Bài giảng Thương mại điện tử: Chương 3 - Internet và World Wide Web – Cơ sở hạ tầng của thương mại điện tử

Bài giảng Thương mại điện tử: Chương 3 - Internet và World Wide Web – Cơ sở hạ tầng của thương mại điện tử do Trương Vĩnh Trường Duy biên soạn giúp các bạn hiểu được lịch sử phát triển Internet, kỹ thuật chuyển mạch gói, chồng giao thức TCP/IP và kiến trúc mạng client/server, kiến trúc Internet.

Thương mại điện tử

Chương 3: Internet và World Wide Web – Cơ

sở hạ tầng của thương mại điện tử

Biên soạn: Trương Vĩnh Trường Duy

( duytvt@ptithcm.edu.vn )

TCP/IP và kiến trúc mạng client/server

cho thương mại điện tử

Nội dung

 Ba giai đoạn phát triển chính:

nền tảng đầu tiên

triển và hợp pháp hóa Internet

các công ty điều khiển và mở rộng kinh

doanh các dịch vụ trên Internet

Lịch sử Internet 1961 đến nay

 Chuyển mạch gói (packet switching)

 Chồng giao thức truyền thông TCP/IP

(Transmission Control Protocol/Internet Protocol)

 Kiến trúc mạng khách/chủ (client/server)

Ba khái niệm chính

 Phương pháp chia nhỏ thông điệp số thành

các mảnh nhỏ hơn gọi là gói tại máy gởi, sau

đó gởi các gói đó đi đến đích và ráp lại thành

thông điệp hoàn chỉnh ở máy nhận

thể là máy tính) kết nối các mạng máy tính lại

với nhau tạo thành Internet và định tuyến các

gói dữ liệu đến đích

tính gọi là giải thuật định tuyến để tìm đường

đi tốt nhất từ nguồn đến đích theo các tiêu

chuẩn cho trước

Chuyển mạch gói

Chuyển mạch gói

 Giao thức: tập các quy tắc để định dạng, sắp xếp

và sửa lỗi thông điệp giúp cho việc truyền thông hiệu quả hơn

giữa máy gởi và nhận

Chồng giao thức TCP/IP

 Địa chỉ Internet (địa chỉ IP): một số 32 bit được chia thành 4 khối, mỗi khối 8 bit, thí dụ: 201.61.186.227

 IPv4 đang dùng Có đến 4 tỷ địa chỉ

 IPv6 (thế hệ mới của IP) dùng số 128 bit

và có đến 1 ngàn triệu triệu địa chỉ

Địa chỉ Internet

Chuyển mạch gói và TCP/IP

 Tên miền: địa chỉ IP được biểu diễn dưới dạng ngôn ngữ tự nhiên gợi nhớ

 Không gian tên miền (Domain name

system – DNS): một dịch vụ trên Internet quản lý các tên gợi nhớ (địa chỉ dưới dạng tên miền)

 Bộ định vị tài nguyên hợp nhất (Uniform

resource locator – URL): địa chỉ sử dụng bởi trình duyệt Web để xác định vị trí và

nội dung cần lấy

Tên miền và URL

Cấu trúc phân cấp của DNS

 Mô hình làm việc trong đó có những

máy tính chuyên cung cấp dịch vụ gọi

là server và những máy tính sử dụng

dịch vụ do server cung cấp gọi là client

 Những dịch vụ: WWW, E-mail, chat…

Kiến trúc client/server

Kiến trúc client/server

 HTTP: truyền trang Web

 SMTP, POP và IMAP: gởi và nhận email

 FTP: truyền tập tin

 SSL: cung cấp sự truyền tin cậy giữa client và server

 Telnet: kết nối và điều khiển máy tính từ xa

 Finger: kiểm tra người sử dụng đăng nhập

 Ping: kiểm tra kết nối giữa client và server

 Tracert: kiểm tra đường đi gói dữ liệu từ máy gởi đến máy nhận

Một số giao thức Internet

FTP

Ping

Tracert

 Kiến trúc client/server được phân lớp giúp

Internet có thể phát triển nhanh và rộng một

cách dễ dàng

 Dịch vụ trung gian (middleware)

 Các tiêu chuẩn và dịch vụ truyền tải

 Kỹ thuật mạng

Internet hiện tại

Kiến trúc đồng hồ cát

Kiến trúc mạng Internet

 Gồm các đường cáp quang tốc độ cao của các nhà cung cấp dịch vụ mạng (Network Service Provider – NSP)

 Băng thông biểu thị cho tốc độ truyền

Thường được biểu diễn dưới dạng: bit per second (bps), kilobit per second (Kbps),

megabit per second (Mbps) hoặc gigabit

per second (Gbps)

 Một số NSP ở VN: VDC, SPT, Viettel…

Internet backbone

 Các điểm mà các đường backbone giao với các mạng máy tính vùng và cục bộ

hoặc các đường backbone kết nối với

nhau gọi là điểm truy nhập mạng

(Network Access Point – NAP) hoặc trao đổi thông tin giữa các trung tâm

(Metropolitan Access Exchange

Các NAP và MAE ở US

 Nhà cung cấp dịch vụ Internet (Internet

Service Provider – ISP)

 Cung cấp kết nối Internet đến cơ quan, tổ chức, gia đình

 Thông thường bao gồm cả băng rộng

(DSL, T1 hoặc T3, vệ tinh) lẫn băng hẹp

(modem và dây điện thoại)

