Đề cương Luận văn Thạc sĩ: Quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ ở thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế

Đề tài trình bày về các nội dung: Cơ sở khoa học về quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ, thực trạng quản lý thuế giá trị gia tăng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ ở thành phố Huế - tỉnh Thừa Thiên Huế, một số giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thuế giá trị gia tăng đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn thành phố Huế. Mời các bạn cùng tham khảo.

B  GIÁO D C VÀ ĐÀO T O       H C VI N HÀNHỘ Ụ Ạ Ọ Ệ  

QU N LÝ THU  GIÁ TR  GIA TĂNGẢ Ế Ị

Đ I V I DOANH NGHI P V A VÀ NHỐ Ớ Ệ Ừ Ỏ

TH A THIÊN HU  ­ NĂM 2013Ừ Ế

C  S  KHOA H C V  QU N LÝ THU  GIÁ TR  GIA TĂNGƠ Ở Ọ Ề Ả Ế Ị  

Đ I V I DOANH NGHI P V A VÀ NHỐ Ớ Ệ Ừ Ỏ

1.1. T ng quan v  thu  giá tr  gia tăng đ i v i doanh nghi p v aổ ề ế ị ố ớ ệ ừ  

và nhỏ

1.1.1. Khái quát v  doanh nghi p v a và nh ề ệ ừ ỏ

1.1.1.1. Khái ni m ệ

Doanh nghi p ệ v a và nhừ ỏ là nh ng ữ doanh nghi pệ  có quy mô nh  bé vỏ ề 

m t ặ v nố , lao đ ngộ  hay doanh thu.  Doanh nghi p v a và nh  có th  chia thànhệ ừ ỏ ể  

ba lo i cũng căn c  vào quy mô đó là doanh nghi p siêu nh  (micro), doanhạ ứ ệ ỏ  nghi p nh  và doanh nghi p v a.   m i nệ ỏ ệ ừ Ở ỗ ước, người ta có tiêu chí riêng để xác đ nh doanh nghi p v a và nh    nị ệ ừ ỏ ở ước mình.   Ở Vi t Namệ , theo Ngh  đ nhị ị  

s  56/2009/NĐ­CP ngày 30/6/2009 c a Chính ph , DN v a và nh  quy đ nhố ủ ủ ừ ỏ ị  

c  th  đ i v i t ng ngành ngh  nh  sau:ụ ể ố ớ ừ ề ư

1.1.1.2. Đ c đi m c a doanh nghi p v a và nh ặ ể ủ ệ ừ ỏ

Nh ng  u đi m c a DNVVN:ữ ư ể ủ

­ T  ch c s n xu t, qu n lý linh ho t, g n nh , các quy t đ nh qu n lýổ ứ ả ấ ả ạ ọ ẹ ế ị ả  

th c hi n nhanh nên d  thích nghi trự ệ ễ ước nh ng thay đ i c a th  trữ ổ ủ ị ường đ c ặ

bi t là nhu c u nh , l , có tính đ a phệ ầ ỏ ẽ ị ương. Góp ph n ti t ki m chi phí qu n ầ ế ệ ả

lý doanh nghi p.ệ

­ V n đ u t  ban đ u ít, hi u qu  cao, thu h i nhanh, đi u đó t o s c ố ầ ư ầ ệ ả ồ ề ạ ứ

h p d n trong đ u t  s n xu t kinh doanh, m i thành ph n kinh t  vào khu ấ ẫ ầ ư ả ấ ọ ầ ế

v c này.ự

H n ch  c a DNVVN:ạ ế ủ

­ Ngu n v n tài chính h n ch ,ồ ố ạ ế  đ c bi t ặ ệ là ngu n v n t  có cũng nh  ồ ố ự ư

b  ổ sung đ  th c hi n quá trình tích t ,ể ự ệ ụ  t p trung nh m duy trì ho c m  r ng ậ ằ ặ ở ộ

s n xu t kinh doanhả ấ

­ C  s  v t ch t k  thu t ,trình đ  công ngh  k  thu t thơ ở ậ ấ ỹ ậ ộ ệ ỹ ậ ường y u ếkém, l c h uạ ậ ,  trình đ  qu n lý nói chung và qu n tr  các m t theo các ch c ộ ả ả ị ặ ứnăng còn h n ch ạ ế  Đa s  các ch  doanh nghi p nh  ch a đố ủ ệ ỏ ư ược đào t o c  ạ ơ

b n,đ c bi t nh ng ki n th c v  kinh t  th  trả ặ ệ ữ ế ứ ề ế ị ường,v  qu n tr  kinh doanh,ề ả ị  

v  văn b n pháp lu t ề ả ậ h  qu n lý b ng kinh nghi m và th c ti n là ch  y u.ọ ả ằ ệ ự ễ ủ ế

1.1.1.3. Vai trò c a doanh nghi p v a và nh  trong n n kinh t ủ ệ ừ ỏ ề ế

Doanh nghi p ệ v a và nhừ ỏ t o ra t ng s n ph m trong n c. Nh  doanhạ ổ ả ẩ ướ ờ  nghi p ệ v a và nhừ ỏ mà c a c i v t ch t và d ch v  trong n n kinh t  qu c dânủ ả ậ ấ ị ụ ề ế ố  tăng nhanh c  v  s  lả ề ố ượng l n ch t lẫ ấ ượng, ch ng lo i hàng hóa, d ch vủ ạ ị ụ phong phú th a mãn nhu c u c a xã h i.ỏ ầ ủ ộ

Doanh nghi p  ệ v a và nhừ ỏ  khai thác, s  d ng các ngu n tài nguyên.ử ụ ồ  Tham gia các ho t đ ng xã h i, môi trạ ộ ộ ường b o đ m s  phát tri n b n v ngả ả ự ể ề ữ  

c a n n kinh t ủ ề ế

Doanh nghi p  ệ v a và nhừ ỏ  gi  v  trí quan tr ng trong vi c đóng gópữ ị ọ ệ  ngu n thu cho NSNN. Doanh nghi p ồ ệ v a và nhừ ỏ có vai trò góp ph n chuy nầ ể  

d ch c  c u kinh t , có vai trò ch  ch t gi i quy t vi c làm cho ngị ơ ấ ế ủ ố ả ế ệ ười lao 

đ ng, gi m t  l  th t nghi p. Khi các doanh nghi p ộ ả ỷ ệ ấ ệ ệ v a và nhừ ỏ phát tri n sể ẽ 

t o nhi u c  h i tăng vi c làm, thu hút lao đ ng nâng cao thu nh p c a dânạ ề ơ ộ ệ ộ ậ ủ  

c  góp ph n xóa đói gi m nghèo, th c hi n công b ng xã h i. Các doanhư ầ ả ự ệ ằ ộ  nghi p ệ v a và nhừ ỏ phát tri n s  t o đi u ki n phát huy l i th  c a m i vùngể ẽ ạ ề ệ ợ ế ủ ỗ  

đ  phát tri n các ngành, các khu công nghi p, t o đi u ki n cho c  quan thuể ể ệ ạ ề ệ ơ ế nuôi dưỡng, khai thác ngu n thu. ồ [1]

1.1.2. Nh ng n i dung c  b n v  Thu ữ ộ ơ ả ề ế

1.1.2.1. M t s  khái ni m ộ ố ệ

Trong cu n t  đi n kinh t  c a hai tác gi  ngố ừ ể ế ủ ả ười Anh Chrisopher Pass 

và Bryan Lowes, đ ng trên giác đ  đ i tứ ộ ố ượng ch u thu  đã cho r ngị ế ằ  : "Thuế 

là m t bi n pháp c a chính ph  đánh trên thu nh p c a c i và v n nh n ộ ệ ủ ủ ậ ủ ả ố ậ  

đ ượ c c a các cá nhân hay doanh nghi p (thu  tr c thu), trên vi c chi tiêu v ủ ệ ế ự ệ ề   hàng hoá và d ch v  (thu  gián thu) và trên tài s n" ị ụ ế ả

 M t khái ni m khác v  thu  tộ ệ ề ế ương đ i hoàn thi n đố ệ ược nêu lên trong 

cu n sách "ố Economics" c a hai nhà kinh t  M , d a trên c  s  đ i giá nhủ ế ỹ ự ơ ở ố ư 

sau: "thu  là m t kho n chuy n giao b t bu c b ng ti n (ho c chuy n giao ế ộ ả ể ắ ộ ằ ề ặ ể  

b ng hàng hoá, d ch v ) c a các công ty và các h  gia đình cho chính ph , mà ằ ị ụ ủ ộ ủ   trong s  trao đ i đó h  không nh n đ ự ổ ọ ậ ượ c tr c ti p hàng hoá, d ch v  nào c , ự ế ị ụ ả   kho n n p đó không ph i là ti n ph t mà toà án tuyên ph t do hành vi vi ả ộ ả ề ạ ạ  

ph m pháp lu t ạ ậ ". [2]

Trên giác đ  phân ph i thu nh p, ngộ ố ậ ười ta đ nh nghĩa:  ị Thu  là hình ế  

th c phân ph i và phân ph i l i t ng s n ph m xã h i và thu nh p qu c dân ứ ố ố ạ ổ ả ẩ ộ ậ ố  

nh m hình thành các qu  ti n t  t p trung c a nhà n ằ ỹ ề ệ ậ ủ ướ c đ  đáp  ng các nhu ể ứ  

c u chi tiêu cho vi c th c hi n các ch c năng nhi m v  c a Nhà n ầ ệ ự ệ ứ ệ ụ ủ ướ   c

Trên giác đ  ngộ ười n p thu ,  ộ ế thu  đ ế ượ c coi là kho n đóng góp b t ả ắ  

bu c mà m i t  ch c, cá nhân ph i có nghĩa v  đóng góp cho nhà n ộ ỗ ổ ứ ả ụ ướ c theo  

lu t đ nh đ  đáp  ng nhu c u chi tiêu cho vi c th c hi n các ch c năng, ậ ị ể ứ ầ ệ ự ệ ứ   nhi m v  Nhà n ệ ụ ướ c

Trên giác đ  kinh t  h cộ ế ọ , thu  là m t bi n pháp đ c bi t, theo đó, Nhà ế ộ ệ ặ ệ  

n ướ ử ụ c s  d ng quy n l c c a mình đ  chuy n m t ph n ngu n l c t  khu v c ề ự ủ ể ể ộ ầ ồ ự ừ ự  

t  sang khu v c công, nh m th c hi n các ch c năng kinh t  – xã h i c a ư ự ằ ự ệ ứ ế ộ ủ   Nhà n ướ       c.

Dù tr i qua nhi u giai đo n và đả ề ạ ược nh n đ nh trên nhi u giác đ  khácậ ị ề ộ  nhau, nh ng hi n nay m t đ nh nghĩa v  thu  theo xu hư ệ ộ ị ề ế ướng c  đi n v n cònổ ể ẫ  đang được áp d ng ph  bi n, đ c bi t trong c  ch  kinh t  th  trụ ổ ế ặ ệ ơ ế ế ị ường, đi nể  hình là khái ni m v  thu  c a Gaston Jèze đ a ra trong Giáo trình Tài chínhệ ề ế ủ ư  công. D a vào đ nh nghĩa này và các yêu c u nêu trên, có th  đ a ra m t kháiự ị ầ ể ư ộ  

ni m t ng quát v  thu  phù h p v i giai đo n hi n nay nh  sau:ệ ổ ề ế ợ ớ ạ ệ ư

Thu  là m t kho n n p b ng ti n mà các th  nhân và pháp nhân có ế ộ ả ộ ằ ề ể   nghĩa v  b t bu c ph i th c hi n theo lu t đ i v i nhà n ụ ắ ộ ả ự ệ ậ ố ớ ướ c; không   mang tính ch t đ i kho n, không hoàn tr  tr c ti p cho ng ấ ố ả ả ự ế ườ ộ i n p thu ế  

và dùng đ  trang tr i cho các nhu c u chi tiêu công c ng.  ể ả ầ ộ

1.1.2.2. Đ c đi m c a thu ặ ể ủ ế

Th  nh t : Thu  là m t kho n trích n p b ng ti nứ ấ ế ộ ả ộ ằ ề

Theo ph ng th c đánh thu  trong n n kinh t  th  tr ng, v  nguyên t c,ươ ứ ế ề ế ị ườ ề ắ  thu  là m t kho n trích n p d i hình th c ti n t , khác v i hình th c n p thuế ộ ả ộ ướ ứ ề ệ ớ ứ ộ ế 

b ng hi n v t đã t n t i t  th i xa x a ho c khác v i ch  đ  giao n p s nằ ệ ậ ồ ạ ừ ờ ư ặ ớ ế ộ ộ ả  

ph m trong n n kinh t  phi th  tr ng. Nhi u quan đi m cho r ng, đây chính làẩ ề ế ị ườ ề ể ằ  

s  khác bi t c  b n và đ u tiên c a thu  trong n n kinh t  th  tr ng và thuự ệ ơ ả ầ ủ ế ề ế ị ườ ế trong các n n kinh t  khác. Chính s  phát tri n c a ho t đ ng trao đ i hàng hoáề ế ự ể ủ ạ ộ ổ  

b ng ti n đã làm cho thu  phát tri n, và ng c l i, vi c b t bu c n p các kho nằ ề ế ể ượ ạ ệ ắ ộ ộ ả  thu  b ng ti n đã góp ph n thúc đ y s  phát tri n c a n n kinh t  th  tr ngế ằ ề ầ ẩ ự ể ủ ề ế ị ườ  

b ng cách đòi h i ng i n p thu  trong tr ng h p không có ti n ph i đ iằ ỏ ườ ộ ế ườ ợ ề ả ổ  

nh ng tài s n hi n v t c a mình ra thành ti n đ  thanh toán n  thu ữ ả ệ ậ ủ ề ể ợ ế

Th  hai : Thu  luôn g n li n v i quy n l c nhà nứ ế ắ ề ớ ề ự ước 

Đ cặ  đi m này th  hi n tính pháp lý t i cao c a thu  Thu  là nghĩa vể ể ệ ố ủ ế ế ụ 

c  b n c a công dân đã đơ ả ủ ược quy đ nh trong Hi n Pháp ­ Đ o lu t g c c aị ế ạ ậ ố ủ  

m t qu c gia. Theo quan đi m này, công dân không có quy n t  ch i tr  thu ,ộ ố ể ề ừ ố ả ế  cũng không có quy n t   n đ nh hay th a thu n m c đóng góp c a mình, màề ự ấ ị ỏ ậ ứ ủ  

ch  có quy n ch p hành. Trỉ ề ấ ường h p đ i tợ ố ượng n p thu  nào c  tình khôngộ ế ố  

ch p hành s  b  c  quan nhà nấ ẽ ị ơ ước có th m quy n x  lý vi ph m theo quyẩ ề ử ạ  

đ nh ị c a pháp lu t đ  bu c h  ph i làm tròn nghĩa v  n p thu  c a mình theoủ ậ ể ộ ọ ả ụ ộ ế ủ  

lu t đ nh. ậ ị

Đây là đ c tr ng c  b n nh t c a thu  nh m phân bi t v i t t c  cácặ ư ơ ả ấ ủ ế ằ ệ ớ ấ ả  hình th c đ ng viên tài chính cho Ngân sách Nhà nứ ộ ước khác

Th  ba : Thu  luôn g n li n v i thu nh pứ ế ắ ề ớ ậ

Đ c đi m này th  hi n rõ n i dung kinh t  c a thu  Nhà nặ ể ể ệ ộ ế ủ ế ước th cự  

hi n thu thu  thông qua quá trình phân ph i l i t ng s n ph m xã h i và thuệ ế ố ạ ổ ả ẩ ộ  

nh p qu c dân, mà k t qu  c a nó là m t b  ph n thu nh p c a ngậ ố ế ả ủ ộ ộ ậ ậ ủ ườ ộ  i n pthu  đế ược chuy n giao b t bu c cho Nhà nể ắ ộ ước mà không kèm theo b t kấ ỳ 

m t s  c p phát ho c nh ng quy n l i nào khác cho ngộ ự ấ ặ ữ ề ợ ườ ội n p thu  ế

V i đ c đi m này, thu  không gi ng nh  các hình th c huy đ ng tàiớ ặ ể ế ố ư ứ ộ  chính t  nguy n ho c hình th c ph t ti n tuy có tính ch t b t bu c, nh ngự ệ ặ ứ ạ ề ấ ắ ộ ư  

ch  áp d ng đ i v i nh ng t  ch c cá nhân có hành vi vi ph m pháp lu t.ỉ ụ ố ớ ữ ổ ứ ạ ậ

Th  t  : Thu  mang tính ch t không hoàn tr  tr c ti p và đứ ư ế ấ ả ự ế ược sử 

d ng đ  đáp  ng chi tiêu công c ngụ ể ứ ộ

Tính ch t không hoàn tr  tr c ti p đấ ả ự ế ược th  hi n trên các khía c nh:ể ệ ạ

M t là, S  chuy n giao thu nh p thông qua thu  không mang tính ch tộ ự ể ậ ế ấ  

đ i giá. V  m t pháp lý, thu  không là giá c  c a d ch v  cung c p. Vì v y,ố ề ặ ế ả ủ ị ụ ấ ậ  

ngườ ội n p thu  không th  ph n đ i vi c th c hi n nghĩa v  thu  b ng cáchế ể ả ố ệ ự ệ ụ ế ằ  

vi n c  là Nhà nệ ớ ướ ử ục s  d ng ti n thu  không có hi u qu  ề ế ệ ả

Hai là, Các kho n thu  đã n p cho Nhà nả ế ộ ước s  không đẽ ược dùng 

ph c v  tr c ti p cho ngụ ụ ự ế ườ ội n p thu , nghĩa là m c thu  mà các t ng l pế ứ ế ầ ớ  trong xã h i chuy n giao cho Nhà nộ ể ước không hoàn toàn d a trên m c đự ứ ộ 

ngườ ội n p thu  th a hế ừ ưởng nh ng d ch v  và hàng hoá công c ng do Nhàữ ị ụ ộ  

nước cung c p. Đ c đi m này c a thu  giúp ta phân đ nh rõ thu  v i cácấ ặ ể ủ ế ị ế ớ  

kho n phí, l  phí và giá c  ả ệ ả

1.1.2.3. Vai trò

1.1.2.3.1. Thu  là công c  t p trung ch  y u ngu n thu cho Ngân sáchế ụ ậ ủ ế ồ  Nhà nước

M t n n tài chính qu c gia lành m nh ph i d a ch  y u vào ngu n thuộ ề ố ạ ả ự ủ ế ồ  

t  n i b  n n kinh t  qu c dân. Thu  là công c  quan tr ng nh t đ  phânừ ộ ộ ề ế ố ế ụ ọ ấ ể  

ph i l i các thu nh p theo đố ạ ậ ường l i xây d ng xã h i ch  nghĩa   nố ự ộ ủ ở ước ta. 

