Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Kinh tế: Phát triển logistics ở một số nước Đông Nam Á - Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam

Mục đích nghiên cứu tổng quát của Luận án là rút ra các bài học từ kinh nghiệm phát triển logistics ở Singapore, Malaysia, Thái Lan và đưa ra các đề xuất nhằm phát triển logistics của Việt Nam. Sau đây là bản tóm tắt luận án.

VI N HÀN LÂM KHOA H C XàH I VI T NAMỆ Ọ Ộ Ệ

Chuyên ngành: Kinh t  Th  gi i và Quan h  Kinh t   ế ế ớ ệ ế

Qu c t ố ế

Mã s : ố 62.31.07.01

TÓM T T LU N ÁN TI N S  KINH T Ắ Ậ Ế Ỹ Ế

HÀ N I ­ 2014Ộ

Công trình được hoàn thành tại: H c vi n Khoa h c xã h i,ọ ệ ọ ộ  

Vi n Hàn lâm Khoa h c xã h i Vi t Nam.ệ ọ ộ ệ

Ngườ ưới h ng đ n khoa h c: ẫ ọ 1. GS.TS. Nguy n Xuân Th ngễ ắ

M  Đ UỞ Ầ

1 Tính c p thi t c a đ  tàiấ ế ủ ề

Logistics  là  ho t đ ng  ạ ộ t i  u hóa vi cố ư ệ   l u tr , v n chuy n  ư ữ ậ ể hai chi u  ề các tài nguyên (nguyên v t li u, bán thành ph m, thành ph m,ậ ệ ẩ ẩ  hàng hóa), tài chính, thông tin t  n i cung c p ừ ơ ấ qua các khâu c a chu iủ ỗ  cung  ng đ n  ứ ế người tiêu  dùng  Trong n n kinh t  hi n đ i, logisticsề ế ệ ạ  ngày càng có vai trò quan tr ng.Kọ hi s n xu t ngày càng phát tri n, cácả ấ ể  ngu n l c ngày càng tr  nên khan hi m, logistics giúp các nhà s n xu tồ ự ở ế ả ấ  

t i  u hóa m i thao tác đ  ti t ki m ngu n ố ư ọ ể ế ệ ồ l c,ự  ti t ki m chi phí, ti tế ệ ế  

ki m th i gian.ệ ờ H n th  n a, tơ ế ữ rong c nh  ạ tranh, khi máy móc thi t b ,ế ị  công ngh  s n xu t đ t đ n m t trình đ  nh t đ nh và ph  c p, thìệ ả ấ ạ ế ộ ộ ấ ị ổ ậ  

người có chi phí cho ho t đ ng logistics th p nh t và th a mãn đạ ộ ấ ấ ỏ ượ  cnhu c u khách hàng nhanh nh t s  là ngầ ấ ẽ ười chi m  u th  ế ư ế Thêm vào đó, trong quá trình toàn c u hóa, khu v c hóa, vi c s n xu t, kinh doanh vàầ ự ệ ả ấ  tiêu th  s n ph m có liên quan đ n nhi u qu c giaụ ả ẩ ế ề ố , xa cách v  khôngề  gian và th i gian thì logistics càng tr  nên quan tr ng vì hi u qu  c aờ ở ọ ệ ả ủ  logistics tr c ti p  nh hự ế ả ưởng t i giá bán và kh  năng th a mãn nhu c uớ ả ỏ ầ  khách hàng. Đ i v i n n kinh t , các nghiên c u g n đây cho th y, chố ớ ề ế ứ ầ ấ ỉ riêng ho t đ ng logistics đã chi m 10­15%GDP   h u h t các nạ ộ ế ở ầ ế ướ ạ  c t ichâu Âu, B c M  và châu Á­Thái Bình Dắ ỹ ương. Vì th , c i thi n hi uế ả ệ ệ  

qu  ho t đ ng logistics s  góp ph n nâng cao hi u qu  kinh t  ­ xã h iả ạ ộ ẽ ầ ệ ả ế ộ  cho m i qu c gia. Vi c phát tri n h  th ng logistics s  đ m b o gi iỗ ố ệ ể ệ ố ẽ ả ả ả  quy t h p lý các v n đ  v  giao thông v n t i, d ch v  kho bãi, trungế ợ ấ ề ề ậ ả ị ụ  chuy n, h i quan, thông quan và tăng kh  năng c nh tranh v  hàng hóa,ể ả ả ạ ề  

d ch v  c a n n kinh t ị ụ ủ ề ế

Tuy nhiên,    Vi t Nam,  ở ệ logistics còn là lĩnh v c khá m i  ự ớ m  vàẻ  phát tri n m t cách t  phát, hi u qu  khá th pể ộ ự ệ ả ấ , nhi u b t c p và chi phíề ấ ậ  cao(trong khi chi phí logistics so v i GDP c a M  ớ ủ ỹ ch  là 7,7%; c aỉ ủ  Singapore là 8%; các nước châu Âu  kho ngả   10%; Nh t – 11%; Trungậ  

