Luận án tiến sĩ Kinh tế: Vai trò hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại cổ phần đối với phát triển Doanh nghiệp nhỏ và vừa - Nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Nghệ An

Mục đích cơ bản của luận án này là nghiên cứu cơ sở phân tích thực trạng vai trò hoạt động cho vay của NHTMCP đối với phát triển của DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng hiện nay, luận án đề xuất phương hướng và giải pháp nhằm tăng cường vai trò hoạt động cho vay của NHTMCP đối với việc phát triển DNN&V trong lĩnh vực công nghiệp và xây dựng trên địa bàn tỉnh Nghệ An đến năm 2025.

- ờng đại học kinh tế quốc dân

- -Võ Đức việt

VAI TRò HOạT ĐộNG CHO VAY CủA

NGÂN HàNG THƯƠNG MạI Cổ PHầN ĐốI VớI PHáT TRIểN DOANH NGHIệP NHỏ Và VừA - NGHIÊN CứU TRÊN ĐịA BàN TỉNH NGHệ AN

L IăCAMă OAN

Tôi đư đ c và hi u v các hành vi vi ph m s trung th c trong h c thu t Tôi cam

k t b ng danh d cá nhân r ng nghiên c u này là tôi t th c hi n và không vi ph m yêu c u v s trung th c trong h c thu t

M CăL C

L IăCAMă OAN i

M CăL C ii

DANH M CăCH ăVIểTăT T v

DANHăM CăCỄCăB NG vi

DANH M CăCỄCăHỊNH viii

M U 1

CH NGă1:ăT NGăQUANăNGHIểNăC UăVĨăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 5

1.1.ăT ngăquanănghiênăc u 5

1.1.1 T ng quan m t s nghiên c u v vai trò ho t đ ng cho vay c a ngân hàng th ng m i c ph n đ i v i vi c phát tri n DNN&V 5

1.1.2 M t s nghiên c u v nhân t nh h ng đ n vai trò ho t đ ng cho vay c a ngân hàng th ng m i c ph n đ i v i s phát tri n c a DNN&V 12

1.1.3 Nh ng v n đ đ t ra trong nghiên c u vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i phát tri n c a DNN&V 23

1.2.ăPh ngăphápănghiênăc u 24

1.2.1 Câu h i nghiên c u 24

1.2.2 Mô hình nghiên c u 24

1.2.3 Ph ng pháp thu th p s li u, xác đ nh quy mô m u phi u và thi t k n i dung phi u đi u tra, ph ng v n 25

TI UăK TăCH NGă1 28

CH NGă2ăăC ăS ăLụăLU NăVĨăKINHăNGHI MăTH CăTI NăV ăVAI TRÒ HO Tă NGăCHOăVAYăC AăNGỂNăHĨNGăTH NGăM IăC ăPH Nă Iă V IăPHỄTăTRI NăDOANHăNGHI PăNH ăVĨăV A 29

2.1.ăPhátătri nădoanhănghi pănh ăvƠăv aăvƠăs ăc năthi tăho tăđ ngăchoăvayăc aă NHTMCPăđ iăv iăphátătri năDNN&V 29

2.1.1 Ho t đ ng cho vay c a ngân hàng th ng m i c ph n 29

2.1.2 Doanh nghi p nh và v a trong l nh v c công nghi p và xây d ng 38

2.1.3 Vai trò ho t đ ng cho vay c a ngân hàng th ng m i c ph n đ i v i vi c phát tri n DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây d ng 44

2.2.ăN iădungăvƠăcácănhơnăt ă nhăh ngăđ năvaiătròăho tăđ ngăchoăvayăc aăngơnă hƠngăth ngăm iăc ăph năđ iăv iăvi căphátătri năc aăDNN&Vătrongăl nhăv că côngănghi păvƠăxơyăd ng 49

2.2.1.N i dung vai trò ho t đ ng cho vay c a ngân hàng th ng m i c ph n đ i v i vi c phát tri n c a DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây d ng 49

2.2.2 Nhân t nh h ng đ n vai trò ho t đ ng cho vay c a ngân hàng th ng m i c

ph n đ i v i vi c phát tri n c a DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây d ng 54

2.3.ăKinhănghi măth căti năvaiătròăho tăđ ng choăvayăc aăNHTMCPăđ iăv iăvi că phátătri năc aăDNN&Vătrongăl nhăv căCN&XDă ăm tăs ăđ aăph ngăvƠăbƠiăh că choăt nhăNgh ăAn 59

2.3.1 Kinh nghi m th c ti n c a m t s ngân hàng trên th gi i 59

2.3.2 Kinh nghi m th c ti n c a m t s NHTMCP Vi t Nam 61

2.3.3 Bài h c thành công và ch a thành công rút ra cho t nh Ngh An 64

TI UăK TăCH NGă2 66

CH NGă 3:ă TH Că TR NGă VAIă TRọă CHOă VAYă C Aă NGỂNă HĨNGăă TH NGă M Iă C ă PH Nă Iă V Iă VI Că PHỄTă TRI Nă DOANHă NGHI Pă NH ăVĨăV AăTRONGăL NHăV CăCỌNGăNGHI PăăVĨăXỂYăD NGăTRểNă AăBĨNăT NHăNGH ăAN 67

3.1.ăKháiăquátăv ătìnhăhìnhăphátătri nădoanhănghi pănh ăvƠăv aătrongăl nhăv că côngănghi păvƠăxơyăd ngăvƠăho tăđ ngăchoăvayăc aăcácăngơnăhƠngăth ngăm iă c ăph nătrênăđ aăbƠnăt nhăNgh ăAn 67

3.1.1 Tình hình phát tri n DNN&V trong l nh v c CN&XD trên đ a bàn t nh Ngh An 67

3.1.2 Tình hình ho t đ ng cho vay c a NHTMCP trên đ a bàn t nh Ngh An 70

3.1.3 Khái quát tình hình phát tri n các DNN&V trong l nh v c CN&XD và vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP qua đi u tra kh o sát trên đ a bàn t nh Ngh An 74 3.2.ăPhơnătíchăth cătr ngăvaiătròăho tăđ ngăchoăvayăc aăcácăNHTMCPăđ iăv iă DNN&Vătrongăl nhăv căCN&XDătrênăđ aăbƠnăt nhăNgh ăAn 79

3.2.1 Phân tích th c tr ng vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i vi c phát tri n v quy mô, t c đ phát tri n c a DNN&V trong l nh v c CN&XD trên đ a bàn t nh Ngh An 79

3.2.2 Th c tr ng vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i vi c thay đ i c c u c a DNN&V trong l nh v c CN&XD trên đ a bàn t nh Ngh An 83

3.2.3 Phân tích th c tr ng vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP và tác đ ng c a nó đ n vi c thay đ i ch t l ng và hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh DNN&V trong l nh v c CN&XD trên đ a bàn t nh Ngh An 87

3.2.4 ánh giá chung v vai trò ho t đ ng cho vay c a ngân hàng th ng m i c ph n đ i v i s phát tri n doanh nghi p nh và v a trong l nh v c công nghi p và xây d ng trên đ a bàn t nh Ngh An 91

3.3 Nguyênănhơnăh năch ăv ăvaiătròăho tăđ ngăchoăvayăc aăNHTMCPăđ iăv iăvi că phátătri năDNN&Vătrongăl nhăv căCN&XDătrênăđ aăbƠnăt nhăNgh ăAnăhi nănay 98

3.3.1 Ki m đ nh m i quan h gi a các nhân t nh h ng đ n vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP và vi c thay đ i quy mô, c c u và ch t l ng phát tri n c a các

DNN&V trong l nh v c CN&XD 98

3.3.2 C th nh ng h n ch c a các nhân t tác đ ng đ n vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i s phát tri n DNN&V trong l nh v c CN&XD 102

TI UăK TăCH NGă3 120

CH NGă 4ă QUANă I Mă VĨă GI Iă PHỄPă NỂNGă CAOă VAIă TRọă HO Tă NGă ă CHOăVAYă C Aă NGỂNă HĨNGă TH NGă M Iă C ă PH Nă Iă V Iă VI Că PHỄTă TRI Nă DOANHă NGHI Pă NH ă VĨă V Aă TRONGă L NHă V Că CỌNGăNGHI PăVĨăXỂYăD NGăTRểNă AăBĨNăT NHăNGH ăAN 122

4.1.ăQuanăđi mănơngăcaoăvaiătròăho tăđ ngăchoăvayăc aăngơnăhƠngăth ngăm iă c ăph năđ iăv iăvi căphátătri năDNN&Vătrongăl nhăv căcôngănghi păvƠăxơyăd ngă trênăđ aăbƠnăt nhăNgh ăAnănh ngăn măt i 122

4.1.1 B i c nh nâng cao vai trò ho t đ ng cho vay c a ngân hàng th ng m i c ph n đ i v i vi c phát tri n DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây d ng trên đ a bàn t nh Ngh An nh ng n m t i 122

4.1.2 Quan đi m nâng cao vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i vi c phát tri n c a DNN&V trong l nh v c CN&XD 129

4.1.3 D báo m t s ch tiêu nh m nâng cao vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i phát tri n DNN&V trong l nh v c CN&XD 131

4.2.ăM tăs ăgi iăphápăch ăy uănh mănơngăcaoăvaiătròăho tăđ ngăchoăvayăc aăNHTMCPă đ iăv iăs ăphátătri năDNN&Vătrongăl nhăv căcôngănghi păvƠăxơyăd ng 134

4.2.1 Hoàn thi n môi tr ng th ch cho vay 134

4.2.2 Nâng cao n ng l c cho vay c a NHTMCP 136

4.2.3 Nâng cao n ng l c ti p c n và s d ng v n vay c a DNN&V trong l nh v c CN&XD 145

4.3.ăM tăs ăki năngh 146

4.3.1 Ki n ngh v i Ngân hàng Nhà n c 146

4.3.2 Ki n ngh v i UBND t nh Ngh An 147

TI UăK TăCH NGă4 149

K TăLU N 150

DANH M CăCỌNGăTRỊNHăKHOAăH Că ĩăCỌNGăB ăC A TỄCăGI 152

DANH M CăTĨIăLI UăTHAMăKH O 153

DANH M CăCH ăVIểTăT T

DANHăM CăCÁC B NGă

B ng 1.1: S l ng đi u tra kh o sát và ph ng v n 26

B ng 1.2: Xác đ nh giá tr kho ng thang đo 27

B ng 2.1: Tiêu chu n phân đ nh DNN&V c a m t s n c trên th gi i 39

B ng 2.2: Phân l ai DNN&V theo khu v c kinh t Vi t Nam 41

B ng 3.1: Tình hình doanh nghi p trong l nh v c công nghi p và xây d ng t nh Ngh An 69

B ng 3.2: Th ng kê s li u huy đ ng v n c a các ngân hàng th ng m i c ph n trên đ a bàn t nh Ngh An 70

B ng 3.3: Tình hình khách hàng vay v n c a Ngân hàng 71

B ng 3.4: M t s ch tiêu ch y u ho t đ ng tính bình quân c a Ngân hàng giai đo n 2012-2015 72

B ng 3.5: Tình hình d n cho vay khách hàng bình quân ngân hàng giai đo n 2012-2015 73

B ng 3.6: Th ng kê k t qu kh o sát DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây d ng 74

B ng 3.7: V s n ph m chính c a DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây d ng 75

B ng 3.8: V tình hình đ t đai, v n và tài s n c a doanh nghi p N&V trên đ a bàn t nh Ngh An hi n nay 75

B ng 3.9: Tình hình lao đ ng c a DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây d ng n m 2015 76

B ng 3.10: Trình đ máy móc thi t b c a các doanh nghi p nh và v a trong l nh v c công nghi p và xây d ng 77

B ng 3.11: Tình hình bi n đ i d n cho vay c a NHTMCP và quy mô và t c phát tri n c a DNN&V trong l nh v c CN&XD giai đo n 2012-2015 80

B ng 3.12: ánh giá t m quan tr ng và th c t đ t đ c v tác đ ng vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i quy mô và t c đ t ng tr ng DNN&V trong l nh v c CN&XD trên đ a bàn t nh Ngh An 81

B ng 3.13: Tình hình t ng tr ng d n cho vay c a NHTMCP và thay đ i c c u c a DNN&V trong l nh v c CN&XD giai đo n 2012-2015 84

B ng 3.14: ánh giá t m quan tr ng và th c t đ t đ c v tác đ ng ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i vi c thay đ i c c u DNN&V trong l nh v c CN&XD trên đ a bàn t nh Ngh An 85

B ng 3.17: D n cho vay bình quân v i khách hàng DNN&V trong l nh v c

CN&XD giai đo n 2012-2015 91

B ng 3.18: Giá tr s n xu t, chi phí trung gian và giá tr gia t ng c a DNN&V trong

l nh v c công nghi p và xây d ng trong giai đo n 2013-2015 92

B ng 3.19: ụ ki n đánh giá v tác đ ng ho t đ ng cho vay đ i v i s phát tri n c a

DNN&V trong l nh v c CN&XD trên đ a b n t nh Ngh An hi n nay 93

B ng 3.20: T l d n , d n quá h n và n x u c a khách hàng là các DNN&V trong

CN&XD BQNH 95

B ng 3.21: M t s ch tiêu v ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i DNN&V

trong CN&XD và s phát tri n kinh t xư h i c a t nh Ngh An 96

B ng 3.22: K t qu kh o sát th c t đ t đ c v môi tr ng th ch và trình đ phát

tri n kinh t xư h i nh h ng đ n cho vay c a NHTMCP đ i v i vi c phát tri n DNN&V trong CN&XD trên đ a bàn t nh Ngh An 103