Đ c bi t trong tình hình hi n nay, ngu n thu t  nặ ệ ệ ồ ừ ước ngoài đã gi m nhi u,ả ề  kinh t  đ i ngo i ch u s c ép c a quan h  “mua bán sòng ph ng”,“có vay, cóế ố ạ ị ứ ủ ệ ẳ  

tr ”, thu  ph i là công c  quan tr ng góp ph n tích c c gi m b i chi Ngânả ế ả ụ ọ ầ ự ả ộ  sách, gi m l m phát,  n đ nh kinh t  ­ xã h i, chu n b  đi u ki n và ti n đả ạ ổ ị ế ộ ẩ ị ề ệ ề ề cho vi c phát tri n đ t nệ ể ấ ước lâu dài. Thu  ph i tr  thành ngu n thu ch  y u,ế ả ở ồ ủ ế  

b  ph n c  b n c a n n tài chính qu c gia lành m nh. V i n n kinh t  nhi uộ ậ ơ ả ủ ề ố ạ ớ ề ế ề  thành ph n, h  th ng thu  đầ ệ ố ế ược áp d ng th ng nh t gi a các thành ph n kinhụ ố ấ ữ ầ  

t  Thu  ph i bao quát đế ế ả ược h u h t các ho t đ ng kinh doanh, các ngu nầ ế ạ ộ ồ  thu nh p trong xã h i ậ ộ  

M c tiêu c a Qu c h i đ  ra trong nh ng năm t i là đ ng viên v  thuụ ủ ố ộ ề ữ ớ ộ ề ế chi m kho ng 20 đ n 25% GDP và  n đ nh m c đóng góp v  thu  M cế ả ế ổ ị ứ ề ế ứ  

đ ng viên trên đây là phù h p v i kh  năng kinh t , phù h p v i s c đóng gópộ ợ ớ ả ế ợ ớ ứ  

c a nhân dân, b o đ m ph n l n các nhu c u chi tiêu c a Ngân sách nhàủ ả ả ầ ớ ầ ủ  

nước, ngu n v n đ  xây d ng c  s  h  t ng và phát tri n kinh t  theo hồ ố ể ự ơ ở ạ ầ ể ế ướ  ng

có l i cho đ t nợ ấ ước. Nhà nước ta luôn coi thu  là ngu n thu ch  y u và quanế ồ ủ ế  

tr ng nh t c a Ngân sách nhà nọ ấ ủ ước. 

1.1.2.3.2. Thu  tham gia vào vi c đi u ti t kinh t  vĩ môế ệ ề ế ế

Thông qua vi c xây d ng đúng đ n c  c u và m i quan h  gi a các s cệ ự ắ ơ ấ ố ệ ữ ắ  thu , vi c xác đ nh h p lý ngế ệ ị ợ ườ ội n p thu , đ i tế ố ượng đánh thu , thu  su t,ế ế ấ  

ch  đ  mi n gi m, phế ộ ễ ả ương pháp qu n lý thu thu  d a trên c  s  h ch toánả ế ự ơ ở ạ  

k  toán đ y đ , chính xác, thu  là công c  đi u ti t đ i v i thu nh p c a cácế ầ ủ ế ụ ề ế ố ớ ậ ủ  

t ng l p xã h i th  hi n trên hai m t: khuy n khích, nâng đ  nh ng ho tầ ớ ộ ể ệ ặ ế ỡ ữ ạ  

đ ng kinh doanh c n thi t làm ăn có hi u qu ; đ ng th i thu h p, kìm hãmộ ầ ế ệ ả ồ ờ ẹ  

nh ng ngành ngh , m t hàng c n h n ch  s n xu t, h n ch  tiêu dùng theoữ ề ặ ầ ạ ế ả ấ ạ ế  

hướng ti t ki m, ch ng lãng phí. Thu  còn khuy n khích vi c b  v n đ u tế ệ ố ế ế ệ ỏ ố ầ ư 

phát tri n s n xu t, khuy n khích các c  s  kinh doanh thu c m i thành ph nể ả ấ ế ơ ở ộ ọ ầ  kinh t  c nh tranh bình đ ng trế ạ ẳ ước pháp lu t. Thu  góp ph n khuy n khíchậ ế ầ ế  khai thác nguyên li u, v t t  trong vi c tranh th  v n h p tác c a nệ ậ ư ệ ủ ố ợ ủ ước ngoài 

đ  phát tri n kinh t  hàng hoá, không ng ng nâng cao kh  năng tích lũy, đápể ể ế ừ ả  

ng nhu c u tiêu dùng và xu t kh u, b o v  s n xu t trong n c

đ y m  r ng th  trẩ ở ộ ị ường m t cách lành m nh, v a khuy n khích giao l u hàngộ ạ ừ ế ư  hoá, v a đ u tranh h n ch  mua bán lòng vòng qua nhi u khâu trung gian, đ uừ ấ ạ ế ề ầ  

c  tích tr  đ  hơ ữ ể ưởng chênh l ch giáệ  

1.1.2.3.3. Thu  là công c  đ  đi u hòa thu nh p, th c hi n công b ngế ụ ể ề ậ ự ệ ằ  

xã h i trong phân ph iộ ố

H  th ng thu  đệ ố ế ược áp d ng th ng nh t gi a các ngành ngh , cácụ ố ấ ữ ề  thành ph n kinh t , các t ng l p dân c  theo nguyên t c đ m b o công b ngầ ế ầ ớ ư ắ ả ả ằ  

và bình đ ng trong làm nghĩa v  và quy n l i. S  bình đ ng và công b ngẳ ụ ề ợ ự ẳ ằ  

được th  hi n thông qua chính sách đ ng viên gi ng nhau (thu  su t) gi a cácể ệ ộ ố ế ấ ữ  

t  ch c và cá nhân thu c m i thành ph n kinh t  cùng ho t đ ng trong m tổ ứ ộ ọ ầ ế ạ ộ ộ  lĩnh v c, b o đ m s  công b ng và bình đ ng v  quy n l i và nghĩa v  v iự ả ả ự ằ ẳ ề ề ợ ụ ớ  

m i công dân, không có nh ng đ c quy n, đ c l i cho b t c  đ i tọ ữ ặ ề ặ ợ ấ ứ ố ượng nào. Thu  kích thích m i công dân, doanh nghi p c i ti n k  thu t, đ u t  v n,ế ọ ệ ả ế ỹ ậ ầ ư ố  

đ u t  ch t xám, làm ăn gi i và có thu nh p cao m t cách chính đáng .ầ ư ấ ỏ ậ ộ

1.1.2.3.4. Thu  còn là công c  đ  ki m tra, ki m soát các ho t đ ng s nế ụ ể ể ể ạ ộ ả  

xu t kinh doanhấ   

Vai trò này được xu t hi n chính do quá trình t  ch c th c hi n thuấ ệ ổ ứ ự ệ ế trong th c t  Đ  thu đự ế ể ược thu  và th c hi n đúng các Lu t thu  đã đế ự ệ ậ ế ược ban hành, c  quan thu  và các c  quan liên quan ph i b ng m i bi n pháp n mơ ế ơ ả ằ ọ ệ ắ  

v ng s  lữ ố ượng, quy mô các c  s  s n xu t kinh doanh, ngành ngh  và lĩnhơ ở ả ấ ề  

v c kinh doanh, m t hàng h  đự ặ ọ ược phép kinh doanh. T  công tác thu thu  màừ ế  

c  quan thu  s  phát hi n nh ng vi c làm sai trái, vi ph m Lu t c a các cáơ ế ẽ ệ ữ ệ ạ ậ ủ  nhân, các đ n v  s n xu t kinh doanh, ho c phát hi n ra nh ng khó khăn màơ ị ả ấ ặ ệ ữ  

h  g p ph i đ  giúp đ  h  tìm bi n pháp tháo g  Nh  v y, do công tác qu nọ ặ ả ể ỡ ọ ệ ỡ ư ậ ả  

lý thu thu  mà có th  k t h p ki m tra, ki m soát toàn di n các m t hàng,ế ể ế ợ ể ể ệ ặ  

ho t đ ng c a các c  s  kinh t  đ m b o th c hi n t t qu n lý Nhà nạ ộ ủ ơ ở ế ả ả ự ệ ố ả ước về 

m i m t c a đ i s ng kinh t  ­ xã h iọ ặ ủ ờ ố ế ộ

1.1.2.4. Chính sách thu  và phân lo i thu ế ạ ế

1.1.2.4.1. Khái ni mệ

Chính sách thu  là t ng hòa phế ổ ương hướng c a Nhà nủ ước trong lĩnh 

v c thu  và các bi n pháp đ  đ t đự ế ệ ể ạ ược nh ng m c tiêu đã đ nhữ ụ ị

Chính sách thu  th  hi n đế ể ệ ường l i và phố ương hướng đ ng viên thuộ  

nh p dậ ưới hình th c thu  trong n n kinh t  qu c dân. Chính sách thu  đứ ế ề ế ố ế ượ  c

th c hi n b ng cách thi t l p các văn b n pháp lu t trong lĩnh v c n p thu ,ự ệ ằ ế ậ ả ậ ự ộ ế  ban hành các lo i thu  và các  u đãi v  thu  trong t ng giai đo n phát tri nạ ế ư ề ế ừ ạ ể  

nh t đ nh. Đi u đó có nghĩa là chính sách thu  đấ ị ề ế ược th c hi n b ng cáchự ệ ằ  thi t l p h  th ng thu , c i cách thu  và c ng c  h  th ng thu ế ậ ệ ố ế ả ế ủ ố ệ ố ế

H  th ng thu  là t ng h p các hình th c thu  khác nhau mà gi a chúngệ ố ế ổ ợ ứ ế ữ  

có m i quan h  m t thi t v i nhau đ  th c hi n các nhi m v  nh t đ nh c aố ệ ậ ế ớ ể ự ệ ệ ụ ấ ị ủ  Nhà nước trong t ng th i k ừ ờ ỳ

1.1.2.4.2. Phân lo i thuạ ế

Đ  thu để ược thu , Nhà nế ước đã th  ch  hoá yêu c u b t bu c đóngể ế ầ ắ ộ  góp ngu n l c tài chính cho NSNN đ i v i các th  nhân, pháp nhân. Nhà nồ ự ố ớ ể ướ  cquy đ nh nguyên t c chung v  nghĩa v  n p thu  c a các th  nhân, pháp nhânị ắ ề ụ ộ ế ủ ể  trong Hi n pháp ­ văn b n pháp lý cao nh t c a Nhà nế ả ấ ủ ước. H  th ng chínhệ ố  sách thu  c a Vi t Nam hi n nay bao g m: ế ủ ệ ệ ồ Thu  giá tr  gia tăng, thu  tiêu ế ị ế  

th  đ c bi t, thu  xu t kh u, thu  nh p kh u, thu  thu nh p doanh nghi p, ụ ặ ệ ế ấ ẩ ế ậ ẩ ế ậ ệ   thu  thu nh p cá  ế ậ nhân, thu  s  d ng đ t nông nghi p, thu  tài nguyên,thu  b o ế ử ụ ấ ệ ế ế ả  

v  môi tr ng,  thu  nhà đ t, thu  môn bài, … ệ ườ ế ấ ế

Tùy theo đi u ki n và hoàn c nh c  th  c a m i nề ệ ả ụ ể ủ ỗ ước mà h  th ngệ ố  pháp lu t thu  bao g m nhi u lo i thu  khác nhau. Ð  đ nh hậ ế ồ ề ạ ế ể ị ướng xây d ngự  

và qu n lý h  th ng thu , vi c s p x p các Lu t thu  có cùng tính ch tả ệ ố ế ệ ắ ế ậ ế ấ  thành nh ng nhóm khác nhau, g i là phân lo i thu  ữ ọ ạ ế

Tùy thu c vào m c tiêu, yêu c u c a t ng giai đo n phát tri n kinh t  ­ộ ụ ầ ủ ừ ạ ể ế  

xã h i mà c  c u và n i dung các Lu t thu  có khác nhau. Cũng tùy thu c vàoộ ơ ấ ộ ậ ế ộ  

c  s , m c đích phân đ nh, thông thơ ở ụ ị ường thu  đế ược phân lo i theo các tiêuạ  

th c sauứ

+ D a theo ự  ph ươ ng th c đánh thu ứ ế

Tùy thu c vào ph ng th c đánh thu  là đánh m t cách tr c ti p hay giánộ ươ ứ ế ộ ự ế  

ti p vào thu nh p, ng i ta chia h  th ng thu  thành hai lo i: thu  tr c thu vàế ậ ườ ệ ố ế ạ ế ự  thu  gián thu.ế

Thu  tr c thu: ế ự  Là lo i thu  đánh tr c ti p vào thu nh p ho c tài s nạ ế ự ế ậ ặ ả  

c a ngủ ườ ội n p thu  Thu  tr c thu có đ c đi m là đ i tế ế ự ặ ể ố ượng n p thu  theoộ ế  

lu t quy đ nh đ ng nh t v i ngậ ị ồ ấ ớ ười ph i ch u thu  Lo i thu  tr c thu thả ị ế ạ ế ự ườ  ngbao g m các s c thu  đánh trên thu nh p c a t  ch c và cá nhân. ồ ắ ế ậ ủ ổ ứ

Thu  gián thu:  ế Là lo i thu  không tr c ti p đánh vào thu nh p hay tàiạ ế ự ế ậ  

s n c a ngả ủ ườ ội n p thu  mà đánh m t cách gián ti p thông qua giá c  hàngế ộ ế ả  hoá, d ch v  Ngị ụ ười tiêu dùng nh ng hàng hoá, d ch v  đó là ngữ ị ụ ười ch u lo iị ạ  thu  này. ế

+ Phân theo c  s  tính thu ơ ở ế

N u căn c  vào c  s  tính thu  đ  phân lo i thu  thì có th  chia thànhế ứ ơ ở ế ể ạ ế ể  

ba lo i nh  sau:ạ ư

Thu  thu nh p:   ế ậ Bao g m các lo i thu  có c  s  đánh thu  là thu nh pồ ạ ế ơ ở ế ậ  

ki m đ c. Thu nh p ki m đ c là toàn b  s  ti n và l i ích v t ch t mà m t tế ượ ậ ế ượ ộ ố ề ợ ậ ấ ộ ổ 

ch c, cá ứ nhân nh n đ c trong k  tính thu , k  c  các kho n chi tiêu đã b  ra đ  cóậ ượ ỳ ế ể ả ả ỏ ể  

đ c thu nh p.ượ ậ  

Thu  tiêu dùng:   ế Là lo i thu  đánh vào hàng hoá, d ch v  khi di n raạ ế ị ụ ễ  

vi c mua bán. Đi u đáng chú ý đ u tiên là thu  tiêu dùng không khác thu  thuệ ề ầ ế ế  

nh p nhi u nh  ngậ ề ư ười ta tưởng. Trong th c t  lo i thu  tiêu dùng đự ế ạ ế ược thể 

hi n dệ ưới nhi u d ng nh  thu  doanh thu, thu  tiêu th  đ c bi t, thu  giá trề ạ ư ế ế ụ ặ ệ ế ị gia tăng

Thu  tài s n:  ế ả Thu  tài s n có th  đế ả ể ược đánh trong trường h p chuy nợ ể  giao, cho không tài s n (ví d  nh  cho, t ng ho c th a k ), ho c dả ụ ư ặ ặ ừ ế ặ ưới hình 

th c bán (ví d  nh  nhứ ụ ư ượng bán b t đ ng s n ho c đ ng s n), ho c trongấ ộ ả ặ ộ ả ặ  

trường h p có s  hi n h u c a tài s n (nh  trợ ự ệ ữ ủ ả ư ường h p đánh thu  vào cácợ ế  

kh i tài s n l n).ố ả ớ

+ Phân theo ph m vi đi u ch nh ạ ề ỉ

Căn c  vào ph m vi đi u ch nh c a thu  ngứ ạ ề ỉ ủ ế ười ta có th  chia các s cể ắ  thu  thành hai lo i:ế ạ

 Thu  t ng h p:  ế ổ ợ  Là lo i thu  đánh vào t t c  các thành ph n c a c  sạ ế ấ ả ầ ủ ơ ở 

đánh thu  mà không có tr ng h p ngo i l , không có mi n, gi m thu  Thuế ườ ợ ạ ệ ễ ả ế ế 

t ng h p đánh trên toàn b  tài s n, các nghi p v  phát sinh ho c t ng thu nh pổ ợ ộ ả ệ ụ ặ ổ ậ  trong m t l n duy nh t. ộ ầ ấ

 Thu  có l a ch n ế ự ọ  hay thu  có phân tích:  ế Là lo i thu  ch  đánh d a trênạ ế ỉ ự  

c  s  các y u t  c a m t tài s n ho c m t nghi p v  đ c l p, ho c m t lo iơ ở ế ố ủ ộ ả ặ ộ ệ ụ ộ ậ ặ ộ ạ  thu nh p. Thu  thu nh p cá nhân Vi t Nam có th  coi là m t s c thu  đi nậ ế ậ ệ ể ộ ắ ế ể  hình c a lo i này.ủ ạ

