Tóm tắt luận văn Thạc sỹ Luật học: Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước pháp quyền, những quan điểm cơ bản và giá trị kế thừa trong xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam hiện nay
Trang 1PHÂN M ĐÂÙ Ở ̀
Th nh t, ứ ấ Ngh quy t Đ i h i Đ ng toàn qu c l n th IX kh ngị ế ạ ộ ả ố ầ ứ ẳ
đ nh nhi m v c a Nhà nị ệ ụ ủ ước Vi t Nam là “Xây d ng nhà nệ ự ước pháp quy n xã h i ch nghĩa dề ộ ủ ướ ựi s lãnh đ o c a Đ ng C ng s n” [21,ạ ủ ả ộ ả tr.131]. Ngh quy t Đ i h i Đ ng toàn qu c l n th XI ti p t c kh ngị ế ạ ộ ả ố ầ ứ ế ụ ẳ
đ nh yêu c u xây d ng nhà nị ầ ự ước pháp quy n xã h i ch nghĩa. Nhi mề ộ ủ ệ
v này đụ ược th ch hóa trong kho n 1, đi u 2 Hi n pháp năm 2013 v iể ế ả ề ế ớ quy đ nh: “ị Nhà nước C ng hòa xã h i ch nghĩa Vi t Nam là nhà nộ ộ ủ ệ ướ cpháp quy n xã h i ch nghĩa c a Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhânề ộ ủ ủ dân…”.
Th hai, ứ trong Cương lĩnh xây d ng đ t nự ấ ước trong th i k quá đờ ỳ ộ lên ch nghĩa xã h iủ ộ t i Đ i h i Đ ng XIạ ạ ộ ả (b sung, phát tri n nămổ ể 2011), Đ ng C ng s n Vi t Nam tiêp tuc kh ng đ nh: “Đ ng l y chả ộ ả ệ ́ ̣ ẳ ị ả ấ ủ nghĩa Mác Lênin và t tư ưởng H Chí Minh làm n n t ng t tồ ề ả ư ưởng, kim
ch nam cho hành đ ng” [20, tr.88]. ỉ ộ
Th ba, ứ v i ch ng đớ ặ ường gân 30 năm đ i m i, cung v i qua trinh̀ ổ ớ ̀ ớ ́ ̀ hôi nhâp quôc tê va xây d ng nhà ṇ ̣ ́ ́ ̀ ự ước pháp quy n, nhà nề ước Vi t Namệ
đã đ t đạ ược nhi u thành t u song s phát tri n c a n n kinh t thề ự ự ể ủ ề ế ị
trường cùng nh ng thay đ i m nh m v quan h kinh t , trình đ c aữ ổ ạ ẽ ề ệ ế ộ ủ
l c lự ượng s n xu t t thân nó đang đ t ra nh ng đòi h i khách quanả ấ ự ặ ữ ỏ
bu c nhà nộ ước ph i có s thay đ i phù h p đê phat triên. ả ự ổ ợ ̉ ́ ̉
Th t , ứ ư Hi n pháp năm 2013 đế ược Qu c h i thông qua vào ngàyố ộ 28/11/2013. B n Hi n pháp này có hi u l c thi hành vào ngày 01/1/2014.ả ế ệ ự
Do vây viêc nghiên c u các quan đi m c b n c a Ch t ch H Chị́ ̣ ứ ể ơ ả ủ ủ ị ồ Minh v nhà nề ước pháp quy n s có ý nghĩa th c ti n cho quá trìnhề ẽ ự ễ hoàn thi n h th ng pháp lu t đ tri n khai và t ch c th c hi n b nệ ệ ố ậ ể ể ổ ứ ự ệ ả
Trang 2+ Khái quát giá tr khoa h c c a các công trình nghiên c u có liênị ọ ủ ứ quan đ n lu n án. Trên c s đánh giá các k t qu nghiên c u, luân ańế ậ ơ ở ế ả ứ ̣ xac đinh cac vân đê ti p t c k th a, phát tri n khi nghiên c u t t́ ̣ ́ ́ ̀ ế ụ ế ừ ể ứ ư ưở ngnha ǹ ươc phap quyên Hô Chi Minh đăt trong b i c nh tri n khai, th ć ́ ̀ ̀ ́ ̣ ố ả ể ự
2.2. Nhiêm vu nghiên c ụ ̣ ứ
T tư ưởng H Chí Minh v nhà nồ ề ước pháp quy n co pham viề ́ ̣ nghiên c u rông v i nhiêu goc đô tiêp cân. Dứ ̣ ớ ̀ ́ ̣ ́ ̣ ươi goc đô tiêp cân cua luât́ ́ ̣ ́ ̣ ̉ ̣ hoc va trên c s tông kêt nh ng giá tr c b n trong t ṭ ̀ ơ ở ̉ ́ ữ ị ơ ả ư ưởng nhân lo iạ
v nhà nề ước pháp quy n, luân an co nhiêm vu nghiên c u đê lam ro h nề ̣ ́ ́ ̣ ̣ ứ ̉ ̀ ̃ ơ
m t s v n đ c b n trong t tộ ố ấ ề ơ ả ư ưởng H Chí Minh v nhà nồ ề ước pháp quy n nh : C s hinh thanh t tề ư ơ ở ̀ ̀ ư ưởng Hô Chi Minh vê nha ǹ ́ ̀ ̀ ươc phaṕ ́ quyên; Nh ng quan đi m c ban trong t t̀ ữ ể ơ ̉ ư ưởng Hô Chi Minh vê nhà ́ ̀ ̀
nươc phap quyên; Nguyên tăc va ph́ ́ ̀ ́ ̀ ương phap nghiên c u quan đi m Hố ứ ể ̀ Chi Minh vê nha ń ̀ ̀ ươc phap quyên; Xây d ng môt sô khai niêm c ban có ́ ̀ ự ̣ ́ ́ ̣ ơ ̉ ́ liên quan đên luân an nh : Nha ń ̣ ́ ư ̀ ươc phap quyên, t t́ ́ ̀ ư ưởng Hô Chi Minh̀ ́
vê nha ǹ ̀ ươc phap quyên; Đê xuât, luân giai va nêu các ki n ngh c th́ ́ ̀ ̀ ́ ̣ ̉ ̀ ế ị ụ ể trong vi c kê th a quan đi m Hô Chi Minh vê nha nệ ́ ừ ể ̀ ́ ̀ ̀ ươc phap quyên đế ́ ̀ ̉ hoan thiên hê thông phap luât trong môt sô linh v c: Bao vê quy n coǹ ̣ ̣ ́ ́ ̣ ̣ ́ ̃ ự ̉ ̣ ề
người; xây d ng hi n pháp và pháp lu t; tô ch c va kiêm soat quyên l cự ế ậ ̉ ứ ̀ ̉ ́ ̀ ự nhà nước; gi i quy t m i quan h gi a pháp lu t và đ o đ c đê tri nả ế ố ệ ữ ậ ạ ứ ̉ ể khai, th c hi n Hiên phap năm 2013. ự ệ ́ ́
3. Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c uạ ứ
+ Đ i tố ượng nghiên c u c a lu n án: ứ ủ ậ
Luân an không nghiên c u t ṭ ́ ư ư ưở́ ng Hô Chi Minh noi chung ma t p̀ ́ ́ ̀ậ trung nghiên c u 2 v n đ c ban: 1/Nh ng quan điêm c ban trong tứ ầ ề ơ ̉ ữ ̉ ơ ̉ ư
tưởng Hô Chi Minh vê nha ǹ ́ ̀ ̀ ươc phap quyên; 2/Các gia tri kê th a tronǵ ́ ̀ ́ ̣ ́ ừ
t tư ưởng nha ǹ ươc phap quyên đ́ ́ ̀ ược thê hiên thông qua l i noi, ban văn̉ ̣ ờ ́ ̉
va hoat đông th c tiên cua Chu tich Hô Chi Minh. ̀ ̣ ̣ ự ̃ ̉ ̉ ̣ ̀ ́
Luân an tâp trung phân tich t ṭ ́ ̣ ́ ư ưởng nha ǹ ươc phap quyên Hô Chí ́ ̀ ̀ ́ Minh nh ng vân đê trong tâm nh : Bao vê quy n con ngở ữ ́ ̀ ̣ ư ̉ ̣ ề ười; xây d ngự
Hi n pháp và pháp lu t; tô ch c va kiêm soat quyên l c nhà nế ậ ̉ ứ ̀ ̉ ́ ̀ ự ước; gi iả quy t m i quan h gi a pháp lu t và đ o đ c.ế ố ệ ữ ậ ạ ứ
Trang 3+ Pham vi nghiên c u cua luân an: ̣ ứ ̉ ̣ ́
Do thuôc chuyên nganh Ly luân va lich s nha ṇ ̀ ́ ̣ ̀ ̣ ử ̀ ươc va phap luât́ ̀ ́ ̣ nên luân an tâp trung nghiên c u nh ng vân đê li luân c ban liên quaṇ ́ ̣ ứ ữ ́ ̀ ́ ̣ ơ ̉ đên qua trinh hinh thanh, phat triên va nh ng quan điêm c ban trong t́ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ̉ ̀ ữ ̉ ơ ̉ ư
tưởng H Chí Minh v nhà nồ ề ước pháp quy n. Trong viêc kê th a cacề ̣ ́ ừ ́ quan điêm cua Chu tich Hô Chi Minh đê xây d ng nha n̉ ̉ ̉ ̣ ̀ ́ ̉ ự ̀ ươc phap quyêń ́ ̀ Viêt Nam hiên nay, luân an chi đăt vân đê nghiên c u găn v i bôi canḥ ̣ ̣ ́ ̉ ̣ ́ ̀ ứ ́ ớ ́ ̉ triên khai va th c hiên Hiên phap năm 2013;̉ ̀ ự ̣ ́ ́
Vê th i gian: luân an tâp trung nghiên c u nh ng biêu hiên c baǹ ờ ̣ ́ ̣ ứ ữ ̉ ̣ ơ ̉ trong t tư ưởng H Chí Minh v nhà nồ ề ước pháp quy n hai giai đo n:ề ở ạ giai đoan tṛ ước khi giành được chính quy n năm 1945 va giai đo n tề ̀ ạ ừ năm 1945 đ n nay;ế
Vê nôi dung: Do t t̀ ̣ ư ưởng Hô Chi Minh vê nha ǹ ́ ̀ ̀ ươc phap quyên có ́ ̀ ́ nôi dung nghiên c u rông, liên quan đên nhiêu vân đê nên tac gia luân aṇ ứ ̣ ́ ̀ ́ ̀ ́ ̉ ̣ ́
gi i han pham vi nghiên c u nh ng vân đê c ban, gôm: quyên conớ ̣ ̣ ư ở́ ữ ́ ̀ ơ ̉ ̀ ̀
ngươi; kiêm soat quyên l c nha ǹ ̉ ́ ̀ ự ̀ ươc; trach nhiêm nha ń ́ ̣ ̀ ươc; vai tro cuá ̀ ̉ Hiên phap va phap luât; chu quyên nhân dân.́ ́ ̀ ́ ̣ ̉ ̀
Đôi v i viêc kê th a nh ng gia tri c ban trong t t́ ớ ̣ ́ ừ ữ ́ ̣ ơ ̉ ư ưởng Hô Chì ́ Minh vê nha ǹ ̀ ươc phap quyên, luân an nghiên c u tâp trung giai quyêt 2́ ́ ̀ ̣ ́ ứ ̣ ̉ ́ vân đê: 1/Quan điêm c ban cua Đang Công san Viêt Nam trong vi c ḱ ̀ ̉ ơ ̉ ̉ ̉ ̣ ̉ ̣ ệ ế
th a quan đi m H Chí Minh v nhà nừ ể ồ ề ước pháp quy n; 2/Cac đê xuât cuề ́ ̀ ́ ̣ thê đ kê th a quan đi m c a Ch t ch Hô Chi Minh vê nha n̉ ể ́ ừ ể ủ ủ ị ̀ ́ ̀ ̀ ươc phaṕ ́ quyên trong triên khai th c hiên Hiên phap năm 2013.̀ ̉ ự ̣ ́ ́
4. Phương phap luân va ph́ ̣ ̀ ương phap nghiên c ú ứ
4.1. Phương phap luâń ̣
Luân an đ̣ ́ ược th c hi n trên c s nh ng nguyên ly c ban c aự ệ ơ ở ữ ́ ơ ̉ ủ
Ch nghĩa Mác – Lênin, t tủ ư ưởng H Chí Minh va quan đi m c a Đ ngồ ̀ ể ủ ả
C ng s n Vi t Nam vê nha nộ ả ệ ̀ ̀ ươc phap quyên;́ ́ ̀
Luân an tiêp cân nghiên c u t ṭ ́ ́ ̣ ư ư ưở́ ng Hô Chi Minh vê nha ǹ ́ ̀ ̀ ươ ćphap quyên d́ ̀ ươi goc đô luât hoc cung nh cac quan điêm khoa hoc phaṕ ́ ̣ ̣ ̣ ̃ ư ́ ̉ ̣ ́
li hiên đai vê nha ń ̣ ̣ ̀ ̀ ươc phap quyên. Lu n án đ́ ́ ̀ ậ ược th c hi n trên c sự ệ ơ ở
ti p thu có ch n l c các lí thuy t v nhà nế ọ ọ ế ề ước pháp quy n trên th gi i;ề ế ớ
lí thuy t và các mô hình t ch c và ho t đ ng c a Nhà nế ổ ứ ạ ộ ủ ước pháp quy nề XHCN Vi t Nam; li thuyêt phap luât t nhiên va phap luât th c ch ng.ệ ́ ́ ́ ̣ ự ̀ ́ ̣ ự ứ
4.2. Phương phap nghiên c ú ứ
D a trên phự ương phap luân duy vât biên ch ng va duy vât lich ś ̣ ̣ ̣ ứ ̀ ̣ ̣ ử cua triêt hoc Mac Lênin, bên canh cac ph̉ ́ ̣ ́ ̣ ́ ương pháp truyên thông trong̀ ́ nghiên c u khoa hoc nh phứ ̣ ư ương pháp phân tích s ki n, phự ệ ương pháp
