Luận án được nghiên cứu với mục tiêu nhằm đánh giá thực trạng trình độ phát triển sức bền của vận động viên đội tuyển bóng đá nữ TP.HCM, xây dựng và ứng dụng các bài tập sức bền cho phù hợp với điều kiện thực tiễn, đặc điểm thể chất, nhằm nâng thành tích thi đấu cho nữ VĐV đội tuyển bóng đá TP.HCM.
Trang 1hàng năm có gi i vô đ ch bóng đá n qu c gia, tham gia thi đ u gi i vôả ị ữ ố ấ ả
đ ch bóng đá n Đông Nam Á, Châu Á. Bóng đá n nị ữ ữ ước ta x p lo iế ạ
đ ng đ u Đông Nam Á và lo i khá c a Châu Á. Theo “ứ ầ ạ ủ Chi n l ế ượ c phát tri n bóng đá Vi t Nam đ n năm 2020, t m nhìn đ n năm 2030 ể ệ ế ầ ế ” bóng
đá n đ t ch tiêu đ ng th 6 Châu Á vào năm 2020.ữ ặ ỉ ứ ứ
Thành ph H Chí Minh (ố ồ TP.HCM) là m t trong nh ng đ a phộ ữ ị ươ nggóp ph n quan tr ng phát tri n bóng đá n nầ ọ ể ữ ước nhà; Luôn đóng góp tích
c c c a và cũng là “ự ủ cái nôi” c a bóng đá n nủ ữ ước nhà. Đ i tuy n bóngộ ể
đá n TP.HCM nhi u l n n m trong top 3 và đo t vô đ ch vào các nămữ ề ầ ằ ạ ị
2002 và 2010. Tuy nhiên, trong vài năm g n đây, đ i tuy n bóng đá nầ ộ ể ữ TP.HCM không gi đữ ược v trí nh t, nhì toàn qu c mà r t xu ng h ngị ấ ố ớ ố ạ
ba. Hi n nay đi m y u nh t c a đ i bóng đá n TP.HCM v th l cệ ể ế ấ ủ ộ ữ ề ể ự
đ c bi t là v s c b n.ặ ệ ề ứ ề
Chính vì v y, phát tri n s c b n đ i v i n VĐV đ i tuy n bóngậ ể ứ ề ố ớ ữ ộ ể
đá TP.HCM là v n đ mang tính c p thi t c n đấ ề ấ ế ầ ược nghiên c u. Nhứ ư
v y, nghiên c u nâng cao thành tích thi đ u bóng đá n TP.HCM là m tậ ứ ấ ữ ộ
hướng nghiên c u m i và c n thi t tri n khai đ tài: ứ ớ ầ ế ể ề “Nghiên c u và ứ
ng d ng
ứ ụ các bài t p phát tri n s c b n cho v n đ ng viên đ i ậ ể ứ ề ậ ộ ộ tuy n bóng đá n thành ph H Chí Minh” ể ữ ố ồ
M c đích nghiên c u: ụ ứ
Trên c s đánh giá th c tr ng trình đ phát tri n s c b n c a v nơ ở ự ạ ộ ể ứ ề ủ ậ
đ ng viên đ i tuy n bóng đá n TP.HCM, xây d ng và ng d ng các bàiộ ộ ể ữ ự ứ ụ
t p s c b n cho phù h p v i đi u ki n th c ti n, đ c đi m th ch t,ậ ứ ề ợ ớ ề ệ ự ễ ặ ể ể ấ
nh m nâng thành tích thi đ u cho n VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM.ằ ấ ữ ộ ể
M c tiêu nghiên c u: ụ ứ
M c tiêu 1 ụ : Đánh giá th c tr ng s c b n v n đ ng viên đ i tuy nự ạ ứ ề ậ ộ ộ ể bóng đá n ữ thành ph H Chí Minh.ố ồ
Trang 2M c tiêu 2 ụ : Xây d ng và ng d ng m t s bài t p phát tri n s cự ứ ụ ộ ố ậ ể ứ
b n cho n VĐV đ i tuy n bóng đá thành ph H Chí Minhề ữ ộ ể ố ồ .
2. Nh ng đóng góp m i c a lu n ánữ ớ ủ ậ :
Lu n án đã xác đ nh đậ ị ược 03 yêu tô ch y u nh h́ ́ ủ ế ả ưởng đ n phátế tri n s c b n n VĐV bóng đá là ch c năng sinh lý, sinh hóa và th l c.ể ứ ề ữ ứ ể ự
Đã l a ch n đự ọ ược 05 ch s sinh lý, 04 ch s sinh hóa và 11 test đánh giáỉ ố ỉ ố
s c b n cho n VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM; Đánh giá đứ ề ữ ộ ể ược th cự
tr ng s c b n c a VĐV v ch c năng sinh lý, sinh hóa đ u không có sạ ứ ề ủ ề ứ ề ự khác bi t so v i ngệ ớ ười bình thường kh e m nh.ỏ ạ Xây d ng đự ược b ngả
đi m và b ng tiêu chu n phân lo i t ng h p các test đ đánh giá s cể ả ẩ ạ ổ ợ ể ứ
b n t ng n VĐV Đ i tuy n bóng đá TP.HCM đ m b o tính logic, cóề ở ừ ữ ộ ể ả ả tính khoa h c và có t l % phân lo i.ọ ỷ ệ ạ
L a ch n đự ọ ược 33 bài t p phù h p và có th s d ng phát tri nậ ợ ể ử ụ ể
s c b n cho n VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM theo 3 nhóm: (1)ứ ề ữ ộ ể Nhóm bài t p s c b n a khí (11 bài); (2) Nhóm bài t p s c b n y mậ ứ ề ư ậ ứ ề ế khí (19 bài); (3) Nhóm bài t p s c b n h n h p (3 bài).ậ ứ ề ỗ ợ
