cơ khônbg tắt máy chứng tỏ đã bị trợt (do đĩa ma sát mòn nhiều, điều chỉnh sai, lò xo ép yếu gãy hoặc đĩa ma sát dính dầu mỡ)

Cho xe đứng yên tại chỗ trên đờng bằng, đi số 1, tắt máy và đẩy xe:

- Nếu xe đẩy nặng chứng tỏ ly hợp tốt ( phanh xe động cơ)

Cho ôtô nổ máy, dừng đờng bằng phẳng tốt, đạp bàn đạp ly hợp hết hành trình công tác

và giữ nguyên vị trí, sau đó đi số thấp và tăng ga:

- Nếu ôtô chuyển động chứng tỏ ly hợp bị dính (do vênh đĩa ma sát hoặc điều chỉnh sai )

4 Xác định trạng thái của ly hợp qua âm thanh

Khi đóng và mở ly hợp chú ý nghe tiếng gõ, ồn từ cụm ly hợp:

- Nếu có tiếng gõ lớn : do rơ lỏng bánh đà, mâm ép hoặc mòn vỡ bi đầu trục khuỷu

- Khi thay đổi đột ngột vòng quay động cơ có tiếng gõ kim loại : do then hoa đĩa ma sát mòn nhiều

- Nếu có tiếng ồn, trợt mạnh theo chu kì: Do đĩa ma sát cong vênh

- Khi ly hợp làm việc, có tiếng va chạm nhẹ : do mòn đầu đòn mở, ổ bi tê

Trang 23

VI thực hành kiểm tra chẩn đoán cụm hộp số và hộp phân phối

A chẩn đoán cụm hộp số cơ khí

1 Xác định tiếng ồn : (kêu, gõ)

a) Trên giá nâng:

Lắp ôtô lên giá nâng hoặc kích nâng cầu chủ động và cho động cơ hoạt động, tiến hành đi

số đủ các vị trí với các tốc độ khác nhau Sau đó xác định vị trí có tiếng ồn và cờng độ âm thanh ồn khác thờng bằng tai nghe hoặc dụng cụ nghe chuyên dùng để so sánh với tiêu chuẩn của từng loại xe

b) Kiểm tra trên đờng

Vận hành ôtô trên đờng, đi đủ các vị trí số và với nhiều tốc độ khác nhau Sử dụng dụng

cụ chuyên dùng đo độ ồn và độ rung, tần số rung, sau đó so sánh với trạng thái mẫu để xác định h hỏng

- Trên đờng bằng : tăng tốc độ ôtô và thay đổi các vị trí số từ thấp lên số cao, sau đó giảm

số truyền từ cao xuống thấp kết hợp với việc thay đổi bàn đạp ga và có đệm phanh nhẹ

- Trên đờng dốc : tiến hành vận hành ôtô thay đổi tốc độ và vị trí đi số nh trên đờng bằng

và xác định hiện tợng tự nhảy số

3 Xác định góc quay tự do của trục ra

a) Xác định góc quay tự do của trục thứ cấp

Để xe ở trên đờng bằng không nổ máy, tháo trục các đăng, để ly hợp ở trạng thái đóng : gài các vị trí số và quay trục thứ cấp thông qua lực kế và xác định góc lắc tự do của trục thứ cấp và so vơí tiêu chuẩn ( lực kéo trên lực kế không vợt quá 20 N đối với ôtô con và không quá 50N với ôtô tải)

b) Xác định góc quay tự do tại bánh xe chủ động

đặt xe lên nènn đờng phẳng cứng, kích nâng một bên bánh xe lên khỏi mặt đờng Để ly hợp ở trạng thái đóng, gài đủ các vị trí đi số và quay bánh xe đợc nâng và xác định độ rơ của bánh xe chủ động và so với tiêu chuẩn ( ở vị trí số thấp góc quay tự do càng lớn)

4.Xác định lợng và thành phần mạt kim loại trong dầu hộp số

Dùng thiết bị đo chuyên dùng để xác định lợng

mạt kim loại và các thành thần có trong mạt kim

loại ở trong dầu bôi trơn hộp số, sau đố so sánh

với tiêu chuẩn cho phép đẻ chẩn đoán tình trạng

kỹ thuật và h hỏng trong hộp số (nhiều mạt sắt do

mòn nhiều các bánh răng và các trục)

- Kiểm tra hạt mài kim loại trên mặt kính : Dùng hai

tấm kính trắng, cho giọt dầu vào giữa hai tấm kính

và ép nhẹ, lắc tràn đều cho dầu chảy ra ngoài biên

tấm kính Lăc nghiêng tấm kinh, soi theo các góc

nghiêng khác nhau để thay đổi hớng chiếu của

ánh sáng và xác định lợng hạt mài kim loại để so

với tiêu chuẩn

5 Kiểm tra nhiệt và sự chảy dầu

Sau khi xe vận hành một thời gian, tiến hành dùng nhiệt kế chuyên dùng đo nhiệt độ của

Hình 2-7 Kiểm tra dầu bôi trơn

Giọt dầu k traTấm kính

Trang 24

dầu bôi trơn và so với tiêu chuẩn.