lu t h c so sánh, phậ ọ ương phap hê thông ́ ̣ ́ luân an con s dung môt sộ ́ ̀ ử ̣ ̣ ́
phương phap nghiên c u cu th nh ṕ ứ ̣ ể ư h ng phap phân tich, tông h p;ươ ́ ́ ̉ ợ nghiên c u t liêu, s kiên lich s ; pư ứ ̣ ự ̣ ̣ ử hương phap biên ch ng; ph́ ̣ ứ ương phaṕ
hê thông, so sanh;̣ ́ ́ phương phap kêt h p li luân v i th c tiên ́ ́ ợ ́ ̣ ớ ự ̃
Trang 45. Điêm m i cua luân an̉ ớ ̉ ̣ ́
M c dù có nhi u công trình nghiên c u sâu săc, gia tri v t tặ ề ứ ́ ́ ̣ ề ư ưở ng
H Chí Minh trong lĩnh v c nhà nồ ự ước, pháp lu t cũng nh các công trìnhậ ư nghiên c u trong các lĩnh v c v lý lu n v nhà nứ ự ề ậ ề ước pháp quy n, tề ổ
ch c b máy nhà nứ ộ ước song tinh đên th i điêm hiên nay ch a co cônǵ ́ ờ ̉ ̣ ư ́ trinh câp luân an tiên si ̀ ở ́ ̣ ́ ́ ̃tiêp cân d́ ̣ ươi goc đô khoa hoc phap li naó ́ ̣ ̣ ́ ́ ̀ nghiên c u tr c tiêp vê t tứ ự ́ ̀ ư ưởng nha ǹ ươc phap quyên Hô Chi Minh vá ́ ̀ ̀ ́ ̀ viêc k th a quan đi m cua Ng̣ ế ừ ể ̉ ươi trong xây d ng nha ǹ ự ̀ ươc phap quyêń ́ ̀ Viêt Nam sau Hiên phap năm 2013.̣ ́ ́
V m t lí lu n, lu n án hề ặ ậ ậ ướng t i vi c nghiên c u các n i dungớ ệ ứ ộ sau:
+ Lu n án ti p t c làm rõ khái ni m nha nậ ế ụ ệ ̀ ươc phap quyên, t́ ́ ̀ ư
tưởng H Chí Minh v nhà nồ ề ước pháp quy n. Xác đ nh các y u t c uề ị ế ố ấ thành trong t tư ưởng nhà nước pháp quy n H Chí Minh, m i quan hề ồ ố ệ
gi a các y u t c u thành và v trí c a t tữ ế ố ấ ị ủ ư ưởng nhà nước pháp quy nề
H Chí Minh đ i v i quá trình xây d ng nhà nồ ố ớ ự ước pháp quy n Vi tề ệ Nam;
+ Phân tich s kê th a t t́ ự ́ ư ư ưở̀ ng nha ǹ ươc pháp quy n c a Ch t ch́ ề ủ ủ ị
H Chí Minh trong tô ch c bô may nha nồ ̉ ứ ̣ ́ ̀ ươc, xây d ng pháp lu t th́ ự ậ ể
hi n trong các b n Hi n pháp Vi t Nam. ệ ả ế ệ
+ Đ xu t và lu n ch ng các quan đi m, gi i pháp, yêu c u trongề ấ ậ ứ ể ả ầ
vi c v n d ng t tệ ậ ụ ư ưởng H Chí Minh v nhà nồ ề ước pháp quy n trongề
vi c xây d ng nhà nệ ự ước pháp quy n Vi t Nam sau Hi n pháp năm 2013;ề ệ ế
V m t th c ti n: ề ặ ự ễ
Luân an ḥ ́ ương t i đê xuât quan điêm tiêp cân đê gi i quy t m t ś ớ ̀ ́ ̉ ́ ̣ ̉ ả ế ộ ố
v n đ c th trong hoan thiên phap luât liên quan tr c tiêp t i nôi dungấ ề ụ ể ̀ ̣ ́ ̣ ự ́ ớ ̣ nghiên c u cua luân an nh viêc th c hiên cac qui đinh cua Hiên phapứ ̉ ̣ ́ ư ̣ ự ̣ ́ ̣ ̉ ́ ́ năm 2013 vê quyên con ng̀ ̀ ươ ổi; t ch c và kiêm soat quyên l c nha ǹ ứ ̉ ́ ̀ ự ̀ ươ c;́chu quyên Nhân dân; c chê bao vê Hiên phap; th c hiên phap luât; môỉ ̀ ơ ́ ̉ ̣ ́ ́ ự ̣ ́ ̣ ́ quan hê gi a phap luât va đao đ c.̣ ữ ́ ̣ ̀ ̣ ứ
6. Ý nghĩa khoa hoc và th c ti n c a lu n áṇ ự ễ ủ ậ
Y nghia khoa hoc cua luân an thê hiên 5 nôi dung sau:́ ̃ ̣ ̉ ̣ ́ ̉ ̣ ở ̣
Th nhât, ứ ́ luân an la công trinh nghiên c u co tinh hê thông va tiêp̣ ́ ̀ ̀ ứ ́ ́ ̣ ́ ̀ ́ cân ḍ ươi goc đô khoa hoc phap li trong nghiên c u t t́ ́ ̣ ̣ ́ ́ ứ ư ưởng Hô Chì ́ Minh vê nha ǹ ̀ ươc phap quyên;́ ́ ̀
Th hai, ứ luân an đa hê thông hoa va tông kêt kêt qua nghiên c u cuạ ́ ̃ ̣ ́ ́ ̀ ̉ ́ ́ ̉ ứ ̉ cac công trinh nghiên c u tŕ ̀ ứ ươc đo vê nha ń ́ ̀ ̀ ươc phap quyên nói chung, t́ ́ ̀ ư
tưởng Hô Chi Minh vê nha ǹ ́ ̀ ̀ ươc phap quyên nói riêng; ́ ́ ̀
Th ba, ứ luân an xây d ng khai niêm t ṭ ́ ự ́ ̣ ư ưởng Hô Chi Minh vê nhà ́ ̀ ̀
nươc phap quyên; xac đinh cac ph́ ́ ̀ ́ ̣ ́ ương phap nghiên c u đăc thu va cać ứ ̣ ̀ ̀ ́ nguyên tăc cân tuân thu trong viêc kê th a cac quan điêm cua Chu tich Hố ̀ ̉ ̣ ́ ừ ́ ̉ ̉ ̉ ̣ ̀ Chi Minh vê nha ń ̀ ̀ ươc phap quyên; ́ ́ ̀
Trang 5Th t , ứ ư lu n án kiên nghi đê hoan thiên phap luât trong tô ch c vaậ ́ ̣ ̉ ̀ ̣ ́ ̣ ̉ ứ ̀
th c hiên Hiên phap năm 2013 cac linh v c cu thê thuôc đôi tự ̣ ́ ́ ở ́ ̃ ự ̣ ̉ ̣ ́ ượ ngnghiên c u. ứ
Th năm, ứ luân an la công trinh nghiên c u đôc lâp co thê tham khao,̣ ́ ̀ ̀ ứ ̣ ̣ ́ ̉ ̉
s dung trong nghiên c u, giang day đôi v i cac vân đê liên quan đên vânử ̣ ứ ̉ ̣ ́ ớ ́ ́ ̀ ́ ̣ dung va kê th a t ṭ ̀ ́ ư ư ưở̀ ng nha ǹ ươc phap quyên Hô Chi Minh. ́ ́ ̀ ̀ ́
Y nghia th c tiên cua luân an. ́ ̃ ự ̃ ̉ ̣ ́
Luân an co 3 y nghia c ban:̣ ́ ́ ́ ̃ ơ ̉
Th nhât, ứ ́ trên c s phân tich cac gia tri c ban cua nha nơ ở ́ ́ ́ ̣ ơ ̉ ̉ ̀ ươc phaṕ ́ quyên, luân an ch ng minh s hiên h u cua t t̀ ̣ ́ ứ ự ̣ ữ ̉ ư ưởng nha ǹ ươc phaṕ ́ quyên Hô Chi Minh. ̀ ̀ ́
Th hai, ứ luân an ch ng minh viêc kê th a t ṭ ́ ứ ̣ ́ ư ư ưở̀ ng cua Chu tich Hổ ̉ ̣ ̀ Chi Minh vê nha ń ̀ ̀ ươc phap quyên la yêu câu tât yêu đê phat triên đât́ ́ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ̉ ́ ̉ ́
nươc; ́
Th ba, ứ k t qu nghiên c u, phân tích, so sánh, t ng h p và nh ngế ả ứ ổ ợ ữ
đ xu t ki n ngh c a lu n án có th đề ấ ế ị ủ ậ ể ược dùng đ tham kh o, b sung,ể ả ổ
s a đ i đ i v i các quy đ nh pháp lý liên quan đ n vi c hoàn thi n hử ổ ố ớ ị ế ệ ệ ệ
th ng pháp lu t đ tri n khai hi u qu Hi n pháp năm 2013 m t số ậ ể ể ệ ả ế ở ộ ố lĩnh v c nh : quy n con ngự ư ề ười; t ch c và ki m soát quy n l c nhàổ ứ ể ề ự
nước; chu quyên Nhân dân; c chê bao vê Hiên phap; th c hiên phap luât;̉ ̀ ơ ́ ̉ ̣ ́ ́ ự ̣ ́ ̣ môi quan hê gi a phap luât va đao đ c.́ ̣ ữ ́ ̣ ̀ ̣ ứ
7. C s lí thuy t c a đ tàiơ ở ế ủ ề
* Câu h i nghiên c uỏ ứ
Trên c s các m c tiêu nghiên c u, tác gi lu n án xác đ nh m tơ ở ụ ứ ả ậ ị ộ
s ố câu h i nghiên c u c b n làm n n t ng cho quá trình nghiên c u lu nỏ ứ ơ ả ề ả ứ ậ
án nh : ư H c thuy t nhà nọ ế ước pháp quy n co nh ng giá tr và nh ngề ́ ữ ị ữ thu c tính c b n nao? T tộ ơ ả ̀ ư ưởng nha ǹ ươc phap quyên cua Chu tich Hố ́ ̀ ̉ ̉ ̣ ̀ Chi Minh co quan hê nh thê nao v i hoc thuyêt nha ń ́ ̣ ư ́ ̀ ớ ̣ ́ ̀ ươc phap quyên?́ ́ ̀
Hiêu thê nao vê t t̉ ́ ̀ ̀ ư ưởng nha ǹ ươc phap quyên cua Chu tich Hố ́ ̀ ̉ ̉ ̣ ̀ Chi Minh? T t́ ư ưởng nha ǹ ươc phap quyên cua Chu tich Hô Chi Minh có ́ ̀ ̉ ̉ ̣ ̀ ́ ́
nh ng bô ph n c u thành nao?ữ ̣ ậ ấ ̀
Cân ap dung nh ng nguyên tăc nao khi nghiên c u, kê th a va phat̀ ́ ̣ ữ ́ ̀ ứ ́ ừ ̀ ́ triên t t̉ ư ưởng nha ǹ ươc phap quyên cua Chu tich Hô Chi Minh và t́ ́ ̀ ̉ ̉ ̣ ̀ ́ ại sao
ph i v n d ng sáng t o t t ng H Chí Minh v nhà n c phap ả ậ ụ ạ ư ưở ồ ề ướ ́ quy n.ề
Co nh ng đê xuât nao trong vi c v n d ng va kê th a t t́ ữ ̀ ́ ̀ ệ ậ ụ ̀ ́ ư ư ưở̀ ng H Chíồ Minh vê ̀nha n c pháp quy n trong tô ch c th c hiên Hiên phap năm̀ ướ ề ̉ ứ ự ̣ ́ ́ 2013?
* Các gi thuy t nghiên c u ả ế ứ
Trên c s nghiên c u nh ng v n đ c b n v nhà nơ ở ứ ữ ấ ề ơ ả ề ước pháp quy n và nghiên c u h th ng t tề ứ ệ ố ư ưởng H Chí Minh v nhà nồ ề ước pháp quy n, tác ề gi lu n án c g ng phân tích và lu n c cho m t s giả ậ ố ắ ậ ứ ộ ố ả thuy t nghiên c u sau:ế ứ
Trang 6Th nh t: ứ ấ T tư ưởng H Chí Minh v nhà nồ ề ước pháp quy n là t ngề ổ
th nh ng quan đi m toàn di n và sâu s c c a Ngể ữ ể ệ ắ ủ ườ ềi v nhà nước, về pháp lu t, v con ngậ ề ười mà xét v b n ch t đó là t tề ả ấ ư ưởng vê môt nhà ̣ ̀
nươc đu năng l c đê đam bao quyên đ c l p dân t c, quyên t do chó ̉ ự ̉ ̉ ̉ ̀ ộ ậ ộ ̀ ự Nhân dân và h nh phúc cho con ngạ ươi.̀
Th hai: ứ T tư ưởng H Chí Minh v nhà nồ ề ước pháp quy n là sề ự
th hi n t tể ệ ư ưởng pháp quy n t nhiên mà giá tr c t lõi đó là pháp lu tề ự ị ố ậ phai h p v i long dân va le công băng. Phap luât ph i đ s c m nh đ̉ ợ ớ ̀ ̀ ̃ ̀ ́ ̣ ả ủ ứ ạ ể
th c hi n trách nhi m b o v quy n t nhiên c a con ngự ệ ệ ả ệ ề ự ủ ười và là công
c đ ki m soát quy n l c nhà nụ ể ể ề ự ước;
Th ba: ứ Kê th a va v n d ng t t́ ừ ̀ ậ ụ ư ưởng H Chí Minh v nhà nồ ề ướ cpháp quy n là yêu c u b t bu c đê xây d ng thành công nhà nề ầ ắ ộ ̉ ự ước pháp quy n XHCN Vi t Nam song đây không phai la s sao chep may moc maề ệ ̉ ̀ ự ́ ́ ́ ̀
la qua trinh hoc tâp quan điêm, nguyên tăc, phong cach, nhân cach Hô Chì ́ ̀ ̣ ̣ ̉ ́ ́ ́ ̀ ́ Minh
8. C u trúc luân ańấ ̣
Ngoai phân m đâu, kêt luân va danh muc tai liêu tham khao, Luâǹ ̀ ở ̀ ́ ̣ ̀ ̣ ̀ ̣ ̉ ̣