Đánh giá đ c hi u qu vi c ng d ng các bài t p cùng k ho chượ ệ ả ệ ứ ụ ậ ế ạ
t p luy n đ th c nghi m, đã cho k t qu khi tăng trậ ệ ể ự ệ ế ả ưởng các ch sỉ ố
ch c năng sinh lý, sinh hóa v i 7/9 ch s đ u tăng trứ ớ ỉ ố ề ưởng có ý nghĩa
th ng kê v i P<0.05; 11/11 test s c b n đ u tăng trố ớ ứ ề ề ưởng rõ r t và có ýệ nghĩa th ng kê ngố ở ưỡng xác su t P<0.05.ấ
3. C u trúc c a lu n ánấ ủ ậ
Lu n án đậ ược trình bày trong 146 trang gi y kh A4, bao g m:ấ ổ ồ
Ph n m đ u: 03 trang; Chầ ở ầ ương 1: T ng quan tình hình nghiên c u: 39ổ ứ trang; Chương 2: Đ i tố ượng, phương pháp và t ch c nghiên c u: 17ổ ứ ứ trang; Chương 3: K t qu nghiên c u và bàn lu n: 75 trang; K t lu n vàế ả ứ ậ ế ậ
ki n ngh : 02 trang. Lu n án có 26 b ng, 8 bi u đ , 1 s đ , 9 hình v ế ị ậ ả ể ồ ơ ồ ẽ
Lu n án s d ng 106 tài li u tham kh o, trong đó có 92 tài li u ti ngậ ử ụ ệ ả ệ ế
Vi t, 14 tài li u ti ng nệ ệ ế ước ngoài (Ti ng Anh) và ph n ph l c. ế ầ ụ ụ
Trang 3B. N I DUNG C A LU N ÁNỘ Ủ Ậ
Chương 1
T NG QUAN CÁC V N Đ NGHIÊN C UỔ Ấ Ề Ứ
Trong chương này đ tài đ c p t i các v n đ có liên quan đ nề ề ậ ớ ấ ề ế
hướng nghiên c u làm c s khoa h c đ phân tích và đánh giá các k tứ ơ ở ọ ể ế
qu nghiên c u c a đ tài, c th là:ả ứ ủ ề ụ ể
C s pháp lý, th ch chính sách v phát tri n th thao thành tíchơ ở ể ế ề ể ể cao và chuyên nghi p hoá th thao;ệ ể M t s khái ni m và thu t ng liênộ ố ệ ậ ữ quan đ n lĩnh v c nghiên c u; Đ c đi m ế ự ứ ặ ể phát tri n ể tâm sinh lý ph n ;ụ ữ
C s lý lu n v bài t p s c b n và hu n luy n s c b n cho v n đ ngơ ở ậ ề ậ ứ ề ấ ệ ứ ề ậ ộ viên n ; ữ C s lý lu n hu n luy n s c b n cho VĐV bóng đá; ơ ở ậ ấ ệ ứ ề Các công trình nghiên c u liên quan.ứ
Qua c s lý lu n,ơ ở ậ cho th y ấ bóng đá n là m t môn th thao đangữ ộ ể phát tri n m nh Vi t Nam và đã g t hái m t s thành tích đáng khíchể ạ ở ệ ặ ộ ố
l , tuy nhiên v i đ c đi m môn th thao đ i kháng tr c ti p trên cùngệ ớ ặ ể ể ố ự ế sân, th i gian thi đ u dài; là môn th thao đòi h i y u t th l c đ cờ ấ ể ỏ ế ố ể ự ặ
bi t là th l c chuyên môn là r t quan tr ng, nh hệ ể ự ấ ọ ả ưởng tr c ti p đ nự ế ế thành tích thi đ u ấ bóng đá. Trong đó s c b n là t ch t th l c đ c tr ngứ ề ố ấ ể ự ặ ư hàng đ u c a môn ầ ủ bóng đá
Th c tr ng s c b n bóng đá n TP.HCM cho th y còn có nh ngự ạ ứ ề ữ ấ ữ
h n ch nh hạ ế ả ưởng đ n k t qu thi đ u trong nh ng năm g n đây. Vìế ế ả ấ ữ ầ
th vi c quan tâm đ n hu n luy n s c b n cho n VĐV bóng đáế ệ ế ấ ệ ứ ề ữ TP.HCM có ý nghĩa thi t th c đ nâng cao thành tích.ế ự ể
Đ c đi m sinh lý n VĐVặ ể ữ , đó là c b p c a n nh h n so v iơ ắ ủ ữ ỏ ơ ớ nam. Nên n VĐV khi th c hi n nh ng đ ng tác đòi h i s c m nh thìở ữ ự ệ ữ ộ ỏ ứ ạ phái n t ra y u h n, nên r t c n chú ý khi hu n luy n s c m nh choữ ỏ ế ẳ ấ ầ ấ ệ ứ ạ
n VĐV bóng đáữ M t đ c đi m ộ ặ ể riêng c a n VĐV là hu n luy n trongủ ữ ấ ệ
th i k kinh nguy t trên c s đ m b o nguyên t c thích ng d n d nờ ỳ ệ ơ ở ả ả ắ ứ ầ ầ trên c s tăng d n kh năng ch u đ ng kh i lơ ở ầ ả ị ự ố ượng hu n luy n ngayấ ệ trong th i k kinh nguy t. Tuy nhiên c n gi m thi u nh ng bài t p épờ ỳ ệ ầ ả ể ữ ậ
b ng (t p c b ng), cũng c n tránh nh ng bài t p có kh i lụ ậ ơ ụ ầ ữ ậ ố ượng l nớ
Trang 4cho n VĐV.ữ
Đ c đi m ặ ể tâm lý nữ VĐV, s khát khao chi n th ng c a n thuaự ế ắ ủ ữ nam, thi u quy t đoán, kiên quy t và d b tác đ ng các y u t bênế ế ế ễ ị ộ ế ố ngoài chi ph i, tính linh ho t và sáng t o c a n cũng kém h n nam.ố ạ ạ ủ ữ ơ
Kh năng nh n th c, t duy c a n cũng h n ch h n nam. M t khác,ả ậ ứ ư ủ ữ ạ ế ơ ặ tính cách c a n VĐV có tinh th n trách nhi m cao, bi t nghe l i, ch uủ ữ ầ ệ ế ờ ị
đ ng đự ượ ậc t p luy n các đ ng tác kém h p d n, tuy nhiên tình c m c aệ ộ ấ ẫ ả ủ
n tữ ương đ i m m y u, r t nh y c m và d b xúc c m m nh. Vì thố ề ế ấ ạ ả ễ ị ả ạ ế trong hu n luy n c n hu n luy n thêm tinh th n ch u khó, ch u kh ,ấ ệ ầ ấ ệ ầ ị ị ổ dũng c m vả ượt khó đ đ t vinh quang.ể ạ
ki m tra y sinh; ki m tra huy t h c; ể ể ế ọ ki m tra s ph m; ể ư ạ th c nghi m sự ệ ư
ph m và phạ ương pháp toán h c th ng kê.ọ ố
Trang 5Các đ a đi m t p luy n, thi đ u c a đ i tuy n bóng đá n TP.HCMị ể ậ ệ ấ ủ ộ ể ữ
t i trung tâm Tao Đàn Qu n I, TP.HCM và Tr ng Đ i h c TDTTạ ậ ườ ạ ọ TP.HCM
2.2.4. Th i gian nghiên c u: ờ ứ Đ tài đề ược tri n khai t tháng 1/2014ể ừ
đ n tháng 12/2017ế v chi ti t m i h i đ ng xem trong lu n án.ề ế ờ ộ ồ ậ
Trang 6là 25 người, g m các nhà khoa h c, chuyên gia, gi ng viên đang gi ngồ ọ ả ả
d y t i các trạ ạ ường đ i h c TDTT, c th là: 6 phó giáo s , ti n sĩ 6ạ ọ ụ ể ư ế
người (48%), cán b gi ng d y trình đ th c sĩ, 13 ngộ ả ạ ộ ạ ười (52%)
N i dung ph ng v n đ l a ch n các nhân t c n thi t đánh giáộ ỏ ấ ể ự ọ ố ầ ế
s c b n bóng đá g m: (1) Ch c năng sinh lý; (2) M t s ch s sinh hóa;ứ ề ồ ứ ộ ố ỉ ố (3) C u trúc s i c ; (4) K thu t đ ng tác; (5) T ch t th l c; (6) Tâmấ ợ ơ ỹ ậ ộ ố ấ ể ự
lý. Các chuyên gia s cho ý ki n l a ch n các nhân t c n thi t theo 3ẽ ế ự ọ ố ầ ế
phương án: R t quan tr ng, quan tr ng và không quan tr ng. V i 25ấ ọ ọ ọ ớ phi u phát ra, thu v 25 phi u đ t t l 100%, k t qu tính toán trìnhế ề ế ạ ỷ ệ ế ả bày b ng 3.1ả
Bang 3.1. Kêt qua kh o sát vê yêu tô c n thiêt đanh gia s c b n n̉ ́ ̉ ả ̀ ́ ́ ầ ́ ́ ́ ứ ề ữ
Trang 7tr ng, còn y u t c u trúc s c cũng đọ ế ố ấ ợ ơ ược các chuyên gia và nhà khoa
h c đ c p đ n là y u t quan tr ng, nh ng v i đi u ki n kinh phí vàọ ề ậ ế ế ố ọ ư ớ ề ệ công ngh ki m tra hi u t i ch a th đáp ng đệ ể ệ ạ ư ể ứ ược v i s lớ ố ượng v nậ
đ ng viên l n, đây là m t trong nh ng lý do các nhà khoa h c đ ng ýộ ớ ộ ữ ọ ồ
m c r t quan tr ng và quan tr ng y u t này đ t đứ ấ ọ ọ ở ế ố ạ ược 76% và kỹ thu t đ ng tác ý ki n đ ng ý th p nh t v i 64%, 2 y u t này s khôngậ ộ ế ồ ấ ấ ớ ế ố ẽ
đượ ức ng d ng đ ki m tra s c b n c a n VĐV Bóng đá trong nghiênụ ể ể ứ ề ủ ữ
c u nàyứ
3.1.2. H th ng hoá các test đánh giá s c b n cho n VĐV bóng ệ ố ứ ề ữ đá
Đ có c s h th ng hoá các ch s , test đánh giá s c b n nể ơ ở ệ ố ỉ ố ứ ề ữ VĐV bóng đá, đ tài đã ti p c n qua các công trình nghiên c u c a cácề ế ậ ứ ủ tác gi trong và ngoài nả ướ nh m t ng h p m t s test c th dùng đc ằ ổ ợ ộ ố ụ ể ể đánh giá s c b n n VĐV Đ i tuy n bóng đá ứ ề ữ ộ ể TP.HCM:
Sau khi t ng h p các tài li u, đ tài h th ng hoá đổ ợ ệ ề ệ ố ược 38 ch s ,ỉ ố test đánh giá s c b n c a VĐV bóng đá n phù h p v i trình đ , l aứ ề ủ ữ ợ ớ ộ ứ
Trang 8tuy n bóng đá TP.HCM, đ tài ti n hành ể ề ế xây d ng phi u ph ng v n theoự ế ỏ ấ
3 m c đ đánh giá: R t c n thi t (3 đi m); C n thi t (2 đi m); Khôngứ ộ ấ ầ ế ể ầ ế ể
c n thi t (1 đi m).ầ ế ể
Ti n hành ph ng v n ế ỏ ấ 2 l n cách nhau 1 tháng,ầ xin ý ki n cácế chuyên gia, gi ng viên, hu n luy n viên có kinh nghi m và hu n luy nả ấ ệ ệ ấ ệ môn bóng đá, c hai l n đ u phát ra là 25, thu v 23 phi u đ t 92%. ả ầ ề ề ế ạ K tế
qu tính toán ả được trình bày b ng 3.2.ở ả
Trang 9B ng 3.2. K t qu ph ng v n l a ch n các ch s và test đánh giáả ế ả ỏ ấ ự ọ ỉ ố
Trang 10D n bóng d c biên, chuy nẫ ọ ề
bóng vào khu v c 5m50(s) x 5ự
l nầ