Dùng mắt hoặc kính phóng đại để quan sát các vết chảy rỉ dầu bên ngoài hộp số (vị trí gần ổ bi và bạc)

- áp suất trên đờng dầu chính sụt mạnh khi số vòng quay động cơ thấp

- Có hiện tợng chảy dầu

- Lợng hạt mài trong dầu tăng

- Không phát huy hết tốc độ lớn nhất

1 Kiểm tra ban đầu

- Kiểm tra sự hoạt động của động cơ bình thờng

- Kiểm tra bình ắc quy và hệ thống cung cấp điện đầy đủ

- Kiểm tra hệ thống chân không và các cơ cấu điều khiển và cảm biến

- Kiểm tra mức dầu và màu dầu bôi trơn

- Kiểm tra sự dò rỉ dầu bên ngoài hộp số

Trục trung gian

Trục truyền cầu sau

Trang 25

2 Kiểm tra khả năng dừng xe

- Để xe trên nền phẳng, chèn kê các bánh xe chủ động và kéo phanh tay

- Lắp đồng hồ đo tốc độ động cơ

- Phanh chân và giữ nguyên vị trí trong thời gian kiểm tra

- Cho động cơ hoạt động ở vị trí không tải để nhiệt độ dầu hộp số đạt đến tiêu chuẩn

- Đẩy cần chon số về vị trí D và tăng ga cho tốc độ 2000 vong/ phút (động cơ xăng) 1200 vòng/ phút (động cơ điêzen) : quan sát xe phải đứng yên là đạt yêu cầu

- Kiểm tra tơng tự khi ta đẩy cần chọn số về vị trí R

3 Xác định áp suất thuỷ lực

Để xe tren nền phẳng, chèn các bánh xe chủ động và kéo phanh tay

a) Đo áp suất dầu trên đờng dầu chính của hộp số (dờng dầu ở đuôi hộp số)

- Lắp đồng hồ đo áp suất vào đờng dầu chính của hộp số

- Cho ddoongj cơ hoạt động ở chế độ không tải từ 2-3 giây,cho dầu hộp số nóng đên nhiệt độ tiêu chuẩn và để động cơ làm việc ở chế độ chạy chậm

b) Đo áp suất dầu trên đờng dầu điều khiển ( đờng dầu phía đầu hộp số)

- Lắp đồng hồ đo áp suất vào đờng dầu điều khiển của hộp số

- Cho động cơ hoạt động ở chế độ không tải từ 2-3 giây,cho dầu hộp số nóng đên nhiệt

độ tiêu chuẩn và để động cơ làm việc ở chế độ chạy chậm

4 Chẩn đoán qua trạng thái hoạt động trên đờng

- Cho động cơ hoạt động không tải để dầu nóng lên nhiệt độ yêu cầu 800C

- Đặt cần chọn số ở các vị trí thay đổi mức cung cấp nhiên liệu và kiểm tra trạng thái tự

động chuyển số và tiếng ồn, độ rung trong hộp số phát ra và so sánh với tiêu chuẩn của nhà sản xuất để biết h hỏng

a) Đặt cần chọn số ở vị trí D

Tăng đều mức cấp nhiên liệu đến 2/3 bàn đạp ga, tơng ứng vị trí các số 1-2-3-D Duy trì vị

Trang 26

trí ga khoảng 2-3 phút, sau đó giảm ga cho xe tự trả số D về 2 và D về 3 và tiếp tục tăng

ga cho xe tăng 3-D, sau đó giảm ga đến nhỏ nhất mà động cơ không bị chết máy để kiểm tra trạng thái tự chuyển số từ D-3-2-1

b) Đặt cần chuyển số ở vị trí số 2

Tăng ga theo dõi tôc độ ôtô, nếu tốc độ không vợt ngỡng tốc độ số 2 thì thực sự đã hạn chế tốc độ Nếu tốc độ vợt ngỡng cho phép số 2 chứng tỏ hệ thống điều khiển số bị h hỏng

