Bài giảng Kỹ năng đặt câu hỏi - Trì Thị Minh Thúy

Bài giảng trình bày về Kỹ năng đặt câu hỏi. Nội dung cụ thể của chương này gồm có: Chức năng của câu hỏi, các loại câu hỏi, những điều cần tránh khi đặt câu hỏi,...Mời các bạn cùng tham khảo!

K  NĂNG Đ T CÂU H I Ỹ Ặ Ỏ

Ch c Năng C a Câu H i ứ ủ ỏ

• K  n ng ỹ ă đặt câu h i cung c p m t khung sỏ ấ ộ ườn  theo h  th ng (systematic framework) ệ ố để ‘lèo  lái’ (direct) bu i tham v n.ổ ấ

• Câu h i có th  khích l  ho c ng n c n thân ch  ỏ ể ệ ặ ă ả ủ nói chuy n.ệ

• Câu giúp b t ắ đầu bu i nói chuy n và ti n tri n ổ ệ ế ể cách suông sẻ

• Câu h i giúp m  ra nh ng ỏ ở ữ đề tài m i ớ để bàn 

th oả

• Câu h i giúp ch  ra v n ỏ ỉ ấ đề và làm rõ v n ấ đề

• Câu h i giúp thân ch  khám phá chính b n thân ỏ ủ ả mình

Ch c Năng C a Câu H i ứ ủ ỏ

• Tuy nhiên có m t s  h c gi  không thích dùng ộ ố ọ ả câu h i vì h  cho r ng ai trong chúng ta c ng có ỏ ọ ằ ũ

nh ng kinh nghi m tiêu c c trong quá kh  khi ữ ệ ự ứ

b  tra h i.ị ỏ

Các Lo i Câu H i ạ ỏ

Câu h i  óng ỏ đ :  là lo i câu h i ạ ỏ đư đếa  n câu tr  ả

l i c  th , ng n g n trong vài t  “có” ho c ờ ụ ể ắ ọ ừ ặ

“không” ho c vài t  ặ ừ

Các Lo i Câu H i ạ ỏ

Câu h i  óng ỏ đ : 

• Câu h i  óng thỏ đ ường b t ắ đầu v i nh ng t  “có ớ ữ ừ

ph i”.ả

• TVV dùng câu h i  óng ỏ đ để xác  nh m t  i u gì đị ộ đ ề

ó n i thân ch

• M c  ích c a câu h i  óng là nh m ụ đ ủ ỏ đ ằ để ể ki m tra  thông tin h n la phát hi n thông tin.ơ ệ

Các Lo i Câu H i ạ ỏ

Câu h i  óng ỏ đ :  Thí d  v  câu h i  óng:ụ ề ỏ đ

• Chào em.  Có chuy n gì ph i không em?ệ ả

• Có ph i cô  y l i gây g  n a không?ả ấ ạ ỗ ữ

• Em có nói chuy n rõ ràng v i cô  y ch a?ệ ớ ấ ư

• Em có t c anh  y khi anh  y coi thứ ấ ấ ường em  không?

• Ba m  em l i gây nhau n a?ẹ ạ ữ

• M  em l i la em v  t i  i ch i v  tr ?ẹ ạ ề ộ đ ơ ề ễ

Các Lo i Câu H i ạ ỏ

Câu h i  óng ỏ đ :  

• Ích l i c a lo i câu h i này là giúp t p trung vào ợ ủ ạ ỏ ậ

m t vi c/ i u c  th  ộ ệ đ ề ụ ể

• B t l i:  nh ng nó l i ấ ợ ư ạ đặt trách nhi m vào TVV, ệ

có khuynh hướng d n d t thân ch , và thân ch  ẫ ắ ủ ủ

b   nh hị ả ưởng b i các ý ki n c a TVV, TVV s  ở ế ủ ẽ

r i vào tình tr ng ‘bí’ và không bi t h i gì n a.ơ ạ ế ỏ ữ

• TVV:  Chào Lan, chuy n gì  ã x y ra h  em?ệ đ ả ả

• Lan:  Em l i g p r c r i v i anh Nam.ạ ặ ắ ố ớ

• TVV:  Có ph i em cãi nhau v i Nam?ả ớ

• Lan:  không ph i.  Th t s  r t khó làm vi c v i ả ậ ự ấ ệ ớ anh ta

• TVV:  Nam  i làm không  úng gi  h ?đ đ ờ ả

• Lan:   ó không ph i là v n Đ ả ấ đề.  Anh ta th m chí ậ

i làm s m n a

• TVV:  Có ph i anh ta làm vi c t  quá không?ả ệ ệ

• Lan:  Anh ta làm vi c t t và em không th  chê ệ ố ể trách vi c anh ta làm ệ được