+ Phân theo đ c tr ng c a bi u thu ặ ư ủ ể ế

Thu  đánh theo t  l  %:  ế ỷ ệ Là lo i thu  đánh theo hình th c áp d ng m tạ ế ứ ụ ộ  

t  l  ho c ph n trăm, ho c l n trên các c  s  tính thu  Đây là hình th c ápỷ ệ ặ ầ ặ ầ ơ ở ế ứ  

d ng ph  bi n trong các lo i thu  hi n nay. ụ ổ ế ạ ế ệ

Thu  đánh trên m c tuy t đ i:  ế ứ ệ ố Là lo i thu  đạ ế ược xác đ nh b ng cáchị ằ  

n đ nh m t s  thu b ng ti n trên m t đ n v  v t ch t nh  tr ng l ng, kh i

lượng, di n tích  c a đ i tệ ủ ố ượng ch u thu  Trong th c t  cách tính thu  nàyị ế ự ế ế  

ít ph  bi n. Trong h  th ng chính sách thu  Vi t Nam hi n nay có th  l y víổ ế ệ ố ế ệ ệ ể ấ  

d  là thu  tiêu th  đ c bi t đánh trên xe ô tô cũ v a đụ ế ụ ặ ệ ừ ược B  Tài chính banộ  hành

+ Phân theo th m quy n  ban hành chính sách thu ẩ ề ế

Tùy theo th m quy n thu thu  đẩ ề ế ược quy đ nh v i t ng lo i thu , ngị ớ ừ ạ ế ườ  i

ta phân thu  thành hai lo i: Thu  trung ế ạ ế ương và thu  đ a phế ị ương

Các lo i thu  trên đạ ế ược áp d ng cho nhi u đ i tụ ề ố ượng khác nhau đ  v aể ừ  phát huy tác d ng riêng c a t ng lo i thu , v a h  tr , b  sung cho nhauụ ủ ừ ạ ế ừ ỗ ợ ổ  

nh m th c hi n m t cách t ng h p các m c tiêu và vai trò c a h  th ng phápằ ự ệ ộ ổ ợ ụ ủ ệ ố  

lu t thu  ậ ế

1.1.3. Thu  giá tr  gia tăng ế ị

1.1.3.1. Khái ni m, đ c đi m, vai trò c a thu  giá tr  gia tăng ệ ặ ể ủ ế ị

1.1.3.1.1. Khái ni m v  thu  giá tr  gia tăngệ ề ế ị

Thu  giá tr  gia tăng(GTGT) là thu  tính trên kho n giá tr  tăng thêm ế ị ế ả ị  

c a hàng hoá, d ch v  phát sinh trong quá trình t  s n xu t, l u thông đ n ủ ị ụ ừ ả ấ ư ế   tiêu dùng (Đi u 1­ Lu t thu  GTGT s  02/1997/QH9).ề ậ ế ố

Giá tr  gia tăng = T ng giá tr  hàng hoá, d ch v  bán ra – Giá tr  hàng hoá, d chị ổ ị ị ụ ị ị  

v  mua vào tụ ương  ng.ứ

1.1.3.1.2. Đ c đi m c a thu  giá tr  gia tăngặ ể ủ ế ị

­ Thu  GTGT là m t lo i thu  gián thu đánh vào đ i tế ộ ạ ế ố ượng tiêu dùng HHDV ch u thu  GTGT (vì v y thu  GTGT là m t lo i thu  tiêu dùng, đ iị ế ậ ế ộ ạ ế ố  

v i c  s  kinh doanh thì đây là lo i thu  gián thu), là m t y u t  c u thànhớ ơ ở ạ ế ộ ế ố ấ  trong giá c  hàng hoá và d ch v , là kho n thu đả ị ụ ả ược c ng thêm vào giá bánộ  

c a ngủ ười cung c p, hay nói cách khác giá c  HHDV mà ngấ ả ười tiêu dùng mua bao g m c  thu  GTGT.ồ ả ế

Tính gián thu c a thu  GTGT bi u hi n: ngủ ế ể ệ ười mua HHDV là ngườ  i

ph i tr  kho n thu  này thông qua giá mua c a HHDV. Nh  v y, ngả ả ả ế ủ ư ậ ườ  imua không tr c ti p n p thu  GTGT vào NSNN mà tr  thu  thông qua giáự ế ộ ế ả ế  thanh toán hàng hoá và d ch v  cho ngị ụ ười bán, trong đó bao g m c  kho nồ ả ả  thu   GTGT   mà   ngế ười   mua   tr   Ngả ười   bán   th c   hi n   n p   kho n   thuự ệ ộ ả ế GTGT ph i n p “đã đả ộ ược người mua tr ” vào NSNN.ả

Thu  GTGT đánh vào GTGT c a HHDV phát sinh   các giai đo n tế ủ ở ạ ừ 

s n xu t, l u thông đ n tiêu dùng HHDV đó. T ng s  thu  GTGT thu đả ấ ư ế ổ ố ế ượ ở c 

t t c  các giai đo n s  b ng s  thu  GTGT tính trên giá bán cho ngấ ả ạ ẽ ằ ố ế ười tiêu dùng cu i cùng.ố Thu  GTGT đã kh c ph c đế ắ ụ ược nhược đi m c a thu  doanhể ủ ế  thu là “thu  ch ng lên thu ”.ế ồ ế

­Thu  GTGT là m t lo i thu  có tính trung l p cao. Tính trung l p bi uế ộ ạ ế ậ ậ ể  

hi n   hai khía c nh: ệ ở ạ

Th  nh t ứ ấ , thu  GTGT không ch u  nh hế ị ả ưởng b i k t qu  kinh doanhở ế ả  

c a ngủ ườ ội n p thu , do ngế ườ ội n p thu  ch  là ngế ỉ ười “thay m t” ngặ ười tiêu dùng n p h  kho n thu  này vào NSNN. Do v y thu  GTGT không ph i làộ ộ ả ế ậ ế ả  

y u t  c a chi phí s n xu t mà ch  đ n thu n là m t kho n thu đế ố ủ ả ấ ỉ ơ ầ ộ ả ược c ngộ  thêm vào giá bán c a ngủ ười cung c p HHDV. ấ

Th  hai ứ , thu  GTGT không b   nh h ng b i quá trình t  ch c và phânế ị ả ưở ở ổ ứ  chia quá trình s n xu t kinh doanh, b i t ng s  thu    t t c  các giai đo n luônả ấ ở ổ ố ế ở ấ ả ạ  

b ng s  thu  tính trên giá bán   giai đo n cu i cùng b t k  s  giai đo n nhi uằ ố ế ở ạ ố ấ ể ố ạ ề  hay ít

S  thu  GTGTố ế = GTGT c a HHDVủ  

ch u thuị ế X Thu  su t thu  GTGT c aế ấ ế ủ  

HHDV đó

V  ph m vi đánh thu : thu  GTGT ch  đánh vào ho t đ ng tiêu dùngề ạ ế ế ỉ ạ ộ  

di n ra trong ph m vi lãnh th , không đánh vào hành vi tiêu dùng ngoài lãnhễ ạ ỗ  

th  Đ c đi m này t o ra s  công b ng trong nh ng giao d ch qu c t  thôngổ ặ ể ạ ự ằ ữ ị ố ế  qua vi c không thu thu  đ i v i HHDV xu t kh u và đánh thu  đ i v i HHDVệ ế ố ớ ấ ẩ ế ố ớ  

nh p kh u.ậ ẩ

1.1.3.1.3. Vai trò c a thu  giá tr  gia tăngủ ế ị

Thu  là công c  r t quan tr ng đ  Nhà nế ụ ấ ọ ể ước th c hi n ch c năng qu nự ệ ứ ả  

lý vĩ mô đ i v i n n kinh t  N n kinh t  nố ớ ề ế ề ế ước ta đang trong quá trình v nậ  hành theo c  ch  th  trơ ế ị ường có s  qu n lý c a nhà nự ả ủ ước, do đó thu  GTGT cóế  vai trò r t quan tr ng và đấ ọ ược th  hi n nh  sau:ể ệ ư

M t là ộ , thu  GTGT có tác d ng đi u ti t thu nh p c a t  ch c, cá nhânế ụ ề ế ậ ủ ổ ứ  tiêu dùng HHDV ch u thu  GTGT.ị ế

Hai là, thu  GTGT là kho n thu quan tr ng c a Ngân sách nhà nế ả ọ ủ ước.Thu  GTGT t o ngu n thu l n và tế ạ ồ ớ ương đ i  n đ nh cho ngân sách nhàố ổ ị  

nước

 Vi t Nam, thu  GTGT hi n nay chi m t  tr ng kho ng 20­23%

trong t ng thu t  thu , phí và l  phí.ổ ừ ế ệ

 Thu  GTGT không trùng l p, do thu  GTGT ch  tính vào giá tr  tăng thêmế ắ ế ỉ ị  

c a HHDV qua các khâu s n xu t, l u thông, tiêu dùng, không tính vào ph n giáủ ả ấ ư ầ  

tr  đã ch u thu  GTGT   các khâu tr c, thu  đã n p   các khâu tr c đ c tínhị ị ế ở ướ ế ộ ở ướ ượ  

kh u tr    khâu sau nên khuy n khích các t  ch c, cá nhân b  v n đ u t  phátấ ừ ở ế ổ ứ ỏ ố ầ ư  tri n s n xu t, kinh doanh, khuy n khích chuyên môn hoá, h p tác hoá s n xu t,ể ả ấ ế ợ ả ấ  nâng cao hi u qu  kinh t , phù h p v i phát tri n kinh t  th  tr ng.ệ ả ế ợ ớ ể ế ị ườ

Ba là, khuy n khích xu t kh u HHDV thông qua áp d ng thu  su t 0%,ế ấ ẩ ụ ế ấ  doanh nghi p xu t kh u HHDV không nh ng không ph i ch u thu  GTGT ệ ấ ẩ ữ ả ị ế ở khâu xu t kh u mà còn đấ ẩ ược hoàn toàn b  s  thu  đ u vào đã n p   khâuộ ố ế ầ ộ ở  

trước nên có tác d ng gi m chi phí, h  giá thành s n ph m, tăng kh  năngụ ả ạ ả ẩ ả  

c nh tranh v  giá HHDV xu t kh u trên th  trạ ề ấ ẩ ị ường qu c t ố ế

B n là ố , thúc đ y th c hi n ch  đ  h ch toán k  toán; s  d ng hoá đ n,ẩ ự ệ ế ộ ạ ế ử ụ ơ  

ch ng t  và thanh toán qua ngân hàng vì vi c tính thu  đ u ra, kh u tr  thuứ ừ ệ ế ầ ấ ừ ế GTGT đ u vào quy đ nh rõ ph i căn c  trên hoá đ n mua vào, bán ra; hàng hoáầ ị ả ứ ơ  

xu t kh u mua bán ph i thanh toán qua ngân hàng, đ i v i kinh doanh trongấ ẩ ả ố ớ  

nước thì ch ng t  thanh toán không dùng ti n m t đ i v i hàng hóa, d ch vứ ừ ề ặ ố ớ ị ụ mua vào, tr  hàng hoá, d ch v  mua t ng l n có giá tr  dừ ị ụ ừ ầ ị ưới hai mươi tri uệ  

đ ng.ồ

Tóm l i: Thu  GTGT là m t s c thu  tiên ti n; vi c áp d ng thuạ ế ộ ắ ế ế ệ ụ ế GTGT kh c ph c nhắ ụ ược đi m c a thu  doanh thu trể ủ ế ước đây là “thu  ch ngế ồ  lên thu ”; thu  GTGT có nhi u  u đi m, tác d ng tích c c t i khuy n khíchế ế ề ư ể ụ ự ớ ế  

s n xu t kinh doanh, xu t kh u, tăng cả ấ ấ ẩ ường đ u tầ ư, tăng thu cho NSNN. 

1.1.3.2. N i dung c  b n Lu t thu  giá tr  gia tăng ộ ơ ả ậ ế ị

Lu t thu  GTGT g m m t s  n i dung c  b n nh  sau:ậ ế ồ ộ ố ộ ơ ả ư

Ph m vi áp d ng thu  giá tr  gia tăng ạ ụ ế ị

­ Đ i tố ượng ch u thu  giá tr  gia tăngị ế ị

Đ i tố ượng ch u thu  GTGT là hàng hoá, d ch v  dùng cho s n xu t,ị ế ị ụ ả ấ  kinh doanh và tiêu dùng   Vi t Nam (bao g m c  hàng hoá, d ch v  mua c aở ệ ồ ả ị ụ ủ  

t  ch c, cá nhân   nổ ứ ở ước ngoài)

­ Đ i tố ượng n p thu  giá tr  gia tăngộ ế ị

 Các t  ch c, cá nhân có ho t đ ng s n xu t, kinh doanh hàng hoá, d chổ ứ ạ ộ ả ấ ị  

v  ch u thu  GTGT   Vi t Nam, không phân bi t ngành ngh , hình th c, tụ ị ế ở ệ ệ ề ứ ổ 

ch c kinh doanh (g i chung là c  s  kinh doanh) và t  ch c, cá nhân khác cóứ ọ ơ ở ổ ứ  

nh p kh u hàng hoá, mua d ch v  t  nậ ẩ ị ụ ừ ước ngoài ch u thu  GTGT (g i chungị ế ọ  

là người nh p kh u) đ u là đ i tậ ẩ ề ố ượng n p thu  GTGTộ ế .[3] 

­ Đ i tố ượng không ch u thu  giá tr  gia tăngị ế ị

G m 25 lo i hàng hoá d ch v  không thu c đ i tồ ạ ị ụ ộ ố ượng ch u thu  GTGT.ị ế  

C  s  kinh doanh không đơ ở ược kh u tr  và hoàn thu  giá tr  gia tăng đ u vàoấ ừ ế ị ầ  

c a hàng hoá, d ch v  s  d ng cho s n xu t kinh doanh hàng hoá, d ch vủ ị ụ ử ụ ả ấ ị ụ thu c đ i tộ ố ượng không ch u thu  giá tr  gia tăng này mà ph i tính vào nguyênị ế ị ả  giá tài s n c  đ nh, giá tr  nguyên v t li u ho c chi phí kinh doanh.ả ố ị ị ậ ệ ặ [3] 

Căn c  tính thu  và phứ ế ương pháp tính thuế

­ Giá tính thu  giá tr  gia tăng ế ị

+ Đ i v i hàng hóa, d ch v  do c  s  s n xu t, kinh doanh bán ra là giáố ớ ị ụ ơ ở ả ấ  bán ch a có thu  giá tr  gia tăng; đ i v i hàng hóa, d ch v  ch u thu  tiêu thư ế ị ố ớ ị ụ ị ế ụ 

đ c bi t là giá bán đã có thu  tiêu th  đ c bi t nh ng ch a có thu  giá tr  giaặ ệ ế ụ ặ ệ ư ư ế ị  tăng; đ i v i hàng hóa ch u thu  b o v  môi trố ớ ị ế ả ệ ường là giá bán đã có thu  b oế ả  

v  môi trệ ường nh ng ch a có thu  giá tr  gia tăng; đ i v i hàng hóa ch u thuư ư ế ị ố ớ ị ế tiêu th  đ c bi t và thu  b o v  môi trụ ặ ệ ế ả ệ ường là giá bán đã có thu  tiêu thế ụ 

đ c bi t và thu  b o v  môi trặ ệ ế ả ệ ường nh ng ch a có thu  giá tr  gia tăng;ư ư ế ị

Đ i v i hàng hóa nh p kh u là giá nh p t i c a kh u c ng v i thuố ớ ậ ẩ ậ ạ ử ẩ ộ ớ ế 

nh p kh u (n u có), c ng v i thu  tiêu th  đ c bi t (n u có) và c ng v iậ ẩ ế ộ ớ ế ụ ặ ệ ế ộ ớ  thu  b o v  môi trế ả ệ ường (n u có). Giá nh p t i c a kh u đế ậ ạ ử ẩ ược xác đ nh theoị  quy đ nh v  giá tính thu  hàng nh p kh uị ề ế ậ ẩ

+ Th i đi m đ  xác đ nh giá tính thu  GTGT là th i đi m c  s  kinhờ ể ể ị ế ờ ể ơ ở  doanh đã chuy n giao quy n s  h u, quy n s  d ng hàng hoá, d ch v  (đ iể ề ở ữ ề ử ụ ị ụ ố  

v i trớ ường h p xây d ng, l p đ t là th i đi m nghi m thu, bàn giao côngợ ự ắ ặ ờ ể ệ  trình, h ng m c công trình, kh i lạ ụ ố ượng xây d ng, l p đ t hoàn thành), khôngự ắ ặ  phân bi t đã thu đệ ược ti n hay ch a thu đề ư ược ti n.ề [3] 

­ Thu  su t thu  giá tr  gia tăng ế ấ ế ị

Thu  su t hi n nay Vi t nam đang áp d ng các m c 0%; 5%; 10%.ế ấ ệ ệ ụ ứ

­ Ph ươ ng pháp tính thu  giá tr  gia tăng ế ị

Lu t thu  GTGT hi n hành quy đ nh vi c tính thu  GTGT ph i n p cóậ ế ệ ị ệ ế ả ộ  

th  th c hi n b ng m t trong 2 phể ự ệ ằ ộ ương pháp: phương pháp kh u tr  vàấ ừ  

phương pháp tính tr c ti p trên GTGT ự ế .[3]

* Phương pháp kh u tr  thuấ ừ ế . 

  Phương pháp kh u tr  thu  áp d ng đ i v i c  s  kinh doanh th cấ ừ ế ụ ố ớ ơ ở ự  

hi n đ y đ  ch  đ  k  toán, hoá đ n, ch ng t  theo quy đ nh c a pháp lu tệ ầ ủ ế ộ ế ơ ứ ừ ị ủ ậ  

+ Thu  GTGT đ u vàoế ầ  b ng (=) t ng s  thu  GTGT ghiằ ổ ố ế  trên hoá đ n GTGT mua hàng dùng cho SXKD hàng hóa, d ch v  ch u thuơ ị ụ ị ế GTGT, s  thu  GTGT ghi trên ch ng t  n p thu  c a hàng hoá nh p kh u.ố ế ứ ừ ộ ế ủ ậ ẩ

* Phương pháp tính tr c ti p trên GTGTự ế  .  