Cho xe đỗ trên dôc nghiêng 50, nổ máy , không kéo phanh tay.Nếu xe không chuyển

động là đảm bảo tốt, nếu xe chuyển động chứng tỏ cóc hãm trục thứ cấp hỏng

5 Chẩn đoán sử dụng bệ thử con lăn đo công suất ôtô

- Đặt xe lên bệ thử con lăn, dùng xích khoá cứng con lăn trên bệ

- Lắp thiết bị đo tốc độ ôtôvà số vòng quay động cơ

- Cho động cơ hoạt động ở chế độ không tải để dầu hộp số nóng lên nhiệt độ yêu cầu 800

- Đặt vị trí cần chọn số ở vị trí D, tăng ga từ từ cho hộp số tự chuyển số :

1-2-3-D-3-D-3-2-1 và ghi số vòng quay động cơ, tốc độ ôtô, vị trí bàn đạp ga sau đó so với tiêu chuẩn để tìm ra sai lệch và chẩn đoán đợc h hỏng

- Tiếp tục đặt cần chọn số ở vị trí 2, tiến hành kiểm tra nh trên; 1-2-3-2-1

- Tiếp tục đặt cần chọn số ở vị trí L(số 1), tiến hành kiểm tra nh trên; 1-2-1

- Tiếp tục đặt cần chọn số ở vị trí R (số lùi), tiến hành kiểm tra độ ồn, rung của hộp số

- Hộp số hành tinh lắp với truyền động các đăng (TOYOTA CROWN)

-.Hộp số hành tinh lắp với bộ vi sai (NISSAN)

Trang 27

VII thực hành kiểm tra chẩn đoán cụm truyền động các đăng

Các thông số chẩn đoán

- Có tiếng kêu ồn, rung giật trong hệ thống truyền động các đăng

- Tăng góc quay tự do

- Chảy dầu mở

1 Kiểm tra, chẩn đoán trên đờng

Vận hành ôtô trên đờng với tốc độ cao, và thay đổi số vòng quay bằng cách: tâng từ từ tốc độ bàn đạp ga và sau đo thả đột ngột, rồi tiếp tục tăng ga nhanh và chú ý nghe tiếng kêu ồn phát ra từ trục căc đăng :

- Nếu có tiếng ồn khác thờng : do mòn khớp chữ thập và ổ bi, mòn then hoa, hoặc trục bị cong, nứt (loại các đăng có gối đỡ trung gian : mòn gối đỡ)

- Loại các đăng đồng tốc kiểu bi : chạy xe ở tốc độ thấp( 5-10 km/h), liên tục đánh tay lái

từ phải sang trái và thay đổi tăng, giảm ga để nghe tiếng ồn ở cụm cầu trức và bánh xe

2 Kiểm tra và đo trực tiếp góc xoay tự do

Đặt ôtô lên hào chuyên dùng tháo gầm và kê chèn bánh xe an toàn:

- Tiến hành gắn đồng hồ đo góc lên trục các đăng :dùng tay giữ chặt một đầu trục, còn tay kia vặn xoay trục còn lại và quan sát số đô trên đông hồ và so với tiêu chuẩn (giá trị lớn nhất không quá 0,7- 0,8 đô)

3 Kiểm tra độ rơ của phần then hoa

Đặt ôtô lên hào chuyên dùng tháo gầm và kê chèn bánh xe an toàn:

- Tiến hành đặt ôtô đứng yên trên nền đờng phẳng, và tác dụng lực xoay hai ống và trục then hoa về hai phía quan sát số đô trên đông hồ và so với tiêu chuẩn (giá trị lớn nhất không quá 0,7- 0,8 đô)

- Kiểm tra : Dùng thớc cặp, pan me, đồng hồ so để đo độ mòn, cong của trục (hình.7- 2)

và dùng kính phóng đại để kiểm tra các vết nứt

4 Kiểm tra trên thiết bị cân bằng

Trục các đăng đợc kiểm tra ở hai trạng thái : Cân bằng tĩnh và cân bằng động

Khi kiểm tra, tiến hành lắp trục các đăng lên thiết bị chuyên dùng và cho quay với tốc độ

3000 9000 vòng/ phút, tuỳ thuộc chiều dài trục và loại xe Sau đó dùng đồng hồ so đo sự–biến dạng (sai lệch kích thớc hình học) tại các vị trí giữa thân trục 9 độ lệch đờng tâm trục không vợt quá 0,07 mm)

a- Kiểm tra trục cong b- Kiểm tra mòn chốt chữ thập và ổ bi

Hình 2 -10 Kiểm tra truyền động các đăng

Trang 28

VIII th ực hành kiểm tra chẩn đoán cụm cầu chủ động

 Thông số kỹ thuật của cụm cầu chủ động

- Có tiếng kêu ồn khi làm việc

- Góc quay tự do trên trục ra(bán trục)

1 Xác định tiếng ồn : (kêu, gõ)

Lắp ôtô lên giá nâng hoặc kích nâng cầu chủ động và cho động cơ hoạt động, tiến hành đi với các tốc độ khác nhau Sau đó xác định vị trí có tiếng ồn và cờng độ âm thanh ồn khác thờng bằng tai nghe hoặc dụng cụ nghe chuyên dùng để so sánh với tiêu chuẩn của từng loại xe( tiếng ồn của cầu xe nặng hơn và có tần số lặp lại tha hơn ở hộp số)

- Tiếng va đập và giật mạnh chứng tỏ khe hở bên vi sai lớn, bánh răng mòn nhiều

- Tiếng va đập có chu kì, chứng tỏ bánh răng bị nứt vở răng, bán trục cong ổ bi mòn

- Tiếng ồn rung động mạnh bán trục mòn lệch tâm, bánh răng mòn không đều

- Tiếng rít nặng, tiếng gõ đơn lẻ, kèm theo tiếng rít ken két chứng tỏ khe hở bên nhỏ, kẹt

vỡ ổ bi

Vận hành ôtô trên đờng, đi đủ các vị trí số và với nhiều tốc độ khác nhau Sử dụng dụng

cụ chuyên dùng đo độ ồn và độ rung, tần số rung, sau đó so sánh với trạng thái mẫu để xác định h hỏng

2 Xác định góc quay tự do

a) Xác định góc quay tự do tại bánh xe chủ động

Đặt xe trên nền đờn phẳng cứng, tháo trục các đăng và kích nâng một bánh xe lên khỏi mặt đờng, khoá cứng mặt bích bánh răng chủ động và quay bánh xe đợc nâng để xác định góc quay tự do tại bánh xe chủ động Bằng cách vạch dấu tại bánh xe và tại khung xe hoặc thùng xe để so sánh:

- Quay bánh xe đợc nâng ngợc chiều kim đồng hồ với lực nhỏ, cho đến khi không quay

đ-ợc nữa và đánh dấu vị trí trên bánh xe và trên khung xe

- Tiếp tục quay bánh xe thuận chiều kim đồng hồ bằng lực quay nh trên, cho đến khi bãnhe dừng hẵn, và đánh dấu trên bánh xe và trên khung xe tơng ứng

- Xác định góc quay tự do giữa hai lần quay (góc quay tự do biểu thị khe hở bên của cặp bánh răng truyền lực chính, độ rơ ổ bi, then hoa và độ mòn rơ của bộ vi sai ( đối với ôtô con không vợt quá 0,6 mm tơng ứng góc quay tự do không vợt quá 200)

b) Xác định góc quay tự do của hệ thống truyền lực tại bánh xe chủ động

Để xe ở trên đờng bằng không nổ máy, kích nâng một bên bánh xe lên khỏi mặt đờng

Để ly hợp ở trạng thái đóng, gài đủ các vị trí đi số và quay bánh xe đợc nâng để xác định

độ rơ của bánh xe chủ động và so với tiêu chuẩn ( ở vị trí số thấp góc quay tự do càng lớn)

- Góc quay tự do đợc biểu thị độ rơ tổng cộng của hộp số chính, hộp phân phối, của các

đăng và của cầu xe

- Góc quay tự do giới hạn khi đo tại bánh xe chủ động không vợt quá giá trị 450 (trong đó với trục các đăng không quá 60, hộp số ở số thấp không quá 170, cầu chủ động không quá

220 ), nếu góc quay tự do vợt qua tiêu chuẩn sẽ làm tăng độ ồn và giảm hiệu suất truyền lực

3 Xác định lợng và thành phần mạt kim loại trong dầu cầu

Trang 29

mạt kim loại ở trong dầu bôi trơn truyền lực chính, sau đố so sánh với tiêu chuẩn cho phép

đẻ chẩn đoán tình trạng kỹ thuật và h hỏng trong tuyền lực chính (nhiều mạt sắt do mòn nhiều các bánh răng và các trục)

- Kiểm tra hạt mài kim loại trên mặt kính : Dùng hai tấm kính trắng, cho giọt dầu vào giữa hai tấm kính và ép nhẹ, lắc tràn đều cho dầu chảy ra ngoài biên tấm kính Lăc nghiêng tấm kinh, soi theo các góc nghiêng khác nhau để thay đổi hớng chiếu của ánh sáng và xác

định lợng hạt mài kim loại để so với tiêu chuẩn

- Đo điện trở thuần bằng cách : đổ một lợng dầu cần thiết vào bình thuỷ tinh, nhúng hai cực

điện một chiều vào bình dầu và quan sát đồng hồ để biết dòng điện đI qua điện trở của dầu Sau đó so sánh với dòng điện chuẩn đI qua điện trở của dầu sạch ( chú ý khi đo, đun nóng dầu cho bốc hết hơi nớc) để xác định tình trạng h hỏng của động cơ

- Dùng dòng cao tần cho đi qua một lợng dầu cần thiết trong bình thuỷ tinh và quan sát

đồng hồ ampe để biết dòng điện đI qua dầu Sau đó so sánh với dòng điện chuẩn đI qua dầu sạch để xác định lợng tạp chất kim loại trong dầu và tình trạng h hỏng của động cơ

 Dầu bôI trơn có màu đen, bẩn có nhiều hạt mài chứng tỏ các bánh răng và ổ bi mòn nhiều, sử dụng dầu quá thời gian quy định, hoặc thiếu dầu

4 Kiểm tra nhiệt và sự chảy dầu

Sau khi xe vận hành một thời gian, tiiến hành dùng nhiệt kế chuyên dùng đo nhiệt độ của dầu bôi trơn và so với tiêu chuẩn

Dùng mắt hoặc kính phóng đại để quan sát các vết chảy rỉ dầu bên ngoài hộp vỏ cầu (vị trí gần ổ bi và bạc)

Bình thuỷ tinhDầu kiểm tra

Tấm kính

Cực điện

Trang 30

5 Kiểm tra độ rơ dọc trục

a) Xác định độ rơ dọc trục của trục bánh

răng chủ động

Tháo mặt bích trục các đăng, gắn lực kế lên

mặt bích của bánh răng chủ động và kéo mặt

bích theo phơng dọc trục để xác định khe hở

của ổ bi côn Lực đặt lên kéo mặt bích cho

c)Xác định độ rơ chiều trục của bánh xe

Kích nâng bánh xe cần kiểm tra, dùng hai tay kéo dọc bánh xe ra ngoài và xác định độ rơ so với tiêu chuẩn

6 Xác định khả năng lăn trơn của ổ bi

Kích nâng bánh xe cần kiểm tra, dùng hai tay quay quay bánh xe thật mạnh, thì bánh xe phải quay ít nhất 8 vòng mới dừng lại và kiểm tra bánh xe phảI quay trơn không có tiếng kêu kẹt bất thờng (cần loại trừ khả năng bó phanh)

Hoặc dùng lực kế móc kéo moayơ quay với một lực đúng quy định (0,6 - 1,8 kg cm)

Bánh xe

Trang 31

- Chẩn đoán tình trạng kỹ thuật của hệ thống truyền lực và cầu chủ động của một ôtô

1- Lập đợc bản tổng hợp tình trạng kỹ thuật chung của hệ thống truyền lực và cầu chủ

động của một ôtô

2- Xác định đợc h hỏng cơ bản của cụm chi tiết trong cầu chủ động

III Thời gian

Trang 32

Bài 3 Kiểm tra,chẩn đoán tình trạng kỹ thuật

hệ thống di chuyển

- M bài ã : HAR.02 12 03 Giới thiệu :

Hệ thống di chuyển (hệ thống treo và khung vỏ xe) ôtô là cụm chi tiết của gầm xe, dùng

để nối đàn hồi và truyền lực giữa khung vỏ xe với cầu xe và lắp (treo) các bộ phận, cơ cấu của ôtô và đảm bảo mối liên hệ hình học chính xác giữa khung vỏ xe và các bánh xe Hệ thống di chuyển bao gồm : Cơ cấu treo, khung xe và vỏ xe