• TVV:  Nam có hòa đồng v i nh ng ngớ ữ ười khác  trong t  c a em không?ổ ủ

• Lan:  Anh ta thích  i v i Nga và h  thđ ớ ọ ường cười  nói v i nhau   m t góc phòng.   i u này làm ớ ở ộ Đ ề

em khó ch u.  Anh ta ph t l  nh ng ngị ớ ờ ữ ười khác , 

ch  không ph i ch  riêng em.ứ ả ỉ

• TVV:  Nh  v y v n ư ậ ấ đề là   ch  em và chúng ta ở ỗ

c n ph i làm vi c v i em, có  úng không?ầ ả ệ ớ đ

• Lan (do d  và ng p ng ng):  Em . . .em … ự ậ ừ

không bi t n a.ế ữ

Các Lo i Câu H i ạ ỏ

Câu h i m : ỏ ở   

• là lo i câu h i ạ ỏ đư đếa  n câu tr  l i dài.  ả ờ

• Lo i câu h i này khích l  thân ch  nói và cung ạ ỏ ệ ủ

c p cho TVV m t lấ ộ ượng thông tin t i  a.ố đ

• Câu h i m  thỏ ở ường đượ đc  ánh giá cao h n câu ơ

h i  óng.ỏ đ

Các Lo i Câu H i ạ ỏ

Câu h i m : ỏ ở   

• Câu h i m  thỏ ở ường b t ắ đầu b ng CÁI GÌ, TH  ằ Ế NÀO/ B NG CÁCH NÀO, T I SAO và CÓ TH Ắ Ạ Ể

• Câu h i “ỏ cái gì” thường đư đếa  n các câu tr  l i ả ờ

v  s  ki n.ề ự ệ

Các Lo i Câu H i ạ ỏ

Câu h i m : ỏ ở   

• Câu h i “ỏ th  nào ế ” thường đư đếa  n các câu tr  ả

l i v  c m xúc và ti n trình.ờ ề ả ế

• Câu h i “ỏ Có thể” là câu h i m  c a t t c  các ỏ ở ủ ấ ả câu h i :  M  mà  óng ỏ ở đ  làm cho thân ch  th y ủ ấ mình có quy n quy t  nhề ế đị

Các Lo i Câu H i ạ ỏ

Câu h i m : ỏ ở   

• Câu h i “ỏ t i sao ạ ” thường đư đếa  n câu tr  l i ả ờ

v  lý do, cách lý gi i v  tình hu ng.  ề ả ề ố

• Tuy nhiên, câu h i “t i sao” thỏ ạ ường làm cho 

thân ch  t  v  b i vì thông thủ ự ệ ở ường là c p trên ấ hay h i c p dỏ ấ ưới “t i sao”.  ạ

• Do  ó, chúng ta có th  thay th  câu h i “t i sao” đ ể ể ỏ ạ

b ng câu h i “ằ ỏ đ ề i u gì làm   . .” “ i u gì  đ ề đư a 

n 

đế  . .”

Các Lo i Câu H i ạ ỏ

Câu h i m : ỏ ở   Thí d  v  câu h i m :ụ ề ỏ ở

• Hôm nay, em mu n chia s  v n ố ẻ ấ đề gì ?

• Em có th  nói cho cô nghe xem chuy n gì  ã ể ệ đ

x y ra? (câu h i m  ả ỏ ở để ắ đầ b t  u bu i nói ổ

chuy n)ệ

• Em c m th y th  nào v  anh  y? (liên quan t i ả ấ ế ề ấ ớ

c m xúc)ả

• T i sao em làm v y? =  i u gì khi n em hành ạ ậ đ ề ế

ng nh  v y?

• TVV:  Chào Lan, chuy n gì  ã x y ra v y em?ệ đ ả ậ

• Lan:  Em l i g p r c r i v i anh Nam.ạ ặ ắ ố ớ

• TVV:  Em có th  k  cho ch  nghe c  th  chuy n ể ể ị ụ ể ệ

gì  ã x y ra?đ ả

• Lan:  Tu n r i, anh Nam kéo Nga ra m t góc ầ ồ ộ

phòng, r i h  nói chuy n cồ ọ ệ ườ đi  ùa vui v  v i ẻ ớ nhau.  Anh ta không để ý gì đến nh ng ữ đồng  nghi p khác  ang làm vi c. Anh ta làm vi c t t ệ đ ệ ệ ố

nh ng l i thi u t  nh  và thi u trách nhi m.ư ạ ế ế ị ế ệ

• TVV:  S  vi c anh Nam nói chuy n riêng v i ự ệ ệ ớ

Nga trong gi  làm vi c làm  nh hờ ệ ả ưởng đến vi c ệ làm chung trong t  c a em.   i u này làm em ổ ủ Đ ề

c ng th ng và b c b i. ă ẳ ự ộ

• Lan:  D ,  úng v y.  Em không th  ch u ạ đ ậ ể ị được  khi th y có nh ng ngấ ữ ười thi u tinh th n trách ế ầ nhi m nh  v y…ệ ư ậ

Nh ng đi u c n tránh  ữ ề ầ

• H i liên t c/tra t nỏ ụ ấ :  Quá nhi u câu h i thề ỏ ường  làm cho thân ch  t  v ủ ự ệ

• Câu h i képỏ :  câu h i có nhi u câu h i trong đó.ỏ ề ỏ

• Câu h i gi ng nh  câu xác đ nhỏ ố ư ị :  “Em không 

nghĩ r ng h c thêm gi  s  ích l i cho em h n?” ằ ọ ờ ẽ ợ ơ Câu h i nh  câu xác đ nh tr  thành v n đ  vì nó ỏ ư ị ở ấ ề mang tính ch t “lèo lái”/ “d n d t” theo ý TVV.ấ ẫ ắ

• Câu h i ‘t i sao”:  ỏ ạ làm cho thân ch , không tho i ủ ả mái, phòng v  vì th y gi ng nh  mình b  ch t v n.ệ ấ ố ư ị ấ ấ