Qu c – 18%, thì cố ủa Vi t Namệ   chi m tế ới 25% GDP).Chi phí logistics cao là m t nguyên nhân quan tr ng làm gi m s c c nh tranh và hi u quộ ọ ả ứ ạ ệ ả kinh doanh c a doanh nghi pủ ệ , nói riêng và c n tr  ả ở s  tăng trự ưở  kinh ng

t   Vi t   Namế ệ ,  nói   chung   B i   v y,   n u   không   chú   tr ng   phát   tri nở ậ ế ọ ể  logistics, Vi t Nam s  không ch  t n th t v  l i ích kinh t  mà cácệ ẽ ỉ ổ ấ ề ợ ế  ngành s n xu t trong nả ấ ước còn có nguy c  khó có th  t n t iơ ể ồ ạ  do không 

c nh tranh ạ đượ v i s n ph m c a các công ty nc  ớ ả ẩ ủ ước ngoài.Vì v y, bàiậ  toán xây d ng và phát tri n h  th ng logistics   Vi t Nam th c s  c nự ể ệ ố ở ệ ự ự ầ  

có l i gi i đáp.ờ ả Vi c  ệ tham kh o kinh nghi m phát tri nả ệ ể   logistics   ở ba 

qu c gia trong cùng khu v c ASEAN có trình đ  phát tri n logistics caoố ự ộ ể  

h n (Singapore, Malaysia và Thái Lan) ơ là c n thi tầ ế  đ  rút raể  nh ngữ  bài 

h c cho Vi t Nam ọ ệ trong quá trình phát tri n logisticsể ­ đây có th  để ượ  ccoi là m t hộ ướng đi ng n và hi u qu  đ  ắ ệ ả ể phát tri n ể logistics Vi t Namệ  nhanh đ t đạ ược m c tiêuụ  Vì v y, nghiên c u sinh đã l a ch n v n đậ ứ ự ọ ấ ề 

“Phát tri n logistics   ể ở m t s   ộ ố n ướ c Đông Nam Á ­ bài h c kinh ọ   nghi m đ i v i Vi t Nam ệ ố ớ ệ ” làm đ  tài ề nghiên c u.  ứ

2 T ng quan các công trình nghiên c u trong và ngoài nổ ứ ước liên quan đ n đ  tài Lu n ánế ề ậ

Kho ng 20 năm tr  l i đây, Logistics đã thu hút s  quan tâm c aả ở ạ ự ủ  các nhà nghiên c u. Trên th  gi i, các nghiên c u v  logistics khá phongứ ế ớ ứ ề  phú vàđượ th c hi n dc  ự ệ ưới nhi u góc đ  khác nhauề ộ  Các nghiên c u lýứ  

lu n chung v  logistics ch  y u đậ ề ủ ế ược th c hi n dự ệ ưới góc đ  vi mô lu nộ ậ  

gi i nh ng v n đ  liên quan đ n logistics c a doanh nghi p. Ngoàiả ữ ấ ề ế ủ ệ  

nh ng nghiên c u lý lu n chung, còn có nh ng nghiên c u c  th  vữ ứ ậ ữ ứ ụ ể ề 

m t hay m t s  khía c nh logistics   m t s  qu c gia trên góc đ  trungộ ộ ố ạ ở ộ ố ố ộ  

mô và vĩ mô. M t s  công trình nghiên c u v  logistics   Singapore,ộ ố ứ ề ở  Trung Qu c, Thái Lan,  cho th y h  r t quan tâm tìm hi u kinh nghi mố ấ ọ ấ ể ệ  

nước ngoài

 Vi t Nam hi n nay có r t ít  

Ở ệ ệ ấ các nghiên c u chuyên sâu vứ ề logistics, đ c bi t ch a có nghiên c u chuyên sâu nào t p trung nghiênặ ệ ư ứ ậ  

c u kinh nghi m c a các qu c gia đi trứ ệ ủ ố ước.Trong khung kh  nghiên c uổ ứ  

m t đ  tài c p Nhà nộ ề ấ ướ GS. TS. Đ ng Đình Đàoc,  ặ đã xu t b n cu n sáchấ ả ố  chuyên kh ov  ả ề D ch v  logistics   Vi t Nam trong ti n trình h i nh p ị ụ ở ệ ế ộ ậ  

qu c t ố ế(2012). Cu n sách có m t ph n đ  c p v  kinh nghi m phátố ộ ầ ề ậ ề ệ  tri n logistics ể ở Nh t B n, Trung Qu c, Singapore và Thái Lanậ ả ố  nh ngư  chỉ d ngừ    m c ở ứ r t ấ khái quát b i đây không ph i là n i dung nghiên c uở ả ộ ứ  

ch  y u.Vì th , c n ph i có công trình nghiên c u phân tích chuyên sâu,ủ ế ế ầ ả ứ  toàn di n h n v  v n đ  này.ệ ơ ề ấ ề

­ Lu n gi i các v n đ  lý lu n c  b n v  logistics và phát tri n logistics,ậ ả ấ ề ậ ơ ả ề ể  

đ c bi t nh n m nh lý lu n v  logistics và phát tri n logistics   giác đặ ệ ấ ạ ậ ề ể ở ộ 

vĩ mô là h  th ng logistics qu c gia.ệ ố ố

­ Phân tích th c tr ng và đánh giá đi m m nh, đi m y u, nguyên nhânự ạ ể ạ ể ế  

c a   thành   công   và   h n   ch   trong   phát   tri n   logistics    ủ ạ ế ể ở Singapore, Malaysia, Thái Lan