Trong quá trình sử dụng, trạng thái kỹ thuật của hệ thống di chuyển dần thay đổi và bị mòn hỏng, dẫn tới h hỏng và giảm độ tin cậy và hiệu suất làm việc Qúa trình thay đổi có thể kéo dài theo thời gian (Km vận hành) và phụ thuộc vào nhiều nguyên nhân : chất lợng vật liệu, công nghệ chế tạo và lắp ghép, điều kiên và môi trờng sử dụng Làm cho các chi tiết, bộ phận mài mòn và h hỏng theo thời gian, cần phải đợc kiểm tra, chẩn đoán để bảo dỡng và sửa chữa kịp thời Nhằm duy trì tình trạng kỹ thuật của hệ thống di chuyển ôtô ở trạng thái làm việc với độ tin cậy và an toàn cao nhất

Vì vậy công việc kiểm tra, chẩn đoán h hỏng hệ thống di chuyển ôtô cần đợc tiến hành thờng xuyên để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật và nâng cao tuổi thọ của ôtô

1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ chẩn đoán kỹ thuật hệ thống di chuyển ôtô

h hỏng các bộ phận của hệ thống di chuyển ôtô

1 Nhiệm vụ, yêu cầu chẩn đoán kỹ thuật hệ thống di chuyển ôtô

2 Các hiện tợng, nguyên nhân h hỏng và phơng pháp kiểm tra, chẩn đoán h hỏng các bộ phận của hệ thống di chuyển ôtô

3 Kiểm tra, chẩn đoán và kết luận h hỏng các bộ phận hệ thống

Trang 33

I Giới thiệu chung về cấu tạo hệ thống di chuyển ôtô

1 Sơ đồ cấu tạo chung hệ thống di chuyển

2 Giới thiệu về hệ thống di chuyển

Hệ thống di chuyển (hệ thống treo và khung vỏ xe) ôtô là cụm chi tiết của gầm xe, dùng để nối đàn hồi và truyền lực giữa khung vỏ xe với cầu xe và lắp (treo) các bộ phận, cơ cấu của ôtô và đảm bảo mối liên hệ hình học chính xác giữa khung vỏ xe và các bánh xe Hệ thống di chuyển bao gồm : Cơ cấu treo, khung xe và vỏ xe

II Nhiệm vụ, yêu cầu và phân loại chẩn đoán

1 Nhiệm vụ

Chẩn đoán kỹ thuật hệ thống di chuyển ôtô là công việc sử dụng các trang thiết bị kỹ thuật và những kinh nghiệm của ngời cán bộ kỹ thuật, để tiến hành kiểm tra, phân tích và xác định h hỏng để đánh giá tình trạng kỹ thuật các bộ phận của hệ thống di chuyển ôtô

Trang 34

II hiện tợng tợng nguyên nhân h hỏng và phơng pháp

kiểm tra chẩn đoán h hỏng hệ thống di chuyển

- Cơ cấu treo hoạt động có tiếng ồn

Khi ôtô hoạt động nghe tiếng ồn khác

th-ờng ở cụm cơ cấu treo, tốc độ càng lớn

tiếng ồn càng tăng

- Lò xo hoặc nhíp gãy, các đòn liên kết nứt hoặc cong

- Chốt cầu, chốt xoay và bạc mòn, khô mỡ bôi trơn

- Thanh ổn định cong gãy hoặc lỏng các mối lắp nối

- Giảm chấn khô dầu

- ôtô vận hành không ổn định

Khi ôtô vận hành, khung vỏ xe rung

không ổn định tốc độ càng lớn sự rung

không ổn định càng tăng

- Thanh ổn định hoặc lò xo gãy đứt

- Các đòn liên kết cong hoặc nứt gãy

- Giảm chấn hỏng ,không còn tác dụng

- Lò xo hoặc nhíp gãy, yếu

b) Phơng pháp kiểm tra và các thông số kiểm

- Kiểm tra khi vận hành

Khi vận hành ôtô chú ý nghe ồn khác thờng ở cụm cơ cấu treo, nếu có tiếng ồn khác ờng và xe vận hành không ổn định cần phaỉ kiểm tra và sửa chữa kịp thời

- Kiểm tra bên ngoài cơ cấu treo

Kiểm tra sự gãy, lỏng của đòn liên kết, lò xo và thanh ổn định

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài các chi tiết

2 Hiện tợng, nguyên nhân và phơng pháp

Hình 3-2 Sơ đồ cấu tạo cơ cấu treo phụ t huộc (loại nhíp)

