Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Báo chí: Dòng báo chính trị với đời sống chính trị Việt Nam giai đoạn 1925-1945

Luận án nghiên cứu với các mục tiêu: làm rõ được những vấn đề lý thuyết về mối quan hệ báo chí và chính trị trên quan điểm mác xít và các quan điểm khác, dựng lên được diện mạo dòng báo chính trị Việt Nam 1925-1945, chỉ ra được vai trò của dòng báo chính trị trong đời sống chính trị Việt Nam 1925 và những bài học kinh nghiệm. Để biết rõ hơn về nội dung chi tiết, mời các bạn cùng tham khảo.

Đ I H C QU C GIA HÀ N I Ạ Ọ Ố Ộ

TR ƯỜ NG Đ I H C KHOA H C XàH I VÀ NHÂN VĂN Ạ Ọ Ọ Ộ

Hà N i – 2015 ộ

Lu n án đ ậ ượ c hoàn thành t i: ạ

TR ƯỜ NG Đ I H C KHOA H C XàH I VÀ NHÂN VĂN Ạ Ọ Ọ Ộ

Đ I H C QU C GIA HÀ N I Ạ Ọ Ố Ộ

Ng ườ ướ i h ng d n khoa h c: ẫ ọ

Có th  tìm hi u Lu n án t i:  ể ể ậ ạ

­ Th  vi n Qu c gia Vi t Nam ư ệ ố ệ

­ Trung tâm Thông tin th  vi n ­ Đ i h c Qu c gia Hà N i ư ệ ạ ọ ố ộ

DANH M C CÔNG TRÌNH KHOA H C C A TÁC GI Ụ Ọ Ủ Ả

LIÊN QUAN Đ N LU N ÁN Ế Ậ

1. Nguy n Th  Thúy H ng, Vũ Th  Minh Th ng (2015), “Báo chí ễ ị ằ ị ắ  

v i s  hình thành không gian công   Vi t Nam: l ch s  và hi n t i”, ớ ự ở ệ ị ử ệ ạ  

H i th o qu c t   ộ ả ố ế Phát huy quy n làm ch  c a nhân dân trong b i ề ủ ủ ố  

c nh h i nh p qu c t : th c ti n các n ả ộ ậ ố ế ự ễ ướ c Đông Nam Á và kinh   nghi m cho Vi t Nam (Democracy and Development models in Asia: ệ ệ   Theory   and   Practice)  do   Tr ườ ng   ĐHKHXH&NV   và   Sydney   Democracy Network ph i h p t  ch c ố ợ ổ ứ

2. Nguy n Th  Thúy H ng (2014), “ ễ ị ằ Các lý thuy t truy n thông ế ề   chính tr  và v n d ng   Vi t Nam”,  ị ậ ụ ở ệ T p chí ạ  Lý lu n Chính tr   ậ ị (12), tr. 

28­31.

3. Nguy n Th  Thúy H ng (2014), “ ễ ị ằ Vài nét v  vai trò lãnh đ o ề ạ  

c a Đ ng đ i v i báo chí cách m ng Vi t Nam (1930­1945)”,  ủ ả ố ớ ạ ệ T p chí ạ  

L ch s  Đ ng ị ử ả  (6), tr. 66­70.

4. Nguy n Th  Thúy H ng (2014), ễ ị ằ   “Vai trò c a báo chí cách ủ  

m ng trong đ i s ng chính tr  Vi t Nam 1925­1945”,    ạ ờ ố ị ệ T p chí Khoa ạ  

h c ọ  Đ i h c Qu c gia Hà N i, T. 30 (1),  tr. 22­32. ạ ọ ố ộ

5  D ươ ng Văn Th ng, Nguy n Th  Thúy H ng (2011), “Đ u ắ ễ ị ằ ấ   tranh giành quy n l i tinh th n t t y u cho dân t c”,   ề ợ ầ ấ ế ộ T p chí B o ạ ả  

hi m xã h i ể ộ  (189), tr.6­9.

6. D ươ ng Văn Th ng, Nguy n Th  Thúy H ng (2011), “Đào t o, ắ ễ ị ằ ạ  

xây d ng đ i ngũ báo chí”,  ự ộ T p chí B o hi m xã h i ạ ả ể ộ  (191), tr. 5­8.

7. D ươ ng Văn Th ng, Nguy n Th  Thúy H ng (2011), “Cách ắ ễ ị ằ  

vi t­ngh  thu t làm báo”,  ế ệ ậ T p chí B o hi m xã h i ạ ả ể ộ  (192), tr. 7­11.

8. D ươ ng Văn Th ng, Nguy n Th  Thúy H ng (2011), “Nhi m ắ ễ ị ằ ệ  

ph c t p v i nhi u khuynh hứ ạ ớ ề ướng đa d ng. Báo chí v a là t m gạ ừ ấ ươ  ng

ph n ánh các phong trào chính tr , v a tác đ ng tr  l i đ i v i nh ngả ị ừ ộ ở ạ ố ớ ữ  phong trào đó  Báo chí chính tr  đa màu s c, đa gi ng đi u, có dòng báoị ắ ọ ệ  thân chính quy n, nh ng cũng có dòng báo đ u tranh m nh m  v i chínhề ư ấ ạ ẽ ớ  quy n th c dân, b n thân các dòng báo t n t i cùng nhau, nh ng cũng c nhề ự ả ồ ạ ư ạ  tranh và xung đ t v i nhau làm nên m t b c tranh đa d ng. Đi u đ c bi tộ ớ ộ ứ ạ ề ặ ệ  

là trong b i c nh th c dân Pháp áp đ t ách cai tr , xu t b n và dung dố ả ự ặ ị ấ ả ưỡ  ngcho báo chí ph c v  chính quy n th c dân, thì báo chí cách m ng, báo chíụ ụ ề ự ạ  mác xít, dòng báo xu t b n bí m t, b t h p pháp, t n t i trong đi u ki nấ ả ậ ấ ợ ồ ạ ề ệ  

c c k  khó khăn và thi u th n, l i có th  đóng vai trò to l n trong quá trìnhự ỳ ế ố ạ ể ớ  

v n đ ng cách m ng và góp ph n quan tr ng t o nên thành công c a cáchậ ộ ạ ầ ọ ạ ủ  

m ng Vi t Nam.ạ ệ

Dòng báo chính tr  r t phong phú, ph c t p, không ch  là dòng báoị ấ ứ ạ ỉ  

c a Đ ng C ng s n Vi t Nam. Tuy nhiên, cho đ n nay, đa ph n các nghiênủ ả ộ ả ệ ế ầ  

c u t p trung vào nghiên c u báo chí cách m ng, báo chí c a Đ ng C ngứ ậ ứ ạ ủ ả ộ  

s n và m t s  báo chí yêu nả ộ ố ước, khuynh t  mà ch a nghiên c u m t cáchả ư ứ ộ  toàn di n dòng báo chính tr  v i các khuynh hệ ị ớ ướng báo chí   Vi t Nam.ở ệ

T  vi c phân tích vai trò c a dòng báo chính tr  trong đ i s ng chínhừ ệ ủ ị ờ ố  

tr  Vi t Nam (1925­1945), ý th c đị ệ ứ ược c n ph i trau d i và nâng cao tínhầ ả ồ  cách báo chí chính tr    nị ở ước ta trong b i c nh kinh t  th  trố ả ế ị ường, khi cách làm báo đang xu t hi n nh ng bi u hi n l ch l c, thấ ệ ữ ể ệ ệ ạ ương m i hóa, chúngạ  tôi rút ra nh ng bài h c kinh nghi m trong quá kh  v  x  lý m i quan hữ ọ ệ ứ ề ử ố ệ 

gi a báo chí và chính tr  đ  v n d ng vào th c ti n báo chí Vi t Namữ ị ể ậ ụ ự ễ ệ  