­ Doanh nghi p, h p tác xã có doanh thu hàng năm dệ ợ ưới m c ngứ ưỡ  ngdoanh thu m t t  đ ng, tr  trộ ỷ ồ ừ ường h p đăng ký t  nguy n áp d ng phợ ự ệ ụ ươ  ngpháp kh u tr  thuấ ừ ế

­ H , cá nhân kinh doanh;ộ

­ T  ch c, cá nhân nổ ứ ước ngoài kinh doanh không có c  s  thơ ở ường trú 

t i Vi t Nam nh ng có doanh thu phát sinh t i Vi t Nam ch a th c hi n đ yạ ệ ư ạ ệ ư ự ệ ầ  

đ  ch  đ  k  toán, hoá đ n, ch ng t , tr  t  ch c, cá nhân nủ ế ộ ế ơ ứ ừ ừ ổ ứ ước ngoài cung 

c p hàng hóa, d ch v  đ  ti n hành ho t đ ng tìm ki m, thăm dò, phát tri nấ ị ụ ể ế ạ ộ ế ể  

và khai thác d u, khí n p thu  theo phầ ộ ế ương pháp kh u tr  do bên Vi t Namấ ừ ệ  

    + Phân ph i, cung c p hàng hoá: 1%;ố ấ

+ D ch v , xây d ng không bao th u nguyên v t li u: 5%;ị ụ ự ầ ậ ệ

+ S n xu t, v n t i, d ch v  có g n v i hàng hoá, xây d ng có baoả ấ ậ ả ị ụ ắ ớ ự  

th u nguyên v t li u: 3%;ầ ậ ệ

+ Ho t đ ng kinh doanh khác: 2%.ạ ộ

Hóa đ n ch ng t  mua bán hàng hóa, d ch vơ ứ ừ ị ụ

C  s  kinh doanh khi mua, bán hàng hoá, d ch v  ph i th c hi n ch  đơ ở ị ụ ả ự ệ ế ộ hoá đ n, ch ng t  theo quy đ nh c a pháp lu t.ơ ứ ừ ị ủ ậ

­ C  s  kinh doanh thu c đ i tơ ở ộ ố ượng n p thu  GTGT theo phộ ế ương pháp 

kh u tr  thu  khi bán hàng hoá, cung  ngấ ừ ế ứ  d ch v  ch u thu  GTGT ph i sị ụ ị ế ả ử 

d ng hoá đ n GTGT (tr  trụ ơ ừ ường h p đợ ược dùng hoá đ n, ch ng t  đ c thùơ ứ ừ ặ  ghi giá thanh toán là giá đã có thu  GTGT).ế

­ C  s  kinh doanh n p thu  theo phơ ở ộ ế ương pháp tr c ti p trên GTGT khiự ế  bán hàng hoá, d ch v  ph i s  d ng hoá đ n bán hàng.ị ụ ả ử ụ ơ

­ Khi l p hoá đ n, c  s  kinh doanh ph i ghi đ y đ , đúng các y u tậ ơ ơ ở ả ầ ủ ế ố quy đ nh trên hoá đ n. Đ i v i hoá đ n GTGT ph i ghi rõ giá bán ch a cóị ơ ố ớ ơ ả ư  thu  GTGT, ph  thu và phí tính ngoài giá bán (n u có), thu  GTGT, t ng giáế ụ ế ế ổ  thanh toán đã có thu ; n u không ghi tách riêng giá bán ch a có thu  và thuế ế ư ế ế GTGT, ch  ghi chung giá thanh toán thì thu  GTGT đ u ra ph i tính trên giáỉ ế ầ ả  

thanh toán.[3]

1.2. Qu n lý thu  giá tr  gia tăng đ i v i doanh nghi p v a và nhả ế ị ố ớ ệ ừ ỏ

1.2.1. Qu n lý thu ả ế

1.2.1.1.  Khái ni m  ệ

Qu n lý thu  là quá trình t  ch c, qu n lý và ki m tra vi c th c hi nả ế ổ ứ ả ể ệ ự ệ  

nh ng quy đ nh trong Lu t thu  nh m huy đ ng đ y đ  nh ng kho n ti nữ ị ậ ế ằ ộ ầ ủ ữ ả ề  thu  vào ngân sách nhà nế ước theo lu t đ nh ậ ị .[4]

Dưới góc đ  chính tr : qu n lý độ ị ả ược hi u là hành chính, là cai tr ; nh ngể ị ư  

dưới góc đ  xã h i: qu n lý là đi u hành, đi u khi n, ch  huy. Dù dộ ộ ả ề ề ể ỉ ưới góc 

đ  nào đi chăng n a, qu n lý v n ph i d a nh ng c  s , nguyên t c đã độ ữ ả ẫ ả ự ữ ơ ở ắ ượ  c

đ nh s n và nh m đ t đị ẵ ằ ạ ược hi u qu  c a vi c qu n lý, t c là m c đích c aệ ả ủ ệ ả ứ ụ ủ  

qu n lý. ả

Qu n lý thu  là ho t đ ng ch p hành, đi u hành c a c  quan thu  Nhàả ế ạ ộ ấ ề ủ ơ ế  

nước các c p trên c  s  c a lu t và đ  thi hành lu t nh m th c hi n ch cấ ơ ở ủ ậ ể ậ ằ ự ệ ứ  năng t  ch c, qu n lý, đi u hành các ho t đ ng thu thu  c a Nhà nổ ứ ả ề ạ ộ ế ủ ước. Nói cách khác, qu n lý thu  chính là qu n lý Nhà nả ế ả ước trong lĩnh v c hành pháp ­ự  

được th c hi n b i ít nh t m t bên có th m quy n hành chính Nhà nự ệ ở ấ ộ ẩ ề ướ  ctrong quan h  ch p hành, đi u hành. Qu n lý thu  là ho t đ ng đ m b o th cệ ấ ề ả ế ạ ộ ả ả ự  thi chính sách thu  trong th c t , trong đó vai trò c a c  quan thu  r t quanế ự ế ủ ơ ế ấ  

tr ng khi tác đ ng lên ĐTNT đ  đ m b o tính hi u l c – đáp  ng m c đíchọ ộ ể ả ả ệ ự ứ ụ  thu cho NSNN. Qu n lý thu  ch  y u đả ế ủ ế ược th c hi n b i h  th ng c  quanự ệ ở ệ ố ơ  thu  Nhà nế ước: T ng c c Thu    Trung ổ ụ ế ở ương, C c thu , Chi c c Thu    cácụ ế ụ ế ở  

đ a phị ương. [5]

1.2.1.2. N i dung qu n lý thu   ộ ả ế

Đ  huy đ ng các kho n thu vào NS, đáp  ng nhu c u chi tiêu c n thi t,ể ộ ả ứ ầ ầ ế  nhà nước c n ban hành các chính sách thu  và đ  đ a đầ ế ể ư ược các chính sách thu  vào cu c s ng thì ph i có h  th ng qu n lý thu  đ  t  ch c th c thiế ộ ố ả ệ ố ả ế ể ổ ứ ự  chính sách thu  Gi a hai n i dung này có m i quan h  h u c  v i nhau, hế ữ ộ ố ệ ữ ơ ớ ệ 

th ng chính sách thu  là c  s  ti n đ  đ  hình thành h  th ng qu n lý thuố ế ơ ở ề ề ể ệ ố ả ế 

và ngượ ạ ệ ốc l i h  th ng QLT là n i t  ch c th c hi n chính cách thu ơ ổ ứ ự ệ ế

Theo Đi u 3 Lu t qu n lý thu  đề ậ ả ế ược Qu c h i nố ộ ước CHXHCNVN thông qua t i  k  h p th  10, khoá XI, n i dung qu n lý thu  g m :ạ ỳ ọ ứ ộ ả ế ồ

­ Đăng ký thu , khai thu , n p thu ,  n đ nh thu  ế ế ộ ế ấ ị ế

­ Th  t c hoàn thu , mi n thu , gi m thu  ủ ụ ế ễ ế ả ế

­ Xoá n  ti n thu , ti n ph t. ợ ề ế ề ạ

­ Qu n lý thông tin v  ngả ề ườ ội n p thu ế

­ Ki m tra thu , thanh tra thu ể ế ế

­ Cưỡng ch  thi hành quy t đ nh hành chính thu ế ế ị ế

­ X  lý vi ph m pháp lu t v  thu  ử ạ ậ ề ế

­ Gi i quy t khi u n i, t  cáo v  thu  ả ế ế ạ ố ề ế

Các quy đ nh c a Lu t QLT đ m b o tính pháp lý cho vi c th c hi nị ủ ậ ả ả ệ ự ệ  

c  ch  t  khai, t  tính, t  n p thu  và t  ch u trách nhi m trơ ế ự ự ự ộ ế ự ị ệ ước pháp lu tậ  

c a NNT. C  quan thu  th c hi n ch c năng tuyên truy n, h  tr  ngủ ơ ế ự ệ ứ ề ỗ ợ ườ ộ  i n pthu , ki m tra thu , thanh tra thu  ế ể ế ế [6]

Các n i dung trên độ ược c  th  hoá b ng các quy trình c  th  đ  qu nụ ể ằ ụ ể ể ả  

lý thu  theo ch c năng. ế ứ  Hi n nay ngành thu  đã tri n khai th c hi n 5 quyệ ế ể ự ệ  trình qu n lý thu  : Đăng ký, kê khai thu ; Ki m tra thanh tra; Mi n gi mả ế ế ể ễ ả  thu ; Hoàn thu ; Qu n lý n  thu ế ế ả ợ ế

Vi c quy đ nh rõ vai trò, nhi m v , ch c năng c a t ng Đ i thu  trongệ ị ệ ụ ứ ủ ừ ộ ế  công tác QLT thu  đ i v i các DN nh m h n ch  các tiêu c c cũng nh  t oế ố ớ ằ ạ ế ự ư ạ  

đi u ki n thu n l i nh t cho DN th c hi n đúng chính sách pháp lu t thu ,ề ệ ậ ợ ấ ự ệ ậ ế  tuy nhiên  "H  th ng m u bi u, văn b n, các quy trình hệ ố ẫ ể ả ướng d n ch a đ ngẫ ư ồ  

nh t, ch a k p th i d n đ n khó khăn trong vi c hấ ư ị ờ ẫ ế ệ ướng d n, h  tr  NNT th cẫ ổ ợ ự  

hi n t t nghĩa v  v i NSNN". ệ ố ụ ớ [7]

1.2.2. Nh ng n i dung v  qu n lý thu  giá tr  gia tăng ữ ộ ề ả ế ị

1.2.2.1. Đăng ký, kê khai, n p thu  GTGT ộ ế

+ Đăng ký n p thu ộ ế

­ C  s  kinh doanh, k  c  cácơ ở ể ả  công ty, nhà máy, xí nghi p, chi nhánh,ệ  

c a hàng tr c thu c c  s  kinh doanh chính ph i đăng ký n p thu  v i C cử ự ộ ơ ở ả ộ ế ớ ụ  thu  ho c Chi c c thu  n u là cá nhân kinh doanh v  đ a đi m kinh doanh,ế ặ ụ ế ế ề ị ể  ngành ngh  kinh doanh, lao đ ng, ti n v n, n i n p thu  và các ch  tiêu liênề ộ ề ố ơ ộ ế ỉ  quan khác theo m u đăng ký n p thu  và hẫ ộ ế ướng d n c a c  quan thuẫ ủ ơ ế.[8]

Đ i v i c  s  m i thành l p, th i gian đăng ký n p thu  ch m nh t làố ớ ơ ở ớ ậ ờ ộ ế ậ ấ  

10 ngày k  t  ngày c p gi y phép đ u t  ho c gi y ch ng nh n đăng ký kinhể ừ ấ ấ ầ ư ặ ấ ứ ậ  doanh và c p con d u; trấ ấ ường h p c  s  ch a đợ ơ ở ư ượ ấc c p gi y ch ng nh n đăngấ ứ ậ  

ký kinh doanh nh ng có ho t đ ng kinh doanh, c  s  ph i đăng ký n p thuư ạ ộ ơ ở ả ộ ế 

trước khi kinh doanh

Các c  s  đã đăng ký n p thu  n u có thay đ i ngành ngh  kinh doanh,ơ ở ộ ế ế ổ ề  chuy n tr  s  kinh doanh sang các đ a đi m khác, sáp nh p, gi i th , phá s n,ể ụ ở ị ể ậ ả ể ả  

h p nh t, chia, tách hay thành l p các Công ty, nhà máy, xí nghi p, chi nhánh,ợ ấ ậ ệ  

c a hàng m i  ph i đăng ký b  sung v i c  quan thu  ch m nh t là 5 ngàyử ớ ả ổ ớ ơ ế ậ ấ  

trước khi có s  thay đ i đóự ổ .[8]

­ C  s  ho t đ ng s n xu t, kinh doanh có tr  s  chính   m t đ aơ ở ạ ộ ả ấ ụ ở ở ộ ị  

phương (t nh, thành ph  tr c thu c Trung ỉ ố ự ộ ương) nh ng có c  s  h ch toánư ơ ở ạ  

ph  thu c, nh  Công ty, nhà máy, xí nghi p, chi nhánh, c a hàng tr c ti p bánụ ộ ư ệ ử ự ế  hàng   m t đ a phở ộ ị ương khác thì c  s  kinh doanh ph i đăng ký n p thu  v iơ ở ả ộ ế ớ  

c  quan thu  n i đóng tr  s , các c  s  h ch toán ph  thu c cũng ph i đăngơ ế ơ ụ ở ơ ở ạ ụ ộ ả  

ký n p thu  GTGT v i c  quan thu  đ a phộ ế ớ ơ ế ị ương n i c  s  ph  thu c đóngơ ơ ở ụ ộ  

tr  s  Riêng các t  ch c, cá nhân th c hi n d ch v  t  v n, kh o sát, thi t kụ ở ổ ứ ự ệ ị ụ ư ấ ả ế ế 

ho c các h p đ ng t  v n, d ch v  đăng ký, kê khai, n p thu  v i c  quanặ ợ ồ ư ấ ị ụ ộ ế ớ ơ  thu  đ a phế ị ương n i đóng tr  sơ ụ ở.[8]

­ C  s  xây d ng, l p đ t ph i đăng ký n p thu  v i c  quan thu  đ aơ ở ự ắ ặ ả ộ ế ớ ơ ế ị  

phương n i đóng tr  s  Trơ ụ ở ường h p xây d ng, l p đ t các công trình   đ aợ ự ắ ặ ở ị  

phương khác (t nh, thành ph  tr c thu c Trung ỉ ố ự ộ ương) do các c  s  ph  thu cơ ở ụ ộ  không có t  cách pháp nhân nh  t , đ i, ban qu n lý công trình th c hi n  thìư ư ổ ộ ả ự ệ  

c  s  xây d ng đ ng th i ph i đăng ký, kê khai, n p thu  v i c  quan thuơ ở ự ồ ờ ả ộ ế ớ ơ ế 

đ a phị ương n i xây d ng công trìnhơ ự .[8]

­ C  s  th c hi n c  ch  khoán cho t p th , cá nhân kinh doanh theoơ ở ự ệ ơ ế ậ ể  

phương th c t  ch u trách nhi m v  k t qu  kinh doanh thì t p th , cá nhânứ ự ị ệ ề ế ả ậ ể  

nh n khoán ph i tr c ti p đăng ký, kê khai, n p thu  GTGT v i c  quan thuậ ả ự ế ộ ế ớ ơ ế 

n i kinh doanh.ơ

­ C  s  kinh doanh thu c đ i tơ ở ộ ố ượng áp d ng phụ ương pháp tính thuế 

tr c ti p trên giá tr  gia tăng, n u th c hi n đự ế ị ế ự ệ ược đúng, đ  các đi u ki n mua,ủ ề ệ  bán hàng hoá, d ch v  có đ y đ  hoá đ n, ch ng t , ghi chép h ch toán s  kị ụ ầ ủ ơ ứ ừ ạ ổ ế toán đúng ch  đ , kê khai, n p thu  GTGT đúng ch  đ  và t  nguy n đăng kýế ộ ộ ế ế ộ ự ệ  

th c hi n n p thu  GTGT theo phự ệ ộ ế ương pháp kh u tr  thu  thì đấ ừ ế ược áp d ngụ  tính thu  theo phế ương pháp kh u tr  thu  C  s  ph i l p và g i b n đăng kýấ ừ ế ơ ở ả ậ ử ả  

n p thu  cho c  quan thu  n i c  s  đăng ký n p thu  C  quan thu  khiộ ế ơ ế ơ ơ ở ộ ế ơ ế  

nh n đậ ược đăng ký c a c  s  có trách nhi m ki m tra, thông báo k p th i choủ ơ ở ệ ể ị ờ  

c  s  v  vi c đơ ở ề ệ ược áp d ng hay không đụ ược áp d ng n p thu  theo phụ ộ ế ươ  ngpháp kh u tr  thu  GTGT (nêu rõ lý do không đấ ừ ế ược áp d ng) trong th i h nụ ờ ạ  

ch m nh t là 30 ngày, k  t  ngày nh n đậ ấ ể ừ ậ ược đ  ngh  c a c  s  C  s  chề ị ủ ơ ở ơ ở ỉ 

được th c hi n n p thu  theo phự ệ ộ ế ương pháp kh u tr  khi đấ ừ ược c  quan thuơ ế thông báo cho áp d ngụ [8]

Nh ng cá nhân (h ) kinh doanh thu c đ i tữ ộ ộ ố ượng n p thu  theo phộ ế ươ  ngpháp tính tr c ti p trên GTGT đã đự ế ược áp d ng n p thu  theo phụ ộ ế ương pháp 

kh u tr  thu , n u trong quá trình th c hi n, c  s  không th c hi n đúng cácấ ừ ế ế ự ệ ơ ở ự ệ  

đi u ki n quy đ nh thì c  quan thu  áp d ng bi n pháp  n đ nh thu  ph i n pề ệ ị ơ ế ụ ệ ấ ị ế ả ộ  

và ra thông báo đình ch  vi c n p thu  theo phỉ ệ ộ ế ương pháp kh u tr  thu ấ ừ ế

­ C p mã s  thu  cho đ i tấ ố ế ố ượng n p thu : Các c  s  kinh doanh đãộ ế ơ ở  

th c hi n đăng ký n p thu  v i c  quan thu , c  quan thu  có trách nhi mự ệ ộ ế ớ ơ ế ơ ế ệ  

c p mã s  thu  và gi y ch ng nh n đăng ký thu  cho c  s  kinh doanh. Đ iấ ố ế ấ ứ ậ ế ơ ở ố  

v i các ch  d  án (ho c đ i di n đớ ủ ự ặ ạ ệ ược u  quy n nh  ban qu n lý công trình),ỷ ề ư ả  nhà th u chính nầ ước ngoài là đ i tố ượng được hoàn thu  GTGT ch a có mã sế ư ố thu  ph i làm th  t c v i C c thu  n i đóng tr  s  đ  đế ả ủ ụ ớ ụ ế ơ ụ ở ể ượ ấc c p mã s  thuố ế [8]

+ Kê khai thu  giá tr  gia tăng ph i n p ngân sách Nhà n ế ị ả ộ ướ c

C  s  s n xu t, kinh doanh và ngơ ở ả ấ ười nh p kh u hàng hoá ph i kê khaiậ ẩ ả  thu  GTGT ph i n p theo quy đ nh nh  sau:ế ả ộ ị ư

C  s  kinh doanh hàng hoá, d ch v  ch u thu  GTGT ph i l p và g iơ ở ị ụ ị ế ả ậ ử  

cho c  quan thu  t  khai tính thu  GTGT t ng tháng kèm theo b ng kê hàngơ ế ờ ế ừ ả  hoá, d ch v  mua vào, bán ra theo m u quy đ nh. Th i gian g i t  khai c aị ụ ẫ ị ờ ử ờ ủ  tháng cho c  quan thu  ch m nh t là ngày 20 c a tháng ti p theo. C  s  ph iơ ế ậ ấ ủ ế ơ ở ả  

kê khai đ y đ , đúng m u t  khai thu  và ch u trách nhi m v  tính chính xácầ ủ ẫ ờ ế ị ệ ề  

c a vi c kê khai. Trủ ệ ường h p c  s  kinh doanh đã g i t  khai cho c  quanợ ơ ở ử ờ ơ  thu , sau đó phát hi n có s  sai sót v  s  li u kê khai trế ệ ự ề ố ệ ước th i h n n pờ ạ ộ  thu , c  s  ph i thông báo cho c  quan thu  bi t đ ng th i l p l i t  khaiế ơ ở ả ơ ế ế ồ ờ ậ ạ ờ  thay cho t  khai không đúng. Trờ ường h p phát hi n sai sót sau th i h n n pợ ệ ờ ạ ộ  thu  thì c  s  đi u ch nh vào t  khai c a tháng ti p sau[37]. ế ơ ở ề ỉ ờ ủ ế

T  k  kê khai tháng 07/2013, công văn 8355/BTC­TCT ngày 28/06/2013ừ ỳ  

c a B  Tài chính v  vi c tri n khai th c hi n m t s  quy đ nh có hi u l c tủ ộ ề ệ ể ự ệ ộ ố ị ệ ự ừ 01/7/2013 t i Lu t s a đ i, b  sung m t s  đi u c a Lu t qu n lý thuạ ậ ử ổ ổ ộ ố ề ủ ậ ả ế 

hướng d n nh  sau:ẫ ư

“Đ i t ố ượ ng khai thu  GTGT theo quý: ế

­ Khai thu  theo quý áp d ng đ i v i ng ế ụ ố ớ ườ ộ i n p thu  giá tr  gia tăng có ế ị  

t ng doanh thu bán hàng hóa và cung c p d ch v  c a năm tr ổ ấ ị ụ ủ ướ c li n k  t ề ề ừ 

20 t  đ ng tr ỷ ồ ở xu ng ố

Tr ườ ng h p ng ợ ườ i n p thu  m i b t đ u ho t đ ng s n xu t kinh ộ ế ớ ắ ầ ạ ộ ả ấ   doanh, vi c khai thu  giá tr  gia tăng đ ệ ế ị ượ c th c hi n theo tháng. Sau khi s n ự ệ ả  

xu t kinh doanh đ  12 tháng thì t  năm d ấ ủ ừ ươ ng l ch ti p theo s  căn c  theo ị ế ẽ ứ  

m c doanh thu bán hàng hóa, d ch v  c a năm tr ứ ị ụ ủ ướ c li n k  đ  th c hi n ề ề ể ự ệ   khai thu  giá tr  gia tăng theo tháng hay theo quý ế ị

Ng ườ ộ i n p thu  có trách nhi m t  xác đ nh thu c đ i t ế ệ ự ị ộ ố ượ ng khai thu ế   theo tháng hay kê khai thu  theo quý đ  th c hi n khai thu  theo quy đ nh ế ể ự ệ ế ị

Tr ườ ng h p ng ợ ườ ộ i n p thu  đ  đi u ki n khai thu  GTGT theo quý thì ế ủ ề ệ ế   không ph i kê khai thu  GTGT tháng 7/2013 mà th c hi n kê khai quý III/2013 ả ế ự ệ   (thu  GTGT ph i n p ngân sách tháng 7, tháng 8, tháng 9/2013) ch m nh t là ế ả ộ ậ ấ   ngày 30/10/2013. Tr ườ ng h p không đ  đi u ki n khai theo quý thì th c hi n ợ ủ ề ệ ự ệ   khai thu  GTGT tháng 7/2013 ch m nh t là ngày 20/8/2013 theo quy đ nh hi n ế ậ ấ ị ệ   hành.

Tr ườ ng h p ng ợ ườ i n p thu  đ  đi u ki n và thu c di n khai thu ộ ế ủ ề ệ ộ ệ ế   GTGT theo quý mu n chuy n sang khai thu  theo tháng thì g i thông báo cho ố ể ế ử  

c  quan thu  qu n lý tr c ti p ch m nh t là cùng v i th i h n n p t  khai ơ ế ả ự ế ậ ấ ớ ờ ạ ộ ờ   thu  GTGT c a tháng 7/2013 ế ủ

Th i k  khai thu  theo quý: ờ ỳ ế

Vi c th c hi n khai thu  theo quý hay theo tháng đ ệ ự ệ ế ượ ổ c  n đ nh tr n ị ọ   năm d ươ ng l ch và  n đ nh theo chu k  3 năm. Riêng chu k   n đ nh đ u tiên ị ổ ị ỳ ỳ ổ ị ầ  

đ ượ c xác đ nh tính k  t  ngày 1/7/2013 đ n h t ngày 31/12/2016 ị ể ừ ế ế

Cách xác đ nh doanh thu bán hàng hóa, cung c p d ch v  năm tr ị ấ ị ụ ướ   c

li n k  làm đi u ki n xác đ nh đ i t ề ề ề ệ ị ố ượ ng khai thu  giá tr  gia tăng theo quý: ế ị

Doanh thu bán hàng hóa, cung c p d ch v  đ ấ ị ụ ượ c xác đ nh là T ng ị ổ   doanh thu trên các T  khai thu  giá tr  gia tăng c a các k  tính thu  trong ờ ế ị ủ ỳ ế   năm d ươ ng l ch (bao g m c  doanh thu ch u thu  giá tr  gia tăng và doanh thu ị ồ ả ị ế ị   không ch u thu  giá tr  gia tăng) ị ế ị

Tr ườ ng h p ng ợ ườ ộ i n p thu  th c hi n khai thu  t i tr  s  chính cho ế ự ệ ế ạ ụ ở  

đ n v  tr c thu c thì doanh thu bán hàng hóa, cung c p d ch v  bao g m c ơ ị ự ộ ấ ị ụ ồ ả   doanh thu c a đ n v  tr c thu c.” ủ ơ ị ự ộ

C  s  ph i kê khai đ y đ , đúng m u t  khai thu  và ch u trách nhi mơ ở ả ầ ủ ẫ ờ ế ị ệ  

v  tính chính xác c a vi c kê khai. Trề ủ ệ ường h p c  s  kinh doanh đã g i tợ ơ ở ử ờ khai cho c  quan thu , sau đó phát hi n có s  sai sót v  s  li u kê khai trơ ế ệ ự ề ố ệ ướ  c

th i h n n p thu , c  s  ph i thông báo cho c  quan thu  bi t đ ng th i l pờ ạ ộ ế ơ ở ả ơ ế ế ồ ờ ậ  

l i t  khai thay cho t  khai không đúng. Trạ ờ ờ ường h p phát hi n sai sót sau th iợ ệ ờ  

h n n p thu  thì c  s  đi u ch nh vào t  khai c a tháng ti p sau.ạ ộ ế ơ ở ề ỉ ờ ủ ế [8] 

+  N p thu , quy t toán thu  giá tr  gia tăng ộ ế ế ế ị

Đ i tố ượng n p thu  GTGT có trách nhi m n p thu  GTGT đ y đ ,ộ ế ệ ộ ế ầ ủ  đúng h n vào Ngân sách Nhà n c (NSNN). Trình t , th  t c n p thu  th c hi nạ ướ ự ủ ụ ộ ế ự ệ  

nh  sau:ư

C  s  kinh doanh n p thu  theo phơ ở ộ ế ương pháp kh u tr  thu  sau khi n pấ ừ ế ộ  

t  khai thu  giá tr  gia tăng cho c  quan Thu  ph i n p thu  giá tr  gia tăng vàoờ ế ị ơ ế ả ộ ế ị  NSNN. Th i h n n p thu  ch m nh t là theo th i h n n p t  khai theo thángờ ạ ộ ế ậ ấ ờ ạ ộ ờ  

ho c theo quý.ặ

C  s  kinh doanh m  tài kho n ti n g i t i Ngân hàng làm th  t c n pơ ở ở ả ề ử ạ ủ ụ ộ  

thu  b ng gi y n p ti n vào NSNN, th i gian n p thu  vào NSNN đế ằ ấ ộ ề ờ ộ ế ược tính 

t  ngày Ngân hàng nh n và làm th  t c trích chuy n ti n t  tài kho n c a cừ ậ ủ ụ ể ề ừ ả ủ ơ 

s  vào NSNN, đở ược Ngân hàng ghi trên gi y n p ti n vào NSNNấ ộ ề [8]

  C  s  kinh doanh có trách nhi m n p s  thu  GTGT còn thi u vàoơ ở ệ ộ ố ế ế  NSNN sau 10 ngày k  t  ngày n p báo cáo quy t toán thu , n u n p th aể ừ ộ ế ế ế ộ ừ  

được tr  vào s  ph i n p c a k  ti p sau, ho c đừ ố ả ộ ủ ỳ ế ặ ược hoàn thu  n u c  sế ế ơ ở thu c trộ ường h p và đ i tợ ố ượng được hoàn thu ế

1.2.2.2. Hoàn thu  giá tr  gia tăng ế ị

Đ i tố ượng và trường h p đợ ược hoàn thu  giá tr  gia tăngế ị

­ C  s  kinh doanh thu c đ i tơ ở ộ ố ượng n p thu  theo phộ ế ương pháp kh uấ  

tr  thu  đừ ế ược xét hoàn thu  trong các trế ường h p sau:ợ

+ C  s  kinh doanh trong 3 tháng liên t c tr  lên (không phân bi t theoơ ở ụ ở ệ  quý c a năm dủ ương l ch cũng nh  niên đ  k  toán) có s  thu  đ u vào ch aị ư ộ ế ố ế ầ ư  

được kh u tr  h t. S  thu  đấ ừ ế ố ế ược hoàn là s  thu  đ u vào ch a đố ế ầ ư ược kh uấ  

tr  h t c a th i gian xin hoàn thu  Trừ ế ủ ờ ế ường h p này áp d ng cho c  c  sợ ụ ả ơ ở kinh doanh có đ u t  m i, đ u t  chi u sâu[37].ầ ư ớ ầ ư ề

+ C  s  kinh doanh trong tháng có hàng hoáơ ở , d ch v  xu t kh u n u cóị ụ ấ ẩ ế  

s  thu  GTGT đ u vào c a hàng hoá xu t kh u phát sinh trong tháng ch aố ế ầ ủ ấ ẩ ư  

được kh u tr  t  200 tri u đ ng tr  lên thì đấ ừ ừ ệ ồ ở ược xét hoàn thu  theo tháng. Cế ơ 

s  kinh doanh trong tháng v a có hàng hoá, d ch v  xu t kh u, v a có hàngở ừ ị ụ ấ ẩ ừ  hoá, d ch v  bán trong nị ụ ước, n u s  thu  GTGT đ u vào c a hàng hoá, d chế ố ế ầ ủ ị  

v  xu t kh u phát sinh trong tháng ch a đụ ấ ẩ ư ược kh u tr  t  200 tri u đ ng trấ ừ ừ ệ ồ ở lên, nh ng sau khi bù tr  v i s  thu  GTGT đ u ra c a hàng hoá, d ch v  bánư ừ ớ ố ế ầ ủ ị ụ  trong nước, n u s  thu  GTGT đ u vào ch a đế ố ế ầ ư ược kh u tr  trên t  khai thuấ ừ ờ ế GTGT c a tháng phát sinh nh  h n 200 tri u đ ng thì c  s  kinh doanh khôngủ ỏ ơ ệ ồ ơ ở  

được xét hoàn thu  theo tháng, n u s  thu  GTGT đ u vào ch a đế ế ố ế ầ ư ược kh uấ  

tr  trên t  khai thu  GTGT c a tháng phát sinh t  200 tri u đ ng tr  lên (thuừ ờ ế ủ ừ ệ ồ ở ế 

GTGT đ u vào ch a đầ ư ược kh u tr  h t bao g m c  thu  đ u vào c a hàngấ ừ ế ồ ả ế ầ ủ  hoá, d ch v  bán trong nị ụ ước) thì c  s  kinh doanh đơ ở ược hoàn thu  GTGT theoế  tháng. Đ i v i tr ng h p u  thác xu t kh u, gia công chuy n ti p, hàng hoáố ớ ườ ợ ỷ ấ ẩ ể ế  

xu t kh u đ  th c hi n d  án đ u t  ra nấ ẩ ể ự ệ ự ầ ư ước ngoài, đ i tố ượng hoàn thu  làế  

c  s  có hàng hoá u  thác xu t kh u, gia công chuy n ti p xu t kh u, doanhơ ở ỷ ấ ẩ ể ế ấ ẩ  nghi p đ u t  ra nệ ầ ư ước ngoài ho c doanh nghi p đặ ệ ược u  thác xu t kh u[37].ỷ ấ ẩ

­ Đ i v i c  s  kinh doanh đ u t  m i đã đăng ký kinh doanh, đăng kýố ớ ơ ở ầ ư ớ  

n p thu  theo phộ ế ương pháp kh u tr  thu  đang trong giai đo n đ u t , ch aấ ừ ế ạ ầ ư ư  

đi vào ho t đ ng, ch a phát sinh thu  đ u ra, và th i gian đ u t  t  m t nămạ ộ ư ế ầ ờ ầ ư ừ ộ  

tr  lên thì c  s  kinh doanh v n ph i l p t  khai thu  hàng tháng và đở ơ ở ẫ ả ậ ờ ế ược xét hoàn thu  đ u vào theo t ng năm dế ầ ừ ương l ch. N u s  thu  GTGT đ u vàoị ế ố ế ầ  

c a tài s n đ u t  đủ ả ầ ư ược hoàn có giá tr  l n t  200 tri u đ ng tr  lên thì đị ớ ừ ệ ồ ở ượ  cxét hoàn thu  theo quý (3 tháng liên t c không phân bi t theo năm dế ụ ệ ương l ch)ị  [37]

­ Đ i v i c  s  kinh doanh thu c đ i t ng n p thu  theo ph ng phápố ớ ơ ở ộ ố ượ ộ ế ươ  

kh u tr  thu  có d  án đ u t  c a c  s  s n xu t đang trong giai đo n đ uấ ừ ế ự ầ ư ủ ơ ở ả ấ ạ ầ  

t , ch a đi vào ho t đ ng, ch a đăng ký kinh doanh, đăng ký n p thu , c  sư ư ạ ộ ư ộ ế ơ ở kinh doanh ph i l p t  khai thu  m u s  01B/GTGT, l p h  s  hoàn thuả ậ ờ ế ẫ ố ậ ồ ơ ế riêng cho d  án đ u t  theo t ng năm, n u có s  thu  GTGT c a hàng hoá,ự ầ ư ừ ế ố ế ủ  

d ch v  s  d ng cho d  án đ u t  t  200 tri u đ ng tr  lên đị ụ ử ụ ự ầ ư ừ ệ ồ ở ược xét hoàn thu  theo quýế  (3 tháng liên t c không phân bi t theo năm d ng l ch). Khi dụ ệ ươ ị ự 

án đ u t  thành l p doanh nghi p m i đã hoàn thành và hoàn t t các th  t cầ ư ậ ệ ớ ấ ủ ụ  

v  đăng ký kinh doanh, đăng ký n p thu , c  s  kinh doanh là ch  d  án đ uề ộ ế ơ ở ủ ự ầ  

t  ph i t ng h p s  thu  GTGT phát sinh, s  thu  GTGT đã hoàn, s  thuư ả ổ ợ ố ế ố ế ố ế GTGT ch a đư ược hoàn c a d  án đ  bàn giao cho doanh nghi p m i thànhủ ự ể ệ ớ  

l p đ  doanh nghi p m i th c hi n kê khai, n p thu  và đ  ngh  hoàn thuậ ể ệ ớ ự ệ ộ ế ề ị ế GTGT theo quy đ nh v i c  quan thu  qu n lý tr c ti p[37]. ị ớ ơ ế ả ự ế

­ C  s  kinh doanh quy t toán thu  khi sáp nh p, h p nh t, chia tách,ơ ở ế ế ậ ợ ấ  

gi i th , phá s n, chuy n đ i s  h u; giao, bán, khoán, cho thuê doanh nghi pả ể ả ể ổ ở ữ ệ  Nhà nước có thu  GTGT n p th a, s  thu  GTGT đ u vào ch a đế ộ ừ ố ế ầ ư ược kh uấ  

tr  h t. ừ ế

­ C  s  kinh doanh đơ ở ược hoàn thu  theo quy t đ nh c a c  quan cóế ế ị ủ ơ  

th m quy n theo quy đ nh c a pháp lu t.ẩ ề ị ủ ậ

­ Vi c hoàn thu  GTGT đã tr  đ i v i các d  án s  d ng v n ODAệ ế ả ố ớ ự ử ụ ố  

th c hi n theo hự ệ ướng d n riêng c a B  Tài chính.ẫ ủ ộ

­ T  ch c   Vi t Nam s  d ng ti n vi n tr  nhân đ o, vi n tr  khôngổ ứ ở ệ ử ụ ề ệ ợ ạ ệ ợ  hoàn l i c a t  ch c, cá nhân nạ ủ ổ ứ ước ngoài đ  mua hàng hoá t i Vi t Nam để ạ ệ ể 

vi n tr  thì đệ ợ ược hoàn l i ti n thu  GTGT đã tr  ghi trên hoá đ n GTGT khiạ ề ế ả ơ  mua hàng [37]

1.2.2.3. Công tác thanh tra, ki m tra thu ể ế

Đ i tố ượng c a ki m tra, thanh tra thu  là các t  ch c kinh t  và các cáủ ể ế ổ ứ ế  nhân có nghĩa v  n p thu  cho Nhà nụ ộ ế ước và chính b n thân các đ n v  thu cả ơ ị ộ  ngành thu ế

M c đích c a thanh tra, ki m tra thu  là nh m phát hi n nh ng sai sótụ ủ ể ế ằ ệ ữ  

đ  t  đó có bi n pháp x  lý k p th i các trể ừ ệ ử ị ờ ường h p vi ph m pháp lu t thuợ ạ ậ ế 

nh m h n ch  m c th p nh t tình tr ng th t thu v  thu  cho Nhà nằ ạ ế ứ ấ ấ ạ ấ ề ế ước, nâng cao ý th c ch p hành pháp lu t thu  cho các ĐTNT và cho ngứ ấ ậ ế ười thi hành công 

v  trong ngành thu ; phát hi n các n i dung không phù h p trong các văn b nụ ế ệ ộ ợ ả  pháp lu t v  thu  v i th c ti n nh m ki n ngh  các c  quan ch c năng s aậ ề ế ớ ự ễ ằ ế ị ơ ứ ử  

đ i, b  sung nh m hoàn thi n h  th ng thu ổ ổ ằ ệ ệ ố ế

Yêu c u c a công tác ki m tra, thanh tra là ph i đ m b o tính kháchầ ủ ể ả ả ả  quan, trung th c, chính xác, rõ ràng trong vi c xem xét và đ a ra các k t lu nự ệ ư ế ậ  sau ki m tra, thanh tra; Ki m tra, thanh tra thu  ph i d a vào các văn b nể ể ế ả ự ả  pháp quy c a Nhà nủ ước đ  ti n hànhể ế .[8]

N i dung c a công tác thanh ki m tra thu  t p trung vào vi c ch pộ ủ ể ế ậ ệ ấ  hành nh ng quy đ nh v  đăng ký, kê khai n p thu , ch  đ  th ng kê ­ k  toán,ữ ị ề ộ ế ế ộ ố ế  hoá đ n ch ng t ; thanh ki m tra vi c th c hi n nghĩa v  n p thu  cho Nhàơ ứ ừ ể ệ ự ệ ụ ộ ế  

nước

Th t ra công tác qu n lý thu thu  không ch  là m t s  nghi p v  ch  y uậ ả ế ỉ ộ ố ệ ụ ủ ế  

nh  nêu trên mà là c  m t quy trình quan h  ph i h p gi a s  lãnh đ o c aư ả ộ ệ ố ợ ữ ự ạ ủ  chính quy n các c p, gi a các S , Ngành và C  quan ch c năng v i c  quanề ấ ữ ở ơ ứ ớ ơ  thu  trong t t c  các khâu công vi c c a công tác qu n lý thu thu  đ n t ngế ấ ả ệ ủ ả ế ế ừ  

đ i tố ượng n p thu ộ ế

1.2.3. Các ch  tiêu đánh giá v  hi u qu  qu n lý thu  giá tr  gia tăng ỉ ề ệ ả ả ế ị

Thu  không ch  đế ỉ ược s  d ng đ  t p trung ngu n thu cho NSNN màử ụ ể ậ ồ  còn là m t trong nh ng công c  quan tr ng đi u ch nh vĩ mô n n kinh t  Độ ữ ụ ọ ề ỉ ề ế ể huy đ ng m t b  ph n GDP vào NSNN, đáp  ng nhu c u chi tiêu c n thi t,ộ ộ ộ ậ ứ ầ ầ ế  Nhà nước c n ban hành các chính sách thu  (H  th ng chính sách thu ).ầ ế ệ ố ế  

Nh ng mu n đ a các chính sách thu  vào đ i s ng xã h i ph i thông qua hư ố ư ế ờ ố ộ ả ệ 

th ng qu n lý thu  đ  t  ch c th c thi các chính sách thu  H  th ng qu n lýố ả ế ể ổ ứ ự ế ệ ố ả  thu  bao g m: C  c u t  ch c b  máy, các quy trình qu n lý v  nghi p v  vàế ồ ơ ấ ổ ứ ộ ả ề ệ ụ  

l c lự ượng đ i ngũ cán b  công ch cộ ộ ứ [9]

Trước yêu c u c a s  nghi p c i cách, hi n đ i hoá  h  th ng thu , cóầ ủ ự ệ ả ệ ạ ệ ố ế  

r t nhi u ch  tiêu th ng kê ph n ánh v  ch t  lấ ề ỉ ố ả ề ấ ượng QLT. Xu t phát t  yêu c uấ ừ ầ  

c a công tác QLT, căn c  vào vai trò, ý nghĩa cũng nh  đ c đi m c a ch  tiêu,ủ ứ ư ặ ể ủ ỉ  

đ  đánh giá v  ch t lể ề ấ ượng QLT c a t ng đ a phủ ừ ị ương, c n thi t ph i s  d ng 5ầ ế ả ử ụ  

ch  tiêu.ỉ [9]

­ M c đ  hoàn thành d  toán đứ ộ ự ược giao. Đây là ch  tiêu ph n ánh m cỉ ả ứ  

đ  hoàn thành nhi m v  chính tr  t p trung nh t, t ng quát nh t c a t ng cộ ệ ụ ị ậ ấ ổ ấ ủ ừ ơ quan thu  Trong ph m vi m t đ a phế ạ ộ ị ương, s  bi n đ ng c a ch  tiêu này cóự ế ộ ủ ỉ  

xu hướng và quan h  khá ch t ch  v i các ch  tiêu phát tri n kinh t  c a đ aệ ặ ẽ ớ ỉ ể ế ủ ị  

phương đó. M c đ  hoàn thành d  toán ph n ánh khá rõ nét ch t lứ ộ ự ả ấ ượng QLT 

c a đ a phủ ị ương

M c đ  hoàn thành (%) = S  thu  th c hi n/ D  toán đứ ộ ố ế ự ệ ự ược giao

­ T c đ  tăng thu. T c đ  tăng thu c a đ a phố ộ ố ộ ủ ị ương cao hay th p khôngấ  

ch  ph n ánh s  tăng lên c a t ng ngành, t ng thành ph n kinh t  mà cònỉ ả ự ủ ừ ừ ầ ế  

ph n ánh s  thay đ i, chuy n d ch c  c u kinh t  và kh  năng khai thác c aả ự ổ ể ị ơ ấ ế ả ủ  

t ng ngu n thu c a t ng đ a phừ ồ ủ ừ ị ương

T c đố ộ =

S   thu năm nay – S  thuố ố  năm trước

tăng thu (%) S  thu năm trố ước

­ T  l  thu Ngân sách và GDP ho c giá tr  tăng thêm (VA) tính theo giáỷ ệ ặ ị  

th c t  Ch  tiêu này đ c tr ng cho quan h  so sánh gi a t ng thu NSNN vàự ế ỉ ặ ư ệ ữ ổ  

ch  tiêu GDP tính theo giá th c t  Ch  tiêu này đỉ ự ế ỉ ược xác đ nh là m t trongị ộ  

nh ng ch  tiêu ch  y u đ  đánh giá phát tri n kinh t  và kh  năng đ ng viênữ ỉ ủ ế ể ể ế ả ộ  ngân sách đ a phị ương

T  l  huy đ ng (%) = S  thu  th c hi n / Giá tr  tăng thêm (VA)ỷ ệ ộ ố ế ự ệ ị

­ T  l  n  trên t ng s  thu ngân sách. N  thu  là m t tiêu chí, m tỷ ệ ợ ổ ố ợ ế ộ ộ  

thước đo QLT và năng l c tài chính c a NNT. V i các đi u ki n pháp lý, tự ủ ớ ề ệ ổ 

ch c b  máy và nhân l c nh  hi n nay, công tác QL n  và cứ ộ ự ư ệ ợ ưởng ch  n  thuế ợ ế 

có th  gánh vác để ược nhi m v , tr ng trách, đ m b o s  n  thu  gi m đ nệ ụ ọ ả ả ố ợ ế ả ế  

m c h p lý. Đáp  ng yêu c u c a ngành thu , t  l  n  dứ ợ ứ ầ ủ ế ỷ ệ ợ ưới 5% trên t ng sổ ố thu c a ngành thu ủ ế

T  l  n  (%) = S  thu  còn n  / T ng s  ph i n pỷ ệ ợ ố ế ợ ổ ố ả ộ

­ T  l  đ i tỷ ệ ố ượng qu n lý thu so v i s  đ i tả ớ ố ố ượng đăng ký ho t đ ng.ạ ộ  Theo quy đ nh các đ i tị ố ượng đã đăng ký kinh doanh, được c p MST ph iấ ả  

được vào qu n lý đ y đ , k p th i.ả ầ ủ ị ờ

T  l  s  DN qu n lý = S  DN khai thu  / T ng s  DN đăng ký thuỷ ệ ố ả ố ế ổ ố ế

­ Ngoài các ch  tiêu trên, khi nghiên c u đánh giá ch t lỉ ứ ấ ượng QLT, có 

Hi u qu  v  hành thu th  hi n ti t ki m chi phí t  ch c QL thu vàệ ả ề ể ệ ế ệ ổ ứ  

hi u su t thu cao, h n ch  t i đa các hành vi tr n thu  và tránh thu ệ ấ ạ ế ố ố ế ế

Hi u qu  v  kinh t  ­ xã h i th  hi n ti t ki m đệ ả ề ế ộ ể ệ ế ệ ược chi phí tuân thủ 

c a NNT t c là ti t ki m đủ ứ ế ệ ược th i gian, công s c, các chi phí khác cho vi cờ ứ ệ  

th c hi n các th  t c v  thu  đ ng th i phát huy vai trò đi u ti t vĩ mô n nự ệ ủ ụ ề ế ồ ờ ề ế ề  kinh t  c a thu , khuy n khích phát tri n kinh t  theo đ nh hế ủ ế ế ể ế ị ướng c a Nhàủ  

nước, thúc đ y s  d ng có hi u qu  các ngu n l c.ẩ ử ụ ệ ả ồ ự [10]

Hi n nay T ng C c Thu   ch  y u dùng ch  tiêu đánh giá m c đ  hoànệ ổ ụ ế ủ ế ỉ ứ ộ  thành d  toán đ c giao đ  đánh giá ch t l ng QLT c a t ng C c Thu  đ aự ượ ể ấ ượ ủ ừ ụ ế ị  

ph ng. Đây là ch  tiêu ph n ánh khách quan công tác thu thu  c a các c  quanươ ỉ ả ế ủ ơ  thu  đ a ph ng, là ch  tiêu đ n gi n, hi u qu  song cũng có nh ng b t c p ế ị ươ ỉ ơ ả ệ ả ữ ấ ậ ở 

vi c xây d ng k  ho ch thu NSNN cho t ng đ a ph ng là công vi c r t khóệ ự ế ạ ừ ị ươ ệ ấ  chính xác, ch a sát ngu n thu trên đ a bànư ồ ị

1.2.4. Các nhân t   nh h ố ả ưở ng đ n hi u qu  qu n lý thu  giá tr  gia ế ệ ả ả ế ị   tăng

1.2.4.1. H  th ng chính sách, pháp lu t thu ệ ố ậ ế

H  th ng chính sách, pháp lu t thu  đệ ố ậ ế ược áp d ng th ng nh t đ i v iụ ố ấ ố ớ  

m i thành ph n kinh t  ph i đ m b o đọ ầ ế ả ả ả ượ ự ộc s  đ ng viên đóng góp bình đ ngẳ  

và th c hi n công b ng xã h i. H  th ng thu  ph i th c s  khuy n khíchự ệ ằ ộ ệ ố ế ả ự ự ế  

m i thành ph n kinh t , m i ngành ngh  kinh doanh, các t  ch c và cá nhânọ ầ ế ọ ề ổ ứ  

b  v n, lao đ ng, đ u t  trang thi t b  và  ng d ng ti n b  khoa h c k  thu tỏ ố ộ ầ ư ế ị ứ ụ ế ộ ọ ỹ ậ  cho s n xu t kinh doanh theo qu  đ o c a k  ho ch nhà nả ấ ỹ ạ ủ ế ạ ướ [11] c

H  th ng thu  mang tính ch p vá, ch ng chéo, thi u căn c  kinh t , cóệ ố ế ấ ồ ế ứ ế  

th  v a gây l m thu, v a gây th t thu l n cho ngân sách nhà nể ừ ạ ừ ấ ớ ước. Ngượ ạ  c l i,

h  th ng chính sách thu  khoa h c, đ n gi n, d  hi u và  n đ nh trong th iệ ố ế ọ ơ ả ễ ể ổ ị ờ  gian dài t o đi u ki n nâng cao hi u bi t và nh n th c v  nghĩa v  công dânạ ề ệ ể ế ậ ứ ề ụ  

đ i v i thu , tranh th  đố ớ ế ủ ượ ự ồc s  đ ng tình  ng h  r ng rãi c a các t ng l pủ ộ ộ ủ ầ ớ  dân c  và t  giác ch p hành lu t thu , t  đó tác d ng thúc đ y h ch toán kinhư ự ấ ậ ế ừ ụ ẩ ạ  

t , th c hi n nghiêm ch  đ  k  toán, hoá đ n ch ng tế ự ệ ế ộ ế ơ ứ ừ. [12]

1.2.4.2. T  ch c b  máy qu n lý thu   ổ ứ ộ ả ế

Y uế  t  này có vai trò quan tr ng mang tính quy t đ nh cho vi c th c thiố ọ ế ị ệ ự  

ch  trủ ương, chính sách, b o đ m th ng l i cho công cu c c i cách thu  Hả ả ắ ợ ộ ả ế ệ 

th ng b  máy qu n lý thu  ph i đố ộ ả ế ả ược ki n toàn, c ng c  đ  có đ  đi u ki nệ ủ ố ể ủ ề ệ  

th c hi n có hi u qu  các ch c năng, nhi m v  c a c  h  th ng thu  Bự ệ ệ ả ứ ệ ụ ủ ả ệ ố ế ộ máy qu n lý thu  ph i th ng nh t t  trung ả ế ả ố ấ ừ ương đ n đ a phế ị ương, b o đ mả ả  

hi u l c c a c  h  th ng trong quá trình tri n khai h  th ng chính sách thuệ ự ủ ả ệ ố ể ệ ố ế 

m i .ớ [13]

1.2.4.3. Công tác tin h c ọ

Kh i lố ượng công vi c qu n lý thu thu  là r t l n, chi phí r t cao và  nhệ ả ế ấ ớ ấ ả  

hưởng tr c ti p đ n k t qu  thu ngân sách nhà nự ế ế ế ả ước. Phương pháp càng ti nế  

b  thì k t qu  qu n lý thu thu  càng cao. Do v y, vi c  ng d ng công nghộ ế ả ả ế ậ ệ ứ ụ ệ tin h c là m t kh  năng t t nh t có tác d ng m nh trong vi c đ y m nh c iọ ộ ả ố ấ ụ ạ ệ ẩ ạ ả  cách thu  và phát huy nh ng ti n b  c a ngành thu  trong công tác qu n lý vàế ữ ế ộ ủ ế ả  thu thu  hi n nayế ệ .[13] 

Đ c đi m c a công tác qu n lý thu  là ph i qu n lý tr c ti p đ n t ngặ ể ủ ả ế ả ả ự ế ế ừ  

đ i tố ượng n p thu  theo nhi u lo i s c thu  v i s  lộ ế ề ạ ắ ế ớ ố ượng đ i tố ượng n pộ  thu  r t l n mà theo quy đ nh thì t t c  các ch ng t  ho t đ ng kinh doanh,ế ấ ớ ị ấ ả ứ ừ ạ ộ  

kê khai n p thu , căn c  tính thu , thông báo thu  ph i l u gi  là nguyên t cộ ế ứ ế ế ả ư ữ ắ  

b t bu c. Do v y, n u làm b ng phắ ộ ậ ế ằ ương pháp th  công thì s  c n r t nhi uủ ẽ ầ ấ ề  nhân l c và chi phí cao. M t khác, s  sai sót, ch m tr  trong vi c tính thu  vàự ặ ự ậ ễ ệ ế  cung c p thông tin đ  ch  đ o hành thu s  có nhi u kh  năng t o ra k  h  đấ ể ỉ ạ ẽ ề ả ạ ẽ ở ể 

th t thu thu , tiêu c c trong công tác qu n lý thu thu  N u  ng d ng t t côngấ ế ự ả ế ế ứ ụ ố  tác tin h c s  t  đ ng hoá các khâu công vi c trên và theo m t quy trình ch tọ ẽ ự ộ ệ ộ ặ  

ch  s  nâng cao tính pháp lý và hi u qu  s  r t t t trong công tác qu n lýẽ ẽ ệ ả ẽ ấ ố ả  hành thu thu  hi n nayế ệ .[13]

tr n l u thu , không ch p hành nghiêm vi c kê khai, đăng ký thu ; vi ph mố ậ ế ấ ệ ế ạ  

v  s  d ng hoá đ n ch ng t , s  sách k  toán, dây d a n  đ ng tr n thu ề ử ụ ơ ứ ừ ổ ế ư ợ ọ ố ế  Tăng cường công tác ph  bi n, giáo d c pháp lu t v  thu  còn có ý nghĩaổ ế ụ ậ ề ế  nâng cao tính t  giác, ý th c v  nghĩa v  c a công dân đ i v i nhà nự ứ ề ụ ủ ố ớ ước và sự 

ki m tra giám sát c a xã h i đ i v i vi c th c thi các chính sách, pháp lu t vể ủ ộ ố ớ ệ ự ậ ề thu , đ m b o tính công khai, công b ng xã h iế ả ả ằ ộ [13]