an đ́ ược kêt câu thanh 4 ch́ ́ ̀ ương:
Chương 1: Tông quan tinh hinh nghiên c u.̉ ̀ ̀ ứ
Chương 2: Nh ng v n đ lí lu n c b n v nhà nữ ấ ề ậ ơ ả ề ước pháp quy n,ề quá trình hình thành và phát tri n t tể ư ưởng H Chí Minh v nhà nồ ề ướ cpháp quy n.ề
Chương 3: Nh ng n i dung c ban trong t tữ ộ ơ ̉ ư ưởng Hô Chi Minh về ́ ̀ nha ǹ ươc phap quyên.́ ́ ̀
Chương 4: K th a t tế ừ ư ưởng c a Ch t ch Hô Chi Minh vê ủ ủ ị ̀ ́ ̀nhà
n c phap quyên trong xây d ng nha n c phap quyên Viêt Nam hiên nay.ướ ́ ̀ ự ̀ ướ ́ ̀ ̣ ̣
CHƯƠNG ITÔNG QUAN TINH HINH NGHIÊN C Ủ ̀ ̀ Ứ1.1 Tinh hinh nghiên c u ̀ ̀ ứ
1.1.1. Tình hình nghiên c u trong nứ ước
1.1.1.1. Hê thông cac công trinh nghiên c u tiêu bi u liên quan ̣ ́ ́ ̀ ứ ể đên nha ń ̀ ươ c phap quyêń ́ ̀
* Nhom đê tai khoa hoc: ́ ̀ ̀ ̣
Đê tai khoa hoc câp nha ǹ ̀ ̣ ́ ̀ ươć
Chương trinh khoa hoc xa hôi câp nha ǹ ̣ ̃ ̣ ́ ̀ ươc KX 04 (2001 2005)́ gôm 9 đê tai x ly nh ng vân đê c ban nhât nh ng khia cach khac̀ ̀ ̀ ử ́ ữ ́ ̀ ơ ̉ ́ ở ữ ́ ̣ ́ nhau vê nha ǹ ̀ ươc phap quyên. Trong nhom đê tai KX.04, kêt qua nghiêń ́ ̀ ́ ̀ ̀ ́ ̉
c u cua đê tai ứ ̉ ̀ ̀ KX.04.01: C s ly luân va th c tiên vê Nhà nơ ở ́ ̣ ̀ ự ̃ ̀ ước pháp quy n XHCN cua dân, do dân, vi dân do GS.VS Nguyên Duy Quy lamề ̉ ̀ ̃ ́ ̀ chu nhiêm đê tai đa xac đinh nh ng luân điêm c ban vê nhà n̉ ̣ ̀ ̀ ̃ ́ ̣ ữ ̣ ̉ ơ ̉ ̀ ướ c
Trang 7PQXHCN cua dân, do dân, vi dân. Đê tai ̉ ̀ ̀ ̀ KX 04.02 “Mô hinh tô ch c và ̉ ứ ̀ hoat đông cua Nha n ̣ ̣ ̉ ̀ ươ c phap quyên XHCN Viêt Nam cua nhân dân, dó ́ ̀ ̣ ̉ nhân dân, vi nhân dân giai đoan 2001 – 2010”̀ ̣ do GS.TS Đao Tri Uc lam̀ ́ ́ ̀ chu nhiêm đê tai. Trên c s nghiên c u, tông kêt, lam ro cac đăc tr ng̉ ̣ ̀ ̀ ơ ở ứ ̉ ́ ̀ ̃ ́ ̣ ư
c ban cua nhà nơ ̉ ̉ ước PQXHCN đê tai đê xuât thiêt kê mô hinh tông thê tồ ̀ ̀ ́ ́ ́ ̀ ̉ ̉ ̉
ch c va hoat đông cua nhà nứ ̀ ̣ ̣ ̉ ước PQXHCN Viêt Nam trong xu ḥ ương caí ̉ cach manh me vê lâp phap, hanh phap va t phap. ́ ̣ ̃ ̀ ̣ ́ ̀ ́ ̀ư ́
Chương trinh khoa hoc xa hôi câp nha ǹ ̣ ̃ ̣ ́ ̀ ươc KX.10: “Tiêp tuc đôí ́ ̣ ̉
m i va hoan thiên hê thông chinh tri cua nớ ̀ ̀ ̣ ̣ ́ ́ ̣ ̉ ươc ta trong th i ky đây manh́ ờ ̀ ̉ ̣ công nghiêp hoa, hiên đai hoa đât ṇ ́ ̣ ̣ ́ ́ ươc” v i 10 đê tai nhanh. Trong đo có ớ ̀ ̀ ́ ́ ́
nh ng đê tai liên quan đên vân đê nha nữ ̀ ̀ ́ ́ ̀ ̀ ươc phap quyên nh : Mô hinh đôí ́ ̀ ư ̀ ̉
m i, hoan thiên nha nớ ̀ ̣ ̀ ươc CHXHCN Viêt Nam trong hê thông chinh trí ̣ ̣ ́ ́ ̣ giai đoan 2006 – 2015; C s khoa hoc va th c tiên đê xac đinh thâṃ ơ ở ̣ ̀ ự ̃ ̉ ́ ̣ ̉ quyên va trach nhiêm cua Đang câm quyên va bô may nha ǹ ̀ ́ ̣ ̉ ̉ ̀ ̀ ̀ ̣ ́ ̀ ươc tronǵ viêc th c hiên quyên l c nhân dân;…̣ ự ̣ ̀ ự
“Xây d ng Nhà nự ước PQXHCN Viêt Nam – Ly luân va th c tiên” cuạ ́ ̣ ̀ ự ̃ ̉ PGS.TS Nguyên Văn Manh, Nxb.Chinh tri Quôc gia, Ha Nôi, 2010; “Mỗ ̣ ́ ̣ ́ ̀ ̣ hinh tô ch c va hoat đông cua Nhà ǹ ̉ ứ ̀ ̣ ̣ ̉ ước PQXHCN Viêt Nam” cuạ ̉ GS.TSKH Đao Tri Uc, Nxb.T phap, Ha Nôi, 2007; “Chinh phu trong̀ ́ ́ ư ́ ̀ ̣ ́ ̉ NNPQ” cua GS.TS Nguyên Đăng Dung, Nxb. Đai hoc Quôc gia Ha Nôi,̉ ̃ ̣ ̣ ́ ̀ ̣ 2008; “Quôc Hôi trong NNPQ” cua GS.TS Nguyên Đăng Dung, Nxb.Đaí ̣ ̉ ̃ ̣ hoc Quôc gia Ha Nôi, 2007; “Môt sô vân đê vê phân công, phôi h p vạ ́ ̀ ̣ ̣ ́ ́ ̀ ̀ ́ ợ ̀ kiêm soat quyên l c trong xây d ng Nhà n̉ ́ ̀ ự ự ước PQXHCN Viêt Nam” dọ GS.TS Trân Ngoc Đ̀ ̣ ương chu biên, Nxb.Chinh tri Quôc gia, Ha Nôi,̀ ̉ ́ ̣ ́ ̀ ̣ 2011…
V c b n các công trình nghiên c u trên đã xác đ nh đề ơ ả ứ ị ược nh ngữ
d u hi u đ c tr ng c a NNPQ Viêt Nam. Có thê khai quat nh sau: ấ ệ ặ ư ủ ̣ ̉ ́ ́ ư
1. NNPQ la nha ǹ ̀ ươc đ́ ược thanh lâp h p phap, bao đam tinh tôì ̣ ợ ́ ̉ ̉ ́ ́ cao cua hiên phap, moi chu thê phai tuân thu hiên phap va phap luât; ̉ ́ ́ ̣ ̉ ̉ ̉ ̉ ́ ́ ̀ ́ ̣
2. Muc tiêu cua NNPQ la bao đam quyên con ng̣ ̉ ̀ ̉ ̉ ̀ ươi;̀
Trang 83. V b n ch t, NNPQ Vi t Nam là nhà nề ả ấ ệ ước c a nhân dân, doủ nhân dân, vì nhân dân. T t c quy n l c nhà nấ ả ề ự ước thu c v nhân dân;ộ ề