đương đ i. T  x a đ n nay, dòng báo chính tr  luôn có v  trí quan tr ng,ạ ừ ư ế ị ị ọ  không ch  là vi c tuyên truy n cho đỉ ệ ề ường l i, chính sách c a Đ ng, Nhàố ủ ả  

nước, mà còn ph i ph n ánh nh ng s c thái chính tr  t  đ i s ng, là di nả ả ữ ắ ị ừ ờ ố ễ  đàn ngôn lu n c a nhân dân.ậ ủ

2. M c đích nghiên c uụ ứ

Th  nh t ứ ấ , làm rõ đ ượ c nh ng v n đ  lý thuy t v  m i quan h  báo ữ ấ ề ế ề ố ệ   chí và chính tr  trên quan đi m mác xít và các quan đi m khác ị ể ể

Th  hai ứ , d ng lên đ ự ượ c di n m o dòng báo chính tr  Vi t Nam 1925­ ệ ạ ị ệ

1945, giai đo n v i s  đa d ng v  đ ng phái và xu hạ ớ ự ạ ề ả ướng chính tr , kéoị  theo s  đa d ng v  khuynh hự ạ ề ướng báo chí và s  tác đ ng rõ nét c a báo chíự ộ ủ  

v i đ i s ng chính tr  Vi t Nam. ớ ờ ố ị ệ

Th  ba, ch  ra đ ứ ỉ ượ c vai trò c a dòng báo chính tr  trong đ i s ng ủ ị ờ ố   chính tr  Vi t Nam 1925 và nh ng bài h c kinh nghi m ị ệ ữ ọ ệ  

3. Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c u:ạ ứ

Trong lu n án này, đ i tậ ố ượng nghiên c u là ứ dòng báo chính tr    Vi t ị ở ệ   Nam v i đ i s ng chính tr  Vi t Nam giai đo n 1925­1945 ớ ờ ố ị ệ ạ

Ph m vi là báo chí chính tr  giai đo n 1925­1945, nh ng t p trungạ ị ạ ư ậ  nghiên c u nh ng t  báo, t p chí tiêu bi u nh t c a các đ ng phái, cácứ ữ ờ ạ ể ấ ủ ả  khuynh hướng chính tr , ngoài ra có tham kh o m t s  t  báo có  nhị ả ộ ố ờ ả  

hưởng l n đ n đ i s ng chính tr  Vi t Nam trớ ế ờ ố ị ệ ước năm 1925. 

4.  Phương pháp nghiên c u ứ

Lu n án đậ ược th c hi n d a trên c  s  phự ệ ự ơ ở ương pháp lu n c a chậ ủ ủ nghĩa duy v t bi n ch ng và ch  nghĩa duy v t l ch s  ậ ệ ứ ủ ậ ị ử

Lu n án s  d ng các phậ ử ụ ương pháp chính theo nguyên t c liên ngành:ắ  Báo chí h c, Chính tr  h c và S  h c.ọ ị ọ ử ọ

  D a trên c  s  các t  li u thu th p đ c, tác gi  đã th c hi nự ơ ở ư ệ ậ ượ ả ự ệ  

phương pháp so sánh l ch s , phị ử ương pháp phân tích­t ng h p, phổ ợ ươ  ngpháp s  li u, phử ệ ương pháp đ ng đ i và l ch đ i, phồ ạ ị ạ ương pháp di n d chễ ị  

k t h p v i quy n p, phế ợ ớ ạ ương pháp ph ng v n sâu v.v ỏ ấ

5. Đóng góp c a lu n ánủ ậ

Chúng tôi hướng đ n  ế cái m i ớ   là: l n đ u tiên có m t công trìnhầ ầ ộ  nghiên c u   ứ ph c hi n l i m t cách t ụ ệ ạ ộ ươ ng đ i hoàn ch nh v  dòng báo ố ỉ ề   chính tr  Vi t Nam giai đo n 1925­1945 ị ệ ạ   v i các khuynh h ớ ướ ng báo chí   chính tr  tiêu bi u trong giai đo n này ị ể ạ

­ Phác h a m t cái nhìn t ng quan v  quan đi m mácxít và các quanọ ộ ổ ề ể  

đi m khác v  m i quan h  truy n thông và chính tr  nói chung, báo chí vàể ề ố ệ ề ị  chính tr  nói riêng.ị

­ Kh c h a di n m o, c  s  hình thành, s  phát tri n c a dòng báoắ ọ ệ ạ ơ ở ự ể ủ  chính tr    Vi t Nam trị ở ệ ước năm 1925 và giai đo n 1925­1945. Trên c  sạ ơ ở 

nh n th c dòng báo chính tr  Vi t Nam giai đo n 1925­1945 r t ph c t pậ ứ ị ệ ạ ấ ứ ạ  

và đa d ng, lu n án có cái nhìn so sánh đ  t ng bạ ậ ể ừ ước hình dung các khuynh 

hướng báo chí chính tr    Vi t Nam và l c lị ở ệ ự ượng làm báo chính tr  trongị  giai đo n này.ạ

­ Phân tích n i dung và ngh  thu t dòng báo chính tr  Vi t Nam, trongộ ệ ậ ị ệ  

đó t p trung làm rõ nh ng đi m tậ ữ ể ương đ ng và khác bi t trong n i dungồ ệ ộ  

c a các khuynh hủ ướng báo chí chính tr ; ngh  thu t làm báo c a báo chíị ệ ậ ủ  công khai, h p pháp và ngh  thu t tuyên truy n c a báo chí xu t b n bíợ ệ ậ ề ủ ấ ả  

m t dậ ưới chính quy n th c dân.ề ự

­ Trên c  s  phân tích tài li u l u tr , đánh giá vai trò c a dòng báoơ ở ệ ư ữ ủ  chính tr  đ i v i đ i s ng chính tr  Vi t Nam, th  hi n qua s  tác đ ng đ nị ố ớ ờ ố ị ệ ể ệ ự ộ ế  chính quy n thu c đ a, đ n các đ ng phái và phong trào chính tr , đ n côngề ộ ị ế ả ị ế  chúng. T  đó rút ra nh ng bài h c kinh nghi m và ý nghĩa l ch s  đ i v iừ ữ ọ ệ ị ử ố ớ  

th c ti n đ i s ng báo chí và chính tr  hi n nay.ự ễ ờ ố ị ệ

V i ý nghĩa nh  v y,  ớ ư ậ v  ph ề ươ ng di n lý lu n ệ ậ , tác gi  lu n án sả ậ ẽ đóng góp vào lý lu n báo chí truy n thông đ nh nghĩa v  ậ ề ị ề dòng báo chính trị 

 Vi t Nam, 

ở ệ  đ ng th i góp ph n làm sáng t  nh ng v n đ  lý thuy t vồ ờ ầ ỏ ữ ấ ề ế ề 

m i quan h  báo chí và chính tr ; góp ph n b  sung, phát tri n m t n iố ệ ị ầ ổ ể ộ ộ  dung lý thuy t quan tr ng c a chuyên ngành Báo chí h c (Truy n thôngế ọ ủ ọ ề  chính tr ).ị

V  ph ề ươ ng di n th c ti n ệ ự ễ , trong giai đo n hi n nay, khi vi c xâyạ ệ ệ  

d ng n n báo chí truy n thông và v n đ  truy n thông­chính tr  đang cóự ề ề ấ ề ề ị  

nh ng di n bi n m i, phong phú và ph c t p thì vi c tìm ra nh ng đ cữ ễ ế ớ ứ ạ ệ ữ ặ  