1.2.4.5. S  ph i h p gi a các ban ngành ch c năng ự ố ợ ữ ứ

Thu  là m t trong nh ng chính sách l n c a Đ ng, Nhà nế ộ ữ ớ ủ ả ước. Là công 

c  quan tr ng đ  Nhà nụ ọ ể ước qu n lý kinh t , qu n lý xã h i hay nói m t cáchả ế ả ộ ộ  khác thu  là m t ph m trù kinh t  ­ chính tr  t ng h p, do đó th c hi n chínhế ộ ạ ế ị ổ ợ ự ệ  sách thu  không ph i là công vi c đ n phế ả ệ ơ ương c a ngành thu  C n có sủ ế ầ ự 

ph i h p v i các đoàn th  và c  quan có liên quan đ  tri n khai đ ng b  vi cố ợ ớ ể ơ ể ể ồ ộ ệ  thi hành chính sách thu  v i các chính sách khác và qu n lý kinh t ­ xã h iế ớ ả ế ộ  trên đ a bàn.ị [14]

C n phát huy ch c năng c a các toà án hành chính kinh t  trong vi cầ ứ ủ ế ệ  

gi i quy t các tranh ch p gi a c  quan thu  và ngả ế ấ ữ ơ ế ườ ội n p thu  b o đ m tínhế ả ả  khách quan trong vi c th c hi n đ y đ  các quy đ nh v  thu  c a nhà nệ ự ệ ầ ủ ị ề ế ủ ước

[14]

+ Trình đ  nh n th c và ý th c ch p hành lu t thu  c a nhân dân. Nhàộ ậ ứ ứ ấ ậ ế ủ  

nước đ a đư ược công tác thu  vào qu n chúng nhân dân là công vi c r t quanế ầ ệ ấ  

tr ng góp ph n phát huy tác d ng c a chính sách thu ; nâng cao tính pháp lýọ ầ ụ ủ ế  

c a h  th ng chính sách thu ; giáo d c tính t  giác v  nghĩa v  n p thu  vàủ ệ ố ế ụ ự ề ụ ộ ế  quy n l i đề ợ ược hưởng v  thu , t o đi u ki n giúp thu  tr  thành công cề ế ạ ề ệ ế ở ụ 

m nh m  trong trong đi u khi n kinh t  qu c gia. N u trình đ  nh n th c vàạ ẽ ề ể ế ố ế ộ ậ ứ  

ý th c ch p hành thu  c a qu n chúng nhân dân cao s  t o đi u ki n thu nứ ấ ế ủ ầ ẽ ạ ề ệ ậ  

l i cho công tác qu n lý thu  đ ng th i qua s  ph n h i nh ng v n đ  b tợ ả ế ồ ờ ự ả ồ ữ ấ ề ấ  

h p lý s  góp ph n hoàn thi n h  th ng chính sách, pháp lu t v  thu ợ ẽ ầ ệ ệ ố ậ ề ế [14]

1.2.4.6. S  tuân th  ch  đ  k  toán, hoá đ n ch ng t , quan h  thanh ự ủ ế ộ ế ơ ứ ừ ệ   toán    

Công tác k  toán, s  d ng hoá đ n, ch ng t   nh hế ử ụ ơ ứ ừ ả ưởng r t l n đ nấ ớ ế  công tác thu thu  GTGT. Vi c th c hi n ch  đ  k  toán, s  d ng hoá đ n,ế ệ ự ệ ế ộ ế ử ụ ơ  

ch ng t  trong toàn b  các ho t đ ng s n xu t kinh doanh đứ ừ ộ ạ ộ ả ấ ược coi là đi uề  

ki n b t bu c thì công tác thu thu  nói chung, thu  GTGT nói riêng m i đ tệ ắ ộ ế ế ớ ạ  

hi u qu  cao. ệ ả

Hình th c thanh toán trong n n kinh t  cũng  nh hứ ề ế ả ưởng đ n công tácế  

thu thu  GTGT. Vi c thanh toán b ng ti n m t nh  hi n nay đang gây khóế ệ ằ ề ặ ư ệ  khăn cho vi c ki m soát doanh thu c a c  quan thu  Do đó ph i qui đ nh b tệ ể ủ ơ ế ả ị ắ  

bu c hình th c thanh toán qua ngân hàng m i h n ch  độ ứ ớ ạ ế ược tình tr ng tr nạ ố  thu , gian l n thuế ậ ế.[14]

1.2.4.7. Công tác ki m tra, thanh tra c a các c  quan qu n lý Nhà n ể ủ ơ ả ướ c

Công tác ki m tra, thanh tra c a các c  quan Nhà nể ủ ơ ước có vai trò đ mả  

b o công b ng trong xã h i và s  công minh c a pháp lu t. Nó làm tăng ýả ằ ộ ự ủ ậ  

th c ch p hành nghĩa v  n p thu  c a ĐTNT cũng nh  ý th c trách nhi mứ ấ ụ ộ ế ủ ư ứ ệ  

c a cán b  thu , góp ph n ngăn ch n tình tr ng tiêu c c, gian l n. Các trủ ộ ế ầ ặ ạ ự ậ ườ  ng

h p vi ph m ph i x  lý k p th i, nghiêm minh m i có tác d ng răn đe, giáoợ ạ ả ử ị ờ ớ ụ  

d c đ i tụ ố ượng vi ph m.ạ

1.2.4.8. Qui trình qu n lý thu thu ả ế

Qui trình qu n lý thu thu  qui đ nh trình t , th  t c các bả ế ị ự ủ ụ ước công vi cệ  

ph i làm đ  qu n lý thu thu  Vi c ban hành qui trình qu n lý giúp cho cả ể ả ế ệ ả ơ quan thu  ch  đ o, đi u hành ho t đ ng c a c  h  th ng m t cách th ngế ỉ ạ ề ạ ộ ủ ả ệ ố ộ ố  

nh t, khoa h c, theo m t trình t  h p lý, đ m b o tuân th  đúng pháp lu tấ ọ ộ ự ợ ả ả ủ ậ  thu , th c hi n dân ch  hoá, công khai minh b ch và rõ ràng đ  các cán bế ự ệ ủ ạ ể ộ thu , đ i tế ố ượng n p thu  d  th c hi nộ ế ễ ự ệ [14]

Tóm l i, công tác qu n lý thu thu  có nhi u nhân t  tác đ ng, chúng taạ ả ế ề ố ộ  

c n chú tr ng đ n nh ng nhân t  c  b n nh t, nh ng cũng không nên b  quaầ ọ ế ữ ố ơ ả ấ ư ỏ  

nh ng y u t  khác v  kinh t ­xã h i và tác đ ng c a môi trữ ế ố ề ế ộ ộ ủ ường

1.2.5. M t s  v n đ  v  qu n lý thu  giá tr  gia tăng đ i v i doanh ộ ố ấ ề ề ả ế ị ố ớ   nghi p v a và nh ệ ừ ỏ

Trong nh ng năm qua, các doanh nghi p v a và nh  c  nữ ệ ừ ỏ ả ước nói chung, 

t nh Th a Thiên Hu  nói riêng đã phát tri n không ng ng và đã đ t nh ngỉ ừ ế ể ừ ạ ữ  thành t u đáng khích l , góp ph n đ y nhanh t c đ  phát tri n kinh t ­xã h iự ệ ầ ẩ ố ộ ể ế ộ  

c a T nh. Thành công này đã kh ng đ nh tính đúng đ n trong đủ ỉ ẳ ị ắ ường l i phátố  tri n kinh t  nhi u thành ph n c a Ð ng và Nhà nể ế ề ầ ủ ả ước. 

S  phát tri n c a doanh nghi p v a và nh  đã góp ph n quan tr ngự ể ủ ệ ừ ỏ ầ ọ  trong thúc đ y chuy n d ch c  c u kinh t , c  c u ngành kinh t , c  c u laoẩ ể ị ơ ấ ế ơ ấ ế ơ ấ  

đ ng, nh t là c  c u thành ph n kinh t  theo hộ ấ ơ ấ ầ ế ướng phát huy l i th  so sánhợ ế  trong t ng vùng, t ng ngành, t ng lĩnh v c… ừ ừ ừ ự

Doanh nghi p v a và nh  đã kh i d y, huy đ ng và khai thác m t ti mệ ừ ỏ ơ ậ ộ ộ ề  năng to l n v  ti n v n, s c lao đ ng, trí tu , kinh nghi m, kh  năng kinhớ ề ề ố ứ ộ ệ ệ ả  doanh và các ngu n l c khác vào phát tri n kinh t , góp ph n quan tr ng vàoồ ự ể ế ầ ọ  

s  phát tri n s n xu t và lự ể ả ấ ưu thông hàng hoá đáp  ng t t h n nhu c u ngàyứ ố ơ ầ  càng cao c a nhân dân trong T nh và Thành ph ủ ỉ ố

M t trái c a n n kinh t  th  trặ ủ ề ế ị ường là vi c ch y theo l i nhu n, chính vìệ ạ ợ ậ  

v y mà các c  s  kinh t    khu v c v a và nh  này thậ ơ ở ế ở ự ừ ỏ ường xem nh  vi cẹ ệ  

ch p hành pháp lu t v  thu  H  thấ ậ ề ế ọ ường tìm cách đ  tr n tránh nghĩa v  n pể ố ụ ộ  thu , m t s  doanh nghi p còn c  tình l i d ng k  h  c a pháp lu t thu  tr nế ộ ố ệ ố ợ ụ ẽ ở ủ ậ ế ố  thu , gian l n thu  ế ậ ế Th t thu thu  làm cho m c đích thu NSNN t  thu  không ấ ế ụ ừ ế  

đ t đ ạ ượ c, gây khó khăn cho k  ho ch chi tiêu c a nhà n ế ạ ủ ướ c đ  th c hi n các ể ự ệ  

m c tiêu phát tri n kinh t ­ xã h i ụ ể ế ộ

  M t s  th  đo n các doanh nghi p v a và nh  thộ ố ủ ạ ệ ừ ỏ ường s  d ng đử ụ ể 

tr n thu , gian l n thu  GTGT đó là:ố ế ậ ế

­ Bán hàng không xu t hoá đ n t  đó không kê khai doanh thu tính thu ấ ơ ừ ế  

­ Bán hàng ghi hoá đ n th p h n giá bán th c t  cho khách hàng, th p ơ ấ ơ ự ế ấ  

h n ho c b ng giá v n mua vào, do đó ph n GTGT phát sinh th p h n so v i ơ ặ ằ ố ầ ấ ơ ớ  

th c t , không phát sinh thu  GTGT, ho c phát sinh thu  GTGT âm ự ế ế ặ ế

­ Bán hàng ph n ánh trên hoá đ n các liên không gi ng nhau, liên 1 ả ơ ố   dùng đ  kê khai n p thu  doanh thu ít h n so v i liên 2 giao cho khách hàng ể ộ ế ơ ớ

­ L i d ng thu  su t GTGT qui đ nh ch a rõ ràng c  th  do đó áp d ng ợ ụ ế ấ ị ư ụ ể ụ   thu  su t thu  GTGT không đúng làm gi m s  thu  ph i n p ế ấ ế ả ố ế ả ộ

­ Kê khai thu  GTGT đ u vào đ  kh u tr  không đúng theo qui đ nh c a ế ầ ể ấ ừ ị ủ  

lu t thu  Th ậ ế ườ ng là kê khai hàng hoá d ch v  mua vào không dùng cho kinh ị ụ   doanh nh  sinh ho t gia đình và các m c đích khác.  ư ạ ụ

­ Không phân b  ho c phân b  thu  GTGT không đúng cho hàng hoá ổ ặ ổ ế  

d ch v  ch u thu  và không ch u thu ị ụ ị ế ị ế

­ Kê khai thu  GTGT đ u vào đ  kh u tr  c a các hoá đ n b t h p ế ầ ể ấ ừ ủ ơ ấ ợ   pháp. Xin hoá đ n c a các DN bán l  đ  kê khai kh u tr  thu ơ ủ ẽ ể ấ ừ ế

Trong đó  hình th c thông th ứ ườ ng, ph  bi n và d  th y nh t là vi c ổ ế ễ ấ ấ ệ   doanh nghi p l i d ng khách hàng không l y hoá đ n khi mua hàng hoá d ch ệ ợ ụ ấ ơ ị  

v  đ  tr n thu  và hoàn thu  nhà n ụ ể ố ế ế ướ c nh  không kê khai doanh thu tính ư  

thu  ho c kê khai không đúng doanh thu th c t ế ặ ự ế

Th t thu thu  làm gi m ngu n thu NSNN,  nh hấ ế ả ồ ả ưởng nghiêm tr ngọ  

đ n hi u qu  c a các lu t thu , gây m t công b ng trong vi c th c hi nế ệ ả ủ ậ ế ấ ằ ệ ự ệ  nghĩa v  n p thu  c a ngụ ộ ế ủ ười dân, t o ra ý th c coi thạ ứ ường k  cỷ ương pháp 

lu t thu , gây ra c nh tranh không lành m nh gi a các DN, s  thi u tin tậ ế ạ ạ ữ ự ế ưở  ng

c a ngủ ườ ội n p thu  vào c  quan Nhà nế ơ ướ [15]c

Nh ng t n t i trên xu t phát t  m t s  nguyên nhân nh : c  ch  chínhữ ồ ạ ấ ừ ộ ố ư ơ ế  sách thu  v n còn nhi u h n ch  ch a quy đ nh chi ti t, c  th ;  gi a các lu tế ẫ ề ạ ế ư ị ế ụ ể ữ ậ  

có khi không đ ng b  gây khó khăn cho công tác th c hi n. Công tác qu n lýồ ộ ự ệ ả  thu  v n còn nhi u m t y u kém, đ i ngũ cán b  thu  v n có nh ng cán bế ẫ ề ặ ế ộ ộ ế ẫ ữ ộ 

ch a th c s  n m ch c chuyên môn nghi p v còn th  đ ng, thi u kiênư ự ự ắ ắ ệ ụ ụ ộ ế  quy t, lúng túng, ch a có bi n pháp c ng r n trong quá trình x  lý các trế ư ệ ứ ắ ử ườ  ng

1.3. Kinh nghi m qu n lý thu  giá tr  gia tăng c a các nệ ả ế ị ủ ước và m tộ  

s  đ a phố ị ương c a Vi t Namủ ệ

1.3.1. Kinh nghi m c a m t s  n ệ ủ ộ ố ướ c trên th  gi i ế ớ

1.3.1.1. T ng quan v  qu n lý thu  GTGT trên th  gi i ổ ề ả ế ế ớ

N u nh  năm 1989 ch  có 43 qu c gia áp d ng thu  GTGT thì đ n nămế ư ỉ ố ụ ế ế  

2012 đã có trên 150 nước áp d ng s c thu  này.ụ ắ ế

Theo Ngân hàng Th  gi i (2012), qua th ng kê m c thu  su t c a 112ế ớ ố ứ ế ấ ủ  

nước, có 88 nước có m c thu  su t t  12% đ n 25% (trong đó 56 nứ ế ấ ừ ế ước có 

m c thu  su t t  17% đ n 25%), còn l i 24 nứ ế ấ ừ ế ạ ước ph  bi n   m c h n 10%.ổ ế ở ứ ơ  Các nước xung quanh Vi t Nam nh  Lào, In­đô­nê­xi­a, Cam­pu­chia cũng cóệ ư  

m c thu  su t ph  bi n là 10%; Trung Qu c có m c thu  su t ph  thông làứ ế ấ ổ ế ố ứ ế ấ ổ  17% và m c  u đãi là 13%. Phi­líp­pin có m c thu  su t 12%.ứ ư ứ ế ấ

 m t s  qu c gia, ví d  Ca­na­da, bên c nh vi c chính quy n trung

M c thu  su t thu  GTGT có s  khác bi t khá l n gi a các qu c gia.ứ ế ấ ế ự ệ ớ ữ ố  

M c thu  su t thu  GTGT đ c bi t cao   các nứ ế ấ ế ặ ệ ở ước phát tri n   trong EU vàể ở  thu c Đông Âu. Cũng có qu c gia có m c thu  su t thu  GTGT th p h nộ ố ứ ế ấ ế ấ ơ  10%, ví d  nh    Nh t B n là 5%,   Singapore và Thái Lan là 7%. Đ i v iụ ư ở ậ ả ở ố ớ  

Nh t B n, H  vi n đã thông qua k  ho ch nâng m c thu  su t lên 8 ­ 10%.ậ ả ạ ệ ế ạ ứ ế ấ

Xu hướng chung c a các nủ ước hi n nay là tăng cệ ường vai trò c a thu  ủ ếGTGT, đ ng th i t ng bồ ờ ừ ước gi m d n thu  su t thu  thu nh p đ  tăng tính ả ầ ế ấ ế ậ ể

h p d n c a môi trấ ẫ ủ ường đ u t  Trong 3 năm g n đây (2009­2011) đã có 13 ầ ư ầtrong t ng s  27 qu c gia trong EU đã đi u ch nh tăng m c thu  su t ph  ổ ố ố ề ỉ ứ ế ấ ổthông thu  giá tr  gia tăng c a mình.ế ị ủ

Theo Ngh  quy t c a H i đ ng Châu Âu 006/112/EC ngày 28/11/2006ị ế ủ ộ ồ  

v  h  th ng thu  GTGT chung thì trong giai đo n 1/1/2006­31/12/2010, cácề ệ ố ế ạ  

nước thành viên EU ph i đ m b o m c thu  su t thu  GTGT t i thi u làả ả ả ứ ế ấ ế ố ể  15% (kéo dài đ n 31/12/2015).ế