4. Trong NNPQ Viêt Nam, quyên l c nha ṇ ̀ ự ̀ ươc la thông nhât nh nǵ ̀ ́ ́ ư
co s phân công, phôi h p va kiêm soat quyên l c/phân quyên va chônǵ ự ́ ợ ̀ ̉ ́ ̀ ự ̀ ̀ ́ lam quyên/gi a cac c quan nha ṇ ̀ ữ ́ ơ ̀ ươc khi th c hiên 3 quyên lâp phap,́ ự ̣ ̀ ̣ ́ hanh phap va t phap;̀ ́ ̀ư ́
5. Phap luât la công cu đê nhân dân kiêm soat quyên l c nha ń ̣ ̀ ̣ ̉ ̉ ́ ̀ ự ̀ ươc.́Bên c nh các công trình nghiên c u chung v nhà nạ ứ ề ước pháp quy n và nhà nề ước pháp quy n Vi t Nam còn có nhi u công trìnhề ệ ề nghiên c u v nh ng bi u hi n c th c a nhà nứ ề ữ ể ệ ụ ể ủ ước pháp quy n. Cóề
“T tư ưởng Đông Tây v nhà nề ước và pháp lu t nh ng nhân tậ ữ ố
c a nhà nủ ước pháp quy n” T p chí Nghiên c u L p pháp, s 3, nămề ạ ứ ậ ố
2002 c a GS.TS Hoàng Th Kim Qu “Nh n di n nhà nủ ị ế ậ ệ ước pháp quy n” T p chí Nghiên c u L p pháp, s 5, năm 2004 c a GS.TSề ạ ứ ậ ố ủ Hoàng Th Kim Qu “M i quan h gi a xã h i – cá nhân – nhà nị ế ố ệ ữ ộ ướ ctrong nhà nước pháp quy n và vai trò c a nó trong vi c xác đ nh mô hìnhề ủ ệ ị
t ng th nhà nổ ể ước pháp quy n XHCN Vi t Nam” – T p chí Nhà nề ệ ạ ướ c
và Pháp lu t s 2, năm 2003 c a PGS.TS Võ Khánh Vinh. “Xây d ng l iậ ố ủ ự ố
s ng pháp lu t đáp ng yêu c u xây d ng nhà nố ậ ứ ầ ự ước pháp quy n Vi tề ệ Nam xã h i ch nghĩa” T p chí Nhà nộ ủ ạ ước và Pháp lu t, s 2, năm 2011ậ ố
c a PGS.TS Nguy n C nh Đoan “Hi n pháp và c ch th c hi nủ ễ ả ế ơ ế ự ệ quy n l c nhà nề ự ở ước Vi t Nam” T p chí Nhà nệ ạ ước và Pháp lu t, sậ ố
2, năm 2011 c a GS.TSKH Đào Trí Úc. “Đ nh hủ ị ướng xây d ng nhà nự ướ cpháp quy n và c ch quy n l c trong d th o cề ơ ế ề ự ự ả ương lĩnh (b sung,ổ phát tri n) trình Đ i h i Đ ng l n th 11” T p chí Nhà nể ạ ộ ả ầ ứ ạ ước và Pháp
lu t, s 11, năm 2010 c a PGS.TS Hà Th Mai Hiên, PGS.TS Nguy nậ ố ủ ị ễ
Th Vi t Phị ệ ương. “Hoàn thi n c ch ki m soát quy n l c nhà nệ ơ ế ể ề ự ướ c
c a nhánh quy n hành pháp trong xây d ng nhà nủ ề ự ước pháp quy n”, T pề ạ chí Nghiên c u L p pháp, s 4, năm 2011 c a Ths. Nguy n Th Hoàiứ ậ ố ủ ễ ị
Phương. “Ti p t c c i cách Chính ph theo yêu c u xây d ng nhà nế ụ ả ủ ầ ự ướ cpháp quy n Vi t Nam xã h i ch nghĩa” T p chí Nhà nề ệ ộ ủ ạ ước và Pháp
lu t, s 2, năm 2009 c a Ths. Nguy n Phậ ố ủ ễ ước Th “N i hàm và cácọ ộ nguyên t c t ch c quy n l c nhà nắ ổ ứ ề ự ước trong nhà nước pháp quy n xãề
h i ch nghĩa Vi t Nam” T p chí Nghiên c u L p pháp, s 21, nămộ ủ ệ ạ ứ ậ ố
2010 c a PGS.TS Vũ Th “S đi u ch nh c a pháp lu t v đ o đ củ ư ự ề ỉ ủ ậ ề ạ ứ
Trang 9công v Vi t Nam” T p chí Nghiên c u L p pháp, s 5, năm 2010ụ ở ệ ạ ứ ậ ố
c a GS.TS Ph m H ng Thái. “Hi n pháp trong đ i s ng xã h i và qu củ ạ ồ ế ờ ố ộ ố gia” T p chí Nghiên c u L p pháp, s 17, năm 2010 c a GS.TSKHạ ứ ậ ố ủ Đào Trí Úc. “Nâng cao tinh phap quyên cua nha ń ́ ̀ ̉ ̀ ươc vi muc tiêu xâý ̀ ̣
d ng va hoan thiên nha nự ̀ ̀ ̣ ̀ ươc phap quyên XHCN cua nhân dân, do nhâń ́ ̀ ̉ dân, vi nhân dân” – Tap chi Nha ǹ ̣ ́ ̀ ươc va Phap luât thang 10, năm 2010,́ ̀ ́ ̣ ́ PGS.TS Nguyên Nh Phat. PGS.TS Pham H u Nghi, “Nhà ñ ư ́ ̣ ữ ̣ ước pháp quy n và xã h i dân s ” – T p chí Nghiên c u L p pháp, s 1, nămề ộ ự ạ ứ ậ ố
2005 c a GS Tủ ương Lai. “Nha ǹ ươc phap quyên nh môt chuân m ć ́ ̀ ư ̣ ̉ ự quôc tê” – Tap chi Nha ń ́ ̣ ́ ̀ ươc va Phap luât sô 11, năm 2015 cua TŚ ̀ ́ ̣ ́ ̉ Nguyên Văn Quân… ̃
1.1.1.2. H th ng cac công trinh nghiên c u tiêu biêu liên quan ệ ố ́ ̀ ứ ̉ đên t t́ ư ưở ng Hô Chi Minh vê nha ǹ ́ ̀ ̀ ươ c phap quyêń ́ ̀
* Nhom đê tai khoa hoc: ́ ̀ ̀ ̣
Đ tài c p nhà nề ấ ước
KX.02: T tư ưởng Hô Chi Minh v i 13 đê tai nhanh. Trong sô cac̀ ́ ớ ̀ ̀ ́ ́ ́
đê tai nhanh cua ch̀ ̀ ́ ̉ ương trinh, đê tai KX.02.13 T t̀ ̀ ̀ ư ưởng H Chí Minhồ
v Nhà nề ước c a dân, do dân, vì dân do PTS Nguy n Đình L c lam chuủ ễ ộ ̀ ̉ nhiêm đê tai co vi tri quan trong trong hê thông cac công trinh nghiên c ụ ̀ ̀ ́ ̣ ́ ̣ ̣ ́ ́ ̀ ư ́
t tư ưởng Hô Chi Minh vê nha ǹ ́ ̀ ̀ ươc va phap luât.́ ̀ ́ ̣
Trong giai đoan 1995 – 2000, cac công trinh nghiên c u vê ṭ ́ ̀ ứ ̀ ư
tưởng Hô Chi Minh đ̀ ́ ược đăt trong cac cḥ ́ ương trinh nghiên c u khoà ứ hoc xa hôi va nhân văn. Co thê kê đên đê tai KX.01.03: T ṭ ̃ ̣ ̀ ́ ̉ ̉ ́ ̀ ̀ ư ưởng Hô Chì ́ Minh vê cach mang Viêt Nam, đăc biêt vê CNXH va qua đô lên CNXH ̀ ́ ̣ ̣ ̣ ̣ ̀ ̀ ́ ̣ ở Viêt Nam (đê tai nhanh cua Cḥ ̀ ̀ ́ ̉ ương trinh KX.01: Nghiên c u chu nghià ứ ̉ ̃ Mac – Lênin, t t́ ư ưởng Hô Chi Minh va con đ̀ ́ ̀ ương đi lên CNXH); đê taì ̀ ̀ KX.04.01: T tư ưởng Hô Chi Minh vê phat triên văn hoa, xây d ng coǹ ́ ̀ ́ ̉ ́ ự
ngươi trong th i ky công nghiêp hoa, hiên đai hoa đât ǹ ờ ̀ ̣ ́ ̣ ̣ ́ ́ ươc (đê tai nhanh́ ̀ ̀ ́ cua ch̉ ương trinh KX.04: Phat triên văn hoa, xây d ng con ng̀ ́ ̉ ́ ự ươi trong̀
th i ky công nghiêp hoa, hiên đai hoa đât nờ ̀ ̣ ́ ̣ ̣ ́ ́ ươc); đê tai KX.05.01: T́ ̀ ̀ ư
tưởng Hô Chi Minh vê vai tro lanh đao cua Đang trong điêu kiên Đang̀ ́ ̀ ̀ ̃ ̣ ̉ ̉ ̀ ̣ ̉ câm quyên (đê tai nhanh cua đê tai KX.05: Tăng c̀ ̀ ̀ ̀ ́ ̉ ̀ ̀ ương vai tro lanh đaò ̀ ̃ ̣ cua Đang trong điêu kiên nên kinh tê nhiêu thanh phân va c chê thỉ ̉ ̀ ̣ ̀ ́ ̀ ̀ ̀ ̀ ơ ́ ̣
trương theo đinh h̀ ̣ ương XHCŃ
T t ư ưở ng H Chí Minh v quy n con ng ồ ề ề ườ i và s v n d ng nó ự ậ ụ ở
n ướ c ta trong đi u ki n hi n nay ề ệ ệ C quan ch trì: H c vi n Chính trơ ủ ọ ệ ị
Trang 10qu c gia H Chí Minh/ Vi n H Chí Minh và các lãnh t c a Đ ng.ố ồ ệ ồ ụ ủ ả
Ch nhi m đ tài TS Ng c Anh, Hà N i, 2003. ủ ệ ề ọ ộ
T t ư ưở ng Hô Chi Minh vê môt nha ǹ ́ ̀ ̣ ̀ ươ c dân chu phap quyên ́ ̉ ́ ̀ ở Viêt Nam ̣ TS Nguyên Quôc S u, NXB.Chinh tri – Hanh chinh, Ha Nôi,̃ ́ ử ́ ̣ ̀ ́ ̀ ̣
2012.
T t ư ưở ng H Chí Minh – Di s n văn hóa nhân lo i, ồ ả ạ NXB.Quân
đ i nhân dân t ng h p và gi i thi u, Hà N i, 2002.ộ ổ ợ ớ ệ ộ
gi a pháp lu t và đ o đ c, đ o đ c và l i ích công dân” T p chí Nhàữ ậ ạ ứ ạ ứ ợ ạ
nước và Pháp lu t, s 3, năm 1995 c a Thành Duy. “T ng tuy n c sậ ố ủ ổ ể ử ự
ki n l ch s tr ng đ i và s nghi p xây d ng nhà nệ ị ử ọ ạ ự ệ ự ước pháp quy n ề ở
Vi t Nam” T p chí Nghiên c u L p pháp, s 1, năm 2011 c a PGS.TSệ ạ ứ ậ ố ủ Phan Trung Lý. “T tư ưởng trăm đi u ph i có th n linh pháp quy n vàề ả ầ ề
vi c xây d ng h th ng pháp lu t Vi t Nam” T p chí Nghiên c u L pệ ự ệ ố ậ ệ ạ ứ ậ pháp, s 5, năm 2005 c a TS Nguy n Đình L c. “Tìm hi u t tố ủ ễ ộ ể ư ưở ngpháp quy n c a Ch t ch H Chí Minh” T p chí Nghiên c u L p phápề ủ ủ ị ồ ạ ứ ậ
2010 [57]
Barry M.Hager, Nha ǹ ươ c phap quyên T điên gianh cho cac nhá ́ ̀ ừ ̉ ̀ ́ ̀ hoach đinh chinh sach (the Rule of Law – A Lexicon for Policy Makers. By ̣ ̣ ́ ́
Barry M.Hager. The Mansfield Center for Pacific Affairs, 1999 [7]
Trang 11 Xac đinh cac bô phân câu thanh c ban cua nha ń ̣ ́ ̣ ̣ ́ ̀ ơ ̉ ̉ ̀ ươc phap quyên; ́ ́ ̀
Luân giai, phân tich, ch ng minh va đ a ra cac quan điêm vê ṣ ̉ ́ ứ ̀ ư ́ ̉ ̀ ự cân thiêt phai xây d ng nha ǹ ́ ̉ ự ̀ ươc phap quyên XHCN Viêt Nam va cać ́ ̀ ̣ ̀ ́ biêu hiên cu thê cua nha n̉ ̣ ̣ ̉ ̉ ̀ ươc phap quyên XHCN Viêt Nam ca goc đố ́ ̀ ̣ ̉ ở ́ ̣ cac quan điêm tông quat va đê xuât cu thê;́ ̉ ̉ ́ ̀ ̀ ́ ̣ ̉
* Đôi v i cac công trinh nghiên c u t t́ ớ ́ ̀ ứ ư ưở ng Hô Chi Minh về ́ ̀ nha ǹ ươ c phap quyên ́ ́ ̀
Hê thông cac công trinh nghiên c u liên quan đên t ṭ ́ ́ ̀ ứ ́ ư ưởng Hô Chì ́ Minh vê nha ǹ ̀ ươc phap quyên đa đat đ́ ́ ̀ ̃ ̣ ược môt sô kêt qua sau:̣ ́ ́ ̉
+ Khăng đinh Chu tich Hô Chi Minh la ng̉ ̣ ̉ ̣ ̀ ́ ̀ ươi đăt nên mong cho t̀ ̣ ̀ ́ ư
tưởng nha ǹ ươc phap quyên Viêt Nam;́ ́ ̀ ̣
+ Xac đinh cac bô phân câu thanh c ban trong t t́ ̣ ́ ̣ ̣ ́ ̀ ơ ̉ ư ưởng nha ǹ ươ ćphap quyên cua Chu tich Hô Chi Minh v i 3 tru côt c ban: 1/T t́ ̀ ̉ ̉ ̣ ̀ ́ ớ ̣ ̣ ơ ̉ ư ưở ng
Hi n phap; 2/T tế ́ ư ưởng vê tô ch c va kiêm soat quyên l c nha ǹ ̉ ứ ̀ ̉ ́ ̀ ự ̀ ươ c;́3/T tư ưởng vì con người