đi m, thành t u gi i quy t m i quan h  này trong l ch s  báo chí s  làể ự ả ế ố ệ ị ử ẽ  

nh ng g i ý thi t th c và có giá tr  đ i v i nh ng ngữ ợ ế ự ị ố ớ ữ ười ho t đ ng báo chíạ ộ  cũng nh  nh ng nhà lãnh đ o, qu n lý báo chí   Vi t Nam. Lu n án cũngư ữ ạ ả ở ệ ậ  

có th  là m t ngu n t  li u có giá tr  tham kh o đ i v i sinh viên, h c viênể ộ ồ ư ệ ị ả ố ớ ọ  cao h c, nghiên c u sinh ngành Báo chí h c, Chính tr  h c, L ch s  cũngọ ứ ọ ị ọ ị ử  

nh  nh ng m i quan tâm nghiên c u v  L ch s  báo chí, Truy n thông vàư ữ ố ứ ề ị ử ề  Chính tr    Vi t Nam.ị ở ệ

Trước năm 1945 đã có m t s  tác gi  nghiên c u v  l ch s  báo chí,ộ ố ả ứ ề ị ử  

nh  Di p Văn K  v i công trình  ư ệ ỳ ớ Ch  đ  báo gi i Nam K   ế ộ ớ ỳ (1938), Hoa 

B ng v i m t lo t bài vi t trên t p chí ằ ớ ộ ạ ế ạ Tri Tân (1941, 1942)… tuy nhiên, 

các công trình m i d ng l i   quy mô nh ng bài vi t trên t p chí, hay m tớ ừ ạ ở ữ ế ạ ộ  

cu n sách nh  kh c h a m t s  nét khái quát v  báo gi i Vi t Nam trongố ỏ ắ ọ ộ ố ề ớ ệ  

bu i đ u…ổ ầ

Sau năm 1945, đã có nh ng kh o c u khá công phu c a các nhàữ ả ứ ủ  nghiên c u v  l ch s  báo chí nh : ứ ề ị ử ư L ch s  báo chí Vi t Nam t  kh i thu ị ử ệ ừ ở ỷ 

đ n 1930 ế  (Hu nh Văn Tòng, 1973); ỳ L ượ c s  báo chí Vi t Nam  ử ệ (Nguy nễ  

Vi t Chệ ước, 1974); 120 năm báo chí Vi t  ệ Nam (H ng Chồ ương, 1985); Tìm 

hi u l ch s  báo chí Vi t Nam  ể ị ử ệ (H ng Chồ ương, 1987); Báo chí cách m ng ạ  

Vi t Nam 1925­1945 ệ   (Nguy n Thành, 1984);  ễ L ch s  báo chí Vi t Nam ị ử ệ   1865­1945 (Đ  Quang H ng ch  biên, 2000, 2001); ỗ ư ủ Báo chí Vi t Nam t ệ ừ 

kh i thu  đ n 1945  ở ỷ ế (Hu nh Văn Tòng, 2000); ỳ Di n m o báo chí chính tr ệ ạ ị 

Vi t Nam tr ệ ướ c năm 1954  (Hoàng Văn Quang, 2010) v.v  H u h t cácầ ế  công trình nghiên c u v  l ch s  báo chí đ u ch  y u trình bày lứ ề ị ử ề ủ ế ược sử 

báo chí Vi t Nam; các dòng báo, các khuynh hệ ướng báo chí; s  phát tri nự ể  báo chí v i cu c đ u tranh dân t c, giai c p; nh ng giá tr  xã h i, chính trớ ộ ấ ộ ấ ữ ị ộ ị 

và văn hoá c a báo chí lúc đó… mà ch a t p trung vào dòng báo chính trủ ư ậ ị 

và m i quan h  báo chí­chính tr , vai trò báo chí đ i v i đ i s ng chính trố ệ ị ố ớ ờ ố ị 

Vi t Nam trong t ng giai đo n l ch s  c  th ệ ừ ạ ị ử ụ ể

Có nh ng công trình t p trung kh o sát v  m t s  t  báo hay cácữ ậ ả ề ộ ố ờ  nhân v t báo chí tiêu bi u nh : ậ ể ư S  nghi p báo chí c a Ch  t ch H  Chí ự ệ ủ ủ ị ồ   Minh  (Nguy n Thành, 1995);  ễ   L ch s  báo Ti ng Dân   ị ử ế (Nguy n Thành,ễ  

1992); Nguy n An Ninh  ễ (Nguy n An T nh s u t m); ễ ị ư ầ S  ti n hoá liên t c ự ế ụ  

c a Nguy n An Ninh m t lãnh t  cách m ng hùng bi n   ủ ễ ộ ụ ạ ệ (Hà Huy Giáp,  1989); Nguy n An  ễ Ninh (Nhi u tác gi , 1988); M cề ả ụ  l c phân tích t p chí ụ ạ   Nam Phong: 1917­1934 (Nguy n Kh c Xuyên, 2002); ễ ắ T p chí Tri Tân 1941­ ạ 1946: Các bài vi t v  l ch s  và văn hoá Vi t Nam ế ề ị ử ệ   (S u t m và tuy nư ầ ể  

ch n: Nguy n Quang Ân, Ph m Đình Nhân, Ph m H ng Toàn, 2000), ọ ễ ạ ạ ồ T p ạ   chí C ng s n nh ng ch ng đ ộ ả ữ ặ ườ ng phát tri n  ể (Nguy n Phú Tr ng ch  biên,ễ ọ ủ  Nguy n Tr ng Th , Lê Trì, 1995); ễ ọ ụ Hu nh Thúc Kháng tác ph m  ỳ ẩ (Nguy nễ  

Q. Th ng, 1992); ắ Chí sĩ yêu n ướ c Hu nh Thúc Kháng ỳ  (UBT  M t tr n TƯ ặ ậ ổ 

qu c Vi t Nam­H i Khoa h c L ch s  Vi t Nam, 1997); ố ệ ộ ọ ị ử ệ Lu t s  Phan Văn ậ ư  

Tr ườ ng (Nguy n Phan Quang­Phan Văn Hoàng, 1995) v.v  Các công trìnhễ  này cũng r t có giá tr , tuy nhiên ch  y u t p trung vào m t t  báo, m t t pấ ị ủ ế ậ ộ ờ ộ ạ  chí, m t nhân v t báo chí nh t đ nh mà thi u s  nhìn nh n trong m t t ngộ ậ ấ ị ế ự ậ ộ ổ  

th , đánh giá t ng quát vai trò c a báo chí chính tr  trong đ i s ng chính trể ổ ủ ị ờ ố ị 

Các công trình nghiên c u v  ứ ề l ch s  Vi t Nam c n đ i   ị ử ệ ậ ạ cũng có ít 

nhi u đ  c p đ n ho t đ ng báo chí trong giai đo n 1858­ 1945. Tiêu bi uề ề ậ ế ạ ộ ạ ể  

nh  các công trình ư S  phát tri n c a t  t ự ể ủ ư ưở ng Vi t Nam t  th  k  XIX đ n ệ ừ ế ỷ ế   Cách m ng tháng Tám ạ  (g m 3 t p, Tr n Văn Giàu, 1973, 1975, 1993). Tuyồ ậ ầ  nhiên, trong các công trình này, báo chí cũng ch  đỉ ược nh c đ n nh  nh ngắ ế ư ữ  

c  quan ngôn lu n c a các h  t  tơ ậ ủ ệ ư ưởng. 