Trong khu v c Châu Á, chính sách thu  GTGT cũng đang đự ế ược nhi uề  

nước xem xét s a đ i. Tháng 7/2012, H  vi n Nh t B n đã thông qua l  trìnhử ổ ạ ệ ậ ả ộ  

đi u ch nh tăng thu  su t thu  GTGT t  5% hi n hành lên 8% vào thángề ỉ ế ấ ế ừ ệ  4/2014 và sau đó lên 10% vào tháng 10/2015. Thái Lan đang xem xét k  ho chế ạ  

đi u ch nh tăng m c thu  su t thu  GTGT t  7% lên 10%. ề ỉ ứ ế ấ ế ừ

V  c  c u bi u thu  su t thu  giá tr  gia tăng các nề ơ ấ ể ế ấ ế ị ước

Theo đi u tra c a Ngân hàng Th  gi i, hi n nay có kho ng 54% sề ủ ế ớ ệ ả ố 

nước áp d ng thu  GTGT có bi u thu  su t g m 1 m c (không tính m cụ ế ể ế ấ ồ ứ ứ  thu  su t 0% cho xu t kh u); 23% s  nế ấ ấ ẩ ố ước áp d ng bi u thu  su t thuụ ể ế ấ ế GTGT v i hai m c thu  su t và s  còn l i là nhi u h n hai m c.ớ ứ ế ấ ố ạ ề ơ ứ

Vi c áp d ng m t m c thu  su t s  góp ph n h  th p chi phí tuân thệ ụ ộ ứ ế ấ ẽ ầ ạ ấ ủ thu , đ n gi n hóa các yêu c u v  qu n lý, trong khi đó, áp d ng nhi u m cế ơ ả ầ ề ả ụ ề ứ  thu  su t có th  làm gia tăng chi phí thu n p thu  (đ i v i c  ngế ấ ể ộ ế ố ớ ả ườ ội n p thuế 

và c  quan thu ). Có 23% s  nơ ế ố ước bên c nh m c thu  su t ph  thông có quyạ ứ ế ấ ổ  

đ nh thêm m c thu  su t thu  GTGT th p h n đ i v i m t s  nhóm hàng hóaị ứ ế ấ ế ấ ơ ố ớ ộ ố  

và d ch v  nhà nị ụ ước c n khuy n khích và tiêu dùng hay là đ i v i nh ngầ ế ố ớ ữ  nhóm hàng hóa và d ch v  mà nh ng ngị ụ ữ ười có thu nh p th p thậ ấ ường ph iả  dành m t ph n thu nh p l n h n cho vi c tiêu dùng. Danh m c các nhómộ ầ ậ ớ ơ ệ ụ  hàng hóa, d ch v  đị ụ ược áp d ng m c thu  su t th p cũng r t khác nhau gi aụ ứ ế ấ ấ ấ ữ  các nước. 

Nhìn chung, m c thu  su t th p thứ ế ấ ấ ường được áp d ng đ i v i nh ngụ ố ớ ữ  

m t hàng tiêu dùng thi t y u nh : th c ph m; s n ph m y t ; s n ph m nôngặ ế ế ư ự ẩ ả ẩ ế ả ẩ  nghi p  và đây là nh ng s n ph m mà nh ng ngệ ữ ả ẩ ữ ười có thu nh p th p trongậ ấ  

xã h i s  d ng nhi u (xét trong m i tộ ử ụ ề ố ương quan v i thu nh p c a h ). ớ ậ ủ ọ

Nhóm hàng hóa và d ch v  đị ụ ược áp d ng m c thu  su t thu  GTGTụ ứ ế ấ ế  

th p h n m c thu  su t ph  thông   m t s  qu c gia nh  sau: ấ ơ ứ ế ấ ổ ở ộ ố ố ư

­ Trung Qu c: M c thu  su t thu  GTGT ph  thông là 17%; m c thuố ứ ế ấ ế ổ ứ ế 

su t th p 13% đấ ấ ược áp d ng đ i v i m t s  nhóm hàng và d ch v  thi t y uụ ố ớ ộ ố ị ụ ế ế  

nh  th c ph m, ngũ c c, nư ự ẩ ố ướ ạc s ch, phân bón, th c ăn gia súc ;ứ

­ Nga: M c thu  su t th p 10% (m c thu  su t ph  thông là 18%)ứ ế ấ ấ ứ ế ấ ổ  

được áp d ng đ i v i ba nhóm hàng hóa c  b n là: Th c ph m thi t y u;ụ ố ớ ơ ả ự ẩ ế ế  

m t s  s n ph m dành cho tr  em và s n ph m y t ;ộ ố ả ẩ ẻ ả ẩ ế

­ Anh: M c thu  su t th p 5% (m c thu  su t ph  thông là 20%) đứ ế ấ ấ ứ ế ấ ổ ượ  c

áp d ng đ i v i gh  ng i cho tr  em trong ô tô; s n ph m cai thu c lá… ụ ố ớ ế ồ ẻ ả ẩ ố

­ Đ c: M c thu  su t th p 7% (m c thu  su t ph  thông là 19%) đứ ứ ế ấ ấ ứ ế ấ ổ ượ  c

áp d ng đ i v i: th c ph m, cây tr ng và v t nuôi; sách giáo khoa và báo; s nụ ố ớ ự ẩ ồ ậ ả  

ph m ngh  thu t và s u t m; phí tham quan vào các di s n văn hóa ẩ ệ ậ ư ầ ả

V  vi c xác đ nh m c thu  su t th p,  y ban Châu Âu có khuy n nghề ệ ị ứ ế ấ ấ Ủ ế ị 

m c thu  su t này không nên th p h n 5%.ứ ế ấ ấ ơ

1.3.1.2. Kinh nghi m qu n lý thu  GTGT c a m t s  n ệ ả ế ủ ộ ố ướ c trên th  gi i ế ớ

­  Thu  giá tr  gia tăng   Indonesia ế ị ở

Trước năm 1983, Indonesia áp d ng thu  Bán hàng, tính ch t tụ ế ấ ương tự 

nh  thu  Doanh thu    nư ế ở ước ta. Đ n năm 1983 Nhà nế ước Indonesia đã ban hành đ o lu t thu  GTGT. Nh ng do trình đ  qu n lý c a cán b  T ng c cạ ậ ế ư ộ ả ủ ộ ổ ụ  thu  ch a cao và nh n th c c a ngế ư ậ ứ ủ ườ ội n p thu  còn nhi u h n ch , nên đ nế ề ạ ế ế  năm 1985 đ o lu t thu  GTGT m i có hi u l c thi hành. Đ  phù h p v i khạ ậ ế ớ ệ ự ể ợ ớ ả năng qu n lý c a T ng c c thu  và nh n th c c a ngả ủ ổ ụ ế ậ ứ ủ ườ ội n p thu , Nhà nế ướ  cIndonesia có k  ho ch t  ch c th c hi n lu t thu  GTGT theo t ng bế ạ ổ ứ ự ệ ậ ế ừ ước cụ 

th  nh  sau:ể ư

­ T  năm 1985 đ n năm 1988: ch  áp d ng đ i v i ngừ ế ỉ ụ ố ớ ười cung c p hàngấ  hoá (các DN s n xu t hàng hoá, d ch v , nh p kh u) và các T ng đ i lý baoả ấ ị ụ ậ ẩ ổ ạ  tiêu s n ph m, d ch v ả ẩ ị ụ

­ T  năm 1989 đ n năm 1991: Áp d ng thêm đ i v i Đ i lý bán buôn.ừ ế ụ ố ớ ạ

­ T  năm 1992: ti n hành áp d ng r ng rãi đ n t t c  các c a hàng bánừ ế ụ ộ ế ấ ả ử  

l  và ngẻ ười tiêu dùng

N i dung c  b n c a thu  GTGT   Indonesia:ộ ơ ả ủ ế ở

* Đ i t ố ượ ng ch u thu  và cách tính thu : ị ế ế

­ Thu  GTGT   Indonesia thu đ i v i t t c  các ho t đ ng s n xu t, l uế ở ố ớ ấ ả ạ ộ ả ấ ư  thông hàng hoá và d ch v ị ụ

­ Cách tính thu : Doanh thu tính thu  nhân (X) v i thu  su t. Khi n pế ế ớ ế ấ ộ  thu  đế ược kh u tr  s  thu  đã n p   khâu trấ ừ ố ế ộ ở ước n u có ch ng t  h p pháp.ế ứ ừ ợ  

Ch ng t  h p pháp đ  kh u tr  thu  đã n p   khâu trứ ừ ợ ể ấ ừ ế ộ ở ước là các biên lai n pộ  thu  đã đế ược ngang hàng ho c b u đi n hành tặ ư ệ ự.[17]

+ Doanh thu tính thu  là toàn b  doanh thu bán hàng (bao g m c  thuế ộ ồ ả ế GTGT)

+ Thu  su t: Thu  GTGT   Indonesia có 2 thu  suát 0% và 10% (0%: ápế ấ ế ở ế  

d ng đ i v i hàng xu t kh u, 10%: áp d ng đ i v i t t c  các hàng hoá, d chụ ố ớ ấ ẩ ụ ố ớ ấ ả ị  

v  khác). Riêng các m t hàng xa x  nh : ô tô, vô tuy n, radio, bia, rụ ặ ỉ ư ế ượu ngoài 

thu  GTGT còn ph i ch u thu  hàng hoá v i m c thu  su t 35%.ế ả ị ế ớ ứ ế ấ

Đ i   tố ượng   không   ch u   thu   GTGT:   V   nguyên   t c   thu   GTGT  ị ế ề ắ ế ở Indonesia không áp d ng đ i v i:ụ ố ớ

­ Hàng hoá không nhìn th y (Không có hình d ng c  th ): Đi n, khí đ t.ấ ạ ụ ể ệ ố

­ Hàng hoá là s n ph m nông nghi p ch a qua ch  bi n: cá tả ẩ ệ ư ế ế ươi, hoa 

qu ả

Các d ch v  sau đây không thu c đ i tị ụ ộ ố ượng n p thu  GTGT: D ch vộ ế ị ụ tìm ki m d u khí, y t , d ch v  xã h i; d ch v  liên quan đ n b u đi n, hàngế ầ ế ị ụ ộ ị ụ ế ư ệ  không, tôn giáo, giáo d c; d ch v  sân kháu không mang tính kinh doanh; d chụ ị ụ ị  

v  đài phát thanh và vô tuy n; v n t i đụ ế ậ ả ường b  và độ ường bi n; v n t i hàngể ậ ả  không qu c t ; d ch v  khách s nố ế ị ụ ạ [17]

Các h  kinh doanh nh , có doanh s  dộ ỏ ố ưới 60.000USD/năm không ph iả  

ph n thu  GTGT ph i n p đ  n p vào kho b c Nhà nầ ế ả ộ ể ộ ạ ước

* Kê khai n p thu ộ ế:

­ Đăng ký n p thu : Các ch  DN căn c  quy đ nh c a Lu t thu  GTGT,ộ ế ủ ứ ị ủ ậ ế  

n u thu c đ i tế ộ ố ượng n p thu  GTGT ph i đ n c  quan thu  huy n đăng kýộ ế ả ế ơ ế ệ  

n p thu ộ ế

­ N p thu : Đ n đ nh k  n p thu , ngộ ế ế ị ỳ ộ ế ườ ội n p thu  đ n ngân hàng ho cế ế ặ  

b u đi n l p biên lai thu thu  và n p thu  cho ngân hàng ho c b u đi n.ư ệ ậ ế ộ ế ặ ư ệ  Ngân hàng ho c b u đi n s  chuy n s  thu  n p cho kho b c Nhà nặ ư ệ ẽ ể ố ế ộ ạ ướ [17]c

­ Quy t toán thu : đ n k  quy t toán thu , ngế ế ế ỳ ế ế ườ ội n p thu  ph i làm báoế ả  cáo quy t toán thu  g i c  quan thu , trong đó nêu rõ: s  thu  ph i n p, sế ế ử ơ ế ố ế ả ộ ố thu  đã n p (kèm theo các biên lai n p thu ), s  thu  còn ph i n p ho c thoáiế ộ ộ ế ố ế ả ộ ặ  

tr  N u là thoái tr  thì ghi rõ hình th c thoái tr  (tr  b ng ti n m t, c n trả ế ả ứ ả ả ằ ề ặ ấ ừ vào s  thu  ph i n p c a k  sau ho c  ng h  Nhà nố ế ả ộ ủ ỳ ặ ủ ộ ước )

* Th c hi n ch  đ  s  sách k  toán và hoá đ n ự ệ ế ộ ổ ế ơ :   Indonesia, hoá đ nở ơ  bán hàng do các DN t  phát hành. Các DN th c hi n thu  GTGT đ u ph i cóự ự ệ ế ề ả  

s  sách k  toán rõ ràng, đ y đ  Riêng các DN nh  có doanh thu dổ ế ầ ủ ỏ ưới 60.000 USD/ năm thì ch  c n theo dõi s  doanh thu bán hàng.ỉ ầ ổ

­  Thu  giá tr  gia tăng   Trung Qu c: ế ị ở ố

Là nước có ch  trủ ương nghiên c u ban hành thu  GTGT t  năm 1980,ứ ế ừ  sau 4 năm nghiên c u, ngày 18/9/1984 chính th c ban hành. Trung Qu c đãứ ứ ố  

ti n hành theo phế ương pháp thí đi m. Chể ương trình thí đi m v  thu  GTGT ể ề ế ở Trung Qu c đã g p nhi u khó khăn vố ặ ề ướng m c nguyên nhân ch  y u:ắ ủ ế

Ch a chu n b  k  v  ch  đ  hư ẩ ị ỹ ề ế ộ ướng d n th c hi n và x  lý các trẫ ự ệ ử ườ  ng

h p vợ ướng m c th c t ắ ự ế

GTGT ch  th c hi n cho m t s  s n ph m   khâu s n xu t, ch a th cỉ ự ệ ộ ố ả ẩ ở ả ấ ư ự  

hi n   khâu l u thông, d ch v , vì v y, trong quá trình th c hi n g p nhi u khóệ ở ư ị ụ ậ ự ệ ặ ề  khăn , không x  lý tri t đ , chính xác, ch a đ t đử ệ ể ư ạ ược m c đích c a GTGT làụ ủ  

Do thu theo phương pháp kh u tr  chung cho m t m c thoát ly hoá đ n,ấ ừ ộ ứ ơ  nên ph m vi kh u tr  thu  r ng th c t  có khi thu  thu th p vì trong s  thuạ ấ ừ ế ộ ự ế ế ấ ố ế 

được kh u tr  có ph n thu  ch a đấ ừ ầ ế ư ược tính n p Ngân sách.ộ

M t trong nh ng đi u ki n tiên đ  đ  th c hi n thành công GTGT làộ ữ ề ệ ề ể ự ệ  

th c hi n c  ch  giá th  trự ệ ơ ế ị ường. Nh ng hi n nay Nhà nư ệ ước Trung Qu c v nố ẫ  

qu n lý giá h n 100 m t hàng, vì v y, quá trình th c hi n GTGT c a Trungả ơ ặ ậ ự ệ ủ  

Qu c g p khó khăn.ố ặ

Th c hi n GTGT   khâu s n xu t c a Trung Qu c g p nhi u khóự ệ ở ả ấ ủ ố ặ ề  khăn, ph c t p. Đ  vi c qu n lý, th c hi n GTGT có hi u qu , Trung Qu cứ ạ ể ệ ả ự ệ ệ ả ố  phân ra t ng đ i từ ố ượng đ  có bi n pháp thu thu : Xí nghi p qui mô nh  thuể ệ ế ệ ỏ  khoán, Xí nghi p có qui mô l n và v a thu căn c  vào s  sách k  toán. Th cệ ớ ừ ứ ổ ế ự  

t  hi n nay GTGT ch  áp d ng trong các xí nghi p qu c doanh.ế ệ ỉ ụ ệ ố

Thu  giá tr  gia tăng   Anh ế ị ở

Thu  GTGT t i Anh đế ạ ược áp d ng t  năm 1973 là m t lo i thu  giánụ ừ ộ ạ ế  thu đánh vào vi c cung  ng đa s  các lo i hàng hoá d ch v  Thu  GTGT đánhệ ứ ố ạ ị ụ ế  lên ph n giá tr  gia tăng m i đầ ị ớ ượ ạc t o ra sau m i công đo n c a quá trình s nỗ ạ ủ ả  

xu t và l u thông nh ng ngấ ư ư ười tiêu dùng cu i cùng ph i ch u thu ố ả ị ế [18]

Đ i tố ượng ch u thu  GTGT là t t c  các lo i hàng hoá, d ch v  đị ế ấ ả ạ ị ụ ượ  ccung c p t i Anh tr  m t s  hàng hoá, d ch v  không thu c di n ch u thuấ ạ ừ ộ ố ị ụ ộ ệ ị ế theo quy đ nh c a Chính ph  trong t ng th i k  nh t đ nh, bao g m: Bán vàị ủ ủ ừ ờ ỳ ấ ị ồ  cho thuê đ t, b o hi m, d ch v  b u chính đấ ả ể ị ụ ư ược cung c p b i b u đi n, đánhấ ở ư ệ  

cược, đánh b c, x  s ; các lo i d ch v  tài chính; giáo d c; d ch v  s c khoạ ổ ố ạ ị ụ ụ ị ụ ứ ẻ 

và phúc l i; d ch v  ho  tiêu và mai táng; hàng hoá d ch v  đợ ị ụ ả ị ụ ược cung c p b iấ ở  

t  ch c t  thi n ổ ứ ừ ệ

Thu  GTGT t i Anh có 3 m c thu  su t: 17,5% ; 5% và 0%. Trongế ạ ứ ế ấ  

đó m c thu  su t 17,5% là m c thu  chu n, đứ ế ấ ứ ế ẩ ược áp d ng cho h u h t cácụ ầ ế  hàng hoá, d ch v  M c thu  su t 5% đị ụ ứ ế ấ ược áp d ng cho m t s  hàng hoáụ ộ ố  

và d ch v  nh : Nhiên liêu và năng lị ụ ư ượng được cung c p trong nấ ước hay sử