B ng 3.23: ụ ki n đánh giá v n ng l c ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i

DNN&V trong l nh v c CN&XD trên đ a bàn t nh Ngh An 105

B ng 3.24: Nh ng khó kh n c a Ngân hàng khi cho vay đ i v i các DNN&V trong

CN&XD trên đ a bàn t nh Ngh An hi n nay 111

B ng 3.25: Tình hình vay v n c a các DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây

B ng 4.1: M t s ch tiêu d báo t ng c ng vai trò ho t đ ng cho vay c a

NHTMCP đ i v i s phát tri n c a DNN&V trong CN&XD trên đ a bàn

t nh Ngh An 132

DANH M CăCỄCăHỊNH

Hình 3.1: T ng s n ph m (GRDP) t nh Ngh An 67

M U

1 LỦădoăl aăch năđ ătƠi

Trong nh ng n m qua, Doanh nghi p nh và v a (DNN&V) đư kh ng đ nh v trí

và vai trò c a mình trong n n kinh t qu c dân v i đ c thù n ng đ ng, linh ho t và thích

ng v i các thay đ i c a th tr ng DNN&V t o vi c làm cho g n m t n a s lao đ ng làm vi c t i các doanh nghi p T đó, các doanh nghi p này đư góp ph n không nh trong

vi c gi i quy t các v n đ xư h i và xóa đói gi m nghèo DNN&V c ng t o ra các m i liên k t ch t ch v i doanh nghi p l n đ tham gia hi u qu vào các chu i giá tr ngành hàng DNN&V đang kh ng đ nh vai trò không th thi u c a mình trong quá trình phát tri n kinh t xư h i c a đ t n c, đóng góp đáng k vào GDP và kim ng nh xu t kh u chung c a c n c, c ng nh c a t ng t nh trong đó có t nh Ngh An

Tính đ n h t n m 2016, m c dù đang ph i đ i di n v i nh ng đi u ki n khó

kh n chung c a n n kinh t , tuy nhiên các DNN&V t nh Ngh An v n đ c duy trì

đ c t c đ t ng tr ng và phát tri n Theo th ng kê đ n th i đi m 31/12/2016 trên

đ a bàn toàn t nh Ngh An có 8.406 doanh nghi p trong đó s l ng DNN&V trên

đ a bàn t nh là 8.345 doanh nghi p (S l ng doanh nghi p nh và v a trong l nh

v c công nghi p và xây d ng kho ng 3.195 doanh nghi p v i 1.325 doanh nghi p công nghi p ch bi n ch t o và 1.870 doanh nghi p xây d ng), v i t ng s v n đ ng

kỦ trung bình c a doanh nghi p là 4,5 t đ ng, s lao đ ng trên 150.000 ng i

Bên c nh nh ng k t qu đ t đ c c a các DNN&V v t c đ t ng tr ng, quy mô phát tri n, các doanh nghi p c ng có đóng góp to l n đ i v i s phát tri n kinh t xư h i chung c a t nh Ngh An, các DNN&V nói chung và các DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây d ng nói riêng c ng ph i đ i m t v i t ng đ i nhi u nh ng khó kh n nh khó kh n v v n đ u t phát tri n s n xu t kinh doanh, khó kh n v th tr ng, khó kh n v khoa h c k thu t, hi u qu s n xu t kinh doanh c a các DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây d ng

Thêm vào đó nhu c u phát tri n kinh t xư h i c a t nh Ngh An, yêu c u phát tri n c a các doanh nghi p nh và v a trong đó có yêu c u phát tri n các DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây d ng đ t đ c nh ng yêu c u phát tri n c a các DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây d ng, nhu c u v

v n c a các DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây d ng nói riêng, các DNN&V trên đ a bàn t nh Ngh An nói chung là t ng đ i l n Theo k t qu kh o sát c a BSPS v d báo nhu c u v n đ u t s n xu t c a kh i DNN&V trên đ a bàn

t nh Ngh An so v i th c tr ng d n cho vay c a các t ch c tín d ng đ i v i

DNN&V (m i ch đáp ng ch a đ y 1/3 s l ng DN hi n có) cho th y vai trò cho vay đ i v i khu v c này là r t quan tr ng và c p thi t

Tính đ n h t n m 2016, trên đ a bàn t nh Ngh An có các chi nhánh c a ngân hàng th ng m i c ph n không có v n nhà n c, các chi nhánh c a ngân hàng

th ng m i c ph n có v n c a nhà n c, các ngân hàng này có đóng góp t ng

đ i l n trong vi c h tr dòng v n vay cho các DNN&V trên đ a bàn t nh Ngh An Tuy nhiên, v i nhu c u v n vay c a các doanh nghi p là l n, quy mô v n vay c a các ngân hàng ch a th c s đáp ng đ y đ nhu c u c a các doanh nghi p, đ c bi t

v i các DNN&V trong l nh v c công nghi p trên đ a bàn t nh Ngh An

Vai trò ho t đ ng cho vay c a ngân hàng th ng m i c ph n đ i v i phát tri n doanh nghi p nh và v a không ch nh n đ c s quan tâm c a các nhà ho ch

đ nh chính sách mà còn nh n đ c s quan tâm c a các nhà nghiên c u, các nghiên

c u đ c th c hi n khai thác nh ng khía c nh, nh ng m ng v n đ khác nhau c a ho t

đ ng cho vay, c a s phát tri n DNN&V, m t s nghiên c u đi n hình nh : Kazuo Ogawa và c ng s (2011), Võ c Toàn (2012), Nguy n Th Mùi (2006)…

Tr c th c tr ng đó, tác gi l a ch n: “Vai trò ho t đ ng cho vay c a Ngân

hàng th ng m i c ph n đ i v i phát tri n Doanh nghi p nh và v a - Nghiên c u trên đ a bàn t nh Ngh An” làm đ tài nghiên c u

2.ăM cătiêuăvƠănhi măv ănghiênăc uă

phát tri n c a DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây d ng trên đ a bàn t nh Ngh

An hi n nay, ch ra nh ng thành t u h n ch và nguyên nhân h n ch

+ xu t ph ng h ng và gi i pháp nh m t ng c ng vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i vi c phát tri n DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây

d ng trên đ a bàn t nh Ngh An đ n n m 2025

3 ă iăt ngăvƠăph măviănghiênăc u

Vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i vi c phát tri n DNN&V trong

l nh v c công nghi p và xây d ng

3.2 V ph m vi nghiên c u:

+ V n i dung: Vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i vi c phát tri n DNN&V đ c xem xét các khía c nh phát tri n v quy mô và t c đ ; thay đ i c

c u; ch t l ng và hi u qu SXKD c a DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây

d ng Các nhân t tác đ ng đ n vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP: th ch chính sách, t ch c qu n lỦ, n ng l c n i sinh c a ngân hàng và n ng l c n i sinh c a khu v c DNN&V

Ph m vi l a ch n nghiên c u là:

Các chi nhánh NHTMCP không có v n nhà n c và các DNN&V ho t đ ng trong l nh v c công nghi p và xây d ng trên đ a bàn t nh Ngh An (Hi n nay trên đ a bàn t nh Ngh An có: các chi nhánh c a 1 NHTM Nhà n c và 3 NHTMCP có v n

c a Nhà n c chi ph i; 22 chi nhánh NHTMCP không có v n c a Nhà n c)

Các doanh nghi p nh và v a trong l nh v c CN&XD trên đ a bàn t nh Ngh

An, t tr ng các doanh nghi p này chi m g n 40% trong t ng s các doanh nghi p nh

và v a trên đ a bàn t nh Ngh An- ây là m t trong nh ng nhóm các doanh nghi p chi m t tr ng l n, có đóng góp t ng đ i l n v i phát tri n kinh t chung c a t nh Ngh An

Chính vì v y, vi c tác gi l a ch n các NHTMCP không có v n nhà n c và các DNN&V trong l nh v c CN&XD đáp ng đ m b o đ c tính đ i di n cho đ i

t ng nghiên c u

+ Ph m vi th i gian: Thông tin tài li u phân tích th c tr ng t 2010-2016,

khuy n ngh cho đ n n m 2025

+ Ph m vi không gian: Nghiên c u trên đ a bàn t nh Ngh An, b i l Ngh An

là t nh có v trí đ a Ủ n m trung tâm c a vùng B c Trung B , đây là đ a ph ng có

h i đ các y u t đ phát tri n kinh t , thu hút v n đ u t t các doanh nghi p, phát tri n doanh nghi p t h th ng giao thông, là c a ngõ thông th ng c a hai mi n B c Nam Thêm vào đó, v i ch tr ng chung c a c t nh Ngh An trong vi c thúc đ y phát tri n ngành công nghi p và phát tri n du l ch đư và đang t o thu n l i cho các doanh nghi p công nghi p và xây d ng trên đ a bàn có đi u ki n phát tri n ng th i, quy mô t ng tr ng và phát tri n c a các doanh nghi p nh và v a trên đ a bàn t nh Ngh An, h th ng chi nhánh c a các ngân hàng th ng m i c ph n trên đ a bàn t nh Ngh An là r t l n Chính vì v y, vi c tác gi l a ch n nghiên c u trên đ a bàn t nh Ngh An đáp ng yêu c u và đ m b o kh n ng suy r ng cho các đ a ph ng khác trên c n c

4.ăK tăc uălu năán

Cùng v i ph n m đ u, k t lu n, danh m c các tài li u tham kh o, các b ng ph

l c, lu n án g m 4 ch ng

Ch ng 1: T ng quan nghiên c u và ph ng pháp nghiên c u

Ch ng 2: C s lỦ lu n và kinh nghi m th c ti n v vai trò ho t đ ng cho vay

c a NHTMCP đ i v i vi c phát tri n doanh nghi p nh và v a

Ch ng 3: Th c tr ng v vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i vi c phát tri n doanh nghi p nh và v a trong l nh v c công nghi p và xây d ng trên đ a bàn t nh Ngh An

Ch ng 4: Ph ng h ng và gi i pháp nâng cao vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i vi c phát tri n doanh nghi p nh và v a trong l nh v c công nghi p

và xây d ng trên đ a bàn t nh Ngh An nh ng n m t i

lo i hình doanh nghi p này chính là tác đ ng c a ngu n tín d ng c a các t ch c tín

d ng, các ngân hàng Các nghiên c u đ c th c hi n khai thác nh ng khía c nh,

nh ng m ng v n đ khác nhau c a tín d ng, c a s phát tri n DNN&V… C th :

1. 1.1 T ng quan m t s nghiên c u v vai trò ho t đ ng cho vay c a ngân

tr l n h n l ng giá tr ban đ u

Th c t cho th y, m t t tr ng t ng đ i l n trong các đ i t ng khách hàng

h ng đ n ngu n tín d ng c a các ngân hàng th ng m i nói chung và các ngân hàng

th ng m i c ph n nói riêng chi m là các DNN&V; m t s ngân hàng có b ph n riêng ph c v cho các doanh nghi p nh và v a, và các kho n vay tín d ng c a các ngân hàng cho lo i hình DNN&V này có vai trò vô cùng quan tr ng v i s phát tri n

c a các doanh nghi p nh và v a Trong nghiên c u c a Sophie Brana và c ng s (1999) v i vi c s d ng d li u t đi u tra 420 DNN&V đang ho t đ ng t i Nga cùng

nh ng d li u th c p trong cu c đi u tra th ng niên c a th i báo Kinh t Nga (REB) cho th y, ngu n v n vay c a các ngân hàng tác đ ng tích c c đ n ho t đ ng c a các DNN&V c a Nga, k c v quy mô ho t đ ng s n xu t kinh doanh và l i nhu n th c

t c a các doanh nghi p Không d ng đó, nghiên c u này còn phân tích m c đ tác

đ ng c a ngu n v n vay đ i v i s phát tri n c a các doanh nghi p, đ ng th i c ng đư

d báo nhu c u v n vay c a các doanh nghi p trong các đi u ki n c th

Nghiên c u c a Commander và c ng s (1993) đư s d ng d li u đ c kh o sát t 41 doanh nghi p đang ho t đ ng t i Moscow đ phân tích nh ng ng phó mà doanh nghi p s th c hi n khi đ i m t v i nh ng thay đ i v môi tr ng kinh t Các

ch s đ c s d ng ch y u nh s thay đ i trong s n l ng hay vi c làm là thang đo

cho đ u ra c a s phát tri n c a các doanh nghi p, có m i liên h t ng quan v i các

ch s tài chính nh tình hình l i nhu n, các ngu n l c tài chính c a doanh nghi p Nghiên c u c a các nhóm tác gi c ng xem xét m i quan h gi a s phát tri n c a doanh nghi p v i kho n cho vay c a các ngân hàng, đư ch ra s phát tri n c a các doanh nghi p hay b n thân chi n l c phát tri n c a các ngân hàng ph thu c khá l n vào cách th c s d ng c a các kho n tín d ng này đ i v i c hai nhóm đ i t ng

ng th i, trong nghiên c u nhóm tác gi c ng xây d ng mô hình d đoán nhu c u

v n tín d ng c a các doanh nghi p cho s phát tri n c a doanh nghi p này khi đ i m t

v i các khó kh n hay cú s c c a th tr ng, hay đ i m t v i nh ng k ho ch, d án

ho t đ ng c a doanh nghi p

Trong nghiên c u c a Kazuo Ogawa và c ng s (2011), nhóm nghiên c u đư xác đ nh vai trò c a các kho n v n vay và các kho n tín d ng th ng m i v i s phát tri n c a các doanh nghi p đ c bi t là các DNN&V Nghiên c u này c ng cho th y,

d ng nh các doanh nghi p nh và v a có xu h ng ngày càng quan tâm h n đ n kho n tín d ng th ng m i do nh ng l i ích th c t mà nó mang l i

