tiết 46 bài 44: Ảnh hưởng lẫn nhau giữa các sinh vật

- Nêu đợc mối quan hệ giữa các sinh vật cùng loài và sinh vật khác loài.. Số lợng các cá thể của loài ở mức độ nào thì giữa các cá thể cùng loài có quan hệ hỗ trợ.. + Động vật sống thành

GIÁO ÁN SINH HỌC 9 GIÁO VIÊN: HOÀNG MINH CÔNG.

BÀI DẠY: Tiết 46 Bµi 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT

HUẾ, 3/2009

GIÁO ÁN SINH HỌC 9

GIÁO VIấN: HOÀNG MINH CễNG.

BÀI DẠY: Tiết 46 Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH

VẬT

I Mục tiêu:

- Học sinh hiểu và nắm đợc thế nào là nhân tố sinh vật

- Nêu đợc mối quan hệ giữa các sinh vật cùng loài và sinh vật khác loài

II Đồ dùng dạy học :

- Tranh phóng to H 44.1; 44.2; 44.3 SGK

- Tranh ảnh su tầm về quan hệ cùng loài, khác loài

III: Phương phỏp:

 Thảo luận nhúm

 Vấn đỏp

 Thuyết trỡnh

IV Tiến trình bài giảng:

1 Ổn định tổ chức: - Kiểm tra sĩ số.

2 Kiểm tra bài cũ: - Kiểm tra câu 2, 3 SGK trang 129.

3 Bài mới:

GV cho HS quan sát 1 số tranh: đàn trâu bò, khóm tre, rừng thông, hổ đang ngoạm con thỏ, và hỏi:

(?) Những bức tranh này cho em suy nghĩ gì về mối quan hệ giữa các loài?

Thời Gian Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng :

Hoạt động 1: Quan hệ cùng loài

GV yêu cầu HS đọc muc thụng

HS nêu đợc:

I: Quan hệ cùng loài

tin trả lời câu hỏi:

(?)Khi nào cỏc sinh vật hỡnh

thành nờn nhúm cỏc thể?

- GV yêu cầu HS quan sát H

44.1 trả lời câu hỏi về mối quan

hệ cùng loài  SGK:

(?) Khi có gió bão, thực vật

sống thành nhóm có lợi gì so

với sống riêng lẻ?

( ?) Trong thiên nhiên, động

vật sống thành bầy, đàn có lợi

gì? Đây thuộc loại quan hệ gì?

- GV nhận xét, đánh giá, đa 1

vài hình ảnh quan hệ hỗ trợ

( ?) Số lợng các cá thể của loài

ở mức độ nào thì giữa các cá

thể cùng loài có quan hệ hỗ

trợ?

( ?) Khi vợt qua mức độ đó sẽ

xảy ra hiện tợng gì? Hậu

quả ?

+ Caực sinh vaọt cuứng loaứi soỏng gaàn nhau vaứ lieõn heọ vụựi nhau taùo thaứnh nhoựm caự theồ

- HS quan sát tranh, trao đổi nhóm, phát biểu, bổ sung và nêu đợc:

+ Khi gió bão, thực vật sống thành nhóm có tác dụng giảm bớt sức thổi của gió, làm cây không bị đổ, bị gãy

+ Động vật sống thành bầy đàn

có lợi trong việc tìm kiếm đợc nhiều thức ăn hơn, phát hiện kẻ thù nhanh hơn và tự vệ tốt hơn  quan hệ hỗ trợ

+ Số lợng cá thể trong loài phù hợp điều kiện sống của môi tr-ờng

+ Khi số lợng cá thể trong đàn vợt quá giới hạn sẽ xảy ra quan

hệ cạnh tranh cùng loài  1 số cá thể tách khỏi nhóm (động vật) hoặc sự tỉa tha ở thực vật

- Các sinh vật cùng loài sống gần nhau, liên hệ với nhau hình thành nên nhóm cá thể

- Trong 1 nhóm có những mối quan hệ:

+ Hỗ trợ; sinh vật đợc bảo vệ tốt hơn, kiếm đợc nhiều thức

ăn

+ Cạnh tranh: ngăn ngừa gia tăng số lợng cá thể và sự cạn kiệt thức ăn  1 số tách khỏi nhóm

- Yêu cầu HS làm bài tập 

SGK trang 131

- GV nhận xét nhóm đúng, sai

( ?) Sinh vật cùng loài có mối

quan hệ với nhau nh thế nào?

( ?) Trong chăn nuôi, ngời ta

đã lợi dụng quan hệ hỗ trợ

cùng loài để làm gì?