64 92.75 66 95.65 65 94.20
Trang 11Đ tài lu n án quy ề ậ ước, ch n các ch s và test đ t trung bình t ngọ ỉ ố ạ ổ
s đi m gi a 2 l n ph ng v n có t l ph n trăm trên 80% t ng đi mố ể ữ ầ ỏ ấ ỷ ệ ầ ổ ể
s d ng đ ki m tra đánh giá th c tr ng v ử ụ ể ể ự ạ ề s c b n cho n VĐV đ iứ ề ữ ộ tuy n bóng đá TP.HCM. ể Qua b ng 3.2 đả ề tài lu n án đã ch n đậ ọ ược 20
l dệ ưới 80% s b lo i b ẽ ị ạ ỏ
3.1.4. Ki m nghi m đ tin c y các test đánh giá s c b n n ể ệ ộ ậ ứ ề ữ VĐV bóng đá TP.HCM
Nh m m c đích xác đ nh đ tin c y c a test ki m tra s ph m đằ ụ ị ộ ậ ủ ể ư ạ ể đánh giá th c tr ng s c b n n VĐV, đ tài ti n hành ki m tra 2 l nự ạ ứ ề ữ ề ế ể ầ
b ng phằ ương pháp retest, theo quy trình, quy ph m nh nhau cùng m tạ ư ộ
th i đi m (ờ ể tr ướ c và sau 1 tu n ầ ). Theo k t qu ki m tra, ti n hành tínhế ả ể ế
h s tệ ố ương quan c p gi a 2 l n ki m tra, n u test có r>0.8 và P>0.05ặ ữ ầ ể ế thì có đ đ tin c y đ s d ng. K t qu tính toán trình bày qua b ngủ ộ ậ ể ử ụ ế ả ả 3.3 sau:
B ng 3.3ả H s tệ ố ương quan c p (r) ặ các test qua 2 l n ki m traầ ể
Trang 125l n (s) ầ
K t qu b ng 3.ế ả ở ả 3 cho th y, 11/11 test ấ đ u ề có h s tệ ố ươ ngquan (r≥0,8) có ý nghĩa th ng kê (P<0,05), nên b o đ m đ đ tin c yố ả ả ủ ộ ậ
c n thi t ầ ế cho phép s d ng đ đánh giá ử ụ ể s c b n ứ ề n VĐV bóng đá.ữ
Nh v y, t k t qu nghiên c u nêu trên, đ tài l a ch n đư ậ ừ ế ả ứ ề ự ọ ược 20
ch s và test c n thi t s d ng đ ki m tra đánh giá s c b n c a nỉ ố ầ ế ử ụ ể ể ứ ề ủ ữ VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM, trong đó có 5 ch s v ch c năng sinhộ ể ỉ ố ề ứ
lý, 4 ch s sinh hóa và 11 test th l c.ỉ ố ể ự
3.1.5. Th c tr ng s c b n c a n VĐV đ i tuy n bóng đá thành ự ạ ứ ề ủ ữ ộ ể
ph H Chí Minh ố ồ
D a trên c s các ch s , ự ơ ở ỉ ố test được ch n ng d ng đ ki m tra,ọ ứ ụ ể ể
đ tài ti n hành ki m tra và đánh giá th c tr ngề ế ể ự ạ s c b n c a n VĐVứ ề ủ ữ
đ i tuy n bóng đá TP.HCMộ ể , được th hi n các ch s c b n. K t quể ệ ỉ ố ơ ả ế ả
được trình bày b ng 3.4 sau:ở ả
B ng 3.4ả K t qu ki m tra th c ế ả ể ự tr ng s c b n c a n VĐV đ iạ ứ ề ủ ữ ộ
Trang 13s sinh lý đ u ố ề có h s bi n thiên ệ ố ế Cv>10% (11.333 15.989) bi u hi nể ệ
s đ ng nh t trung bình, 1/5 ch s bi u hi n s đ ng nh t th p (ự ồ ấ ỉ ố ể ệ ự ồ ấ ấ Công năng tim) Cv=34.453%, sai s tố ương đ i c a giá tr trung bình ố ủ ị ≤0.05có
th đ i di n cho t p h p m uể ạ ệ ậ ợ ẫ Các ch s sinh lý ỉ ố c a n VĐV đ i tuy nủ ữ ộ ể bóng đá TP.HCM có đ đ ng nh t trung bình và th p, có th là do ki mộ ồ ấ ấ ể ể tra ban đ u sau k ngh năm 2015 nên s h i ph c c a VĐV có s chênhầ ỳ ỉ ự ồ ụ ủ ự
l ch l n.ệ ớ
* Ch c năng sinh hóa n VĐV ứ ữ bóng đá TP.HCM: có 3/4 ch sỉ ố sinh hóa đ u có ề h s bi n thiên dao đ ng t ệ ố ế ộ ừ Cv = 5.502 7.048<10%
bi u hi n s đ ng nh t caoể ệ ự ồ ấ , 1/4 ch s có ỉ ố h s bi n thiên ệ ố ế Cv = 29.657>20% bi u hi n s đ ng nh t r t th pể ệ ự ồ ấ ấ ấ , sai s tố ương đ i đ u cóố ề
=0.024–0.031<0.05 có th đ i di n cho t p h p m u.ể ạ ệ ậ ợ ẫ
* V s c b n c a n VĐV ề ứ ề ủ ữ bóng đá TP.HCM: S c b n c a nứ ề ủ ữ VĐV Đ i tuy n bóng đá TP.HCM có ộ ể 10/11 test đ u ề có h s bi n thiênệ ố ế
Cv = 2.771 – 9.535< 10% bi u hi n s đ ng nh t cao, 1/11 test ể ệ ự ồ ấ có h sệ ố
bi n thiên ế Cv = 13.511 > 10% bi u hi n s đ ng nh t trung bình, ể ệ ự ồ ấ sai số
tương đ i ố = 0.012 – 0.042 < 0.05 nên có th đ i di n cho t p h p m u.ể ạ ệ ậ ợ ẫ Khi so sánh theo tiêu chu n đánh giá trình đ t p luy n c a Vi n Khoaẩ ộ ậ ệ ủ ệ