 Một số nhà ISP ở VN: bưu điện tỉnh thành, Netsoft, SPT…

ISP

 Intranet: mạng TCP/IP nội bộ của riêng

một tổ chức hoặc công ty

 Extranet: là Intranet cho phép các truy

xuất từ bên ngoài Internet vào

Intranet và Extranet

Mạng không dây

 Internet là khái niệm liên quan đến hệ thống phần cứng

(máy tính, kết nối vật lý, các thiết bị giao tiếp, )

 WWW là dịch vụ nằm trên Internet, là tập hợp các máy chủ cung cấp dịch vụ trên Internet hỗ trợ cho các tài liệu định dạng

 WWW cho phép

 Tìm kiếm và truy cập thông tin trên Internet thông qua

các browser

 Kết nối đến các dịch vụ đa phương tiện (multimedia)

thông qua các “siêu liên kết” (hyperlink)

World Wide Web

 Một “mạng” liên kết “chằng chịt” các tài liệu “siêu văn

bản” (hypertext) thông qua các “siêu liên kết” (hyperlink)

 Hyperlink: một liên kết trong một tài liệu cho phép người dùng truy cập đến một tài liệu khác trên Internet

 Hypertext: văn bản chứa các hyperlink từ đó người dùng

có thể truy cập đến các tài liệu khác

 Một hyperlink không chỉ liên kết đến một hypertext khác

mà còn liên kết đến một “phương tiện” dịch vụ (phim ảnh,

âm thanh, CSDL, ) trên Internet

Web

30

 1989-1991: Tim Berners-Lee phát minh ra Web tại Phòng thí nghiệm châu Âu về vật lý hạt cơ bản (European Particle Physics Laboratory – CERN)

tâm quốc gia các ứng dụng siêu dẫn (National

Center for Superconducting Applications –

NCSA) tạo ra Mosaic, trình duyệt Web với giao

diện người dụng chạy trên các máy tính

Windows, Macintosh, và Unix

Netscape và trình duyệt Web thương mại đầu

tiên ra đời, Netscape Navigator

Tháng 8/1995: Microsoft giới thiệu Internet

Lịch sử phát triển của Web

 Dùng giao thức truyền siêu văn bản

(Hypertext Transfer Protocol – HTTP) và

bộ định vị tài nguyên hợp nhất (Uniform

Resource Locator – URL) để xác định tài nguyên trên Web

HyperText – Siêu văn bản

or DCOM

•Shippable Places

•Object based documents: XML, DOM and XSL

Môi trường ứng dụng Web

Application

HTTP Over TCP/IP

HTML Documents

Web Client và Server

thường được gọi là HTTP server

Netscape Navigator, Internet Explorer, Mozilla,

Opera… Cũng thường được gọi là HTTP client

(response)

 Client gởi các yêu cầu ( HTTP request ) tới server,

 Và server gởi về dữ liệu được yêu cầu qua các HTTP response

Nhiệm vụ của Web Server

client Network interface

TCP/IP network stack

Operating system

Object Storage

User space

(5)Create response

HTTP server software process

(3)Process request

(1)Set up connection

(4)Access resource (7) Log transaction

(6)Send response

(2)Receive request

nội dung trang web

 server: Web server gởi

các nội dung được yêu

cầu cho browser

PC running Explorer

Server running NCSA Web server Mac running

Navigator

URI

 URI: uniform resource identifier

 URI là địa chỉ trên Internet giúp xác định duy nhất vị trí tài nguyên trên server trên toàn thế giới

 Có hai loại URI được gọi là

 URL

 URN

 URL: uniform resource locator (URL) là

hình thức xác định tài nguyên phổ biến

nhất

http:// www.csie.ncnu.edu.tw/ pics1/abc.jpg

1 Use what protocol 2 Go to where 3 Grab what resource

Scheme

nhất cho một tài nguyên nào đó, độc lập với vị trí của tài nguyên đó

 Độc lập với vị trí: cho phép tài nguyên có thể di

chuyển từ nơi này sang nơi khác

 Độc lập với giao thức: cho phép tài nguyên có thể

được truy xuất bởi đa giao thức mạng trong khi tên URN vẫn giữa nguyên đối với từng giao thức

cách

 urn:ietf:rfc:2141

2 http client gởi http

request (có chứa URL)

1b http server www.someSchool.edu đang đợi kết nối chấp nhận kết nối từ client

3 http server nhận thông điệp yêu cầu, tạo nội dung được yêu cầu (someDepartment/home.

index), gởi http response

time

Bao gồm chữ

và 10 hình

Một phiên làm việc HTTP

5 http client nhận thông điệp

trả lời có html file, hiển thị

nội dung file html Phân

giải nội dung file này, thấy

(Standard Generalized Markup Language SGML)

(Hypertext Markup Language - HTML)

Markup Language - XML)

Ngôn ngữ đánh dấu

HTML và trang Web

Mã nguồn XML

 Các ứng dụng của Internet và Web làm nền tảng cho thương mại điện tử:

thông điệp hình ảnh, âm thanh, video…

 Đáp ứng nhu cầu trao đổi tức thời

 Hiển thị thông điệp gởi qua lại giữa các

người sử dụng tức thời

 Các hệ thống thông điệp được ưa

chuộng như AOL, MSN, Yahoo

Thông điệp tức thời

 Tìm các trang Web có nội dung tương

tự với nội dung mà người sử dụng cần

tìm

 Công cụ tìm kiếm mua sắm tiện dụng

Máy tìm kiếm

Top ten máy tìm kiếm

thông tin liên quan đến một nội dung nào đó

Webcrawler.com), shopping bot

(MySimon.com, Orbitz.com, DealTime.com),

Web monitoring bot (TimelyWeb.com), news

bot (WebClipping.com, SportSpider.net),

chatter bot (ArtificialLife.com, eGain.com,

NativeMinds.com)

Các agent thông minh