Tang trống Giảm chấn Giá lắp di động

Dầm cầu

Cơ cấu treo nhíp

Quang nhíp

Chốt và bạc nhíp

Trang 35

kiểm tra chẩn đoán h hỏng khung và vỏ xe

- Khi xe vận hành khung xe có tiếng

ồn

Khi ôtô hoạt động nghe tiếng ồn khác

thờng ở cụm khung vỏ xe, tốc độ càng

lớn tiếng ồn càng tăng

- Khung xe : nứt gãy

- Các đinh tán : đứt gãy hoặc lỏng

- Các tám tam giác : nứt gãy hoặc đứt lỏng

đinh tán

- Vỏ xe : nứt, gãy hoặc đứt thủng các mối lắp ghép

- Các bu lông lắp ghép vỏ và cánh cửa : đứt gãy hoặc lỏng chờn ren

- Kiểm tra khi xe vận hành

Khi vận hành ôtô chú ý nghe ồn khác thờng ở cụm khung vỏ xe, nếu có tiếng ồn khác

th ờng và xe vận hành không ổn định cần phaỉ kiểm tra và sửa chữa kịp thời

- Kiểm tra bên ngoài khung và vỏ xe

Kiểm tra sự gãy, lỏng của các dầm dọc, dầm ngang và các đinh tán và các bulông lắp chặt vỏ xe, cửa xe và thùng xe

Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài các dầm dọc và dầm ngang và các vết nứt, vỡ kính, vết rét rỉ, móp méo hoặc tróc sơn bên ngoài vỏ xe

III Nội dung kiểm tra chẩn đoán tình trạng kỹ thuật

hệ thống di chuyển

2 Kiểm tra và quan sát bên ngoài các cụm chi tiết

3 Kiểm tra hoạt động của các cụm cơ cấu treo, giảm xóc và khung vỏ xe khi vận hành

ôtô tại xởng

IV Câu hỏi và bài tập

1 Tại sao khi ôtô vận hành không ổn định và bị rung giật nhiều ?

2 Khi ôtô vận hành có tiếng ồn khác thờng ở cụm khung xe và vỏ xe, tốc độ càng cao tiếng ồn càng tăng là do h hỏng gì ?

Trang 36

tHựC HàNH kiểm tra và chẩn đoán

h hỏng hệ thống di chuyển ôtô

1 Mục đích:

- Rèn luyện kỹ năng kiểm tra và chẩn đoán hệ thống di chuyển

2 Yêu cầu:

3 Chuẩn bị:

a) Dụng cụ:

- Dụng cụ tháo lắp và kiểm tra hệ thống di chuyển

- Đồng hồ đo áp suất, đo nhiệt độ

- Thiết bị kiểm tra công suất, kiểm tra hệ thống di chuyển

b) Vật t:

đoán hệ thống di chuyển ôtô

II QUY TRìNH thực hành kiểm tra chẩn đoán

- Dùng kính phóng đại quan sát các vết nứt gãy và vết chảy rỉ bên ngoài các bộ phận và chi tiết của hệ thống di chuyển

- Vận hành ôtô tại xởng

- Nghe tiếng gõ và quan sát bên ngoài các bộ phận của hệ thống di chuyển

- Kiểm tra khả năng chịu tảI của cơ cấu treo

Trang 37

III thực hành kiểm tra chẩn đoán cụm cơ cấu treo và giảm xóc

 Thông số kỹ thuật của cụm cơ cấu treo và giảm xóc

- Có tiếng kêu ồn ở mọi tốc độ và va đập cứng tăng khi xe đI trên đờng xấu

- Chảy rỉ dầu hoặc quá nóng ở vỏ giảm xóc

- Rung giật ở cụm bánh xe hoặc trong thùng xe

- Không có khả năng ổn định hớng chuyển động và tay láI nặng

- Tăng mài mòn lốp và mài mòn lốp không đều

- Giảm khả năng bám dính trên đờng

1 Xác định tiếng ồn của cơ cấu treo

Cho ôtô đứng yên và động cơ hoạt động, tiến hành xác định vị trí có tiếng ồn và cờng độ

âm thanh ồn khác thờng bằng dụng cụ nghe chuyên dùng để so sánh với tiêu chuẩn của từng loại xe

Vận hành ôtô trên đờng, đi đủ các vị trí số và với tốc độ 50 80 km/giờ Sử dụng dụng cụ–chuyên dùng đo độ ồn và độ rung, tần số rung, sau đó so sánh với các thông số độ ồn tiêu chuẩn của các loại xe (theo bảng)

c) Độ ồn bên trong

Độ ồn bên trong đợc đo tại bên trong (ôtô khách) tại các điểm :