h c TDTT VĐV bóng đá U1517 tu i cho th y th l c c a n VĐVọ ở ổ ấ ể ự ủ ữ
đ i tuy n bóng đá TP.HCM đ t m c kém.ộ ể ạ ở ứ
3.1.6. Th c tr ng s d ng ph ự ạ ử ụ ươ ng pháp và ph ươ ng ti n hu n ệ ấ luy n s c b n cho n VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM ệ ứ ề ữ ộ ể
Trang 14* Th c tr ng s d ng các ph ự ạ ử ụ ươ ng pháp hu n luy n s c b n c a ấ ệ ứ ề ủ
n VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM ữ ộ ể
Thông qua trao đ i tr c ti p v i Ban hu n luy n đ i tuy n bóng đáổ ự ế ớ ấ ệ ộ ể
n ữ TP.HCM, trong quá trình hu n luy n d a trên c s lý lu n hu nấ ệ ự ơ ở ậ ấ luy n th thao, ban hu n luy n đã s d ng các phệ ể ấ ệ ử ụ ương pháp hu n luy nấ ệ trong quá trình hu n luy n s c b n theo các giai đo n c a chu k hu nấ ệ ứ ề ạ ủ ỳ ấ luy n năm theo quan đi m:ệ ể
S d ng đa d ng nhi u phử ụ ạ ề ương pháp hu n luy n trong hu n luy nấ ệ ấ ệ
s c b n. Tùy theo m c đích, nhi m v c a t ng giai đo n trong hu nứ ề ụ ệ ụ ủ ừ ạ ấ luy n s c b n nên có s thay đ i v phệ ứ ề ự ổ ề ương pháp và t l lỷ ệ ượng v nậ
đ ng.ộ
Các phương pháp thường đượ ử ục s d ng g m: ồ
Phương pháp t p bi n đ i liên t c và ng t quãngậ ế ổ ụ ắ ; Phương pháp thi đ u; Phấ ương pháp t p luy n đ ng đ u; Phậ ệ ồ ề ương pháp t p luy n vòngậ ệ tròn; Phương pháp Farlekt; Phương pháp t p giãn cáchậ ; Phương pháp t pậ luy n l p l i n đ nh bi n đ iệ ặ ạ ổ ị ế ổ ; Phương pháp t p luy n l p l i – tăngậ ệ ặ ạ
ti n.ế
* Th c tr ng s d ng các ph ự ạ ử ụ ươ ng ti n hu n luy n s c b n c a ệ ấ ệ ứ ề ủ
n VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM ữ ộ ể
Đ kh o sát ể ả th c trang ự ̣ s d ng các bài t p trongử ụ ậ hu n luy n s cấ ệ ứ
b nề , thông qua trao đ i tr c ti pổ ự ế v i Ban hu n luy nớ ấ ệ đ i tuy n bóng đáộ ể
n TP.HCM và k t h p t ng h p các giai đo n hu n luy n cho th yữ ế ợ ổ ợ ạ ấ ệ ấ
vi c tệ h c hi n n i dungự ệ ộ các bài t pậ trong hu n luy n s c b n cho ấ ệ ứ ề nữ VĐV bóng đá TP.HCM qua các giai đo n hu n luy nạ ấ ệ c a ủ chu k hu nỳ ấ luy n nămệ nh sau: (1) T tr ng hu n luy n s c b n cao nh t th i kư ỷ ọ ấ ệ ứ ề ấ ở ờ ỳ chu n b ;ẩ ị (2) S giáo án có n i dung hu n luy n s c b n trong chu kố ộ ấ ệ ứ ề ỳ
tu n giai đo n chu n b chungầ ở ạ ẩ ị : 23 giáo án/tu n; Gầ iai đo n ạ chu n bẩ ị chuyên môn: 12 giáo án/tu n; ầ Giai đo n ạ ti n thi đ uề ấ : 1 giáo án/tu nầ ; Giai đo n thi đ uạ ấ : 1 giáo án/ tu n; ầ Giai đo n chuy n ti pạ ể ế : 12 giáo án/tu nầ ; (3) Th i gian (phút) dành cho n i dungờ ộ hu n luy n s c b nấ ệ ứ ề trong 1 giáo án giai đo n chu n b chungở ạ ẩ ị : 30 > 45 phút; Giai đo nạ
Trang 15chu n b chuyên mônẩ ị : 3035 phút; Giai đo n ạ ti n thi đ uề ấ : 20 < 30 phút; Giai đo n thi đ uạ ấ : 1520 phút; Giai đo n chuy n ti pạ ể ế : 10 15 phút; (4)
Th i đi m t p n i dung s c b n trong giáo ánờ ể ậ ộ ứ ề : Cu i giáo án; ố (5) Số
lượng bài t p (trung bình) trong 1 giáo án: 23 bài;ậ (6) T ng s bài t pổ ố ậ
s c b n a khí thứ ề ư ường xuyên s d ng: 1520 bài; (7) T ng s bài t pử ụ ổ ố ậ
s c b n y m khí thứ ề ế ường s d ng: 4 5 bài;ử ụ (8) T ng s bài t p s c b nổ ố ậ ứ ề
h n h p thỗ ợ ường s d ng: 710 bài t p;ử ụ ậ (9) Cường đ v n đ ng khi t pộ ậ ộ ậ
Đ xây d ng tiêu chu n thang đi m đánh giá s c b n c a n VĐVể ự ẩ ể ứ ề ủ ữ
đ i tuy n bóng đá TP.HCM, đ tài tiên hanh l p thang đi m cac test thêộ ể ề ́ ̀ ậ ể ́ ̉
l c c a n VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM theo thang đô C. Căn c ́ự ủ ữ ộ ể ̣ ư vao gia tri trung binh (), đô lêch chuân () k t qu đ̀ ́ ̣ ̀ ̣ ̣ ̉ ế ả ược trình bày b ngở ả 3.5