T nh ng n m 1960, Meltzer đư l n đ u tiên nh n m nh v vai trò tái phân ph i

c a tín d ng th ng m i v i các DNN&V Tác gi đ a ra gi thuy t r ng khi các doanh nghi p d dàng ti p c n tín d ng t các ngân hàng thì có th t ng tín d ng

th ng m i m t cách d dàng h n so v i nh ng doanh nghi p b h n ch trong th

tr ng cho vay ngân hàng Nói chung, các doanh nghi p d dàng ti p c n tín d ng ngân hàng là các doanh nghi p l n, và b h n ch trong th tr ng cho vay ngân hàng

là các doanh nghi p nh

Jaffe (1971), Ramey (1992) và Nilsen (2002) đ a ra b ng ch ng t ng t h tr quan đi m tái phân ph i t chu i d li u th i gian, v i nh ng thu n l i, khó kh n c a các DNN&V nói riêng và các doanh nghi p nói chung khi ti p c n ngu n v n tín d ng

c a các ngân hàng Nghiên c u c a Petersen và Rajan (1997) đư lý gi i t i sao các công ty phi tài chính l i cung c p tín d ng? D li u th c hi n nghiên c u đ c d a trên kh o sát qu c gia v tài chính c a các doanh nghi p nh (NSSBF), mà các doanh nghi p nh này l i v p ph i s h n ch v kh n ng ti p c n v n vay t th tr ng

v n K t qu nghiên c u c a nhóm tác gi cho th y r ng, các công ty nh đ c kh o sát có xu h ng s d ng tín d ng th ng m i nhi u h n khi ngu n tín d ng t các t

ch c tài chính khó ti p c n (không có s n cho các doanh nghi p nh này) Nghiên c u

c ng ch ra r ng, vi c s d ng tín d ng th ng m i th ng xuyên có th làm gi m chi phí giao d ch đ c bi t là v i các kho n tín d ng th ng m i ng n h n

Nilsen (2002) m r ng nghiên c u Petersen và Rajan (1997) cho các công ty niêm y t và th y r ng các công ty l n th m chí còn t ng nhu c u đ i v i tín d ng

th ng m i trong th i k chính sách th t ch t ti n t n u h không có trái phi u có giá Trong b i c nh th tr ng th ng phi u, Calomiris và c ng s (1995) ch ra ba k t

lu n, th nh t, th ng phi u t ng lên khi suy thoái b t đ u do các công ty c n tài tr cho vi c gia t ng hàng t n kho ngoài d ki n Th hai, các công ty có th phát hành

th ng phi u đóng vai trò trung gian cho các công ty khác (Các công ty b h n ch tín

d ng) Cu i cùng, có th là vi c phát hành th ng phi u t ng lên trong th i k suy thoái do nhu c u t ng đ i v i tài s n an toàn, tài s n l u đ ng

M t nghiên c u khác c a Love và c ng s (2007) t p trung vào các vai trò tái phân ph i c a tín d ng th ng m i d a trên d li u vi mô qu c t H đư ch ra r ng

vi c tái phân ph i b d ng l i trong su t cu c kh ng ho ng tài chính khi t t c ngu n tài chính s n có cho các công ty l n đ u h t S d ng d li u c a doanh nghi p ho t

đ ng trong giai đo n đ ng peso 1994 m t giá t i Mexico và cu c kh ng ho ng châu Á

n m 1997, h th y r ng các tài kho n ph i thu gi m m nh trong su t th i k h u

kh ng ho ng H k t lu n r ng các công ty ti p c n v i các kho n vay ngân hàng

bu c h ph i gi m cung c p tín d ng th ng m i cho các doanh nghi p nh Mc Millan và Woodruff (1999) s d ng d li u đ c kh o sát t các doanh nghi p Vi t Nam có ch a chi ti t thông tin v các m i quan h gi a cá nhân các doanh nghi p và khách hàng c a h V i nh ng d li u thu th p đ c, nhóm nghiên c u ch ra r ng, các kho n tín d ng nh n đ c t các nhà cung c p làm t ng đáng k kh n ng c p tín

d ng cho khách hàng (C th là các DNN&V) t các t ch c tín d ng

T i Nh t B n, nh ng nghiên c u v l nh v c này c ng nh n đ c s quan tâm

c a các nhà nghiên c u, Ono (2001) và Ogawa (2003) đư s d ng d li u chu i th i gian đ xem xét m i quan h gi a các kho n ph i tr v i các nhân t nh h ng t i nó

c th là m c chênh l ch lưi su t gi a các ngân hàng cho vay v i các kho n vay c a các doanh nghi p K t qu nghiên c u cho th y: chênh l ch lưi su t gi a các ngân hàng tác đ ng tích c c t i các tài kho n ph i tr , đ ng th i tác gi c ng ch ra r ng tín

d ng th ng m i và các kho n vay ngân hàng là có th thay th Ogawa (2003) s

d ng mô hình h i quy đ gi i thích các nhân t nh h ng t i tín d ng th ng m i c a các DNN&V, m t trong nh ng nhân t đ c tác gi đ c p đ n và có nh h ng khá

l n v i kho n tín d ng th ng m i này là thái đ cho vay c a các t ch c tài chính, các ngân hàng th ng m i, k t qu nghiên c u cho th y khi chi u h ng cho vay tr nên ch t ch h n, kho n ph i tr c a các doanh nghi p t ng đáng k M t khác, Taketa

và Udell (2006) đ a ra m t s b ng ch ng cho th y tín d ng th ng m i và t ch c tài chính cho vay là y u t b sung l n nhau trong th i k kh ng ho ng tài chính

Nghiên c u Takehiro và Ohkusa (1995) là nghiên c u đ u tiên d a trên các d

li u vi mô đ c thu th p t các các công ty Nh t B n S d ng các d li u c a các công ty niêm y t h n 26 n m (1967-1992), h phát hi n th y r ng kho n vay t các t

ch c tài chính ngày càng t ng trong khi có s thay đ i trong các kho n tín d ng

th ng m i B ng ch ng này cho th y tín d ng ngân hàng và tín d ng th ng m i là

nh ng h ng m c b sung ch không ph i là s n ph m thay th cho s phát tri n c a các DNN&V

Uchida và c ng s (2006) trong nghiên c u c a mình đư xác đ nh m i quan h

gi a các kho n vay c a các DNN&V ph c v cho m c đích phát tri n các doanh nghi p và ngân hàng th ng m i tín d ng b ng cách s d ng m t bi n đ đ i di n cho

s c m nh c a các m i quan h ng i mua-ng i bán trong m i liên h gi a các kho n vay c a ngân hàng v i s phát tri n c a doanh nghi p K t qu c a nghiên c u ng h quan đi m cho r ng các kho n tín d ng ngân hàng có tác đ ng tích c c t i s phát tri n c a các DNN&V

Các nghiên c u khác d a trên d li u kh o sát các doanh nghi p c ng ng h các quan đi m v vi c tái phân ph i: Tsuruta (2008) nh n th y r ng khi lưi su t vay ngân hàng t ng lên, khách hàng vay t ng tín d ng th ng m i Tsuruta (2007) c ng tìm th y b ng ch ng v các v n đ tín d ng th ng m i trong kh ng ho ng tài chính châu Á n m 1997 và 1998 s d ng các s li u t ng t S d ng các d li u c a các công ty kinh doanh l n có c p c các kho n vay và tín d ng th ng m i, Uesugi và Yamashiro (2004) phát hi n ra r ng các công ty kinh doanh l n t ng các kho n ph i thu khi các ngân hàng không s n sàng cho vay

M t khác, Uesugi (2005), s d ng d li u kh o sát c a các DNN&V trong giai

đo n 2001-2003, k t qu nghiên c u cho th y tín d ng th ng m i và các kho n vay ngân hàng là nh ng b sung cho nhau Fukuda và c ng s (2006) ch ra r ng s thay

th gi a gi a tín d ng ngân hàng và tín d ng th ng m i đ c khi ngành ngân hàng đang ho t đ ng lành m nh, nh ng trong su t cu c kh ng ho ng tài chínhnh ng n m

cu i th p niên 1990 và đ u nh ng n m 2000, các kho n vay ngân hàng và tín d ng

th ng m i đ u xu t hi n cùng th i gian, k t qu nghiên c u này là ng h quan đi m

c a Love và c ng s (2007)

M t ngo i l là nghiên c u c a Boissay và Gropp (2007), d a vào d li u đ c thu th p t các công ty c a Pháp, nghiên c u ch ra r ng: Các doanh nghi p nh có tính

thanh kho n th p th ng là các công ty ít ti p c n v i ngu n tài chính bên ngoài qua

nh ng cú s c thanh kho n v i các nhà cung c p c a h b ng cách m c đ nh trên tín

d ng th ng m i Th t v y, nghiên c u c a h tìm th y b ng ch ng gián ti p ng h quan đi m tái phân ph i c a tín d ng th ng m i b ng cách t p trung vào các chu i m c

đ nh tín d ng th ng m i Tuy nhiên, h không ki m tra xem li u các công ty l n có m

r ng tín d ng th ng m i nhi u h n cho các công ty không thanh kho n v i m t ít ngu n tài tr bên ngoài i u này trái v i quan đi m c a Kazuo Ogawa và c ng s (2003), khi các d li u thu th p t ph ng v n các doanh nghi p đư xem xét m i quan h

gi a s ph thu c c a các DNN&V v i các ngân hàng và các giao d ch c a các DNN&V này v i các nhà cung c p l n Theo nh các đi m tái phân ph i, khi các DNN&V có m i quan h v i các ngân hàng, h không th huy đ ng v n d dàng t các ngân hàng m t m c giá th p h n, khi đó h s nghiêng nhi u h n ph thu c vào các nhà cung c p l n c a h v i các kho n tín d ng th ng m i T đó, tác gi c ng đ a ra

m t s khuy n ngh nh m phát tri n các DNN&V d a trên các kho n v n vay, không

ch là v n vay t các ngân hàng mà còn có ngu n b sung t các t ch c tín d ng khác

Không ch nh n đ c s quan tâm c a các nhà nghiên c u trên th gi i, m ng v n

đ v n vay v i s phát tri n c a các DNN&V c ng nh n đ c s quan tâm r t nhi u t các nhà nghiên c u trong n c: trong nghiên c u c a Nguy n Qu c Nghi và c ng s (2011) v các y u t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a DNN&V, t đó đ a

ra m t s khuy n ngh nh m phát tri n các DNN&V đư đ c p đ n vai trò c a kho n vay t các ngân hàng, c ng nh kh n ng ti p c n tín d ng c a các DNN&V này t các ngân hàng Bên c nh đó, nhóm tác gi c ng đ c p đ n vai trò c a DNN&V v i s phát tri n c a

n n kinh t , tác đ ng c a các doanh nghi p này v i xư h i: Nói đ n DNN&V là nói đ n kh

n ng t o vi c làm và thu nh p, c i thi n k n ng qu n lỦ doanh nghi p, thúc đ y tinh th n kinh doanh và sáng t o, đ c bi t, DNN&V có vai trò quan tr ng trong vi c rèn luy n k

n ng qu n tr doanh nghi p và thúc đ y đ i m i Bên c nh đó, DNN&V còn giúp xây d ng

m t h th ng s n xu t công nghi p linh ho t, v i m i liên k t ch t ch , khai thác và huy

đ ng m i ti m n ng c a các đ a ph ng, t o ra m t th tr ng c nh tranh lành m nh h n và

có nh ng tác đ ng lan t a tích c c đ i v i n n kinh t Do đó, vi c đ y m nh công tác h

tr phát tri n DNN&V đ c xem là ph ng ti n có hi u qu trong vi c huy đ ng v n c ng

nh các ngu n l c khác cho ho t đ ng s n xu t kinh doanh, góp ph n vào s t ng tr ng kinh t và n đ nh xư h i V i d li u đ c s d ng trong nghiên c u là nh ng d li u thu

th p t ph ng v n các DNN&V trên đ a bàn t nh C n Th , v i 389 doanh nghi p đ c l a

ch n ph ng v n, ph ng pháp nghiên c u đ c tác gi s d ng đó là ph ng pháp th ng

kê mô t , k t h p h i quy v i bi n ph thu c là s phát tri n c a các doanh nghi p, thang

đo đ c nhóm nghiên c u s d ng là t nhu n/doanh thu, các nhân t nh h ng đ n s phát tri n c a doanh nghi p đ c nhóm nghiên c u s d ng là m c đ ti p c n chính sách

h tr c a Chính ph , trình đ h c v n c a ch doanh nghi p, quy mô doanh nghi p, các

m i quan h xư h i c a doanh nghi p và t c đ t ng doanh thu, kh n ng ti p c n tín d ng

t các t ch c tín d ng… Trong đó, k t qu nghiên c u cho th y r ng, kh n ng ti p c n tín

d ng c a các doanh nghi p có m i quan h cùng chi u v i phát tri n c a các DNN&V Tác

gi c ng đ xu t m t s gi i pháp nh m phát tri n các DNN&V trong đó có vi c t ng

c ng h tr tín d ng c a các ngân hàng th ng m i, t ch c tín d ng

C ng b ng vi c s d ng d li u thu th p t ph ng v n các doanh nghi p, v i

349 doanh nghi p đ c l a ch n ph ng v n, nhóm tác gi Nguy n Phú S n và c ng s (2013) đư xem xét các y u t tác đ ng đ n s phát tri n c a các DNN&V, d li u

đ c thu th p là các doanh nghi p đang ho t đ ng trên đ a bàn t nh Sóc Tr ng, tuy nhiên, khác v i nghiên c u c a Nguy n Qu c Nghi và c ng s (2011), trong nghiên

c u này, tác gi Nguy n Phú S n và c ng s đánh giá th c tr ng DNN&V t nh Sóc

Tr ng d a vào cách ti p c n “5 ngu n l c c nh tranh” c a Porter (1985) đ phân tích

l i th so sánh và l i th c nh tranh c a các DNN&V, công c phân tích SWOT đ c

l a ch n đ s d ng cho phân tích trong nghiên c u Nghiên c u đi sâu phân tích (1) óng góp c a DNN&V trong phát tri n kinh t xư h i c a t nh, (2) Ch s n ng l c

c nh tranh c a DNN&V, (3) S d ng các ngu n l c c a doanh nghi p và c a đ a

ph ng, (4) V n đ môi tr ng có liên quan DNN&V, (5) Nh ng chính sách có liên quan đ n phát tri n DNN&V, và (6) Phân tích l i th so sánh và l i th c nh tranh

Cu i cùng nghiên c u còn đ c p đ n các gi i pháp phát tri n DNN&V nh m t ng giá

tr s n xu t, xu t kh u, t o vi c làm, nâng cao thu nh p và phát tri n c ng đ ng K t

qu nghiên c u cho th y: các ngu n v n vay t các ngân hàng có vai trò quan tr ng

v i s phát tri n c a các DNN&V, tuy nhiên, hi n nay các doanh nghi p này khá khó

kh n trong vi c ti p c n các ngu n v n t các ngân hàng này do không đ đi u ki n vay v n, không đáp ng đ c các yêu c u c a ngân hàng nh : tính kh thi c a ph ng

án kinh doanh, tài s n th ch p… Thêm vào đó, nh ng y u t khác c ng đ c tác gi

l a ch n phân tích có nh h ng đ n s phát tri n c a các DNN&V nh lao đ ng,

ho t đ ng xúc tín th ng m i, h th ng thông tin… gi m đi nh ng khó kh n cho doanh nghi p, gi i pháp đ c tác gi đ a ra đó là vi c h tr doanh nghi p ti p c n ngu n v n tín d ng, c th là vi c h tr doanh nghi p trong vi c nâng cao n ng l c xây d ng ph ng án s n xu t kinh doanh, c i thi n đi u ki n cho vay c a các t ch c cho vay nh xây d ng c ch đ c thù cho các DNN&V là r t c n thi t đ giúp cho các DNN&V ti p c n t t h n ngu n tín d ng c a các ngân hàng

Khía c nh các nhân t tác đ ng đ n s phát tri n c a các DNN&V c ng nh n

đ c s quan tâm c a các nhà khoa h c, trong nghiên c u c a Võ Thành Danh và

c ng s (2013), tác gi đư s d ng mô hình kim c ng làm cách ti p c n đánh giá

n ng l c c nh tranh đ đánh giá các y u t bên trong và bên ngoài khu v c kinh t DNN&V, k t qu phân tích cho th y môi tr ng kinh doanh t ng đ i t t Tuy nhiên, các y u t v h i nh p kinh t qu c t và th tr ng v n còn h n ch m c dù s s n sàng h i nh p là khá t t Nghiên c u s d ng phân tích h i quy đ phân tích các y u t

nh h ng đ n s phát tri n c a các DNN&V K t qu cho th y các y u t : t ng tài

s n, t ng s lao đ ng, trình đ lao đ ng, ngu n cung c p đ u vào, l nh v c ho t đ ng

c a doanh nghi p, m c đ c nh tranh trên th tr ng,ti p c n chính sách tín d ng và

m c đ r i ro là nh ng nhân t có nh h ng đ n k t qu kinh doanh v doanh thu và

l i nhu n c a DNN&V Ngoài ra, các y u t : hi u qu kinh doanh, s t ng tr ng c a doanh nghi p và quy mô c a doanh nghi p là các y u t chính nh h ng đ n s l a

ch n c u trúc v n c a các DNN&V V i 177 doanh nghi p đ c l a ch n đ ph ng

v n nh m thu th p d li u, s l ng doanh nghi p đáp ng yêu c u v s m u t i thi u cho phân tích h i quy mà nghiên c u s d ng

Ari Kokko và c ng s (2004) đư ti n hành m t nghiên c u v s phát tri n và

xu h ng h i nh p kinh t qu c t c a các DNN&V Vi t Nam B ng cách s d ng các d li u vi mô t ba cu c đi u tra v DNN&V Vi t Nam qua các n m 1990,

1996, và 2002, k t qu nghiên c u cho th y r ng r t ít DNN&V h i nh p qu c t thành công m c dù s phát tri n c a khu v c kinh t này đang là đ ng l c quan tr ng góp ph n thúc đ y n n kinh t t ng tr ng Ch có 3% các DNN&V đi u tra trong n m 2002/2003 có tham gia ho t đ ng th ng m i qu c t duy trì đ c m c đ t ng

tr ng cao nh nh ng n m v a qua trong b i c nh h i nh p kinh t qu c t nh hi n nay các DNN&V c n ph i làm đ c nhi u h n n a đ t ng c ng kh n ng c a mình

i u này không ch là đ u t thêm máy móc thi t b mà còn c n ph i chú tr ng đ u t vào v n con ng i và các k n ng qu n tr

Nghiên c u đ c ti n hành b i Nguy n Ng c Anh và c ng s (2009) bàn v

kh n ng c nh tranh c a khu v c kinh t DNN&V Vi t Nam K t qu nghiên c u cho th y r ng đ các DNN&V tham gia nhi u h n vào các ho t đ ng th ng m i qu c

t , m t y u t quan tr ng đ i v i n n kinh t m c a Vi t Nam, quá trình đ i m i c n

đ c ti n hành V phía nhà n c c n đ i m i h th ng thu , các th ch khuy n khích tài chính cho ho t đ ng R&D, đ i m i trong th ch chính sách qu n lỦ trong khu v c kinh t này và t o m t m i liên h ch t ch gi a doanh nghi p và các vi n nghiên c u trong n c, t ng c ng k n ng lao đ ng cho khu v c kinh t này Các tác gi đ xu t

c n có m t chi n l c m i c p đ qu c gia đ phát tri n DNN&V Tr nh Th Hoa Mai (2005) ti n hành m t đánh giá t ng quan v khu v c kinh t t nhân Vi t Nam Tác gi ti n hành nh n di n nh ng đ c tính c a kinh t t nhân, vai trò c a nó trong

n n kinh t nhi u thành ph n Vi t Nam và y u t h i nh p kinh t qu c t c a nó Kinh t t nhân phát tri n m t cách khách quan và t nhiên, c ch th tr ng chính là hình th c đi u ti t t nhiên các ho t đ ng c a khu v c kinh t t nhân Tác gi ch ra

r ng khu v c kinh t t nhân có nh ng đ c đi m c b n sau đây: (1) s c s ng t phát

và mưnh li t, (2) có kh n ng l a ch n quy mô phù h p và t ch c s n xu t t i u, và (3) tính đa d ng v quy mô (tuy nhiên, ph n l n v n là quy mô nh và v a) Theo tác

gi này, đ i m i c ch , chính sách qu n lỦ là ti n đ quan tr ng đ phát tri n kinh t

t nhân Vi t Nam

àm V n Hu (2006) cho th y vai trò r t l n c a khu v c kinh t DNN&V đ i

v i t ng tr ng kinh t c a Vi t Nam trong th i gian qua DNN&V chi m 31% t ng

s n l ng công nghi p hàng n m và 78% doanh nghi p bán l trong th ng nghi p, DNN&V đóng góp đ n 51,7% t c đ t ng tr ng kinh t c a Vi t Nam; 88,5% s vi c làm m i t o ra cho n n kinh t , đóng góp đ n 83,2% tính n ng đ ng và hi u qu c a

n n kinh t và đóng góp 63,2% s l ng doanh nhân đ c đào t o trong n n kinh t

1.1.2 M t s nghiên c u v nhân t nh h ng đ n vai trò ho t đ ng cho vay

c a ngân hàng th ng m i c ph n đ i v i s phát tri n c a DNN&V

DNN&V, các nhân t nh h ng đ n s phát tri n c a các DNN&V là m t trong

nh ng l nh v c nh n đ c s quan tâm khá l n c a các nhà khoa h c, khá nhi u các nghiên c u đ c th c hi n nghiên c u xoay quanh các v n đ c a DNN&V: nghiên c u

v th c tr ng phát tri n c a các DNN&V trên các quy mô khác nhau, nghiên c u v các

lo i hình DNN&V các l nh v c khác nhau nh công nghi p xây d ng, nông nghi p,

d ch v … M t khía c nh khá th ng xuyên đ c đ c p đ n khi nghiên c u v các DNN&V đó là s phát tri n c a các doanh nghi p này, các nhân t nh h ng đ n s phát tri n c a các DNN&V nh nghiên c u c a Nguy n Qu c Nghi (2011), Sophie Brana và

c ng s (1999), Võ c Toàn (2012), Võ Thành Danh và c ng s (2013), Ph m V n

H ng (2007)… M i nghiên c u ti p c n theo nh ng h ng khác nhau, cách phân tích và

x lỦ d li u khác nhau, tuy nhiên, trong các nghiên c u này khá th ng nh t v quan đi m

v DNN&V: quy mô v n, s lao đ ng c a các doanh nghi p này và các nghiên c u trong

n c s d ng Ngh đ nh s 56/2009/N -CP đ phân lo i các DNN&V, sau ngày 11 tháng

3 n m 2018 Ngh đ nh s 39/2018/N -CP thay th cho Ngh đ nh 56/2009/N -CP c a

Chính ph

Theo quan đi m c a Nguyen Thi Thanh Son (2015) trong nghiên c u c a mình

đư t p trung phân tích ho t đ ng cho vay c a các ngân hàng đ i v i các doanh nghi p

nh và v a trong đó có xem xét đ n c khía c nh c u và cung, k t qu nghiên c u

đ c phân tích d a trên d li u c a cu c kh o sát kho ng 20 ngân hàng và 180 doanh nghi p nh Mi n B c Vi t Nam đ có nh ng nh n th c ban đ u v các y u t quy t

đ nh đ n thành công khi ti p c n ngu n v n vay t các ngân hàng c a các doanh nghi p nh và v a Sau đó, công trình t p trung vào nghiên c u các y u t môi tr ng kinh doanh có nh h ng đ n t ng tr ng c a các doanh nghi p nh và v a s d ng

k t h p d li u kh o sát đ c th c hi n t i đ ng th i c Vi t Nam và Anh và sau đó tác gi th c hi n m r ng nghiên c u sang các n c ông Á

Nghiên c u c a Nguyen Thi Thanh Son (2015) s d ng ph ng pháp đ nh

l ng khác nhau v i các d li u đa d ng t các ngu n khác nhau t kh o sát đ n s

d ng d li u th c p nh m ch ng minh các nhân t thu c môi tr ng kinh doanh nh

h ng đ n kh n ng ti p c n v n vay c a các doanh nghi p nh và v a t các ngân hàng th ng m i và s phát tri n c a các doanh nghi p nh và v a Trong khi đó, tác

gi Hoang Thi Thu Hien (2016) nghiên c u v nh ng v n đ lỦ lu n và th c ti n v

các hình th c cho vay theo t nhóm, đ c bi t chú tr ng đ n vi c nghiên c u v các v n

đ thông tin không cân x ng d n đ n các th t b i c a th tr ng trong vi c cân b ng

gi a cung và c u tín d ng, giúp các t ch c cho vay gia t ng t l thu n nh th nào

Tác gi Ph m V n H ng (2007), trong nghiên c u c a mình đư xem xét vi c Phát tri n DNN&V Vi t Nam trong quá trình h i nh p qu c t , nghiên c u này tác gi đ c p