­ Rút ra bài h c nh m phát tri n logistics Vi t Nam t  kinh nghi m phátọ ằ ể ệ ừ ệ  tri n logistics c a ể ủ Singapore, Malaysia, Thái Lan

­ Đánh giá t ng quan tình hình phát tri n logistics c a Vi t Nam, nh nổ ể ủ ệ ậ  

đ nh nh ng t n t i, h n ch  và nguyên nhân c a tình tr ng đó.ị ữ ồ ạ ạ ế ủ ạ

­ Đ a ra phư ương hướng và đ  xu t nh m phát tri n logistics   Vi tề ấ ằ ể ở ệ  Nam

4 Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c uạ ứ

Đ i tố ượng nghiên c uứ  c a Lu n ánủ ậ là nh ng v n đ  vữ ấ ề ề phát tri nể  logistics   Singapore, Malaysia, Thái Lanvà   Vi t Namở ở ệ  Lu n án ti pậ ế  

c n s  phát tri n logistics   4 qu c gia này dậ ự ể ở ố ưới giác đ  vĩ mô d a trênộ ự  

h  th ng logistics qu c gia (g m 4 y u t : h  t ng c  s  logistics,ệ ố ố ồ ế ố ạ ầ ơ ở  khung th  ch  logistics, ngể ế ười cung c p d ch v  logistics và ngấ ị ụ ườ ử i s

d ng d ch v  logistics) trong kho ng th i gian 20 năm tr  l i đây. Đ aụ ị ụ ả ờ ở ạ ư  

ra đ  xu t nh m phát tri n logistics Vi t Nam trong ng n h n và trungề ấ ằ ể ệ ắ ạ  

h n (10 năm).ạ

5 Phương pháp nghiên c uứ

Bên c nh vi c s  d ng ạ ệ ử ụ phương pháp nghiên c u c  b n là ứ ơ ả duy v tậ  

bi n ch ng và duy v t l ch sệ ứ ậ ị ử v iớ  ngu n d  li u th  c pồ ữ ệ ứ ấ  t  cácừ  s  li uố ệ  

và k t qu  đi u tra c a các nghiên c uế ả ề ủ ứ   hi n có và  ệ s  li u th ng kêố ệ ố , 

Lu n án chú tr ng làm sáng t  v n đ  c n nghiên c u trên c  s  phânậ ọ ỏ ấ ề ầ ứ ơ ở  

tíchch  s  năng l c logistics ỉ ố ự  (LPI) mà Ngân hàng th  gi i (WB) công bế ớ ố 

đ m b o đ  tin c y cao. Phả ả ộ ậ ương  pháp phân tích d  liữ ệ đ nh tínhu ị   là 

phương pháp ch  y uủ ế  đượ ử ụ , bao g m: phc s  d ng ồ ương pháp phân tích, 

t ng h p, phổ ợ ương pháp nghiên c u trứ ường h p, phợ ương pháp phân tích 

so sánh. Ngoài ra, Lu n án còn s  d ng phậ ử ụ ương pháp phân tích SWOT đánh giá th c tr ng logistics c a t ng qu c gia đự ạ ủ ừ ố ược đ  c p.ề ậ

6 Đóng góp m i c a Lu n ánớ ủ ậ

Th  nh t ứ ấ , t o d ng đạ ự ượ ơ ở lý lu n c c  s ậ về logistics trên quan đi mể  

l ch s  và toàn di n, lý gi i m t cách d  hi u nh ng v n đ  c  b nị ử ệ ả ộ ễ ể ữ ấ ề ơ ả  

nh : b n ch t c a logistics, vì sao c n phát tri n logistics,s  hình thànhư ả ấ ủ ầ ể ự  

và phát tri n ngành d ch v  logistics, các y u t  c u thành h  th ngể ị ụ ế ố ấ ệ ố  logistics qu c gia và n i dung phát tri n logistics qu c giaố ộ ể ố ; 

Th  hai ứ , phân tích được th c tr ng phát tri n logistics ự ạ ể ở ba nướ  cĐông Nam Á (Singapore, Malaysia, Thái Lan) m t cách khá toàn di n v iộ ệ ớ  

n i dung phong phúộ , đ ng th i ch  ra đi m m nh, đi m y u và nguyênồ ờ ỉ ể ạ ể ế  nhân c a thành công cùng nh ng h n ch  trong s  phát tri n logistics ủ ữ ạ ế ự ể ở các qu c gia này;ố

Th  ba ứ ,rút ra được m t s  bài h c v  phát tri n logisticsộ ố ọ ề ể  t  ừ kinh 

nghi m ệ phát tri n logistics c a 3 qu c gia để ủ ố ược nghiên c u, liên h  v iứ ệ ớ  

Ch ươ ng III:Bài h c kinh nghi m c a m t s  nọ ệ ủ ộ ố ước Đông Nam Á và đề 

xu t nh mấ ằ  phát tri n logistics   Vi t Namể ở ệ

CHƯƠNG 1 ­ M T S  V N Đ  LÝ LU N C  B N VỘ Ố Ấ Ề Ậ Ơ Ả Ề 

LOGISTICS VÀ PHÁT TRI N LOGISTICS QU C GIAỂ Ố

1.1. M t s  v n đ  lý lu n c  b n vộ ố ấ ề ậ ơ ả ề logistics

1.1.1. Ngu n g c và b n ch t logistics trong lĩnh v c kinh tồ ố ả ấ ự ế

Thu t ng  logistics ban đ u đậ ữ ầ ượ ử ục s  d ng trong quân đ i. Sau đ iộ ạ  chi n th  gi i th  2, nó đế ế ớ ứ ược người M  s  d ng trong lĩnh v c kinh tỹ ử ụ ự ế 

và đ n 2 th p k  cu i c a th  k  XX, thu t ng  này đế ậ ỷ ố ủ ế ỷ ậ ữ ượ ử ục s  d ng r ngộ  rãi trên toàn th  gi i v i s  ra đ i c a hàng lo t các công ty có tên g iế ớ ớ ự ờ ủ ạ ọ  

“Logistics”. Th c ch t, ho t đ ng logistics không ph i đ n cu i th  kự ấ ạ ộ ả ế ố ế ỷ 

XX m i xu t hi n (nh  nhi u ngớ ấ ệ ư ề ười quan ni m) mà nó ra đ i và phátệ ờ  tri n cùng v i s  ra đ i và phát tri n c a s n xu t hàng hóa v i b nể ớ ự ờ ể ủ ả ấ ớ ả  

ch t là nh ng ho t đ ng ph c v  quá trình s n xu t và phân ph i, l uấ ữ ạ ộ ụ ụ ả ấ ố ư  thông. Theo th i gian, trình đ  s n xu t ngày càng phát tri n thì nh ngờ ộ ả ấ ể ữ  

ho t đ ng này ngày càng phát tri n v i trình đ  cao h n, đa d ng, phongạ ộ ể ớ ộ ơ ạ  

th i gian, các ho t đ ng này ngày càng m  r ngờ ạ ộ ở ộ ,  vì th , n i hàm c aế ộ ủ  khái ni m logistics thay đ i theo th i gian và không gian d n đ n sệ ổ ờ ẫ ế ự 

xu t hi n ấ ệ nhi uề  đ nh nghĩa khác nhau v  logistics   nh ng th i đi m vàị ề ở ữ ờ ể  không gian khác nhau

Hi n nay, đ nh nghĩa đệ ị ược đ a ra b i H iư ở ộ   đ ng Cácồ   Chuyên gia 

Qu n tr  Chu i cung  ng Hoa K  (CSCMP) ả ị ỗ ứ ỳ năm 2001 được th a nh nừ ậ  

r ng rãi h n c , theo đó logistics độ ơ ả ược quan ni mệ là m t b  ph n c a ộ ộ ậ ủ   chu trình chu i cung  ng, bao g m ho ch đ nh k  ho ch, th c hi n và ỗ ứ ồ ạ ị ế ạ ự ệ  

ki m soát hàng hóa, d ch v ể ị ụ,thông tin trong l u tr  và l u chuy n hai ư ữ ư ể   chi ugi a đi m kh i đ u và đi m tiêu dùng  ề ữ ể ở ầ ể đ t hi u qu  cao, l i ích ạ ệ ả ợ   cao đ  đáp  ng nhu c u c a khách hàn ể ứ ầ ủ g.

1.1.3 Các ho t đ ng logistics ch  y uạ ộ ủ ế

Các ho t đ ng logistics trong doanh nghi p thạ ộ ệ ường g m các ho tồ ạ  

đ ng ch  y u sau: d ch v  khách hàng, v n chuy n, qu n lý d  tr ,ộ ủ ế ị ụ ậ ể ả ự ữ  

ho t đ ng kho bãi, cung  ng v t t , mua s m và thuê d ch v , đóng gói,ạ ộ ứ ậ ư ắ ị ụ  liên k t h  th ng s n xu t và v n hành, qu n lý thông tin.ế ệ ố ả ấ ậ ả

1.1.4 Vai trò c a logisticsủ

 góc đ  doanh nghi p

l u chuy n c a s n xu t kinh doanh t  khâu đ u vào t i khi đ n tayư ể ủ ả ấ ừ ầ ớ ế  khách hàng s  d ng; h  tr  cho các nhà qu n lý ra quy t đ nh chính xác;ử ụ ỗ ợ ả ế ị  

đ m b o cung c p đúng y u t , đúng th i gian, t i đúng đ a đi m (JIT­ả ả ấ ế ố ờ ạ ị ể  just in time), th a mãn t i đa nhu c u khách hàng. ỏ ố ầ Vì th , logistics trế ở thành y u t  quan tr ng gia tăng l i nhu n cho doanh nghi p và quy tế ố ọ ợ ậ ệ ế  

đ nh kh  năng c nh tranh c a doanh nghi p và phát tri n b n v ng. Trênị ả ạ ủ ệ ể ề ữ  

th c t , 98% nhà s n xu t cho r ng logistics quan tr ng trong vi c đápự ế ả ấ ằ ọ ệ  

ng nhu c u khách hàng, 85% cho r ng logistics là y u t  chính trong l i

th  c nh tranh c a doanh nghi p và 62% cho r ng logistics là lĩnh v cế ạ ủ ệ ằ ự  

u tiên qu n lý hàng đ u. (Ph n Lan, 2009)