+ Bươc đâu đ a ra cac đê xuât trong viêc vân dung t t́ ̀ ư ́ ̀ ́ ̣ ̣ ̣ ư ưởng phaṕ quyên Hô Chi Minh đê tô ch c nha ǹ ̀ ́ ̉ ̉ ứ ̀ ươc, xây d ng phap luât, thiêt lâṕ ự ́ ̣ ́ ̣ chu quyên nhân dân…̉ ̀
Kêt luân ch́ ̣ ương 1
Thông qua viêc tim hiêu cac công trinh nghiên c u vê nha ṇ ̀ ̉ ́ ̀ ứ ̀ ̀ ươ ćphap quyên noi chung va t t́ ̀ ́ ̀ ư ưởng nha ǹ ươc phap quyên Hô Chi Minh́ ́ ̀ ̀ ́ noi riêng, tac gia luân an đi đên môt sô nhân đinh sau:́ ́ ̉ ̣ ́ ́ ̣ ́ ̣ ̣
Th nhât, đã có nhi u công trình nghiên c u v nhà nứ ́ ề ứ ề ước pháp quy n. ề
Th hai, k t qu đ t đứ ế ả ạ ược trong các công trình nghiên c u có liênứ quan đ n t tế ư ưởng H Chí Minh v nhà nồ ề ước pháp quy n là c s khoaề ơ ở
h c đ tác gi lu n án đánh giá và xác đ nh nh ng n i dung c n ti p t cọ ể ả ậ ị ữ ộ ầ ế ụ nghiên c u đ v n d ng t tứ ể ậ ụ ư ưởng c a Ngủ ười trong b i c nh hoàn thi nố ả ệ
h th ng pháp lu t sau Hi n pháp năm 2013. ệ ố ậ ế
Th ba, trên c s gi i quy t hai vân đê c ban trên va kê th aứ ơ ở ả ế ́ ̀ ơ ̉ ̀ ́ ư ̀thanh t u cua cac công trinh khoa hoc tr̀ ự ̉ ́ ̀ ̣ ước đây, luân an ḥ ́ ương t i viêć ớ ̣
ch ng minh: 1/Nh ng quan đi m c b n trong t tứ ữ ể ơ ả ư ưởng nha ǹ ươc phaṕ ́
Trang 12quyên Hô Chi Minh; 2/Kh ng đ nh giá tr trong t t̀ ̀ ́ ẳ ị ị ư ưởng nha ǹ ươc phaṕ ́ quyên Hô Chi Minh t đó đê xuât hoàn thi n pháp lu t trong b i c nh̀ ̀ ́ ừ ̀ ́ ệ ậ ố ả tri n khai và th c hi n Hiên phap năm 2013. ể ự ệ ́ ́
CHƯƠNG 2
NH NG V N Đ LÍ LU N C B N V NHÀ NỮ Ấ Ề Ậ Ơ Ả Ề ƯỚC PHÁP QUY N, QUÁ TRÌNH HINH THANH VÀ PHÁT TRI NỀ ̀ ̀ Ể
T TƯ ƯỞNG HÔ CHI MINH VÊ NHA Ǹ ́ ̀ ̀ ƯƠC PHAP QUYÊŃ ́ ̀2.1. Nh ng v n đ lí lu n c b n v nhà nữ ấ ề ậ ơ ả ề ước pháp quy nề
2.1.1. Khái quát v l ch s phát tri nề ị ử ể
C i ngu n c a t tộ ồ ủ ư ưởng nhà nước pháp quy n là nh ng quanề ữ
đi m, t tể ư ưởng c a các tri t gia c đ i mà v n đ n i b t nh t là s c nủ ế ổ ạ ấ ề ổ ậ ấ ự ầ thi t ph i có m t ch đ nhà nế ả ộ ế ộ ước trong đó không ch chú tr ng đ n tínhỉ ọ ế
t i cao c a pháp lu t mà còn quan tâm đ n s h p lí trong t ch c quy nố ủ ậ ế ự ợ ổ ứ ề
l c nhà nự ước
Nh ng quan đi m, t tữ ể ư ưởng này đã được b sung, hoàn thi n,ổ ệ phát tri n m nh v m t lí lu n và mang tính h th ng vào th k XVII,ể ạ ề ặ ậ ệ ố ế ỷ XVIII. V i tính ch t ti n b c a th i k này, vi c xây d ng nhà nớ ấ ế ộ ủ ờ ỳ ệ ự ướ cpháp quy n mà m t trong nh ng giá tr c b n là đ cao ch nghĩa l pề ộ ữ ị ơ ả ề ủ ậ
hi n, đã tr thành tiêu chí đ t p h p l c lế ở ể ậ ợ ự ượng trong cách m ng t s nạ ư ả
Mĩ và Tây Âu nh m l t đ ch đ phong ki n đ c đoán, chuyên
quy n.ề
Đ n cu i th k XIX đ u th k XX, h c thuy t nhà nế ố ế ỷ ầ ế ỷ ọ ế ước pháp quy n đã thu hút nhi u nhà lí lu n và h c gi c a các nề ề ậ ọ ả ủ ước phương Tây tham gia nh G.K.Herber, P.Laband, H.Ellinec v i hàng lo t các quanư ớ ạ
đi m: Nhà nể ước là hình th c pháp quy n đ i v i toàn b đ i s ng c aứ ề ố ớ ộ ờ ố ủ nhân dân và là pháp nhân t i cao (theo quan đi m c a G.K.Herber), hayố ể ủ nhà nước là m t t ch c pháp lí c a nhân dân (theo quan đi m c aộ ổ ứ ủ ể ủ P.Laband)
Nh v y, có th th y h c thuy t v nhà nư ậ ể ấ ọ ế ề ước pháp quy n đãề
và đang t n t i nh m t h c thuy t chính tr pháp lí. H c thuy t này b tồ ạ ư ộ ọ ế ị ọ ế ắ
đ u xu t hi n Tây Âu vào th k XVII, XVIII song t tầ ấ ệ ở ế ỷ ư ưởng v nhàề
nước pháp quy n đã manh nha t th i c đ i v i các tri t gia tiêu bi uề ừ ờ ổ ạ ớ ế ể
nh Salon, Platon, Arixtot và ti p t c phát tri n m nh th i k trung,ư ế ụ ể ạ ở ờ ỳ
c n va hiên đ i. B i v y h c thuy t v nhà nậ ̀ ̣ ạ ở ậ ọ ế ề ước pháp quy n v i nh ngề ớ ữ giá tr ti n b th c s đã tr thành m t di s n văn hoá pháp lí c a nhânị ế ộ ự ự ở ộ ả ủ
lo i.ạ
2.1.2 Các đ c tr ng c ban c a nhà nặ ư ơ ̉ ủ ước pháp quy nề
+ Nhà nước pháp quy n là nhà nề ước mà đó pháp lu t đở ậ ượ c
thượng tôn va đ̀ ược coi la công cu đê kiêm soat công quyên. ̀ ̣ ̉ ̉ ́ ̀