Hoạt động 2: Quan hệ khác

loài

Quan sỏt tranh ảnh: địa y,

cây nắm ấm đang bắt mồi, cỏ

bỏm sống tren lưng rựa, ruộng

lỳa và cỏ

(?) Phân tích và gọi tên mối

quan hệ của các SV trong

tranh.

GV y/c đại diện các nhóm trình

bày

GV đánh giá hoạt động của hs,

giúp hs hoàn thiện kiến thức

- Yêu cầu HS nghiên cứu thông

tin bảng 44, các mối quan hệ

khác loài:

( ?) Chỉ ra mối quan hệ giữa

các loài?

+ ý đúng: câu 3

+ HS rút ra kết luận Cú mối quan hệ: Hỗ trợ và cạnh tranh

+ HS liên hệ, nêu đợc:

Nuôi vịt đàn, lợn đàn để chúng tranh nhau ăn, sẽ mau lớn

- HS quan sỏt tranh

- Trả lời cõu hỏi và nờu được :

- HS nghiên cứu bảng 44 SGK  tìm hiểu các mối quan hệ khác loài:

- Nêu đợc các mối quan hệ khác

II: Quan hệ khác loài

- Bảng 44 SGK trang 132

- Yêu cầu HS làm bài tập  SGK trang 132, quan sát H 44.2, 44.3

(?) Nờu Sự khỏc nhau giữa quan

hệ hổ trợ và quan hệ đối địch của cỏc sinh vật khỏc là gỡ?

(?) Trong nông, lâm, con ngời lợi dụng mối quan hệ giữa các loài để làm gì? Cho VD?

- GV: đây là biện pháp sinh học, không gây ô nhiễm môi tr-ờng

loài trên tranh, ảnh

+ Cộng sinh: tảo và nấm trong

địa y, vi khuẩn trong nốt sần rễ cây họ đậu

+ Hội sinh: cá ép và rùa, địa y bám trên cành cây

+ Cạnh tranh: lúa và cỏ dại, dê

và bò

+ kí sinh: rận kí sinh trên trâu

bò, giun đũa kí sinh trong cơ

thể ngời

+ Sinh vật ăn sinh vật khác; hơu nai và hổ, cây nắp ấm và côn trùng

+ Dùng sinh vật có ích tiêu diệt sinh vật có ích tiêu diệt sinh vật

có hại

VD: Ong mắt đỏ diệt sâu đục thân lúa, kiến vống diệt sâu hại lá cây cam

+ Quan hệ hộ trợ là quan hệ cú lợi (hoặc ớt nhất khụng cú hại) cho tất cảc cỏc sinh vật

+Quan hệ đối địch một bờn sinh vật được lợi cũn bờn kia bị hại hoặc hai bờn cựng bị hại

4 Củng cố

- GV sử dụng sơ đồ SGV trang 153 để kiểm tra bằng cách các ô đều để trống và HS hoàn thành nội dung.

5 H ớng dẫn học bài ở nhà

- Học bài và trả lời câu hỏi 1, 2, 3, 4 SGK

- Đọc mục “Em có biết”

Phiếu học tập 1 Thảo luận nhúm hoàn thành cỏc cõu hỏi sau

1 Khi nào cỏc sinh vật hỡnh thành nờn nhúm cỏc thể?

2.Số lợng các cá thể của loài ở mức độ nào thì giữa các cá thể cùng loài có quan hệ hỗ trợ?

3.Khi vợt qua mức độ đó sẽ xảy ra hiện tợng gì? Hậu quả ?

4.Sinh vật cùng loài có mối quan hệ với nha unh thế nào?

5.Trong chăn nuôi, ngời ta đã lợi dụng quan hệ hỗ trợ cùng loài để làm gì?

Phiếu học tập 2 Thảo luận nhúm hoàn thành cỏc cõu hỏi sau

1. Qua bảng 44 SGK hóy chỉ ra cỏc mối quan hệ giữa các loài?

2. Nờu Sự khỏc nhau giữa quan hệ hổ trợ và quan hệ đối địch của cỏc sinh vật khỏc là gỡ?

3. Trong nông, lâm, con ngời lợi dụng mối quan hệ giữa các loài để làm gì? Cho VD?

PHIẾU CỦNG CỐ

Dấu (+) có lợi, dấu (-) bị hại, (0) không bị hại

QUAN HỆ GIỮA CÁC SINH VẬT

Quan hệ hổ trợ cùng

có lợi

Quan hệ hổ trợ một bên có lợi còn bên kia không có hại

Quan hệ đối địch một bên có lợi còn bên kia

bị hại

Quan hệ đối địch hai bên cùng bị hại

Mối quan

hệ:

Mối quan hệ:

Mối quan hệ:

Mối quan hệ: