Cùng nắm kiến thức trong chương này thông qua việc tìm hiểu các nội dung sau: Tại sao cần phản hồi cảm xúc, viết phản hồi cảm xúc, cảm thấy thế nào về cảm xúc, cảm xúc có lời và không lời, xác định cảm xúc qua kỹ năng đặt câu hỏi,...
Trang 2Tại sao cần phản hồi cảm
xúc? Mỗi kinh nghiệm chúng ta trải qua, đều có
Trang 3Tại sao cần phản hồi cảm
xúc? Bên dưới hành vi và lời nói của thân chủ
là cảm xúc
Mục đích của việc phản hồi cảm xúc là làm cho những cảm xúc ẩn tàng, và đôi khi bị che đậy, được rõ ràng với thân chủ
Trang 4Tại sao cần phản hồi cảm
xúc? Hầu hết thân chủ có những cảm xúc lẫn
lộn và mâu thuẫn nhau đối với nhưng
biến cố quan trọng và đối với người khác
Trang 5Tại sao cần phản hồi cảm
xúc? Giúp TVV và thân chủ trở về với kinh
nghiệm cơ bản, với mục tiêu và cảm xúc, bởi vì thông thường buổi tham vấn hay vấn đàm thường nghiêng về lý trí
Trang 6Viết phản hồi cảm xúc
TC: “Hiện giờ, em cảm thấy chán quá
Em vừa bị đuổi ra khỏi lớp Bây giờ em không biết phải làm gì nữa Giá như
thầy Minh đối xử tốt và công bằng với
em thì em đã không bị đuổi rồi Thầy ấy thực sự ghét em và không công bằng
với em Có lẽ em cũng chưa cố gắng
đủ Em không biết sẽ phải làm gì đây!”
Trang 7 Hãy viết phần phản hồi nội dung của thân chủ:
Viết phần phản hồi cảm xúc:
Cảm xúc mà thân chủ bộc lộ rõ ràng:
Cảm xúc ẩn ngầm:
Trang 8Trong trường hợp này, TVV có thể
phản hồi: “Em cảm thấy chán nản
và bối rối và dường như có phần tức giận nữa.”
Trang 9Tại sao cần phản hồi cảm
Trang 10Tại sao cần phản hồi cảm
Trang 11Cảm Xúc gì?
Hãy liệt kê ra những từ diễn tả cảm
xúc mà bạn biết.
Trang 12Cảm Xúc gì?
Có 4 cảm xúc căn bản:
BUỒN, GIẬN, VUI, SỢ
Thất tình: HỈ (mừng), NỘ (giận), ÁI (thương), Ố (ghét), AI (buồn), CỤ
(Sợ), DỤC (muốn).
Trang 13Cảm thấy thế nào về cảm xúc?
Bạn có cảm thấy thoải mái để diễn tả cảm xúc của mình không?
Trang 15 Những cảm xúc không diễn tả thành lời
có thể thấy được qua việc quan sát sự chuyển động của cơ thể
Những dấu chỉ (cue) của cảm xúc có lời
và không lời có thể mâu thuẫn với nhau
Trang 17Cần lưu ý
Cảm xúc cơ bản mà chúng ta dành cho cha mẹ, gia đình, bạn hữu là
tình thương yêu và sự quan tâm
Đây là cảm xúc sâu xa nhất trong
mỗi con người/ cá nhân
Trang 19Cần lưu ý
Nhiệm vụ chung của TVV là giúp
thân chủ phân loại những cảm xúc lẫn lộn này
Nhiều người muốn một cách giải
quyết đơn giản và muốn chạy trốn không những cảm xúc phức tạp hỗn hợp này
Trang 20Cần lưu ý
Có những lúc TVV phải khám phá và đoán cảm xúc của thân chủ, nhất là khi cảm xúc thân chủ nói ra không ăn khơp với hành vi không lời của thân chủ
Ví dụ như thân chủ nói rằng yêu
thương và quan tâm đến cha mẹ
nhưng thân chủ nắm chặt bàn tay
trong khi nói điều đó.
Trang 21Cần lưu ý
TVV không nhất thiết phản hồi mỗi cảm xúc của thân chủ hoặc mỗi điều bất nhất quan sát được
Phản hồi cảm xúc phải đúng lúc và đáp ứng được nhu cầu của từng cá nhân.
Đôi khi cách tốt nhất là để ý về cảm xúc đó và đưa ra nhận xét sau đó.
Trang 22Cảm xúc có lời và không lời
Khi thân chủ nói “tôi cảm thấy buồn” “vui”,
“ảm đạm buồn rầu” (gloomy) và hỗ trợ
cho câu nói này bằng hành vi không lời
thích hợp, điều này thật dễ cho việc xác định cảm xúc của thân chủ
Trang 23Cảm xúc có lời và không lời
Tuy nhiên, nhiều thân chủ bày tỏ những thông điệp không rõ ràng vì họ không
chắc họ cảm thấy thế nào về con người
và tình huống
Trong những trường hợp như vậy, TVV cần phải xác định và đặt tên cho cho
những cảm xúc ‘ẩn ngầm’
Với kỹ năng lắng nghe tốt TVV có thể
giúp thân chủ đặt tên cho cảm xúc của mình
Trang 24Xác định cảm xúc qua kỹ
năng đặt câu hỏi
Kỹ năng hiển nhiên nhất để xác định cảm xúc của thân chủ là dùng câu hỏi mở:
“Em cảm thấy thế nào về điều đó?”
“Em cảm thấy thế nào khi nghĩ về ba
mẹ?”
“Khi nói về những mất mát đó, cảm xúc nào dâng lên trong em?”
Trang 25Xác định cảm xúc qua kỹ năng đặt câu hỏi
Hoặc có thể dùng câu hỏi đóng với những thân chủ ít nói:
“Điều đó có làm em thấy tổn thương không?”
“Em có cảm thấy tức giận họ không?”
Trang 26Các bước giúp phản hồi cảm xúc
Gọi tên TC – “Dường như”, “nghe có vẻ”,
“trông có vẻ”, v.v
Gọi tên cảm xúc của TC: “Lan, nghe có
vẻ như hôm nay em đang xuống tinh
thần.”
Kết hợp với phản hồi nội dung cách
ngắn gọn: “Lan, nghe có vẻ như hôm
nay em đang xuống tinh thần bởi vì mẹ
em không cho em đi cắm trại.”
Kiểm tra phản hồi: “Có đúng vậy không
em?”