đ n nh ng v n đ lỦ lu n liên quan đ n s phát tri n c a các DNN&V, t ng k t kinh nghi m phát tri n DNN&V trong quá trình h i nh p kinh t qu c t c a m t s n c trên

th gi i, t đó xây d ng bài h c kinh nghi m cho s phát tri n c a các DNN&V n c ta trong b i c nh h i nh p kinh t qu c t có nh ng thu n l i nh ng c ng không thi u

nh ng khó kh n Bên c nh đó, tác gi đư phân tích, đánh giá th c tr ng DNN&V và môi

tr ng th ch phát tri n DNN&V trong quá trình h i nh p kinh t qu c t

C ng khá gi ng cách ti p c n c a Ph m V n H ng (2007), n m 2008, tác gi Nguy n Minh Tu n có nghiên c u v s phát tri n c a các DNN&V, nh ng đ c p nhi u h n đ n các nhân t nh h ng đ n s phát tri n c a các DNN&V, c th tác gi

t p trung phân tích v phát tri n d ch v ngân hàng h tr DNN&V Vi t Nam Nghiên c u này, tác gi đư nghiên c u và h th ng hoá các v n đ lỦ lu n v d ch v ngân hàng và DNN&V, đ c p nh ng v n đ qu n lỦ r i ro, chi phí giao d ch và chi phí hành chính, s c n thi t có h th ng k toán tài chính đ c thù cho doanh nghi p

v a và nh …, xem xét các DNN&V nh là các khách hàng tiêu dùng cá nhân, phân

lo i các DNN&V thành nhóm đ i chúng và nhóm có nhi u l i nhu n ng th i, tác

gi c ng d a trên nh ng khó kh n và h n ch , xác đ nh nguyên nhân t đó đ a ra các

gi i pháp chuyên sâu, có kh n ng ng d ng th c ti n cao góp ph n phát tri n các DNN&V n c ta Bên c nh đó, t vi c phân tích kinh nghi m qu c t t các n n kinh t có m c đ phát tri n khác nhau đ đ nh v h th ng các DNN&V Vi t Nam và các ngân hàng th ng m i Vi t Nam trên b n đ toàn c u t đó t o đi u ki n cho công tác ho ch đ nh chi n l c và đ nh h ng đ i v i các c quan ho ch đ nh chính sách

c a Vi t Nam

Trong nghiên c u c a Nguy n Qu c Nghi (2011), Võ Thành Danh và c ng s (2013), Võ c Toàn (2012),… các tác gi c ng đư đ c p đ n vai trò quan tr ng c a các kho n tín d ng t các ngân hàng th ng m i v i s phát tri n c a các DNN&V, các cách ti p c n khác nhau nhóm tác gi phân tích d i các góc đ khác nhau Nh trong nghiên c u c a Nguy n Qu c Nghi (2011), tác gi s d ng mô hình h i quy đ xem xét m c đ tác đ ng c a bi n kh n ng ti p c n tín d ng c a các DNN&V t các ngân hàng th ng m i t i kh n ng phát tri n và ho t đ ng hi u qu c a các DNN&V,

th c t k t qu nghiên c u cho th y, khi doanh nghi p có kh n ng ti p c n ngu n v n tín d ng h tr t các ngân hàng, doanh nghi p có c h i và kh n ng phát tri n t t

h n so v i các doanh nghi p không th ti p c n đ c ngu n v n này C ng nghiên

c u v vai trò c a tín d ng v i s phát tri n c a các DNN&V, th c hi n nghiên c u trên đ a bàn TP H Chí Minh, tác gi Võ c Toàn (2012) đư kh ng đ nh, DNN&V có vai trò r t quan tr ng đ i v i Vi t Nam nói chung và thành ph H Chí Minh nói riêng trong vi c thúc đ y phát tri n kinh t , t o công n vi c làm, cung c p đa d ng các s n

ph m và d ch v , thu hút ngu n v n nhàn r i trong dân c , góp ph n thúc đ y chuy n

d ch c c u kinh t …

T ng đ ng trong nghiên c u v vai trò c a tín d ng v i s phát tri n c a các DNN&V, c ng l a ch n đi m nghiên c u t i TP H Chí Minh, tác gi Tr ng Quang Thông (2010), tác gi c ng đư nghiên c u và h th ng hóa lỦ lu n v DNN&V, tác gi

s d ng s li u th ng kê phân tích t ng quan v DNN&V t i Vi t Nam, phân tích d a trên các chính sách c a nhà n c đ i v i DNN&V, đ phân tích và xác đ nh vai trò

c a v n tín d ng v i s phát tri n c a các DNN&V, tác gi ti n hành kh o sát các DNN&V đ xem xét Ủ ki n hay nh ng quan đi m, đánh giá c a đ i t ng là ch th

tr c ti p trong chu trình này đ xem xét m c đ nh h ng c a v n tín d ng v i s phát tri n c a các doanh nghi p này trên th c t D a vào k t qu nghiên c u đó, tác

gi đư g i Ủ các chính sách đ i v i DNN&V, đ i v i ngân hàng và các c quan chính

ph đ có th thúc đ y s phát tri n c a các DNN&V Có s t ng đ ng trong cách

ti p c n v i nghiên c u này, tác gi Võ c Toàn (2012), c ng v i s l a ch n TP H Chí Minh làm đi m nghiên c u đ ng th i, tác gi c ng s d ng đi u tra các DNN&V đang ho t đ ng trên đ a bàn TP H Chí Minh đ thu th p d li u cho nghiên c u Tuy nhiên, v i nghiên c u c a tác gi Võ c Toàn, tác gi có b c ti n h n nh ng nghiên

c u tr c đó, là vi c k th a nh ng nghiên c u tr c đó, tác gi đư phân tích th c

tr ng phát tri n c a các DNN&V, xem xét vai trò c a các DNN&V v i s phát tri n

c a n n kinh t , các nhân t nh h ng đ n s phát tri n c a các doanh nghi p này trong đó đ c p tr c ti p và tr ng tâm là ngu n v n tín d ng c a các ngân hàng th ng

m i Tuy nhiên, tác gi đ c p đ n m t khía c nh khác đó là m r ng tín d ng ngân hàng v i các lo i hình doanh nghi p này, v i d li u thu th p đ c, tác gi đư ti n hành tính toán nhu c u vay v n c a các DNN&V, t đó khuy n ngh cho các ngân hàng, doanh nghi p và c quan ch c n ng trong vi c h tr cho các DNN&V C ng tính toán v nhu c u v n t các t ch c tín d ng c a các DNN&V, xem xét th c tr ng phát tri n và vai trò c a các DNN&V v i s phát tri n c a n n kinh t nhóm tác gi Sophie Brana, Mathilde Maurel (1999) đư xây d ng chi n l c đi u ch nh c a doanh nghi p d a vào phân tích nhu c u tín d ng Trong b i c nh thi u v n l u đ ng, các doanh nghi p có th d a vào tài chính bên ngoài vì h c n thanh kho n, ho c b i vì h

c n đ cung c p tài chính cho các ho t đ ng tái c c u, nh m nâng cao hi u su t lâu dài c a h Ng c l i, tín d ng ngân hàng có th đ c xem nh là phao c u sinh cho các doanh nghi p g p khó kh n, không có b t k tri n v ng kinh t nào

c p đ n vai trò c a tín d ng, d i góc đ tín d ng th ng m i c a doanh nghi p đ i v i n n kinh t th tr ng, tác gi Tr n Ái K t (2014) đư đ a ra nh ng gi i thi u t ng quan v tín d ng th ng m i (trade credit) c a doanh nghi p, đ ng th i, tác

gi c ng đư gi i thi u nh ng lý thuy t ph bi n nh t liên quan đ n l nh v c nghiên

c u Nh ng lý thuy t đ c tác gi l a ch n cho th o lu n trong nghiên c u này là: lý thuy t v l i th tài tr , lý thuy t ph ng ti n phân đ nh giá và lý thuy t chi phí giao

d ch V n đ tín d ng th ng m i c ng đ c đ c p trong nghiên c u c a Nguy n Th

L và c ng s (2013), trong nghiên c u này tác gi xem xét tín d ng th ng m i trong các DNN&V Thành Ph C n Th , ph ng pháp nghiên c u đ c tác gi l a ch n

đ phân tích là ph ng pháp th ng kê mô t , v i nh ng d li u thu th p đ c phân tích, tác gi c ng đ xu t m t s ki n ngh nh m phát tri n các DNN&V có liên quan

tr c ti p đ n tín d ng th ng m i c a các đ n v này

Ti p c n theo h ng xem xét v m c đ hài lòng c a khách hàng, các nhân t tác đ ng đ n m c đ hài lòng c a khách hàng v i các ngân hàng, t vi c xác đ nh các nhân t nh h ng đ n ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i c ph n Quan Minh

Nh t và c ng s (2014) trong nghiên c u c a mình đư xác đ nh: trong môi tr ng

c nh tranh ngân hàng kh c li t, khách hàng đư tr thành nhân t quy t đ nh s t n t i

c a ngân hàng Ngân hàng nào dành đ c m i quan tâm và s trung thành c a khách hàng thì ngân hàng đó s th ng l i và phát tri n Vì th , các ngân hàng luôn tìm m i cách đ làm th nào đem đ n s hài lòng cao nh t cho khách hàng khi s d ng các s n

ph m và d ch v c a ngân hàng h , đó c ng là kênh hi u qu góp ph n nâng cao n ng

l c c nh tranh c a các ngân hàng so v i các đ i th c nh tranh D ch v khách hàng hoàn h o đư và đang tr thành v khí c nh tranh mang tính chi n l c c a các ngân hàng, cho nên các ngân hàng luôn ch y đua nhau v ch t l ng d ch v c v quy mô phát tri n, ti m l c v v n, b r ng h th ng m ng l i M t ngân hàng có th duy trì

đ c ch t l ng d ch v cao thì ngân hàng đó có th t o ra l i nhu n, gi m chi phí và

t ng th ph n Ch t l ng d ch v ph thu c vào nhi u y u t trong đó có nh ng y u t

nh : h th ng phân ph i và quy trình giao d ch thu n ti n, hi u qu nh h s vay v n

rõ ràng, d hi u và ngân hàng luôn cung c p s n ph m cho vay m t cách nhanh chóng, thì đó chính là m t bi u hi n c a m t d ch v t t M i c ch , tác phong, hành đ ng c a nhân viên ngân hàng đ u n m trong m t c a khách hàng và th c t khách hàng th ng đánh giá ngân hàng qua nhân viên c a ngân hàng đó Nhóm tác gi đư đánh giá m c đ hài lòng c a khách hàng đ i v i các s n ph m, d ch v c a Ngân hàng Th ng m i c

ph n Vi t Nam Th ng Tín (Vietbank) chi nhánh Thành ph H Chí Minh, C n Th , Sóc Tr ng S li u đ c thu th p thông qua vi c ph ng v n tr c ti p 323 khách hàng

D li u thu th p đ c ti n hành phân tích b ng ph n m m SPSS, sau khi phân tích ch

s Cronbach’s Alpha, phân tích nhân t khám phá (EFA), các nhân t liên quan đ c

đ a vào mô hình h i quy Binary Logistic đ đánh giá s hài lòng c a khách hàng khi

đ n giao d ch v i Vietbank K t qu phân tích cho th y s hài lòng c a khách hàng ph n

l n ph thu c vào c s v t ch t, n ng l c ph c v , tin c y, đáp ng và giá c

Có s t ng đ ng v ph ng pháp nghiên c u c a Quan Minh Nh t và c ng s (2014), “Nghiên c u các y u t nh h ng t i ti p c n tín d ng tiêu dùng Ngân hàng

th ng m i c a h gia đình trên đ a bàn Thành Ph C n Th ” c a nhóm tác gi Tr n

Ái K t và c ng s (2013) c ng đư s d ng mô hình Probit đ xác đ nh các y u t nh

h ng đ n kh n ng ti p c n tín d ng tiêu dùng ngân hàng th ng m i c a h gia đình, đ ng th i thông qua mô hình h i quy Tobit đ xác đ nh các y u t nh h ng t i

l ng v n tín d ng tiêu dùng c a h gia đình Thành ph C n Th Nguy n Qu c Nghi (2014), trong nghiên c u c a mình c ng đư xác đ nh các nhân t nh h ng đ n

m c đ hài lòng c a nông h đ i v i các chi nhánh ngân hàng c p huy n huy n Ti u

C n, t nh Trà Vinh S li u c a nghiên c u đ c thu th p t cu c kh o sát tr c ti p 198

nông h là khách hàng c a các chi nhánh ngân hàng c p huy n huy n Ti u C n K t

h p phân tích nhân t khám phá (EFA) và h i qui tuy n tính đa bi n, k t qu nghiên c u

đư ch ra b n nhân t nh h ng đ n m c đ hài lòng c a nông h đ i v i các chi nhánh ngân hàng c p huy n là s tin c y và đ m b o, s đáp ng, s c m thông, ph ng ti n

h u hình Trong đó, nhân t s tin c y và đ m b o có nh h ng m nh nh t đ n m c đ hài lòng c a nông h đ i v i các chi nhánh ngân hàng c p huy n

Võ c Toàn (2012), Tr ng Quang Thông (2010), Nguy n V n Lê (2014)… trong nghiên c u c a mình có s t ng đ ng khá l n khi đ c p đ n quy trình, nguyên

t c cho vay v i các DNN&V c a các ngân hàng th ng m i, các nhân t nh h ng

t i ho t đ ng này c a ngân hàng th ng m i và vai trò c a ngu n v n vay này v i các DNN&V Nh m đ m b o ho t đ ng cho vay đ c ti n hành m t cách khoa h c theo

m t trình t h p lỦ, trên c s đó h n ch t i đa r i ro khi c p tín d ng, ti t ki m th i

gian, chi phí, tránh phi n hà… các ngân hàng th ng m i th ng xây d ng qui trình cho vay Trên th c t , m i ngân hàng th ng m i có th xây d ng cho mình m t quy trình cho vay riêng, phù h p v i đ c đi m tình hình c a mình Tuy nhiên, v c b n

n i dung c a qui trình c p tín d ng bao g m b y b c ch y u:

B c 1: Ti p nh n h s tín d ng, khách hàng có nhu c u vay l p b h s đ ngh ngân hàng ph c v mình xem xét đáp ng nhu c u vay v n c a mình

B c 2: Th m đ nh h s tín d ng, đây là b c có Ủ ngh a r t quan tr ng đ ngân hàng có th đi đ n quy t đ nh có cho khách hàng vay hay không? M c cho vay bao nhiêu? Th i h n cho vay bao lâu, lưi su t bao nhiêu?…

B c 3: Ra quy t đ nh tín d ng, v i nh ng k t qu sau khi th m đ nh và phân tích tín d ng, ngân hàng s ra quy t đ nh đ ng Ủ hay t ch i cho vay đ i v i h s vay

v n c a khách hàng đư đ c th m đ nh

B c 4: Gi i ngân, sau khi h p đ ng tín d ng đ c kỦ k t gi a ngân hàng và khách hàng, vi c gi i ngân cho khách hàng vay đ c ngân hàng th c thi theo đi u kho n th a thu n trong h p đ ng

B c 5: Ki m tra s d ng v n vay, ki m tra s d ng v n vay nh m phát hi n

k p th i hi n t ng s d ng v n vay sai m c đích ho c giá tr tài s n đ m b o không còn đ đáp ng yêu c u

B c 6: ôn đ c thu h i n , c n c k h n tr n đư th a thu n trong h p đ ng tín d ng, cán b tín d ng nh c nh khách hàng đ có th th c hi n thu h i n theo đúng k h n th a thu n

B c 7: Thanh lỦ h p đ ng tín d ng, k t thúc th i h n h p đ ng, ngân hàng và khách hàng cùng xem xét k t qu th c hi n t ng đi u kho n h p đ ng đư đ c th a thu n gi a hai bên

Trong các nghiên c u đó, các tác gi c ng đư xem xét t i vai trò c a tín d ng

v i s phát tri n c a các DNN&V khi tín d ng ngân hàng là đòn b y kinh t h tr các DNN&V phát tri n, làm chuy n d ch c c u kinh t

Ngày nay, trong n n kinh t th tr ng, b t c ai c ng mu n đ ng v n c a mình sinh l i, nh ng ng i có v n t m th i nhàn r i s n sàng cho vay s ti n đó đ ki m lưi, còn nh ng nhà doanh nghi p c ng vì m c đích sinh l i c a v n mà c n vay thêm ti n

đ m r ng s n xu t V i t cách là trung gian d n v n, ngân hàng đư gi i quy t mâu thu n đó V i ho t đ ng đi vay đ cho vay, ngân hàng đư t o c h i cho các ch DNN&V mu n m r ng s n xu t kinh doanh hay th c hi n m t d án kinh doanh có

th vay v n đ th c hi n Tín d ng ngân hàng tác đ ng đi u ti t s di chuy n v n đ u

t làm bình quân hoá t su t l i nhu n thúc đ y s phát tri n c a các DNN&V, tín

d ng ngân hàng luôn chuy n h ng đ u t vào nh ng doanh nghi p có t su t l i nhu n cao, h n ch ho c không đ u t vào nh ng DNN&V có t su t l i nhu n th p Qua đó tín d ng ngân hàng làm thay đ i quan h v cung - c u hàng hoá và thay đ i

c c u ngành ngh kinh t Các nghiên c u tr c đó c ng ch ra r ng, tín d ng ngân hàng góp ph n t ng ngu n v n, nâng cao kh n ng c nh tranh c a các DNN&V M t trong nh ng quy lu t khách quan c a c ch th tr ng là c nh tranh và quy lu t này ngày càng quan tr ng, quy t đ nh r t l n đ n s t n t i và phát tri n c a các doanh nghi p nói chung và DNN&V nói riêng Tuy nhiên do nh ng đ c đi m, tính ch t c a mình, DNN&V g p không ít nh ng khó kh n trong vi c phát tri n t o th ph n, t o

ni m tin, t o hình nh trong khi v th c a các doanh nghi p l n trong và ngoài n c

đư n đ nh và có ch đ ng trên th tr ng, vì v y xu h ng hi n nay c a các DNN&V

là tìm cách liên doanh, liên k t nh m b sung và hoàn thi n nh ng h n ch c a mình,

đ c bi t là h n ch v v n M c dù v y, đ đ u t phát tri n l n, liên doanh, liên k t thôi ch a đ vì v n t có th ng h n h p, kh n ng tích t th p c n m t nhi u n m

m i có th có đ c đ v n nh ng khi đó c h i làm n có th không còn n a Do đó, các DNN&V th ng xuyên tìm cách huy đ ng v n t m i thành ph n kinh t , trong đó

ch y u là ngu n tín d ng ngân hàng Khi v n đ c gi i ngân, s c m nh tài chính c a DNN&V t ng lên thì các DNN&V c ng có c h i th c hi n đ c m c đích c a mình,

m r ng phát tri n s n xu t kinh doanh, chi m l nh th tr ng, t o th c nh tranh Trong nghiên c u c a các tác gi c ng ch rõ vai trò t o đi u ki n giúp các DNN&V

ti p c n các ngu n v n n c ngoài t ngu n tín d ng c a các ngân hàng th ng m i

Th t v y, khi các doanh nghi p vay đ c v n tín d ng c a các ngân hàng, h có th thu hút ngu n v n t các đ n v , doanh nghi p n c ngoài d i nhi u hình th c nh vay b ng ti n, b o lưnh mua thi t b … b ng vi c các doanh nghi p này th c hi n các

d án kinh doanh đư đ c h tr t các ngân hàng thông qua các kho n tín d ng Tín

d ng ngân hàng góp ph n giúp các DNN&V nâng cao hi u qu s n xu t kinh doanh, tín d ng ngân hàng v i c ch ho t đ ng c b n là “đi vay đ cho vay”; “vay có hoàn

tr theo th i h n quy đ nh c v n g c và có lưi”; n u quá h n ph i ch u lưi su t cao, đư thúc đ y các DNN&V nâng cao hi u qu kinh t c a vi c s d ng v n K t qu nghiên

c u c a Võ c Toàn (2012) và Nguy n Qu c Nghi (2011) cho th y r ng, các DNN&V có th ti p c n ngu n v n tín d ng c a các ngân hàng th ng m i đ u có xu

h ng ho t đ ng s n xu t kinh doanh có hi u qu h n so v i các doanh nghi p khác không có kh n ng ti p c n ngu n tín d ng này có ti n cho các DNN&V vay, ngân hàng ph i ti n hành huy đ ng v n và có quy đ nh th i h n tr v n rõ ràng, nh

v y ngân hàng c ng ph i cân đ i gi a ngu n huy đ ng và ngu n cho vay sao cho phù

h p, đ m b o tính thanh kho n cho ngân hàng Vì v y, khi kỦ k t h p đ ng tín d ng, ngân hàng đư cân nh c ngu n có kh n ng gi i ngân, và th i h n c n thi t đ thu h i

v n Cho nên đ n th i h n tr n , dù DNN&V làm n có lưi hay không c ng ph i th c

hi n nhi m v tr n c a mình Do đó b t bu c ho t đ ng kinh doanh c a DNN&V

ph i sinh l i Thêm vào đó, khi cho vay ngân hàng th ng xuyên ki m tra tình hình kinh doanh c ng nh tình hình tài chính c a DNN&V và h ch cho vay nh ng DNN&V có k t qu kinh doanh t t, tình hình tài chính lành m nh, minh b ch, đ m

b o có kh n ng tr n cho ngân hàng Y u t này thúc đ y các DNN&V c n quan tâm

h n n a đ n hi u qu s d ng v n, gi m chi phí s n xu t kinh doanh, t ng vòng quay

v n t o đi u ki n nâng cao kh n ng t i đa hoá l i nhu n c a các DNN&V M t khác, thông qua cho vay, v n tín d ng đ c cung c p k p th i t o đi u ki n cho s n xu t kinh doanh và nâng cao trách nhi m s d ng v n c a các DNN&V Vi c qu n lỦ v n thông qua quá trình h ch toán kinh t góp ph n c ng c ch đ h ch toán kinh t trong các DNN&V thêm v ng ch c

V n tín d ng ngân hàng góp ph n nâng cao trình đ công ngh khoa h c, ch t

l ng và m u mư s n ph m, theo Võ c Toàn (2012), v i đ c đi m ngu n v n th p, các DNN&V khó đ u t đ c công ngh s n xu t tiên ti n, hi n đ i đ c i thi n ch t

l ng và m u mư s n ph m Vì v y, ngu n v n huy đ ng t ngân hàng có th coi là ngu n quan tr ng đ DNN&V th c hi n đ c nhu c u này

Khi xem xét t i các nhân t nh h ng c a ho t đ ng tín d ng c a ngân hàng

v i các DNN&V Võ c Toàn (2012), Nguy n V n Lê (2014) còn ch ra nh ng nhóm

nhân t : t môi tr ng chính tr , pháp lỦ, kinh t xư h i, các chính sách h tr phát tri n các DNN&V c a chính quy n v i các DNN&V đ n b n thân n ng l c c a các DNN&V này Khi n ng l c tài chính c a các DNN&V Vi t Nam th ng g p khó

kh n, doanh nghi p thu c d ng siêu nh thì càng g p khó kh n v tài chính tr m tr ng

h n, vì các doanh nghi p này đa s là ho t đ ng kinh doanh t ngu n v n t có là chính, h u h t các doanh nghi p này đ u không có nhi u tài s n nên vi c ti p c n v i ngu n v n bên ngoài g p r t nhi u khó kh n, đ c bi t là ngu n v n ngân hàng Trong

th i k h i nh p nh ngày nay, vi c thi u v n s g p nhi u khó kh n trong các v n đ

v c nh tranh, m r ng s n xu t kinh doanh, thu hút nhân viên gi i… Nh v y, ch

c n có m t s bi n đ ng trên th tr ng nh có m t s n ph m cùng lo i c a m t công

ty n c ngoài nào đó xâm nh p vào th tr ng Vi t Nam ch t l ng t t h n và giá bán thì th p, s có th d n đ n vi c thâu tóm, sáp nh p ho c phá s n c a doanh nghi p

Thêm vào đó là n ng l c t ch c qu n lỦ: các ch doanh nghi p th ng là

nh ng k s ho c k thu t viên t đ ng ra thành l p và v n hành doanh nghi p H

v a là ng i qu n lỦ doanh nghi p, v a tham gia tr c ti p vào s n xu t nên m c đ chuyên môn trong qu n lỦ không cao ôi khi, vi c tách b ch gi a các b ph n không

rõ ràng, nh ng ng i qu n lỦ các b ph n c ng th ng tham gia tr c ti p vào quá trình

s n xu t Ph n l n nh ng ng i ch doanh nghi p đ u không đ c đào t o qua m t khóa qu n lỦ chính quy nào, th m chí có ng i còn ch a qua m t khóa đào t o nào, theo nghiên c u c aVõ c Toàn (2012)

Bên c nh đó, n ng l c s n xu t kinh doanh c a b n thân doanh nghi p, n ng

l c phát tri n th tr ng, và các chính sách c a các ngân hàng th ng m i c ng đ c các tác gi đ c p đ n khi nh c đ n nh ng nhân t nh h ng đ n kh n ng cho vay

cá nhân d i các hình th c nh n ti n g i thanh toán, ti n g i ti t ki m, phát hành gi y

t có giá…, ti n vay c a NHNN và các NHTMCP khác N ng l c huy đ ng v n c a

m t NHTMCP là kh n ng t o l p và phát tri n ngu n v n nh m ph c v cho nhu c u

s d ng v n phát sinh trong quá trình ho t đ ng kinh doanh c a ngân hàng, trong đó

ch y u là ho t đ ng cho vay Do v y n ng l c huy đ ng v n c a ngân hàng nh

h ng tr c ti p t i kh n ng đáp ng nhu c u vay v n c a các khách hàng, s phù h p

gi a các kì h n huy đ ng v n v i các kì h n cho vay, t đó nh h ng t i t ng tr ng

tín d ng c a ngân hàng Kh n ng huy đ ng v n c a các ngân hàng càng t t, kh n ng các DNN&V đ c ti p c n và vay v n t các ngân hàng th ng m i càng cao Bên

c nh đó là n ng l c th m đ nh d án vay v n c a NHTMCP: Trong m i ngu n l c, ngu n nhân l c là y u t h t s c quan tr ng nh h ng tr c ti p đ n thành công c a

ho t đ ng kinh doanh N ng l c, trách nhi m và ph m ch t đ o đ c c a đ i ng cán

b th m đ nh d án vay v n c a NHTMCP quy t đ nh r t l n t i s thành công trong

ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ c bi t là đ i v i các DNN&V, b i nhu c u c a nhóm khách hàng này th ng nh nh ng đa d ng, đòi h i các cán b th m đ nh ph i

n m ch c nghi p v , am hi u pháp lu t, th tr ng, k n ng giao ti p t t, có kh n ng

t ng h p thông tin và đánh giá khách hàng, t đó th m đ nh khách hàng chính xác s giúp ngân hàng gi m thi u r i ro v tín d ng N ng l c b máy qu n lỦ c a NHTMCP

c ng đ c nh c t i nh là m t trong nh ng y u t quan tr ng nh h ng đ n kh n ng vay đ c v n c a các DNN&V t ngân hàng th ng m i c ph n V n đ then ch t trong qu n tr đi u hành c a các NHTMCP chính là cách xác đ nh h ng ho t đ ng

c a ngân hàng, đ t ra m c tiêu chi n l c, các k ho ch ph i th c hi n và ph ng th c

th c hi n nh th nào Ngân hàng s th c s kinh doanh vì l i nhu n hay v n ti p t c

có m t ph n ho t đ ng v i t cách là ngân hàng chính sách ch u s tác đ ng c a các

c p chính quy n v vi c cho vay Hay nói cách khác, ban lưnh đ o ngân hà ng có th c

s đ c ch u trách nhi m và ph i ch u trách nhi m hoàn toàn v k t qu kinh doanh

c a ngân hàng hay không? N ng l c qu n lỦ c a các nhà lưnh đ o ngân hàng s quy t

đ nh các chính sách v phát tri n c a ngân hàng nh chi n l c phát tri n dài h n, chính sách đ u t , chính sách huy đ ng v n, chính sách khách hàng, chính sách đ u t

và con ng i, c s v t ch t, công ngh S l ng và ch t l ng đ i ng cán b làm công tác cho vay c a NHTMCP: V n đ then ch t có tính quy t đ nh trong đ i m i

ph ng th c qu n lỦ là con ng i Theo quan đi m c a tác gi , c n có chính sách đào

t o l i cán b qu n lỦ các c p và c cán b qu n lỦ c p cao đ nhanh chóng ti p c n

đ c v i các ph ng th c qu n tr ngân hàng hi n đ i ng th i, có các chính sách thu hút nhân tài và đào t o ngu n nhân l c

Hi u qu ho t đ ng kinh doanh c a h th ng ngân hàng th ng m i c ph n

c ng đ c xem xét t i khi nghiên c u v kh n ng cho vay v n c a ngân hàng th ng

m i c ph n v i các DNN&V, tác gi Li u Thu Trúc và c ng s (2012) đư s d ng

ph ng pháp c l ng t ng n ng su t nhân t TFP theo ch s Tornqvist đ phân tích trong nghiên c u này, v i d li u đ c l y t báo cáo th ng niên c a 22 ngân hàng

th ng m i c ph n trong giai đo n 2006-2009, d a trên nguyên t c ngân hàng là các

t ch c tài chính huy đ ng, phân b các ngu n v n cho vay vá các tài s n khác, các

kho n chi phí đ duy trì ho t đ ng đ c xem là đ u vào trong quá trình t o ra thu nh p

- đ u ra trong ho t đ ng kinh doanh Các bi n đ u vào và đ u ra đ a vào mô hình đ u

đư bao g m y u t giá nên trong quá trình x lỦ b ng ph n m m, t t c các y u t giá

s đ c tác gi gi đ nh là không đ i Hi u qu ho t đ ng đ c tác gi xem xét đây

là hi u qu kinh t và hi u qu theo quy mô Trong đó hi u qu kinh t bao g m hi u

qu k thu t (TE) và hi u qu phân b (AE), hai ch tiêu này ph n ánh kh n ng c a ngân hàng s d ng các đ u vào theo các t l t i u, tích s c a hai đ đo này t o ra đ

đo hi u qu kinh t (CE) Nghiên c u c ng phân tích các nhân t nh h ng đ n hi u

qu ho t đ ng kinh doanh c a h th ng ngân hàng th ng m i c ph n Vi t Nam giai

đo n 2006-2009, k t qu ch ra r ng hi u qu ho t đ ng đang suy gi m và nguyên nhân chính là do y u t phi hi u qu v m t công ngh Nh ng ngân hàng quy mô l n

có l ith v chi phí h n h n các ngân hàng có quy mô nh , Các ngân hàng còn s

d ng lãng phí các đ u vào kho ng 7,7% và s l ng các ngân hàng đ i m t v i hi u

su t gi m d n theo quy mô có xu h ng ngày càng ít đi

Tác gi Nguy n Vi t Hùng (2008) phân tích các nhân t nh h ng đ n hi u

qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam trong đó làm rõ c s lý

lu n và đánh giá các nhân t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng

th ng m i, s d ng ph ng pháp ti p c n tham s SFA và ph ng pháp DEA nh m

đo l ng hi u qu và phân tích các nhân t nh h ng đ n hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam Trên c s đó, tác gi đ xu t các gi i pháp nh m nâng cao hi u qu ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam

Tác gi Lê Th Thanh Hà (2004) t p trung phân tích m i quan h tín d ng gi a các ngân hàng th ng m i và các doanh nghi p t i Vi t Nam, trên c s phân tích th c

tr ng đó tác gi đ xu t các gi i pháp nh m hoàn thi n m i quan h tín d ng gi a các ngân hàng th ng m i và các doanh nghi p

Khi xem xét đ n vai trò c a qu n lỦ nhà n c đ i v i ho t đ ng tín d ng c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam, tác gi Lê Ng c Lân (2011) đư trình bày

nh ng lý lu n và m t s kinh nghi m qu c t v qu n lỦ nhà n c đ i v i ho t

đ ng tín d ng ngân hàng, th c tr ng và gi i pháp hoàn thi n qu n lỦ nhà n c đ i

v i ho t đ ng tín d ng c a ngân hàng th ng m i Vi t Nam Thêm vào đó, lu n

án c ng làm sáng t các lu n c khoa h c v hi u qu qu n lý c a ngân hàng trung

ng v i ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i, làm rõ vi c nâng cao hi u qu

qu n lý c a ngân hàng nhà n c đ i v i ho t đ ng c a các ngân hàng th ng m i

Vi t Nam, phân tích th c tr ng ho t đ ng qu n lý c a ngân hàng nhà n c v i các ngân hàng th ng m i đ t đó có th đ xu t m t sô ki n ngh nh m c i thi n và

nâng cao hi u qu ho t đ ng qu n lý c a ngân hàng nhà n c v i các ngân hàng

th ng kê và đi u tra các doanh nghi p

Các nghiên c u đư công b có s đ ng nh t khá l n trong các quan đi m liên quan đ n DNN&V, vai trò c a DNN&V v i s phát tri n c a n n kinh t , v i xư h i, các nhân t nh h ng đ n tín d ng c a các ngân hàng v i các DNN&V trong đó

nh ng y u t v th ch , chính sách, n ng l c cho vay c a ngân hàng th ng m i,

n ng l c s d ng v n vay c a b n thân doanh nghi p c ng đư đ c đ c p t i Qua s

li u thu th p đó, các tác gi đư xây d ng khuy n ngh nh m giúp các DNN&V phát tri n d i s h tr c a các ngu n v n tín d ng c a các ngân hàng th ng m i

Tuy v y, m c đ c th vai trò c a cho vay c a NHTM đ i v i phát tri n c a các DNN&V c a các nghiên c u đư có v n còn h n h p Ho t đ ng cho vay c a NHTM có tác đ ng đ n s bi n đ i v quy mô, t c đ phát tri n, đ n s thay đ i c c u c ng nh nâng cao hi u qu c a DNN&V nh th nào? Nh ng nguyên nhân ch y u nào d n đ n

nh ng tác đ ng đó? nh h ng c a môi tr ng th ch , c a n ng l c cho vay c a NHTM và n ng l c s d ng v n c a DNN&V có tác đ ng th nào đ n nâng cao vai trò cho vay c a NHTM đ i v i s phát tri n c a DNN&V? Làm th nào đ nâng cao tác

đ ng tích c c c a ho t đ ng cho vay c a NHTM đ n s phát tri n c a DNN&V?

Ch đ vai trò ho t đ ng cho vay c a các NHTMCP đ i v i phát tri n c a các DNN&V trong l nh v c công nghi p và xây d ng (CN&XD) mà tác gi l a ch n cho nghiên c u này nh m góp ph n tr l i cho nh ng câu h i đó

1.2.ăPh ngăphápănghiênăc u

1.2.1 Câu h i nghiên c u

Hi u th nào là vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i phát tri n c a

DNN&V trong l nh v c CN&XD?

Th c tr ng vai trò vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP v i phát tri n

DNN&V trong l nh v c CN&XD trên đ a bàn t nh Ngh An hi n nay nh th nào?

t ng c ng vai trò ho t đ ng cho vay c a NHTMCP v i phát tri n DNN&V

trong l nh v c CN&XD trên đ a bàn t nh Ngh An c n nh ng ph i có nh ng gi i pháp gì?

1.2.2 Mô hình nghiên c u

Nhân t tác đ ng đ n vai trò ho t đ ng cho vay g m các thành t : i) Th ch

chính sách; ii) N ng l c ho t đ ng cho vay c a ngân hàng; iii) N ng l c s d ng v n

vay c a khu v c DNN&V

Ho t đ ng cho vay c a NHTM g m các thành t : i) Quy mô vay; ii) Lưi su t

vay; iii) Th i h n vay và đi u ki n vay

Vai trò (tác đ ng) ho t đ ng cho vay đ i v i phát tri n DNN&V g m các

thành t : i) Quy mô, t c đ ; ii) C c u ngành ngh ; iii) Hi u qu s n xu t kinh doanh

Khung nghiên c u đ c th hi n s đ sau:

- Quy mô

- Lưi su t

- Các đi u

ki n

Gi iăphápăt ngăc ngă vai trò ho tăđ ngăchoăvay

Vai tr òăho tă

đ ng cho vay

đ iăv iăs phát tri năc aă DNN&V

1.2.3 Ph ng pháp thu th p s li u, xác đ nh quy mô m u phi u và thi t k

n i dung phi u đi u tra, ph ng v n

1.2.3.1 Ph ng pháp thu th p d li u

+ D li u th c p: Tác gi thu th p t các nghiên c u công b trên t p chí, các công trình nghiên c u khoa h c; các báo cáo tài chính hàng n m c a các NHTMCP, thông qua s li u th ng kê c a các c quan Nhà n c,…

+ S li u s c p: đ c thu th p thông quan đi u tra, kh o sát k t h p ph ng v n các lưnh đ o DNN&V, lưnh đ o NHTMCP b ng b ng h i theo m u M1 và M2

1.2.3.2 Xác đ nh quy mô m u nghiên c u

* M u nghiên c u i t ng h ng t i c a đ tài là DNN&V trong l nh v c

Công nghi p, Xây d ng trên đ a bàn t nh Ngh An đang ho c đư s d ng d ch v tín

d ng c a NHTMCP không có v n c a Nhà n c n n m 2017 khu v c Công nghi p, Xây d ng trên đ a bàn t nh Ngh An hi n là 2.611 doanh nghi p Vì th c n xác đ nh m u đi u tra đ đ c n c phân tích đ m b o đ chính sác c a thông tin

Có nhi u quan ni m khác nhau v m u đi u tra Nunnally and Burnstein (1994) Cho r ng ph ng pháp c l ng ML (Maximum Likelihood) thì kích th c m u t i thi u ph i t 100-150 Theo Hoelter (1983) thì kích th c m u t i h n ph i là 200 Theo Nguy n ình Th và Nguy n Mai Trang (2007) kích th c m u ít nh t ph i

b ng 4 - 5 l n s bi n trong b ng câu h i

Vì th , v i d tính b ng h i kho ng 55-60 nh n đ nh nên kích th c m u đi u tra d ki n là 300 phi u đi u tra (trong đó có 20 NHTMCP không có v n nhà n c và

100 DNN&V và các c quan đ n v có liên quan)

1.2.3.3 Thi t k m u phi u đi u tra kh o sát

M u M1 là đi u tra kh o sát DNN&V k v ng thu đ c tình hình c b n c a

DN, tình hình vay v n c a DN t i các NHTMCP và nh ng Ủ ki n đánh giá c a lưnh

đ o doanh nghi p v ho t đ ng cho vay c a các NHTMCP nh h ng đ n s phát tri n c a DNN&V trong CN&XD, nh ng khó kh n hi n nay mà doanh nghi p g p

ph i; nh ng mong mu n c a DNN&V đ i v i Ngân hàng và nh ng khuyên ngh v i nhà n c v môi tr ng chính sách tín d ng

S li u v doanh thu hàng n m c a doanh nghi p, l i nhu n, s l ng lao đ ng làm vi c t i các doanh nghi p, thu thu nh p doanh nghi p n p hàng n m…

M u M2 i u tra kh o sát NHTMCP k v ng thu đ c k t qu ho t đ ng kinh

doanh c a NHTMCP và tình hình cho vay c a NH đ i v i các DNN&V trong

CN&XD hi n nay, Ủ ki n c a các lưnh đ o NHTMCP v tình hình cho vay đ i v i các

DNN &V, tác đ ng c a ho t đ ng cho vay đ i v i s phát tri n DNN&V trong

CN&XD, nh ng thu n l i và khó kh n trong ho t đ ng cho vay, nh ng khuy n ngh

v i nhà n c và doanh nghi p v môi tr ng chính sách, t ch c qu n lỦ c a nhà n c

và ch p hành các th t c đi u ki n th c hi n vay v n c a DNN&V

M u M3 ph ng v n cán b các c p các ngành bao g m ba đ i t ng là

i) cán b qu n lỦ nhà n c c p t nh, c p huy n; ii) cán b qu n lỦ ngân hàng; và iii)

cán b qu n lỦ trong các DNN&V M c tiêu nh m thu đ c Ủ ki n đánh giá v nh ng

thu n l i, khó kh n trong ho t đ ng cho vay c a NHTMCP đ i v i DNN&V trong

l nh v c CN&XD hi n nay, tác đ ng c a ho t đ ng cho vay đ i v i s phát tri n

DNN&V trong CN&XD, nh ng khuy n ngh v i nhà n c và doanh nghi p v môi

tr ng chính sách, t ch c qu n lỦ c a nhà n c và ch p hành các th t c đi u ki n

th c hi n vay v n cua DNN&V

B ngă1.1: S ăl ngăđi uătraăkh oăsátăvƠăph ngăv n

Công th c xác đ nh giá tr kho ng cách c a b ng h i là:

= 0,8 nên thi t l p b ng đánh giá nh sau:

B ngă1.2:ăXácăđ nhăgiáătr ăkho ngăthangăđo

+ Ph ng pháp th ng kê mô t Các tài li u, s li u đi u tra ph ng v n và kh o

sát đ c bi u di n qua các b ng s li u đ làm rõ th c tr ng ho t đ ng cho vay tác đ ng

đ n s phát tri n c a DNN&V nh s thay đ i v quy mô và c c u v n, thay đ i v quy mô, c c u ngành ngh , c c u k thu t c a các doanh nghi p nh và v a, s thay

đ i v doanh thu, chi phí, l i nhu n doanh nghi p và ti n l ng c a ng i lao đ ng

hi u đ c s phát tri n doanh nghi p nh và v a trên đ a bàn lu n án s

n m Các ch tiêu phân tích bi n đ ng v s thay đ i quy mô v n cho vay, quy mô lao

đ ng, k t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a các doanh nghi p nh và v a…

L ng t ng (ho c gi m) tuy t đ i đ nh g c (Ấi) v i công th c:

Ph ng pháp phân tích theo dưy s th i gian đ c tác gi s d ng nh là m t công c h u hi u đ phân tích s bi n đ ng c a v n vay, t c đ t ng tr ng và phát tri n c a các doanh nghi p, k t qu ho t đ ng s n xu t kinh doanh c a ngân hàng, quy

mô v n vay, d n tín d ng, tài s n c a các ngân hàng, k t qu s n xu t kinh doanh, quy mô v n vay c a doanh nghi p…

+ Ph ng pháp th ng kê so sánh: tác gi dùng ph ng pháp th ng kê so sánh,

đ i chi u đ phân tích s phát tri n c a DNN&V, xác đ nh xu h ng, m c đ bi n

đ ng c a các ch tiêu phân tích

+ S d ng mô hình h i quy đa bi n hành ki m đ nh m i quan h gi a các

nhân t nh h ng đ n vai trò cho vay c a NHTMCP và vi c thay đ i quy mô, c c u

và ch t l ng phát tri n c a các DNN&V trong l nh v c CN&XD, tác gi s d ng mô hình h i quy đa bi n (k t qu c th t i h l c 3)

TI UăK TăCH NGă1

Trong ch ng 1 này, tác gi đư h th ng đ c nh ng công trình nghiên c u trong n c và qu c t liên quan đ n vai trò c a ho t đ ng cho vay v i s phát tri n doanh nghi p nh và v a trong l nh v c công nghi p xây d ng

ng th i, tác gi c ng phân tích so sánh nh ng nghiên c u đư đ c th c hi n

tr c đó liên quan đ n đ tài, tìm ra kho ng tr ng nghiên c u đ phát tri n nghiên c u

c a mình, ph ng pháp thu th p tài li u đư đ c công b trên các t p chí khoa h c, các lu n án đư đ c công b , di n d ch k t qu nghiên c u đư đ c tác gi l a ch n cho chuyên đ này

Trong ch ng này, tác gi c ng đư trình bày c th ph ng pháp nghiên c u s

đ c s d ng trong lu n án, t khung phân tích c a lu n án, ph ng pháp thu th p d

li u th c p và s c p c ng nh ph ng pháp x lỦ d li u thu th p

C H NGă2

C ăS ăLụăLU NăVĨăKINHăNGHI MăTH CăTI NăV ăVAIăTRọă

HO Tă NGăCHOăVAY C AăNGỂNăHĨNGăTH NGăM IăC ăPH N

IăV IăPHỄTăTRI NăDOANHăNGHI PăNH ăVĨăV A

2.1 Phátătri nădoanhănghi pănh ăvƠăv aăvƠăs ăc năthi tăho tăđ ngăchoăvayă

c aăNHTMCPăđ iăv iăphátătri năDNN&V

2.1.1 H o t đ ng cho vay c a ngân hàng th ng m i c ph n

2.1.1.1 Khái ni m cho vay

Có nhi u khái ni m khác nhau v cho vay nh :

Cho vay là s chuy n nh ng t m th i m t l ng giá tr t ng i s h u (NHTM) sang ng i s d ng (ng i vay), sau m t th i gian nh t đ nh l i quay v v i

l ng giá tr l n h n l ng giá tr ban đ u (Nguy n Th Mùi, 2006)

Cho vay là ho t đ ng kinh doanh ch y u c a NHTM đ t o ra l i nhu n, kinh

t càng phát tri n, doanh s cho vay c a các NHTM càng t ng nhanh và lo i hình cho vay càng đa d ng h u h t các n c phát tri n hàng đ u th gi i, cho vay c a các NHTM đư chuy n d n t cho vay ng n h n sang cho vay dài h n, khu v c cho vay

ng n h n nh ng ch cho th tr ng tài chính - ti n t cung ng, ng c l i h u h t các n c đang phát tri n, cho vay ng n h n v n chi m b ph n l n h n cho vay dài

h n, xu t phát t ch thi u an toàn cho các kho n đ u t dài h n (trong đó có nh ng tác nhân ch y u nh tình hình t ng tr ng, l m phát…)

m t s n c phát tri n cho t i nay, khi m t ngân hàng đ c thành l p và đi vào ho t đ ng, m i quan tâm chính và th ng xuyên c a nó là cho ai vay, và đ u t vào đâu, nh ng n c này, đ i t ng cho vay là đi u làm b n tâm nhi u h n, n u không nói là v n đ quan tr ng nh t, trong khi đó các n c đang phát tri n tình hình

l i ng c l i V n đ đ t ra cho các ngân hàng không ph i v n đ cho ai vay, mà l i

t c có cao không và an toàn không Th m chí nh ng lo ng i t ng t nh v y th c t

đư không còn vì h u h t h đư có nh ng th ph n ch c ch n và v n đ an toàn c a v n

đư có pháp lu t b o đ m, đi u h quan tâm là làm sao huy đ ng đ c ngày càng nhi u

ti n cho các kho n đ u t có s n

Cho vay c a NHTM, nói r ng ra là tín d ng NHTM, là m t l nh v c ph c t p

và th ng xuyên c p nh t theo nh ng bi n chuy n c a môi tr ng kinh t

Nhà kinh t pháp Louis Baundin đư đ nh ngh a tín d ng nh là: “M t s trao

đ i tài hoá hi n t i l y m t tài hoá t ng lai” đây, chúng ta th y y u t th i gian đư

xen l n vào, c ng vì có s xen l n đó, cho nên có s b t tr c, r i do x y ra và c n có

s tín nhi m, s d ng s tín nhi m c a nhau nên m i có danh t tín d ng

T i Vi t Nam quy t đ nh s 1627/2001_Q _NHNN ngày 31/12/2001 c a Th ng

đ c ngân hàng Nhà n c v vi c ban hành quy ch cho vay c a t ch c tín d ng đ i v i khách hàng, thì cho vay là m t hình th c c p tín d ng, theo đó ngân hàng cho vay giao cho khách hàng m t kho n ti n đ s d ng vào m c đích và th i gian nh t đ nh theo tho thu n v i nguyên t c có ho n tr c g c và lãi nh ngh a này đ c các ngân hàng và t

ch c tín d ng áp d ng đ làm ti n đ c n b n cho các ho t đ ng cho vay c a mình:

Có nhi u cách ph n chia v ho t đ ng cho vay:

C n c vào th i gian cho vay: có cho vay ng n h n, cho vay trung h n và cho vay dài h n

C n c theo hình th c đ m b o có cho vay đ m b o và cho vay không có đ m b o

C n c theo hình th c tài tr có các hình th c cho vay t ng l n; cho vay theo

h n m c, cho vay theo d án đ u t , cho vay h p v n (đ ng tài tr ), cho vay tr góp, cho vay theo h n m c tín d ng d phòng,cho vay thông qua nghi p v phát hành và s

d ng th tín d ng, cho vay theo m c th u chi

C n c vào đ i t ng khách hàng có cho vay đ i v i khách hàng pháp nhân, cho vay v i khách hàng th nhân

C n c vào quy mô khách hàng có cho vay v i các doanh nghi p l n, cho vay

v i các doanh nghi p v a và nh , cho vay v i cá nhân, h gia đình

Cho vay v i các doanh nghi p l n: Ch th vay đây là các doanh nghi p nhà

n c, công ty c ph n, doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài có quy mô ho t đ ng kinh doanh l n, có kh n ng cung c p hàng hóa d ch v v i s l ng l n và nh h ng chi ph i n n kinh t

Cho vay v i các doanh nghi p v a và nh : Các doanh nghi p s n xu t kinh doanh trong l nh v c khác nhau có quy mô nh l , nhu c u v n không l n, tiêu th c phân lo i này có th thay đ i trong quá trình phát tri n kinh t

Cho vay v i cá nhân, h gia đình: Có nhu c u vay v n đ kinh doanh và tiêu dùng là ch y u

2.1.1.2 c đi m ho t đ ng cho vay

Th nh t, đ ng cho vay ph i tuân th nguyên t c sau đây:

i) Cho vay ph i có m c đích M c đích đi vay đ c ghi rõ trong h p đ ng cho vay nh : ph c v ho t đ ng s n xu t kinh doanh hay đ u t d án ho c cho tiêu dùng…,

đ m b o cho ngân hàng không tài tr cho các ho t đ ng trái pháp lu t và quan tr ng h n

m c đích đi vay đó đư đ c ngân hàng th m đ nh và ngân hàng cho r ng khách hàng s

d ng đúng m c đích ngu n v n đi vay thì s tr c g c và lưi đúng k h n

ii) Ph i hoàn tr c g c và lưi đúng k h n: Khách hàng ph i cam k t hoàn tr

n g c và lưi v n vay đúng k h n đư th a thu n trong h p đ ng cho vay, các kho n cho vay c a NHTM có ngu n g c ch y u t các kho n ti n g i c a khách hàng và các kho n ngân hàng vay m n, ngân hàng c ng ph i có trách nhi m hoàn tr c g c

và lưi nh đư cam k t, nguyên t c này đ m b o an toàn v thanh kho n c a ngân hàng

và th c hi n kinh doanh tên l nh v c ti n t nh m t i đa hóa l i nhu n v i chi phí th p

nh t, đây là đi u ki n đ ngân hàng t n t i và phát tri n b n v ng Vì v y, khi kỦ h p

đ ng vay đòi h i c ngân hàng và khách hàng vay ti n ph i tuân th nh ng quy đ nh pháp lỦ cho vay, m i tr ng h p h th p đi u ki n và bi n pháp đ m b o trong cho vay đ u đ a đ n t n th t cho ngân hàng

iii) Vay ph i có b o đ m theo quy đ nh: B o đ m tín d ng là vi c b o v quy n

l i c a ng i cho vay d a trên c s th ch p, c m c tài s n thu c s h u c a ng i

đi vay ho c b o lưnh c a bên th ba NHTM coi b o đ m tín d ng là ngu n thu n th hai khi ngu n thu n th nh t không th thanh toán đ c n Trong kinh doanh muôn ngàn lỦ do d n đ n ngân hàng không th thu đ c ngu n n th nh t, vì v y c n có

đi u ki n b o đ m tín d ng đ h n ch t n th t cho ngân hàng trong t ng lai

Th hai, các bên tham gia ho t đ ng cho vay: g m ng i cho vay, ng i vay

và c quan qu n lỦ nhà n c

i) Ng i cho vay: Là m t đ nh ch tài chính hay m t ng i nào đó cho ng i vay

vay m t kho n ti n nào đó trên c s h p đ ng cho vay đư đ c thoư thu n các đi u

ki n v m c vay, th i h n vay, lưi su t, hình th c tr g c và lưi, tài s n đ m b o…

ii) Ng i vay: ng i vay là các pháp nhân g m doanh nghi p, các h p tác xư,

các t ch c kinh t xư h i có đ đi u ki n theo quy c a lu t pháp và ng i dân có nhu

c u v v n Các đi u ki n sau đ đ c vay v n là: Có đ n ng n ng l c pháp lu t dân

s , n ng l c hành vi dân s và ch u trách nhi m dân s theo quy đ nh c a pháp lu t;

Có m c đích vay v n h p pháp; Có kh n ng tài chính đ m b o tr n trong th i h n giao k t; Có ph ng án s n xu t kinh doanh kh thi, hi u qu ; Th c hi n các quy đ nh

v b o đ m tài s n ây là nh ng đi u ki n đ c quy đ nh chung cho các ngân hàng

c a ngân hàng nhà n c, các NHTM có th c th hóa ra các đi u ki n riêng cho mình

iii) Các c quan qu n lý nhà n c: Là các c quan công quy n nh ngân hàng

nhà n c, c quan công ch ng, toà án, thu quan… Nh ng c quan này có trách