ư ả ầ ầ

 góc đ  vĩ mô

Ở ộ , đ i v i n n kinh t  qu c dân, logistics có vai tròố ớ ề ế ố  thúc đ y ho c c n tr  s  phát tri n các ngành s n xu t và n n kinh t ;ẩ ặ ả ở ự ể ả ấ ề ế  thúc đ y l u thông hàng hóa và m  r ng th  trẩ ư ở ộ ị ường trong buôn bán qu cố  

t ; gia tăng kh  năng c nh tranh c a hàng n i đ a trên th  trế ả ạ ủ ộ ị ị ường qu cố  

t ; là công c  h u hi u đ  liên k t ho t đ ng c a các m t xích khácế ụ ữ ệ ể ế ạ ộ ủ ắ  nhau trong chu i giá tr  toàn c u vàỗ ị ầ  góp ph n gi m chi phí, hoàn thi n vàầ ả ệ  tiêu chu n hóa ch ng t  trong kinh doanh qu c t  ẩ ứ ừ ố ế

1.1.5 Phân lo i logisticsạ

Logistics có th  để ược phân lo i theo các tiêu th c nh  tạ ứ ư heo giác 

đ  ti p c nộ ế ậ , theo ch  th  ti n hành ho t đ ng logistics,  ủ ể ế ạ ộ theo  tính 

ch t ho t đ ng ho c theo hấ ạ ộ ặ ướng v n đ ng c a dòng v t ch tậ ộ ủ ậ ấ   tùy 

1.3. Phát tri n logistics qu c giaể ố

1.3.1. Các y u t  c u thành h  th ng logistics qu c giaế ố ấ ệ ố ố

M i h  th ng logistics qu c gia đỗ ệ ố ố ược c u thành b i b n y u tấ ở ố ế ố logistics có quan h  ch t ch  v i nhau là:ệ ặ ẽ ớ (1) H  t ng c  s  logistics  ạ ầ ơ ở bao 

g mồ  h  t ng c  s  v t ch t  ạ ầ ơ ở ậ ấ (c ng bi n, sân bay, đả ể ường b , độ ường s t,ắ  

đường th y, đủ ường  ng, kho bãi, phố ương ti n v n chuy n, c ng thôngệ ậ ể ả  quan n i đ a, tr m trung chuy n, các trung tâm logistics, ) vàộ ị ạ ể h  t ng ạ ầ   công ngh  thông tin ệ  (2)  Khung th  ch  logistics ể ế bao g m các văn b nồ ả  pháp lu t, chính sách liên quan đ n môi trậ ế ường ho t đ ng kinh t  nóiạ ộ ế  chung và ho t đ ng logistics nói riêng nh  các quy đ nh qu n lý, chínhạ ộ ư ị ả  sách  u đãi thu , h  tr  đ u t  vào logistics, chính sách h i quan,  (3)ư ế ỗ ợ ầ ư ả  

Nhà   cung   c p   d ch   v   logistics ấ ị ụ (LSP)  g m   các   công   ty   bán   d ch   vồ ị ụ 

logistics cho khách hàng  (4)  Ng ườ ử ụ i s  d ng d ch v  logistics ị ụ bao g mồ  các doanh nghi p s n xu t, các doanh nghi p xu t nh p kh u, nhà bánệ ả ấ ệ ấ ậ ẩ  buôn, bán l  có nhu c u v  d ch v  logistics.ẻ ầ ề ị ụ

1.3.2. N i dung phát tri n logistics qu c giaộ ể ố

Trên c  s  khái ni m  ơ ở ệ phát tri n kinh t ể ế, có th  hi uphát tri nể ể ể  logistics qu c gia là quá trình hoàn thi n v  m i m t, gia tăng c  v  m tố ệ ề ọ ặ ả ề ặ  

lượng và m t ch t c a các y u t  c u thành h  th ng logistics qu c gia,ặ ấ ủ ế ố ấ ệ ố ố  bao g m phát tri n h  th ng h  t ng logistics, xây d ng khung th  chồ ể ệ ố ạ ầ ự ể ế thu n   l i   cho   phát   tri n   logistics,   phát   tri n   nhà   cung   c p   d ch   vậ ợ ể ể ấ ị ụ logistics và phát tri n c u v  d ch v  logistics nh m  ể ầ ề ị ụ ằ t o d ng nh ngạ ự ữ  

đi u ki n thu n l i nh t, t i  u nh t cho ho t đ ng logistics doanhề ệ ậ ợ ấ ố ư ấ ạ ộ  nghi p th c hi n hi u qu , đ ng th i thúc đ y s  phát tri n ngành d chệ ự ệ ệ ả ồ ờ ẩ ự ể ị  

h  t ng c  s  (gia tăng ch t lạ ầ ơ ở ấ ượng h  t ng c  s , gi m chi phí s  d ngạ ầ ơ ở ả ử ụ  

h  t ng c  s , gia tăng kh  năng k t n i gi a các h  th ng giao thôngạ ầ ơ ở ả ế ố ữ ệ ố  làm c  s  cho phát tri n hình th c v n chuy n đa phơ ở ể ứ ậ ể ương th c, gia tăngứ  các hình th c d ch v  h  t ng c  s , hình thành các Khu t p trungứ ị ụ ạ ầ ơ ở ậ  

Logistics v i h  th ng c  s  v t ch t hi n đ i ); không ch  nh m vàoớ ệ ố ơ ở ậ ấ ệ ạ ỉ ằ  gia tăng tăng s  lố ượng nhà cung c p d ch v  logistics, gia tăng s  lấ ị ụ ố ượ  ng

ngườ ử ụi s  d ng d ch v , tăng t  tr ng c a lĩnh v c này trong GDP… màị ụ ỷ ọ ủ ự  còn bao hàm nh ng v n đ  liên quan đ n m t ch t c a phát tri n ngànhữ ấ ề ế ặ ấ ủ ể  

d ch v  logistics nh  gia tăng s  lị ụ ư ố ượng d ch v  cung  ng, gia tăng ch tị ụ ứ ấ  

lượng d ch v  cung  ng, gia tăng ph m vi cung  ng d ch v , gia tăng sị ụ ứ ạ ứ ị ụ ố 

lượng d ch v  ngị ụ ườ ải s n xu t kinh doanh mu n đấ ố ược cung  ng (thuêứ  ngoài). Đ ng th i, s  phát tri n h  th ng logistics qu c gia còn g n li nồ ờ ự ể ệ ố ố ắ ề  

v i nh ng thay đ i v  th  ch  qu n lý, đi u hành và th c hi n các ho tớ ữ ổ ề ể ế ả ề ự ệ ạ  

đ ng logistics v i m c tiêu t o thu n l i hóa thộ ớ ụ ạ ậ ợ ương m i, gi m chi phí,ạ ả  

th i gian, gi m phi n hà, tăng cờ ả ề ường tính liên k t, s  tin c y… c a toànế ự ậ ủ  

b  h  th ng logistics đ m b o tăng trộ ệ ố ả ả ưởng b n v ng trong tề ữ ương lai.1.3.3. Các tiêu chí đánh giá s  phát tri n logistics c a qu c giaự ể ủ ố

Theo quan đi m c a ể ủ Ngân hàng phát tri n châu Á (ADB)ể , năng l c ự  

c a h  th ng logistics qu c gia đ ủ ệ ố ố ượ c đánh giá d a ự   trên 4 y u t ế ố: hạ 

t ng c  s  logistics, khung th  ch  logistics, ngầ ơ ở ể ế ườ ử ụi s  d ng d ch vị ụ logistics và nhà cung c p d ch v  logistics.  ấ ị ụ

Theo quan đi m c aNgân hàng th  gi i (WB),ể ủ ế ớ   hi u qu  logistics ệ ả  

đ ượ c   đánh   giá   d a   trên ự   ch   s   ỉ ố “năng   l c   logistics”   ự LPI  (Logistics 

performance index) do Ngân hàng th  gi i ti n hành đi u tra, nghiên c uế ớ ế ề ứ  

và   công   b   trong   báo   cáo   mang   tên   “K t   n i   đ   c nh   tranh­   ngànhố ế ố ể ạ  logistics trong n n kinh t  toàn c u”.  ề ế ầ Ch  s  LPI g m r t nhi u tiêu chí:ỉ ố ồ ấ ề  

ch t lấ ượng h  t ng c  s , thu n l i h i quan, năng l c c a nhà cung c pạ ầ ơ ở ậ ợ ả ự ủ ấ  

d ch v , kh  năng truy xu t đ n hàng, đúng h n giao hàng, v n chuy nị ụ ả ấ ơ ạ ậ ể  hàng hóa qu c t  (LPI qu c t ) và r t nhi u tiêu chí c  th  bao g m cố ế ố ế ấ ề ụ ể ồ ả đánh giá đ nh tính và đ nh lị ị ượng liên quan đ n năng l c logistics c a qu cế ự ủ ố  gia (LPI n i đ a). Các tiêu chí độ ị ược đánh giá theo thang đi m t  1 đ n 5ể ừ ế  

ho c t  0% đ n 100%.ặ ừ ế

V i m c tiêu nghiên c u đ  ra, Lu n án đã l a ch n s  d ng cáchớ ụ ứ ề ậ ự ọ ử ụ  

ti p c n trên các y u t  thành ph n c u thành h  th ng logistics c aế ậ ế ố ầ ấ ệ ố ủ  

ADB v i nh ng tiêu chí phù h p c a ch  s  LPI đ  làm sáng t  trình đớ ữ ợ ủ ỉ ố ể ỏ ộ phát tri n các y u t  c u thành h  th ng logistics c a m t qu c gia,ể ế ố ấ ệ ố ủ ộ ố  

nh n di n đi m m nh và đi m y u trong các lĩnh v c.ậ ệ ể ạ ể ế ự

1.4. Các y u t   nh hế ố ả ưởng đ n s  phát tri n logistics qu c giaế ự ể ố

Các y u t   nh hế ố ả ưởng đ n s  phát tri n logistics qu c gia đế ự ể ố ượ  cchia thành 4 nhóm: (i) đi u ki n t  nhiên, v  trí đ a lý; (ii) môi trề ệ ự ị ị ườ  ngchính tr , xã h i, kinh t  vĩ mô; (iii) trình đ  phát tri n c a l c lị ộ ế ộ ể ủ ự ượng s nả  

xu t; (iv) chi n lấ ế ược, chính sách, vai trò c a chính ph ủ ủ

CHƯƠNG 2 ­ TH C TR NG PHÁT TRI N LOGISTICS Ự Ạ Ể Ở 

SINGAPORE, MALAYSIA VÀ THÁI LAN

2.1. Th c tr ng phát tri n logistics   Singaporeự ạ ể ở

2.1.1 M t s  đ c đi m đ a lý, kinh t , xã h i ch  y uộ ố ặ ể ị ế ộ ủ ế

2.1.2 Tình hình phát tri n logistics   Singaporeể ở

V i ch  trớ ủ ương phát tri n Singapore tr  thành Trung tâm trungể ở  chuy n   hàng   hóa   c a   khu   v c   (t   nh ng   năm   1980),   Chính   phể ủ ự ừ ữ ủ Singapore đã s m th c hi n nhi u bi n pháp đ  thúc đ y logistics phátớ ự ệ ề ệ ể ẩ  tri n.ể

Phát tri n, hi n đ i hóa h  t ng c  s v t ch t và h  t ng công ể ệ ạ ạ ầ ơ ở ậ ấ ạ ầ   ngh  thông tin ệ Singapore chú tr ng phát tri n c ng bi n, sân bay, họ ể ả ể ệ 

th ng đố ường b  và các kho bãi hi n đ i b c nh t th  gi i. Song songộ ệ ạ ậ ấ ế ớ  

v i vi c đ u t  phát tri n h  th ng h  t ng c  s v t ch t, Singapore đãớ ệ ầ ư ể ệ ố ạ ầ ơ ở ậ ấ  phát tri n h  th ng h  t ng công ngh  thông tin r t m nh qua vi c th cể ệ ố ạ ầ ệ ấ ạ ệ ự  thi các d  án phát tri n tin h c qu c gia và tri n khai s  d ng 5 hự ể ọ ố ể ử ụ ệ 

th ng m ng liên k t: m ng thố ạ ế ạ ương m i, m ng c ng bi n, m ng tr cạ ạ ả ể ạ ự  tuy n  c ng  Jurong,  m ng  hàng  h i,  m ng  c ng  đ ng  v n  t i   hàngế ả ạ ả ạ ộ ồ ậ ả  không. H  th ng h  t ng c  s  giao thông hi n đ i song hành cùng hệ ố ạ ầ ơ ở ệ ạ ệ 

th ng h  t ng công ngh  thông tin r t m nh là nhân t  quy t đ nh hi uố ạ ầ ệ ấ ạ ố ế ị ệ  

qu  c a Logistics Singapore. Ngu n tài chính r t l n đ  phát tri n hả ủ ồ ấ ớ ể ể ạ 

t ng c  s  đầ ơ ở ược Chính ph  Singapore huy đ ng t  qu  ti t ki m qu củ ộ ừ ỹ ế ệ ố  gia, ngu n đ u t  nồ ầ ư ước ngoài, và v n vay t  h  th ng ngân hàng thố ừ ệ ố ươ  ng

m i.ạ

Thi t l p khung th  ch  thúc đ y s  phát tri n c a logistics và ế ậ ể ế ẩ ự ể ủ  

t o thu n l i hóa th ạ ậ ợ ươ ng m i ạ  Chính ph  Singapore đã ban hành cácủ  chính sách  n đ nh tài chính, ti n t  và t  giá đ  gia tăng ti t ki m và thuổ ị ề ệ ỷ ể ế ệ  hút đ u t  nầ ư ước ngoài; th c thi chính sách  u đãi thu  đ i v i các côngự ư ế ố ớ  

ty v n t i và logistics, mi n thu  v i đ u t  m o hi m, mi n thu  thuậ ả ễ ế ớ ầ ư ạ ể ễ ế  

nh p t  tàu bi n trong 10 năm,  M t đi m đáng chú ý là đ i tậ ừ ể ộ ể ố ượng thụ 

hưởng t  Chính sách  u đãi c a Chính ph  là các công ty logistics m nh,ừ ư ủ ủ ạ  

có quy mô l n, kinh doanh có hi u qu , có cam k t làm ăn lâu dài và phátớ ệ ả ế  tri n m  r ng ­ đi u này cho th y m c tiêu c a Chính ph  nh m hể ở ộ ề ấ ụ ủ ủ ằ ướ  ng

đ n s  phát tri n logistics b n v ng. Chính sách h i quan đế ự ể ề ữ ả ược minh 

b ch hóa v i nh ng quy đ nh rõ ràng, ch t ch  và hi u l c thi hànhạ ớ ữ ị ặ ẽ ệ ự  nhanh chóng. Bên c nh đó, Chính ph  Singapore còn đ c bi t chú tr ngạ ủ ặ ệ ọ  

đ n các chính sách v  giáo d c, đào t o và thu hút nhân tài nế ề ụ ạ ước ngoài

Nhà cung c p d ch v  logistics ấ ị ụ   (LSP) v i s  lớ ố ượng l n, có khớ ả năng   cung   c p   nhi u   lo i   d ch   v theo   ki u   “may   đo”,   tính   chuyênấ ề ạ ị ụ ể  nghi p cao, ch t lệ ấ ượng d ch v  đ m b o và tin c y.ị ụ ả ả ậ C u v  d ch v ầ ề ị ụ   logistics r t l n ấ ớ  có đượ ừc t  xu hướng thuê ngoài d ch v  logistics c aị ụ ủ  các công ty s n xu t kinh doanh n i đ a và m t t  l  l n đ n t  cácả ấ ộ ị ộ ỷ ệ ớ ế ừ  doanh nghi p, các đ i lý nệ ạ ước ngoài