3.1.7.2. Phân lo i t ng test thang đi m 10 đánh giá s c b n c a n ạ ừ ể ứ ề ủ ữ VĐV bóng đá TP.HCM.
Đ thu n ti n cho vi c lể ậ ệ ệ ượng hóa các n i dung khác nhau trongộ quá trình đánh giá, phân lo i kha năng tâp luyên cua VĐV, luân an ti nạ ̉ ̣ ̣ ̉ ̣ ́ ế hành phân lo i kêt qua theo t ng test thành 5 m c v i quy ạ ́ ̉ ừ ứ ớ ước nh sau:ư
qu tính toán trình bày qua b ng 3.6.ả ả
B ng 3.6. B ng phân lo i t ng h p các ch tiêu đánh giá s c b nả ả ạ ổ ợ ỉ ứ ề
Trang 16Qua thang đi m 10 b ng 3.5 và b ng phân lo i t ng h p đánh giáể ả ả ạ ổ ợ
s c b n b ng 3.6, căn c k t qu ki m tra kh năng ho t đ ng s c b n,ứ ề ả ứ ế ả ể ả ạ ộ ứ ề
đ tài ti n hành vào đi m cho 22 n VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM,ề ế ể ữ ộ ể
k t qu vào đi m trình bày qua b ng 3.7 sau:ế ả ể ả
Trang 17B ng 3.5. B ng thang đi m 10 các test th l c c a n VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCMả ả ể ể ự ủ ữ ộ ể
2 Yoyo (giây) 15.964 16.078 16.307 16.5
36 16.651 16.765 16.88
16 9 9 4
4 Ch y 4l n x100m (s) ạ ầ 14.180 14.32 14.615 14.9
1 15.058 15.205 15.353
1 5 5
5 Ch y 400m XPC (s) ạ 57.742 58.72 60.67 62.6
2
63.595 64.57 65.545 6
6 5
Trang 186 Ch y 800m (phút) ạ 3.134 3.182 3.275 3.37 3.421 3.469 3.516 5
6 4
7 Ch y 7 x 30 (giây) ạ 7.529 7.609 7.7695 7.93 8.0103 8.090
5 8.1708
8 25 1
9 D n bóng lu n c c (giây) ẫ ồ ọ 14.958 15.119 15.442 15.7
64 15.925 16.087 16.248
16 4 0 9 10
11 D n bóng d c biên chuy n ẫ ọ ề
bóng vào khu v c 5m50 x ự
7.948 8.06 8.285 8.51 8.623 8.735 8.848 8.
9
Trang 195l n (s) ầ 6
Trang 20Test 4
Test 5
Test 6
Test 7
Test
8 Test 9
Test 10
Test 11
Trang 21Ghi chú: Test 1: Ng ng y m khí t c đ (m/s) ưỡ ế ố ộ ; Test 2: Yoyo (giây); Test 3: Ch y cooper (m) ạ ; Test 4:
Ch y 4l n x100m (s); ạ ầ Test 5: Ch y 400m XPC (s) ạ ; Test 6: Ch y 800m (phút) ạ ; Test 7: Ch y 7 x 30 ạ
Trang 22t ườ ng sút c u môn x 5 l n (s) ầ ầ ; Test 11: D n bóng d c biên chuy n bóng vào khu v c 5m50 x 5l n (s) ẫ ọ ề ự ầ
Trang 23T k t qu vào đi m b ng 3.7, lu n án ti n hành t ng h p t l %ừ ế ả ể ả ậ ế ổ ợ ỷ ệ
x p lo i th c tr ng s c b n c a n VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM,ế ạ ự ạ ứ ề ủ ữ ộ ể
được trình bày qua b ng 3.8 dả ưới đây:
B ng 3.8. K t qu t ng h p t l % phân lo i th c tr ng s c b nả ế ả ổ ợ ỷ ệ ạ ự ạ ứ ề
Qua b ng 3.8 cho th y, k t qu t ng h p t l % phân lo i th cả ấ ế ả ổ ợ ỷ ệ ạ ự
tr ng s c b n c a n VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM không có VĐVạ ứ ề ủ ữ ộ ể
x p lo i t t, khá; 11/22 VĐV x p lo i trung bình chi m 50%, 11/22ế ạ ố ế ạ ế VĐV x p lo i y u chi m 50% và không có VĐV x p lo i kém.ế ạ ế ế ế ạ
3.1.8 Bàn lu n th c tr ng s c b n v n đ ng viên ậ ự ạ ứ ề ậ ộ đ i tuy n ộ ể bóng đá n ữ TP.HCM
3.1.8.1. Bàn lu n v k t qu xác đ nh các y u t c n thi t đánh giá ậ ề ế ả ị ế ố ầ ế
s c b n cho n VĐV bóng đá ứ ề ữ
Lu n án đã s d ng phậ ử ụ ương pháp ph ng v n chuyên gia, các nhàỏ ấ khoa h c, đ xác đ nh 6 y u t quan tr ng (ọ ể ị ế ố ọ ch c năng sinh lý, sinh hóa, ứ
c u trúc s i c , k thu t đ ng tác, t ch t th l c, tâm lý ấ ợ ơ ỹ ậ ộ ố ấ ể ự ) được sử
d ng trong đánh giá s c b n cho n v n đ ng viên. K t qu thông quaụ ứ ề ữ ậ ộ ế ả
ph ng v n đã xác đ nh đỏ ấ ị ược 3 y u t g m: ch c năng sinh lý, sinh hóaế ố ồ ứ
và th l c là 03 y u t quan tr ng có quan h ch t ch đ n s c b n.ể ự ế ố ọ ệ ặ ẽ ế ứ ề