 1.1.2. V  m i quan h  báo chí và chính tr ề ố ệ ị

M t s  công trình nghiên c u vộ ố ứ ề lý lu n báo chí ậ  đã bước đ u đ  c pầ ề ậ  

đ n m i quan h  báo chí v i chính tr  nhế ố ệ ớ ị ư C  s  lý lu n báo chí truy n ơ ở ậ ề   thông  (Dương Xuân S n, Đinh Văn Hơ ường, Tr n Quang,  ầ 2004),  Truy n ề   thông đ i chúng trong công tác lãnh đ o qu n lý ạ ạ ả  (Vũ Đình Hoè ch  biên,ủ  

2000); Báo chí, nh ng v n đ  lý lu n và th c ti n ữ ấ ề ậ ự ễ  (Hà Minh Đ c ch  biên,ứ ủ  

1997); Báo chí nh ng đi m nhìn t  th c ti n ữ ể ừ ự ễ  (Nguy n Văn D ng ch  biên,ễ ữ ủ  

2000, 2002); C  s  lý lu n báo chí ơ ở ậ  (Nguy n Văn D ng, 2013) v.v  ễ ữ

Bên c nh đó đã có m t s  công trình nghiên c u, tuy n ch n, gi iạ ộ ố ứ ể ọ ớ  thi u quan đi m c a các nhà kinh đi n v  báo chí­xu t b n nh  cu n sáchệ ể ủ ể ề ấ ả ư ố  

Mác­Ăngghen, Lênin, H  Chí Minh bàn v  báo chí, xu t b n ồ ề ấ ả   (Vũ Duy 

Thông ch  biên, 2004) ;  ủ C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin v i báo chí ớ   (Hà Minh Đ c, 2010).ứ

Cho đ n nay   Vi t Nam r t ít các công trình nghiên c u v  l ch sế ở ệ ấ ứ ề ị ử 

báo chí nói chung và  dòng báo chính trị  nói riêng phân tích m t cách hộ ệ 

th ng, t p trung và tr c ti p v  m i quan h  báo chí và chính tr ố ậ ự ế ề ố ệ ị

1.2. Tình hình nghiên c u   nứ ở ước ngoài

1.2.1. V  báo chí và chính tr    Vi t Nam đ u th  k  XX đ n năm ề ị ở ệ ầ ế ỷ ế   1945

Các nhà nghiên c u ngứ ười Vi t Nam   nệ ở ước ngoài và các h c giọ ả 

nước ngoài nghiên c u l ch s  Vi t Nam c n hi n đ i cũng có đ  c p m tứ ị ử ệ ậ ệ ạ ề ậ ộ  

s  nét v  báo chí, vai trò báo chí đ i v i các t  ch c chính tr  trong giaiố ề ố ớ ổ ứ ị  

đo n   trạ ước   năm   1945  nh   các   công   trình   nghiên  c u   c a   D   Hemery:ư ứ ủ  

Révolutionnaires Vietnamiens et pouvoir colonial en Indochine (1975); W.J.  Duiker:  The rise of nationalism in Vietnam 1900­1941  (1976); D.G.Marr:  Vietnam   1945:   The   Quest   for   Power  (1995);   Hu nh   Kim   Khánh   v iỳ ớ  

Vietnamese   Communism   1925­1945,   (1982);   H   Tài   Hu   Tâm   v iồ ệ ớ  

Radicalism and the Origins of the Vietnamese Revolution; McHale (S.F) v iớ  

Print and Power: Buddhism, Confucianism and Communism in the Making   Modern   Vietnam  (2004);  Peycam   (Phillippe   M.F)   (2012),   The   Birth   of  Vietnamese Political Journalism, Saigon 1916­1930, v.v  

M t trong nh ng b  sách t t nh t   nộ ữ ộ ố ấ ở ước ngoài v  l ch s  t  tề ị ử ư ưở  ng

Vi t Nam c n, hi n đ i là ệ ậ ệ ạ Vietnam du confucianisme au communisme (Vi tệ  Nam t  Kh ng giáo đ n ch  nghĩa c ng s n) c a Tr nh Văn Th o, xu từ ổ ế ủ ộ ả ủ ị ả ấ  

b n t i Paris năm 1990 và đả ạ ược d ch và xu t b n   Vi t Nam vào nămị ấ ả ở ệ  

2012 v i tên g i ớ ọ Ba th  h  trí th c ng ế ệ ứ ườ i Vi t (1862­1954) ệ  v i vi c ti pớ ệ ế  

c n l ch s  dậ ị ử ưới góc đ  xã h i h c.ộ ộ ọ

Các tác gi  phả ương Tây có quan đi m nghiên c u g n báo chí v iể ứ ắ ớ  

đ i s ng chính tr  Vi t Nam rõ nét nh t là D. Hemery, Hu nh Kim Khánh,ờ ố ị ệ ấ ỳ  

Mc Hale và Peycam, nh ng ngữ ười đã coi báo chí nh  m t kênh quan tr ngư ộ ọ  

đ  chuy n t i t  tể ể ả ư ưởng c a các t  ch c và đ ng phái chính tr    Vi t Nam.ủ ổ ứ ả ị ở ệ

1.2.2. V  lý thuy t truy n thông chính tr ề ế ề ị

Trên th  gi i có h  th ng các công trình lý thuy t v  truy n thôngế ớ ệ ố ế ề ề  chính tr  r t phong phú. Chúng tôi cho r ng lý thuy t v  báo chí chính trị ấ ằ ế ề ị nên được đ t trong m t t ng th  l n h n, là truy n thông chính tr ặ ộ ổ ể ớ ơ ề ị

Trước tiên ph i k  đ n công trình nghiên c u c a Siebert, Peterson,ả ể ế ứ ủ  

và Schramm, 1956,  Four theories of press  đã được d ch sang ti ng Vi t,ị ế ệ  

m t n  l c đ  thi t l p m t khung lý thuy t r ng rãi cho vi c phân tích soộ ỗ ự ể ế ậ ộ ế ộ ệ  sánh các phương ti n truy n thông. Thussu, Daya K. đã có cu n sách gi iệ ề ố ớ  thi u v  truy n thông qu c t , trong đó có gi i thi u v  các lý thuy tệ ề ề ố ế ớ ệ ề ế  truy n thông, ề International communication – Continuity and Change (2010). 

Công trình có tính ch t m  đấ ở ường v  nghiên c u so sánh là  ề ứ Comparing  Media Systems – Three models of Media and Politics c a Hallin và Manciniủ  (2004).   m t s  công trình nghiên c u khác đã t p trung nghiên c u vỞ ộ ố ứ ậ ứ ề các lý thuy t truy n thông nh  ế ề ư A First Look at Communication Theory c aủ  các tác gi  Griffin, Em and Andrew Ledbetter, Glenn Sparts đã in đ n b nả ế ả  

th  9 năm 2014. Công trình  ứ The Structural Transformation of the Public   Sphere: An inquiry into a Category of Bourgeois Society,  b n ti ng Đ cả ế ứ  

1962, b n d ch ti ng Anh 1989 c a Jürgen Habermas đã nh n m nh đ n vaiả ị ế ủ ấ ạ ế  trò c a báo chí trong s  hình thành “không gian công”.ủ ự

Bên c nh đó, đã có nhi u công trình trên th  gi i vi t v  truy n thôngạ ề ế ớ ế ề ề  chính tr  (political communication), nh  các công trình c a Denton, Robert E.ị ư ủ  

and Gary C. Woodward (1990), Political communication in America; McNair,  Brian (1995),  An Introduction to Political Communication; McQuail, Denis  (2000),  Mass Communication Theory: An Introduction, 4th  ed; Pippa Noris (2004),  “Political Communications” v.v  Các công trình nghiên c u lý thuy tứ ế  truy n thông trên th  gi i hi n nay đ u ch a l y Vi t Nam là đ i tề ế ớ ệ ề ư ấ ệ ố ượ  ngnghiên c u đ  khái quát lên mô hình truy n thông và chính tr  ứ ể ề ị

1.3. Nh ng thành t u đã đ t đữ ự ạ ược và nh ng v n đ  c n gi iữ ấ ề ầ ả  quy tế

Có th  th y liên quan đ n đ  tài  ể ấ ế ề Dòng báo chính tr  v i đ i s ng ị ớ ờ ố   chính tr  Vi t Nam giai đo n 1925­1945 ị ệ ạ , m t s  v n đ  đã độ ố ấ ề ược các h cọ  

gi  trong và ngoài nả ước nghiên c u. T u chung l i, nh ng nghiên c u đóứ ự ạ ữ ứ  

đã đ t đạ ược nh ng thành t u nh  sau:ữ ự ư

­ Th  nh t, v  ph ứ ấ ề ươ ng di n t  li u:  ệ ư ệ các nhà nghiên c u đã khai thácứ  

được kh i lố ượng khá l n báo chí Vi t Nam trớ ệ ước năm 1945 và nhi u tàiề  

li u l u tr  t i các trung tâm l u tr  t i Vi t Nam, kho l u tr  t i Pháp,ệ ư ữ ạ ư ữ ạ ệ ư ữ ạ  

l u tr  c a Đ ng C ng s n Liên Xô và Qu c t  C ng s n t i Nga, l u trư ữ ủ ả ộ ả ố ế ộ ả ạ ư ữ 

t i Hoa K  và các trung tâm l u tr  khác. Trong lĩnh v c này, đóng góp c aạ ỳ ư ữ ự ủ  các nhà nghiên c u nứ ước ngoài và các h c gi  ngọ ả ười Vi t Nam   nệ ở ướ  cngoài có ph n n i b t h n do có đi u ki n thu n l i trong vi c khai thácầ ổ ậ ơ ề ệ ậ ợ ệ  các ngu n tài li u l u tr  Nh ng v  m ng t  li u v  báo chí cách m ng,ồ ệ ư ữ ư ề ả ư ệ ề ạ  

v i nh ng tìm tòi v  báo chí bí m t g n li n v i ho t đ ng cách m ng, thìớ ữ ề ậ ắ ề ớ ạ ộ ạ  

ch  y u là thành t u c a các nhà nghiên c u Vi t Nam.ủ ế ự ủ ứ ệ

Th  hai ứ , v  ph ề ươ ng di n ph ệ ươ ng pháp lu n ậ : Khi nghiên c u v  l chứ ề ị  

s  báo chí, m i quan h  báo chí­chính tr , nhi u nhà nghiên c u đã s  d ngử ố ệ ị ề ứ ử ụ  

nh ng phữ ương pháp nghiên c u quan tr ng: nh  Hu nh Văn Tòng, Đứ ọ ư ỳ ỗ Quang H ng v i vi c nghiên c u m t cách k  càng t t c  nh ng gì có dínhư ớ ệ ứ ộ ỹ ấ ả ữ  líu đ n m t t  báo nh  ế ộ ờ ư đ ng sau t  báo, trong t  báo  ằ ờ ờ và đ i t ố ượ ng t  báo ờ ; 

phương pháp ti p c n l ch s  xã h i c a David Marr, Hu  Tâm H  Tài;ế ậ ị ử ộ ủ ệ ồ  cách ti p c n xã h i h c­l ch s  c a Tr nh Văn Th o; cách ti p c n liênế ậ ộ ọ ị ử ủ ị ả ế ậ  ngành báo chí­chính tr  h c c a các nhà nghiên c u truy n thông Dị ọ ủ ứ ề ươ  ngXuân S n, Đinh Văn Hơ ường, Nguy n Văn D ng; cách nhìn vai trò báo chíễ ữ  trong m i tố ương quan văn hóa, tôn giáo c a McHale;  đ c bi t là phủ ặ ệ ươ  ngpháp so sánh c a Hallin và Mancini v.v ủ

Th  ba ứ , v  ph ề ươ ng di n nh n th c ệ ậ ứ : các h c gi  trong và ngoài nọ ả ướ  c

đã làm rõ nh ng nét l n v  l ch s  báo chí, đ c bi t là báo chí cách m ngữ ớ ề ị ử ặ ệ ạ  

Vi t Nam; các giá tr  l ch s  và văn hóa c a  ệ ị ị ử ủ Đông D ươ ng t p chí, Nam ạ   Phong t p chí  ạ v.v  Chân dung c a m t s  nhà báo chính tr  tiêu bi u trongủ ộ ố ị ể  giai đo n này cũng đã đạ ược kh c h a. Các h c gi  Vi t Nam cũng đã tìmắ ọ ọ ả ệ  

hi u quan đi m c a C.Mác­ Ph.Ăngghen, V.I.Lênin, H  Chí Minh v  báoể ể ủ ồ ề  chí, m i quan h  báo chí­chính tr  theo lý thuy t mác xít. Các nhà nghiênố ệ ị ế  

c u truy n thông trên th  gi i v i các lý thuy t truy n thông và ba mô hìnhứ ề ế ớ ớ ế ề  truy n thông­chính tr  đề ị ược phân tích ch  y u   các nủ ế ở ước Tây Âu và M ỹ

Tuy nhiên, v n còn nh ng v n đ  c n đẫ ữ ấ ề ầ ược ti p t c nghiên c u vàế ụ ứ  

gi i quy t:ả ế

M t là nh ng h n ch  trong khai thác và s  d ng t  li u: ộ ữ ạ ế ử ụ ư ệ  đ i v iố ớ  các nhà nghiên c u Vi t Nam, vi c khai thác các tài li u l u tr    nứ ệ ệ ệ ư ữ ở ướ  cngoài do h n ch  v  kinh phí mà r t khó đạ ế ề ấ ược th c hi n, nên ch  y u v nự ệ ủ ế ẫ  

ph i nghiên c u qua tài li u th  c p. Ngay t i Vi t Nam, nh ng tài li u vả ứ ệ ứ ấ ạ ệ ữ ệ ề các xu hướng chính tr  khác ngoài Đ ng C ng s n và các nhà báo chính trị ả ộ ả ị ngoài xu hướng mácxít cũng r t khó tìm ki m. Do hoàn c nh l ch s  vàấ ế ả ị ử  

đi u ki n b o qu n, r t nhi u báo chí Vi t Nam trề ệ ả ả ấ ề ệ ước năm 1945 đã b  hị ư 

h ng, th t l c, gây khó khăn trong quá trình nghiên c u m t cách toàn di nỏ ấ ạ ứ ộ ệ  

và h  th ng. Cũng còn ít nhà nghiên c u Vi t Nam nghiên c u tài li u ệ ố ứ ệ ứ ệ ở các trung tâm l u tr  nh  m t ngu n tài li u s  c p quan tr ng.ư ữ ư ộ ồ ệ ơ ấ ọ

Hai là, nh ng h n ch  trong ph ữ ạ ế ươ ng pháp và cách ti p c n:  ế ậ phươ  ngpháp liên ngành còn ít đượ ử ục s  d ng trong các nghiên c u. ứ