V i h  th ng logistics r t phát tri n, Singapore đã tr  thành Trungớ ệ ố ấ ể ở  tâm logistics s  1 c a th  gi i.Trong 3 l n đánh giá liên ti p t  2007 đ nố ủ ế ớ ầ ế ừ ế  

2012, ch  s  LPI c a Singapore luôn đ ng v  trí cao nh t/nhì th  gi i v iỉ ố ủ ứ ị ấ ế ớ ớ  

h  th ng logistics phát tri n đ ng đ u trên t t c  các lĩnh v c.ệ ố ể ồ ề ấ ả ự

2.2 Th c tr ng phát tri n logistics   Malaysiaự ạ ể ở

2.2.1 M t s  đ c đi m đ a lý, kinh t , xã h i ch  y uộ ố ặ ể ị ế ộ ủ ế

2.2 2. Tình hình phát tri n logistics Malaysiaể

T  nh ng năm 1980, v i chi n lừ ữ ớ ế ược phát tri n hể ướng v  xu tề ấ  

kh u, Malaysia đã nh n th c đẩ ậ ứ ượ ầc t m quan tr ng c a h  th ng phânọ ủ ệ ố  

ph i ít t n kémvà chi n lố ố ế ược phân ph i hi u qu  Trong K  ho ch phátố ệ ả ế ạ  tri n qu c gia l n th  8 (2001­2005), Chính ph  đã ban hành các chínhể ố ầ ứ ủ  sách t o đi u ki n thu n l i và h  tr  cho các 3PL trong và ngoài nạ ề ệ ậ ợ ỗ ợ ướ  c.Năm 2006, Chính ph  Malaysia đã xây d ng chủ ự ương trình phát tri n dàiể  

h n cho riêng ngành d ch v  logistics đ n năm 2020 (trong IMP3), theoạ ị ụ ế  

đó, ngành d ch v  logistics đị ụ ược coi nh  m t ngành đ c l p, gi  vai tròư ộ ộ ậ ữ  chi n lế ược trong phát tri n kinh t  qu c gia. ể ế ố

Đ u t  m nh cho vi c phát tri n h  t ng c  s ầ ư ạ ệ ể ạ ầ ơ ở: (i) h  th ng hệ ố ạ 

t ng giao thông v n t i đầ ậ ả ược đ u t  đ ng b  và toàn di n; (ii) khôngầ ư ồ ộ ệ  

ng ng nâng c p, hi n đ i hóa h  t ng thông tin, vi n thông; (iii) xâyừ ấ ệ ạ ạ ầ ễ  

d ng h  th ng c ng container n i đ a (ICD) v i vai trò là đi m liên k tự ệ ố ả ộ ị ớ ể ế  các lo i hình v n t i; (iv) xây d ng các khu thạ ậ ả ự ương m i t  do (Freeạ ự  Commercial Zone – FCZ) v i vai trò h  tr  các c ng chính tr  thànhớ ỗ ợ ả ở  trung tâm chuy n t i trong khu v c.ể ả ự

Xây d ng và c ng c  th  ch  logistics ự ủ ố ể ế V i s  thay đ i nh n th cớ ự ổ ậ ứ  

v  vai trò c a logistics, Chính ph  Malaysia không ng ng hoàn thi n cácề ủ ủ ừ ệ  chính sách đ  thúc đ y logistics qu c gia phát tri n; chú tr ng thu n l iể ẩ ố ể ọ ậ ợ  hóa các quy trình th  t c h i quan, thông quan; áp d ng công ngh  caoủ ụ ả ụ ệ  vào các khâu qu n lý, giám sát và đi u hành các ho t đ ng logistics; th cả ề ạ ộ ự  thi hàng lo t các chính sách t o môi trạ ạ ường thu n l i đ  thu hút đ u t :ậ ợ ể ầ ư  

h  th ng thu  h p d n, chính sách h  tr  các LSP qu c t  và đ u tệ ố ế ấ ẫ ỗ ợ ố ế ầ ư 

tr c ti p cho các LSP n i đ a.ự ế ộ ị

Phát tri n th  tr ể ị ườ ng logistics thông qua thúc đ y s  phát tri n ẩ ự ể   các LSP và h  tr  công tác giáo d c, đào t o nh m gia tăng l ỗ ợ ụ ạ ằ ượ ng c u ầ  

d ch v  logistics ị ụ Trong giai đo n 1980­2000, logistics Malaysia h u nhạ ầ ư 

ch  ho t đ ng theo mô hình 2PL. Bỉ ạ ộ ước sang th  k  XXI, th  trế ỷ ị ường d chị  

v  logistics 3PL t i Malaysia ngày càng  ụ ạ phát tri n  ể Tr i qua h n m tả ơ ộ  

th p k  (2000 ­ nay), h  th ng logistics 3PL c a Malaysia đã phát tri nậ ỷ ệ ố ủ ể  

 m c đ  t ng đ i v i s  xu t hi n c a hàng lo t các công ty logistics

ở ứ ộ ươ ố ớ ự ấ ệ ủ ạ  3PL, trong đó có nh ng công ty đ t chu n qu c t  Cùng v i các công tyữ ạ ẩ ố ế ớ