3.1.8.2. L a ch n các test đánh giá ự ọ s c b n ứ ề c a n ủ ữ VĐV đ i bóng ộ
Trang 24b n cho n VĐV bóng đá TP.HCM, đ m b o tính khách quan, logic vàề ữ ả ả khoa h c.ọ
3.1.8.3. Th c tr ng phát tri n s c b n n VĐV đ i tuy n bóng đá ự ạ ể ứ ề ữ ộ ể TP.HCM
Ch s m ch đ p yên tĩnh (l n/phút) trung bình c a toàn đ i làỉ ố ạ ậ ầ ủ ộ 59.364±7.215 cho th y m ch đ p yên tĩnh c a n VĐV đ i tuy n bóngấ ạ ậ ủ ữ ộ ể
đá TP.HCM tương đ i n đ nh và tố ổ ị ương đương nhau và th p h n ấ ơ ở
người bình thường kh e m nh v i h ng s sinh h c ngỏ ạ ớ ằ ố ọ ười Vi t Nam cóệ giá tr 76±7 l n/phút.ị ầ
V i k t qu trên cho th y huy t áp trung bình c a n VĐV đ iớ ế ả ấ ế ủ ữ ộ tuy n bóng đá TP.HCM đ t giá tr 105.86±11.997 mmHg/ ể ạ ị 70.273±7.554 mmHg, v th c tr ng huy t áp t i đa và t i thi u trung bình c a nề ự ạ ế ố ố ể ủ ữ VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM cũng th p h n ngộ ể ấ ơ ười bình thườ ng
kh eỏ m nh là 112/71 mmHg.ạ
Công năng tim c a ủ n VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM cóữ ộ ể HW=2.1 ch ng t kh năng h i ph c c a n VĐV bóng đá v i lứ ỏ ả ồ ụ ủ ữ ớ ượ ng
v n đ ng là t t. Dung tích s ngậ ộ ố ố n VĐV bóng đá TP.HCM cao h n soở ữ ơ
v i dớ ung tích s ngố n bình thữ ường Vi t Namệ
Ch s ỉ ố VO2max (ml/kg/min) trung bình c a toàn đ i là ủ ộ 46.823±7.49 ml/kg/min, đ t m c trung bình theo tiêu chu n đánh giá kh năng h pạ ứ ẩ ả ấ
th oxy t i đa VOụ ố 2max đ i v i VĐV n đ tu i 1825 là 4642ố ớ ữ ộ ổ ml/kg/min. Kh năng h p th oxy (VOả ấ ụ 2max) so v i ngớ ười bình thườ ng
Vi t Nam (t 23 lít/phút). K t qu này phù h p v i k t qu nghiên c uệ ừ ế ả ợ ớ ế ả ứ
c a Vi n khoa h c TDTT trung bình đ t 35,95ml/kg/phút, đ c bi tủ ệ ọ ạ ặ ệ
Ph m Đình Khánh Đoan có ch s cao nh t là 50,22 ml/kg/phút.ạ ỉ ố ấ
Nh v y, s c b n ph thu c vào: 1) Kh năng h p th oxy t i đaư ậ ứ ề ụ ộ ả ấ ụ ố (VO2max) c a c th ; và 2) Kh năng duy trì lâu dài m c h p th oxyủ ơ ể ả ứ ấ ụ cao. M c h p th oxy t i đa c a m t ngứ ấ ụ ố ủ ộ ười quy t đ nh kh năng làmế ị ả
vi c trong đi u ki n a khí c a h VOệ ề ệ ư ủ ọ 2max càng cao thì c th th cơ ể ự
hi n ho t đ ng a khí t i đa s càng l n.ệ ạ ộ ư ố ẽ ớ
Trang 25V s c b n c a n VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM thông qua 11ề ứ ề ủ ữ ộ ể test cho th y, ấ c 1ả 1/11 test đ u ề có h s bi n thiên ệ ố ế Cv=2.7719.75<10%
bi u hi n s đ ng nh t cao, ể ệ ự ồ ấ sai s tố ương đ i c a ố ủ giá tr trung bìnhị
=0.012 – 0.042<0.05 nên có th đ i di n cho t p h p m u.ể ạ ệ ậ ợ ẫ
3.1.8.4. V xây d ng tiêu chu n và b ng đi m đánh giá s c b n n ề ự ẩ ả ể ứ ề ữ VĐV bóng đá TP.HCM
Vi c xây d ng b ng đi m t ng h p đánh giá s c b n, c n căn cệ ự ả ể ổ ợ ứ ề ầ ứ vào th c ti n cho th y, có VĐV đ t cao test này nh ng l i đ t m cự ễ ấ ạ ở ư ạ ạ ứ trung bình ho c kém test kia, nghĩa là năng l c các m t c a VĐV cũngặ ở ự ặ ủ mang tính ch t bù tr , vì v y lu n án xây d ng tiêu chu n phân lo i theoấ ừ ậ ậ ự ẩ ạ
t ng test và phân lo i đánh giá t ng h p đi m theo quy quy ừ ạ ổ ợ ể ước làm 5
m c d a trên t ng đi m c a các test kh o sát t ng n VĐV đ i tuy nứ ự ổ ể ủ ả ở ừ ữ ộ ể bóng đá TP.HCM đ m b o tính logic, có tính khoa h c và r t thu n ti nả ả ọ ấ ậ ệ cho vi c ki m tra, đ i chi u so sánh. Nh k t qu trên cho th y s cệ ể ố ế ư ế ả ở ấ ứ
b n c a n VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCM d a trên các test s ph mề ủ ữ ộ ể ự ư ạ
ch a có t l % x p lo i t t, khá, x p lo i trung bình có 11/22 VĐVư ỷ ệ ế ạ ố ế ạ chi m t l 50% và y u có 11/22 VĐV chi m 50%.ế ỷ ệ ế ế
3.2. Xây d ng và ng d ng m t s bài t p phát tri n s c b n cho nự ứ ụ ộ ố ậ ể ứ ề ữ VĐV đ i tuy n bóng đá TP.HCMộ ể
3.2.1. Quan đi m hu n luy n s c b n cho ể ấ ệ ứ ề VĐV đ i tuy n bóng đá ộ ể
nữ
T ch t s c b n ch y u th hi n qua năng l c ho t đ ng c a hố ấ ứ ề ủ ế ể ệ ự ạ ộ ủ ệ
th ng tim m ch. Có th phân thành s c b n y m khí và s c b n a khí.ố ạ ể ứ ề ế ứ ề ư Năng l c kh c ph c m t m i khi v n đ ng trong đi u ki n c thự ắ ụ ệ ỏ ậ ộ ề ệ ơ ể không được cung c p đ oxy (Oấ ủ 2) sinh ra hi n tệ ượng n Oợ 2 g i là s cọ ứ
b n y m khí. Ngề ế ượ ạc l i khi v n đ ng trong đi u ki n đ Oậ ộ ề ệ ủ 2 thì g i làọ
Trang 26pháp ch y u đủ ế ượ ử ục s d ng đ nâng cao kh năng a khí c a c th làể ả ư ủ ơ ể
phương pháp đ ng đ u liên t c, phồ ề ụ ương pháp bi n đ i và phế ổ ương pháp
l p l i.ặ ạ
S c b n t c đ trong môn bóng đá ứ ề ố ộ : ph n l n là môn có c u trúcầ ớ ấ
h n h p là v a có ho t đ ng có chu k và v a có ho t đ ng không cóỗ ợ ừ ạ ộ ỳ ừ ạ ộ chu k Đ c tr ng c a môn bóng đá là cỳ ặ ư ủ ường đ ho t đ ng và hình th cộ ạ ộ ứ
di chuy n luôn luôn thay đ i trong th i gian dài có th đ t t 90 120ể ổ ờ ể ạ ừ phút/tr n đ u. ậ ấ
Đ c đi m hu n luy n s c b n cho VĐV n : ặ ể ấ ệ ứ ề ữ
Lượng m trong c th n chi n t l % tr ng lỡ ơ ể ữ ế ỷ ệ ọ ượng c th l n g pơ ể ớ ấ
2 l n so v i nam, ầ ớ ước chi m kho ng 2025% tr ng lế ả ọ ượng c thê, cònơ nam ch chi m kho ng 1014%. Do c th c a n s d ng m t cách cóỉ ế ả ơ ể ủ ữ ử ụ ộ
hi u qu lệ ả ượng m đỡ ược d tr làm thành ngu n năng lự ữ ồ ượng khi v nậ
đ ng nên có l i cho vi c tham gia t p luy n v i các môn th thao s cộ ợ ệ ậ ệ ớ ể ứ
b n có c ly dài.ề ự
Cũng c n chú ý trong th i k kinh nguy t c a VĐV n c n ph iầ ờ ỳ ệ ủ ữ ầ ả
gi m thi u th a đáng kh i lả ể ỏ ố ượng v n đ ng và th i gian v n đ ng. Đ cậ ộ ờ ậ ộ ặ
bi t là không nên tham gia hu n luy n s c b n v i cệ ấ ệ ứ ề ớ ường đ l n và th iộ ớ ờ gian dài, nên tránh nh ng v n đ ng căng th ng và kích thích bên ngoàiữ ậ ộ ẳ khác. Đương nhiên, v n đ ng v i kh i lậ ộ ớ ố ượng thích h p v n là c n thi t.ợ ẫ ầ ế
Vai trò và c s xác đ nh th i đi m hu n luy n s c b n cho n ơ ở ị ờ ể ấ ệ ứ ề ữ VĐV bóng đá
Nh m xác đ nh đằ ị ượ đ nh hc ị ướ công tác hu n luy n s c b n ng ấ ệ ứ ề và quan đi m hu n luy n s c b n ể ấ ệ ứ ề cho n VĐV đ i tuy n bóng đáữ ộ ể TP.HCM, lu n ánậ s dung phử ̣ ương phap ́ ph ng v nỏ ấ công tac huân luyêń ́ ̣
s c b n cua ứ ề ̉ 35 HLV bóng đá đang làm công tác hu n luy n bóng đá ấ ệ t iạ các t nh, thành, ngành trên toàn qu c. Mâu khach thê phong vân co sôỉ ố ̃ ́ ̉ ̉ ́ ́ ́
lượng va trinh đô đu đê đai diên cho l c l̀ ̀ ̣ ̉ ̉ ̣ ̣ ự ượng HLV, chuyên gia, gi ngả viên đ i h c và nhà khoa h c ạ ọ ọ trinh đô cao hiên nay tai Viêt Nam̀ ̣ ̣ ̣ ̣
Đ tài ề ti n hành g i phi u ph ng v n ế ử ế ỏ ấ t i 35 tr ng tài,ớ ọ HLV bóng
Trang 27đá, chuyên gia và nhà khoa h c ọ đang làm công tác hu n luy n cho cácấ ệ
đ i tuy n bóng đá c a t nh/thành/ngành trên toàn qu cộ ể ủ ỉ ố Sau khi thu th pậ
và t ng h p các phi u ph ng v n, đã lo i b phi u không đ đi u ki nổ ợ ế ỏ ấ ạ ỏ ế ủ ề ệ (không đi n đ y đ các m c kh o sátề ầ ủ ụ ả : S phi u h p l là ố ế ợ ệ 30/35.
Nh v y, tư ậ ỷ ệ l phi u h p l đ t ế ợ ệ ạ 85.71%, đ m b o đ ti n hànhả ả ể ế nghiên c u ti p theoứ ế , c th :ụ ể