- Tại chỗ ngồi láI, ngang tầm đầu xe

- Tại hai điểm giữa khoang hành khách, ngang tầm ghế ngồi

- Tại hai điểm sau ngang tầm đầu hành khách

e) Kiểm tra độ ồn trên mặt đờng xấu

Cho xe vận hành trên mặt đờng xấu có chiều dài khoảng 100 300 m với vận tốc –

15 20 km/ giờ( đ– ờng có mấp mô 1/30 1/20 đ– ờng kính bánh xe,và có khoảng cách 0,5 1,5 m ) Bằng kinh nghiệm chú ý lắng nghe tiếng ồn khác th– ờng từ các vùng của ôtô

để phát hiện h hỏng của cơ cấu treo

a) b)

Hình 3-3 Sơ đồ kiểm tra độ rung và độ ồn của ôtô

a) Kiểm tra độ rung ôtô trên bệ rung thuỷ lực

Trang 38

2 Kiểm tra trên bệ chẩn đoán chuyên dùng

Sử dụng bệ chẩn đoán thuỷ lực chuyên dùng của cơ cấu treo dùng để xác định các thông

số và so sánh với các tiêu chuẩn cho phép :

- Độ cứng động của cơ cấu treo, chất lợng lắp ráp và độ đàn hồi

- Độ bám dính của bánh xe trên đờng,

a) Phơng pháp đo

- Bơm lốp xe đủ áp suất tiêu chuẩn

- Đặt bánh xe ở vị trí đI thẳng, chuyển các bánh xe vào đúng bệ đo rung

- Cho bệ rung hoạt động trong thời gian 2 3 phút–

b) Kết quả đo đợc hiển thị trên thiết bị

- TảI trọng tĩnh trên các bánh xe, trên cầu xe và toàn bộ xe (N)

- Độ cứng động của cơ cấu treo tại bánh xe (N/mm)

- Độ bám dính của bánh xe trên đờng (% , tại tần số 25 Hez giá trị độ bám dính lấy băng 100%)

3 Chẩn đoán bộ giảm chấn

a) Cấu tạo thiết bị bệ thử chuyên dùng

Bệ thử bao gồm : giá bệ thử, cơ cấu tay quay thanh truyền, gia trợt và các cảm biến đo

a) b)

Hình 3-4 đồ bệ thử bộ giảm chấna) Bệ thử giảm chấn; b) Đồ thị đặc tính chuyển dịch và tốc độ

- Lắp bộ giảm chấn vào bệ thử

- Điều chỉnh hành trình của tay quay thanh truyền tơng ứng với các thang giá trị : 100,

Trang 39

IV thực hành chẩn đoán h hỏng khung xe và vỏ xe

 Thông số kỹ thuật của cụm khung xe và vỏ xe

- Có tiếng kêu ồn ở mọi tốc độ và va đập cứng tăng khi xe đI trên đờng xấu

- Không có khả năng ổn định hớng chuyển động và tay láI nặng

- Tăng mài mòn lốp và mài mòn lốp không đều

1 Kiểm tra khi vận hành

Khi ôtô hoạt động nghe tiếng ồn khác thờng ở cụm khung xe và vỏ xe, tốc độ càng lớn

tiếng ồn và rung giật càng tăng

2 Kiểm tra bên ngoài khung và vỏ xe

- Dùng kính phóng đại để quan sát các vết nứt bên ngoài vỏ xe và các dầm dọc dầm

ngang, các đinh tán

- Đo kiểm các kích thớc hình học của khung xe để xác định độ cong vênh

b) Nguyên nhânđinh tán

- Ôtô chuyển động không ổn định, có nhiều tiếng ồn và tăng mài mòn lốp Do khung xe

và vỏ xe nứt, cong vênh các thanh dọc, thanh ngang hoặc lỏng, đứt gãy một số bu lông

hoặc đinh tán

Khung và vỏ xe con

Thanh ngang

Vỏ xe khách

Khung xe conKhung xe

Trang 40

- Chẩn đoán tình trạng kỹ thuật của hệ thống di chuyển của một ôtô

1- Lập đợc bản tổng hợp tình trạng kỹ thuật chung của hệ thống di chuyển của một ôtô 2- Xác định đợc h hỏng cơ bản của cụm chi tiết trong cơ cấu treo

III Thời gian

Tiêu đề	Mô Đun: Chẩn Đoán Kỹ Thuật Hệ Thống Truyền Động
Trường học	Bộ Lao Động - Thương Binh Và Xã Hội
Chuyên ngành	Sửa Chữa Ô Tô
Thể loại	Giáo Trình
Năm xuất bản	2004
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	87
Dung lượng	11,65 MB