Ba là, nh ng đi m còn ch a đ ữ ể ư ượ c đ  c p v  m t tri th c:  ề ậ ề ặ ứ ch a m tư ộ  công trình nào phân tích m t cách t ng th , h  th ng v  các khuynh hộ ổ ể ệ ố ề ướ  ng

c a dòng báo chính tr    Vi t Nam giai đo n 1925­1945. T  đó, lu n án đủ ị ở ệ ạ ừ ậ ề 

ra các v n đ  nghiên c u hấ ề ứ ướng t i nh  sau:ớ ư

Tr ướ c h t,  ế d ng lên đự ược di n m o dòng báo chính tr    Vi t Namệ ạ ị ở ệ  giai đo n 1925­1945 m t cách tạ ộ ương đ i ch nh th  và h  th ng, v i s  đaố ỉ ể ệ ố ớ ự  

d ng v  khuynh hạ ề ướng chính tr , s  đa d ng v  quan đi m, s  đa d ng vị ự ạ ề ể ự ạ ề 

l c lự ượng làm báo, đa d ng v  n i dung và phạ ề ộ ương th c bi u hi n nhứ ể ệ ư 

b n thân s  v n đ ng n i t i c a báo chí chính tr  trong giai đo n này.ả ự ậ ộ ộ ạ ủ ị ạ

Bên c nh đó ạ , lý gi i đả ượ ạc t i sao dòng báo chính tr    Vi t Nam l iị ở ệ ạ  

ra đ i trong nh ng năm 20 c a th  k  XX ch  không ph i m t b i c nhờ ữ ủ ế ỷ ứ ả ộ ố ả  nào khác, t i sao báo chí mác xít­ dòng báo xu t b n bí m t, trong đi uạ ấ ả ậ ề  

ki n khó khăn và thi u th n, l i có th  tr  thành l c lệ ế ố ạ ể ở ự ượng ch  đ o trongủ ạ  

h  th ng báo chí chính tr ệ ố ị

H n th  n a,  ơ ế ữ đánh giá vai trò c a dòng báo chính tr  đ i v i đ i s ngủ ị ố ớ ờ ố  chính tr  1925­1945 và rút ra nh ng bài h c kinh nghi m v i đ i s ng báoị ữ ọ ệ ớ ờ ố  chí đương đ i. Báo chí là công c  tuyên truy n, c  đ ng cho các đ ng phái,ạ ụ ề ổ ộ ả  các t  ch c chính tr , nh ng m t khác, chính báo chí l i phát tri n, c ng cổ ứ ị ư ặ ạ ể ủ ố 

và thúc đ y tr  l i các phong trào chính tr ẩ ở ạ ị

CHƯƠNG 2: C  S  LÝ LU N V  M I QUAN H  BÁO CHÍ Ơ Ở Ậ Ề Ố Ệ

VÀ CHÍNH TR  Ị

2.1. Khái ni m dòng báo chính tr , đ i s ng chính tr  ệ ị ờ ố ị

2.1.1. Khái ni m dòng báo chính tr ệ ị

T  kho ng gi a th  k  XVIII, ừ ả ữ ế ỷ báo chí chính trị đã ra đ i. Đây cũng làờ  

th i   đi m   g n   v i   “không   gian   công   t   s n”   theo   quan   ni m   c aờ ể ắ ớ ư ả ệ ủ  Habermas

Các nhà nghiên c u truy n thông phứ ề ương Tây đã đ t khái ni m báoặ ệ  chí chính tr  trong m t t ng th  l n h n, là “truy n thông chính tr ”. Dentonị ộ ổ ể ớ ơ ề ị  

và Woodward xác đ nh: y u t  quan tr ng làm cho truy n thông mang “tínhị ế ố ọ ề  chính tr ” không ph i là ngu n c a thông đi p mà là   ị ả ồ ủ ệ ở n i dung ộ  và m c ụ   đích c a thông đi p. Pippa Noris cho r ng: “Truy n thông chính tr  là m tủ ệ ằ ề ị ộ  quá trình tương tác liên quan đ n vi c truy n t i thông tin gi a các chínhế ệ ề ả ữ  

tr  gia, các phị ương ti n truy n thông và công chúng.  Đó là m t quá trìnhệ ề ộ  

ho t đ ng theo chi u t  trên xu ng – t  các t  ch c qu n lý xu ng t iạ ộ ề ừ ố ừ ổ ứ ả ố ớ  

người dân, theo chi u ngang ­ gi a các nhà ho t đ ng chính tr , và chi u tề ữ ạ ộ ị ề ừ 

dưới lên ­t  d  lu n xã h i tác đ ng đ n chính quy n.”ừ ư ậ ộ ộ ế ề

Nh  v y, v  b n ch t đ i s ng báo chí luôn ti m  n y u t  chínhư ậ ề ả ấ ờ ố ề ẩ ế ố  

tr  N u nh    phị ế ư ở ương Tây, tính ch t kinh t , thấ ế ương m i luôn đạ ượ ư  c  utiên trước h t, thì   Vi t Nam, v i đ c tr ng là m t nế ở ệ ớ ặ ư ộ ước thu c đ a, tínhộ ị  

ch t chính tr  đấ ị ược th  hi n trong t t c  các báo chí ngay t  bu i đ u tiên.ể ệ ấ ả ừ ổ ầ  

Nh ng ư dòng báo chính trị mà chúng tôi đ nh nghĩa   đây là dòng báo chí l yị ở ấ  

chính tr  (quan h  quy n l c) làm đ i t ị ệ ề ự ố ượ ng ch  y u ủ ế , l y  ấ m c đích chính ụ  

tr  làm tôn ch  c a t  báo ị ỉ ủ ờ , t p chí ạ  và g n v i s  ra đ i các đ ng phái và ắ ớ ự ờ ả   phong trào chính tr    Vi t Nam ị ở ệ

T  nh ng tiêu chí nh  v y, có th  đi đ n m t đ nh nghĩa: ừ ữ ư ậ ể ế ộ ị dòng báo  chính tr    Vi t Nam là  ị ở ệ dòng báo chí g n v i m t t  ch c, m t đ ng phái, ắ ớ ộ ổ ứ ộ ả  

m t xu h ộ ướ ng chính tr  nh t đ nh; n i dung ch  y u ph n ánh nh ng v n ị ấ ị ộ ủ ế ả ữ ấ  

đ  chính tr ­xã h i và có tác đ ng đ n đ i s ng chính tr  Vi t Nam ề ị ộ ộ ế ờ ố ị ệ  

2.1.2. Khái ni m đ i s ng chính tr   ệ ờ ố ị

Đ i s ng chính tr ờ ố ị  (political life)  là khái ni m đ  ch  ệ ể ỉ “nh ng ho t ữ ạ  

đ ng và công vi c liên quan đ n chính tr  qu c gia hay chính tr  qu c t ” ộ ệ ế ị ố ị ố ế  

G n nh  không có m t đ nh nghĩa c  th  v  đ i s ng chính tr  Thôngầ ư ộ ị ụ ể ề ờ ố ị  

thường đ i s ng chính tr  gi i thi u nh ng quan h , khung c nh và cácờ ố ị ớ ệ ữ ệ ả  

ch  th  chính tr  nh  các công dân, đ ng chính tr , quan h  gi a các chủ ể ị ư ả ị ệ ữ ủ 

Chúng tôi cho r ng Mô hình Đa nguyên Phân c c, mô hình truy nằ ự ề  thông mà Pháp là m t đ i di n tiêu bi u theo quan đi m c a Hallin vàộ ạ ệ ể ể ủ  Mancini, đã có nh ng  nh hữ ả ưởng đ n dòng báo chính tr  Vi t Nam giaiế ị ệ  

đo n 1925­1945 v i s  tham gia c a phạ ớ ự ủ ương ti n truy n thông vào các n nệ ề ề  

chính tr  đ ng phái, v i s  phát tri n báo chí thị ả ớ ự ể ương m i m t cách y u  tạ ộ ế ớ  

và s  can thi p m nh m  c a nhà nự ệ ạ ẽ ủ ước vào dòng báo chính tr ị

2.2. Các lý thuy t v  m i quan h  báo chí và chính trế ề ố ệ ị

2.2.1. Lý thuy t mác xít  ế

C.Mác­ Ph.Ănghen­V.I.Lênin đã có m t h  th ng quan đi m v  m iộ ệ ố ể ề ố  quan h  báo chí­chính tr :ệ ị

* Nhi m v  hàng đ u c a báo chí là đ u tranh chính tr ệ ụ ầ ủ ấ ị

C.Mác, Ph.Ănghen luôn nh n m nh r ng báo chí không đấ ạ ằ ượ ừ ỏ c t  b

l p   trậ ường   chính   tr   K   th a   và   phát   tri n   quan   đi m   c a   C.Mác,ị ế ừ ể ể ủ  Ph.Ănghen V.I Lênin đã luôn coi báo chí là mũi nh n đi đ u trong cu c đ uọ ầ ộ ấ  tranh. Vào nh ng th i đi m chính tr  căng th ng, Lênin đã tri t đ  s  d ngữ ờ ể ị ẳ ệ ể ử ụ  báo chí tuyên truy n đ  b o v  cách m ng và tr c ti p t n công k  thù. ề ể ả ệ ạ ự ế ấ ẻ

* Đ m b o t i đa t  do báo chí ả ả ố ự

Mác cho r ng, không có t  do báo chí, quy n l p h i và h i h p thìằ ự ề ậ ộ ộ ọ  không th  có phong trào công nhân b i s  trể ở ự ưởng thành c a phong trào cáchủ  

m ng vô s n đã g n li n v i s  phát tri n c a báo chí vô s n. Đ n th i kạ ả ắ ề ớ ự ể ủ ả ế ờ ỳ 

c a ủ V.I Lênin, ông cũng cho r ng c n đ m b o đ n m c t i đa t  do choằ ầ ả ả ế ứ ố ự  báo chí cách m ng. ạ V.I Lênin đánh giá “báo chí là trung tâm và c  s  c a tơ ở ủ ổ 

ch c chính tr ”.ứ ị

* Báo chí chính tr  ph i có tính th i s  và trung th c v  thông tin ị ả ờ ự ự ề

V  tính th i s  c a báo chí, Ph. Ăngghen nh n xét: đ i v i m iề ờ ự ủ ậ ố ớ ỗ  

đ ng, nh t là v i đ ng công nhân, thì vi c l p ra t  báo hàng ngày là cáiả ấ ớ ả ệ ậ ờ  

m c quan tr ng đ  ti n lên phía trố ọ ể ế ước. Tuy nhiên, v i m i lo i hình báoớ ỗ ạ  chí khác nhau thì tính th i s  l i có nh ng bi u hi n khác bi t. N u báo cóờ ự ạ ữ ể ệ ệ ế  

kh  năng là ả ng ườ i phát ngôn tr c ti p c a phong trào ự ế ủ  thì t p chí l i nghiênạ ạ  

c u ứ m i quan ố  h  kinh t ­chính tr ệ ế ị t o nên c  s  c a phong trào đó. ạ ơ ở ủ

Bên c nh tính th i s , s  trung th c c a thông tin cũng là m t đòi h iạ ờ ự ự ự ủ ộ ỏ  

đ i v i báo chí chính tr  ố ớ ị

* Báo chí chính tr  ph i ph c v  nhân dân, là ti ng nói c a nhân dân ị ả ụ ụ ế ủ

C.Mác và Ph. Ăngghen nh n m nh đ n vai trò c a nhân dân đ i v iấ ạ ế ủ ố ớ  báo chí, s  tham gia tr c ti p hay gián ti p c a nhân dân vào ho t đ ng báoự ự ế ế ủ ạ ộ  chí và trách nhi m c a ngệ ủ ườ ầi c m bút là ph i l y c m h ng, s c m nh vàả ấ ả ứ ứ ạ  

ni m tin   nhân dân. Phát tri n t  quan đi m c a C.Mác và Ph. Ăng ghen,ề ở ể ừ ể ủ  Lênin đã đi đ n nh n đ nh r ng  ế ậ ị ằ t  báo không nh ng ch  là ng ờ ữ ỉ ườ i tuyên   truy n t p th  và c  đ ng t p th  mà còn là ng ề ậ ể ổ ộ ậ ể ườ ổ i t  ch c t p th ứ ậ ể.

Quan đi m H  Chí Minh v  m i quan h  báo chí và chính tr :ể ồ ề ố ệ ị

* T  do báo chí­ quy n l i tinh th n t t y u c a m i dân t c ự ề ợ ầ ấ ế ủ ỗ ộ

Nguy n Ái Qu c quan ni m báo chí ch  th c s  là báo chí khi đễ ố ệ ỉ ự ự ượ  cphép bàn v  nh ng v n đ  chính tr , có quy n t  do đăng t i thông tin,ề ữ ấ ề ị ề ự ả  

ph n  ánh  nh ng  đi u  thi t   th c   c a   cu c   s ng,   đáp  ng  nhu  c u  vàả ữ ề ế ự ủ ộ ố ứ ầ  nguy n v ng c a nhân dân; n u không, báo chí ch  là con r i trong tay cácệ ọ ủ ế ỉ ố  nhà c m quy n. Nguy n Ái Qu c đã đ u tranh m nh m  đ  đòi l i quy nầ ề ễ ố ấ ạ ẽ ể ạ ề  

t  do báo chí cho ngự ười dân b n x  dả ứ ưới ch  đ  thu c đ a c a Pháp.ế ộ ộ ị ủ

* Nhi m v  báo chí là ph c v  nhân dân, ph c v  cách m ng ệ ụ ụ ụ ụ ụ ạ

H  Chí Minh đã luôn s  d ng báo chí nh  m t vũ khí s c bén trênồ ử ụ ư ộ ắ  

m t tr n văn hóa­ t  tặ ậ ư ưởng. Ho t đ ng báo chí cũng chính là đ  ph c vạ ộ ể ụ ụ các m c tiêu chính tr , đi đ n cái đích cu i cùng là đem l i đ c l p cho dânụ ị ế ố ạ ộ ậ  

t c và t  do, h nh phúc cho nhân dân.ộ ự ạ

* Ng ườ i làm báo ph i v ng vàng v  l p tr ả ữ ề ậ ườ ng chính tr ị

Người làm báo ph i có b n lĩnh chính tr  v ng vàng đ  xác l p đả ả ị ữ ể ậ ượ  c

v  th , quan đi m c a mình m t cách đúng đ n, đ  t  đó phân bi t đúng­ị ế ể ủ ộ ắ ể ừ ệsai, đánh giá t t­x u trong các v n đ , đ u tranh v i các lu n đi u thùố ấ ấ ề ấ ớ ậ ệ  

đ ch, đ a ra các đ nh hị ư ị ướng đúng đ i v i qu n chúng nhân dân. ố ớ ầ

* Cách vi t­ngh  thu t làm báo chính tr ế ệ ậ ị

H  Chí Minh cho r ng ồ ằ tính chân th t  ậ là m t ph m ch t quan tr ngộ ẩ ấ ọ  

c a báo chí. Ngh  thu t làm báo chính tr  không ch  là hình th c c a tácủ ệ ậ ị ỉ ứ ủ  

ph m báo chí, mà còn th  hi n   chính n i dung c a tác ph m:   đ  tài màẩ ể ệ ở ộ ủ ẩ ở ề  tác gi  l a ch n, thông đi p mà tác gi  mu n truy n đ t và chi u sâu vănả ự ọ ệ ả ố ề ạ ề  hóa c a nh ng trang vi t. ủ ữ ế Vi t cho ai? Vi t đ  làm gì? Vi t cái gì? Vi t ế ế ể ế ế  

ph m tinh th n và văn hóa trong xã h i. B ng cách này, giai c p th ng trẩ ầ ộ ằ ấ ố ị 

t o ra “s  đ ng thu n” trong xã h i­mà th c ch t là chèn ép các dòng “tạ ự ồ ậ ộ ự ấ ư 

tưởng phi chính th c” đ  đ y ý th c h  c a mình thành đ c tôn.   Vi tứ ể ẩ ứ ệ ủ ộ Ở ệ  Nam trước năm 1945, th c dân Pháp đã c  g ng áp đ t quy n lãnh đ o tự ố ắ ặ ề ạ ư 

tưởng và người Vi t đã ph n  ng, thông qua chính báo chí, công c  mà th c dânệ ả ứ ụ ự  Pháp đã s  d ng.ử ụ

Lý thuy t không gian công   ế c a Jürgen Habermas. ủ Ở  Vi t Nam giaiệ  

đo n 1925­1945 đã th c s  có m t “không gian công” theo lý thuy t c aạ ự ự ộ ế ủ  Habermas, v i s  phát tri n c a công ngh  in  n, s  hình thành t ng l p tríớ ự ể ủ ệ ấ ự ầ ớ  

th c m i, nh ng cu c tranh lu n công khai và đ nh hứ ớ ữ ộ ậ ị ướng d  lu n xã h i,ư ậ ộ  

v i vai trò quan tr ng c a báo chí và các nhà báo, dớ ọ ủ ướ ựi s  qu n lý mangả  tính áp đ t c a chính quy n th c dân, và s  b t phá c a nh ng nhà cáchặ ủ ề ự ự ứ ủ ữ  

m ng theo khuynh hạ ướng mác xít trong vi c tìm ki m m t không gian m i,ệ ế ộ ớ  

ti p c n g n h n v i ngế ậ ầ ơ ớ ười lao đ ng­ công nhân, nông dân và đ a bàn nôngộ ị  thôn. 

CHƯƠNG 3: S  HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N DÒNG BÁOỰ Ể

CHÍNH TR  TRONG Đ I S NG CHÍNH TR  VI T NAM (1925­1945)Ị Ờ Ố Ị Ệ

3.1. C  s  hình thành dòng báo chính tr    Vi t Nam ơ ở ị ở ệ

3.1.1. C  s  chính tr ­xã h i ơ ở ị ộ

S  thay đ i c  c u xã h i v i vi c hình thành các giai c p m i ự ổ ơ ấ ộ ớ ệ ấ ớ ở 

Vi t Nam t  sau chi n tranh th  gi i l n th  nh t là m t trong nh ng cệ ừ ế ế ớ ầ ứ ấ ộ ữ ơ 

s  quan tr ng cho s  hình thành dòng báo chính tr    Vi t Nam. B i đó làở ọ ự ị ở ệ ở  

gi i đ c gi  quan tr ng nh t c a báo chí chính tr ớ ộ ả ọ ấ ủ ị, l c l ự ượ ng làm báo ch ủ 

ch t ố , cung c p  ấ các ngu n tài chính v ng ch c ồ ữ ắ  T  năm 1919 cũng b t đ uừ ắ ầ  vào giai đo n hình thành các phong trào và đ ng phái chính tr    Vi t Nam,ạ ả ị ở ệ  

mà báo chí đã đượ ử ục s  d ng làm c  quan ngôn lu n chính th c, nh  Đ ngơ ậ ứ ư ả  

L p hi n, Thanh niên Cao v ng, Đ ng Thanh Niên, Đông Dậ ế ọ ả ương Lao đ ngộ  

Đ ng, Vi t Nam Qu c dân đ ng, Tân Vi t cách m ng đ ng và Đ ng C ngả ệ ố ả ệ ạ ả ả ộ  

s n Vi t Nam ả ệ

Bên c nh đó là chính sách báo chí hà kh c c a th c dân Pháp   Đôngạ ắ ủ ự ở  

Dương, v i s  phân bi t gi a Nam K  v i B c K  và Trung K  M tớ ự ệ ữ ỳ ớ ắ ỳ ỳ ộ  

m tặ , chính quy n th c dân ề ự dung d ưỡ ng cho đ i ngũ nh ng ng ộ ữ ườ i làm báo  

và báo chí ph c v  chính quy n ụ ụ ề  M t khác, ặ s  đè nén và áp b c c a chính ự ứ ủ   quy n đ i v i báo chí đ i l p ề ố ớ ố ậ  cũng làm bùng n  m t khuynh hổ ộ ướng báo chí khác là báo chí đ i l p, khuynh t , báo chí mác xít. ố ậ ả Tính ch t thu c đ a ấ ộ ị  là 

đ c tính n i b t c a sinh ho t báo chí trặ ổ ậ ủ ạ ước năm 1945 và dòng báo chính trị 

đã t n t i dồ ạ ưới hai hình th c c  b n: ứ ơ ả báo chí xu t b n công khai, h p pháp ấ ả ợ  

và báo chí xu t b n bí m t, b t h p pháp ấ ả ậ ấ ợ  

3.1.2. C  s  văn hóa­t  t ơ ở ư ưở ng

S  ti p bi n các giá tr  t  t ự ế ế ị ư ưở ng­văn hóa ph ươ ng Tây  cùng v iớ  

nh ng chính sách văn hóa­giáo d c, mô hình văn hóa Pháp, h  t  tữ ụ ệ ư ưởng dân 

ch , s  du nh p và  nh hủ ự ậ ả ưởng c a tân th , tân sách  đã m  ra m t di nủ ư ở ộ ệ  

m o m i, trạ ớ ước h t cho khu v c đô th , n i n y sinh dòng báo chính trế ự ị ơ ả ị 

3.2. S  phát tri n c a dòng báo chính tr  Vi t Namự ể ủ ị ệ

3.2.1. Giai đo n tr ạ ướ c năm 1925

Tr ướ c chi n tranh th  gi i th  nh t, ch a có dòng báo chính tr ế ế ớ ứ ấ ư ị   đúng nghĩa   Vi t Nam ở ệ , v i ti ng nói đ c l p v i chính quy n;  ớ ế ộ ậ ớ ề các nhà yêu 

nước cũng ch a nh n th c đư ậ ứ ược s c m nh cũng nh  vai trò c a báo chíứ ạ ư ủ  trong vi c đ u tranh v i chính quy n thu c đ aệ ấ ớ ề ộ ị  Trong cu n sách ố The Birth 

of Vietnamese Political Journalism, Saigon 1916­1930, tác gi  P. Peycam đãả  cho r ng  ằ La Tribune Indigène  được thành l p ngày 20/8/1917 là  ậ t  báo ờ   chính tr  đ u tiên  ị ầ do người Vi t làm ch  và đệ ủ ược đi u hành b i m t đ iề ở ộ ộ  ngũ nh ng ngữ ườ ải b n x ứ

Trước năm 1925, dòng báo chính tr    Vi t Nam chia làm hai khuynhị ở ệ  

hướng khá rõ nét: báo chí thân chính quy n, ch  nghĩa qu c gia c i l ề ủ ố ả ươ   ng

và báo chí yêu n ướ c, đ i l p chính quy n ố ậ ề  

3.2.2. Giai đo n 1925­1936 ạ