Bài viết đi sâu phân tích ảnh hưởng của chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp đến nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam; tác động tích cực của chính sách, bất cập của chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp và tác động đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, một số giải pháp đề xuất.
Trang 1DANH CHO CAC NHA KINH DOANH
Chinh sach thue thu nhqp doanh nghiep - thac trqng va tac dqng den nang luc cqnh tranh cua
doanh nghiep Viet Nann
D I N H THI NGA
7 3 di viet di sdu phdn tich dnh hudng cda chinh sdch thue thu nhqp doanh nghiep de'n J-J ndng cao ndng lUc cqnh tranh cua doanh nghiep Viet Nam Nhttng vdn di chu yeu dd dttdc tdc gid di cap Id: tdc ddng tich ctXc cua chinh sdch, bdt cap cua chinh sdch thue thu nhqp doanh nghiep vd tdc ddng din ndng Ittc cqnh tranh cua doanh nghiep, mgt so'gidi phdp dixudt
J ^ ban thQc dQdc tam anh hUdng va vai
Jj/h trd quan trpng cua chinh sach thue
TNDN den nang lUc canh tranh cua doanh
nghiep, trong nhQng nam qua, chfnh saeh
thue TNDN cua Viet Nam da lien tuc dUdc
dieu chinh de vQa hd trd doanh nghiep nang
eao nang iQc canh tranh, vQa khdng vi pham
cac quy dinh ve cac bien phap trd d p bi d m
cua WTO
1 Nhijfng t a c d o n g t i c h c\ic c u a c h i n h
sach t h u e t h u n h a p d o a n h n g h i e p
tdi n a n g Itic c a n h t r a n h c u a d o a n h
n g h i e p
1.1 Thue sudt thue thu nhqp doanh
nghiep dUdc dieu chinh theo hUdng ngdy
cdng gidm nhdm hd trd doanh nghiep
ndng cao ndng luc tich Idy, ddu tU
Trong nhQng nam qua, chfnh sach thue
s u i t thud TNDN khdng chi la cdng eu quan
trpng de khuyen khfch dau tU trong nUdc, thu
hut dau tu trtlc tiep nUdc ngoai ma, cdn cd
muc tieu hd trd doanh nghiep nang eao nang
lUe tai chfnh thdng qua giam bdt ngbia vu
ddng gdp cua doanh nghiep ddi vdi ngan sach
nha nUdc
Quan diem chinh sach dd the hien d mQc
thue thu nhap ma doanh nghiep Viet Nam
phai nop dang tQng budc dUdc c l t giam Vdi
mQc thue s u i t thue TNDN giam tQ 32%
xud'ng 28% (theo Luat thue Thu nhap doanh
nghiep 1997 va 2003), giai doan 2004 - 2007,
khdng ke thue TNDN tQ dau khf, doanh
nghiep Viet Nam da dQdc Nha nQdc hd trd tren 5000 ty ddng NhQng hd trd dd da gdp
p h i n lam vd'n dau tQ tQ ldi nhuan de lai cua doanh nghiep tang len r i t nhanh Chi tinh rieng khu vtic kinh te nha nUdc, vd'n d i u tU tQ ldi nhuan de lai cua doanh nghiep tQ nam
1999 de'n nam 2007 binh quan chidm gan 26% tdng ngudn vd'n dau tU Nghien cQu cua Rand (2006) cho r i n g ldi n h u a n de lai la ngudn tai trd d i u tu chinh trong giai doan 2002 - 2005'
Du an sang kien canh t r a n h Viet Nam (VNCI) cho ring, thdng qua chfnh sach Uu dai d i u tU
b i n g thue TNDN, cac doanh nghiep tQ nhan tai Viet Nam dUdc hudng ty le bad d p d i u tU kha ldn tQ Nha nUdc Theo dd, Nha nUdc hd trd doanh nghiep thdng qua viec bd qua tdi 70% gia tri khoan thue phai thu tQ doanh nghiep Chfnh sach nay vi the tao ed hdi cho doanh nghiep tang tfch luy, tang dau tU tQ ngudn ldi nhuan de lai, giam chi phi do khdng phai tra lai sQ dung vd'n vay
Luat thud Thu nhap doanh nghiep 2008 quy dinh mQe thue TNDN dUdc giam them
3%, xud'ng cdn 25% Vdc tinh, vdi mQc giam
nay mdi nam ngan saeh nha nQdc da bd qua khdng thu tQ thue TNDN sdtien khoang 5000
ty ddng Dieu nay ddng nghia vdi nang iQc tai Dinh Thi Nga, ThS., Vien Kinh te' Hoc vien Chinh tri-Hanh chinh qudc gia Hd Chi Minh
1 John Rand va Finn Tarp, Nhdm nghien cthi kinh t^ hpc phat trie'n (DERG) Khoa Kinh te', Trucmg Dai hpc tdng hop Copenhagen, Dae diem mPi trudng kinh doanh d Viet Nam: kei qua dieu tra doanh nghiep nho va vira nam 2(X)5
52
Trang 2Chinh sdch thue thu nhap
chfnh cua doanh nghiep dUdc tang len thdng
qua viec Nha nUdc hd trd cho toan bd cae doanh
nghiep trong nen kinh te sd tien 5000 ty ddng
Nam 2009, trUdc nhQng anh hQdng tieu cUc
eua cupc khung hoang kinh te the gidi, Nha
nUde da cho phep doanh nghiep nhd va vQa
dupc giam 30% so' thue TNDN phai nop cua
quy 4/2008 va sd' thud TNDN phai nop cua
nam 2009 Sd' thud TNDN cdn phai nop dupe
cham nop 6 thang so vdi quy dinh hien hanh
Lfdc tfnh, trong nam 2009, doanh nghiep dupc
ho trd thdng qua chi'nh sach giam thue
khoang 3.100 ty ddng So tien chUa nop vao
ngan sach do dupe gian, hoan nop thue TNDN
la khoang 6.800 ty ddng Vdi nhQng Qu dai
nhu vay, Nha nUde da giam bdt di mpt p h i n
dang ke nghia vu tai chfnh cho doanh nghiep,
tao them tiem ltlc tai chfnh cho eac doanh
nghiep vUdt qua khd khan, ddi mdi thie't hi, bd
sung vdn d i u tU phat trien san xuat kinh
doanh, nang eao nang lUe canh tranh
1.2 Nghia vu thui'cua doanh nghiep
dupc gidm nhe do nhiiu khodn chi
dupc md rpng va cho phep dUa vdo thu
nhqp chiu thue
Mdt trong nhQng npi dung quan trpng cua
chfnh sach thue TNDN la quy dinh ve cac loai
chi phi hdp ly dQdc khau trQ va dinh mQc dUdc
khiu trQ ddi vdi mdt so'khoan chi De'n nay, ve
ed ban cac khoan chi cd chQng tQ hdp le deu
dQdc dQa vao chi phi dQpc trQ, doanh nghiep
edn dQdc phep dQa vao nhieu khoan chi phi
dQdc trQ ma trQdc day khdng dQpc dQa vao khi
xac dinh thu nhap chiu thue nhQ mdt so'khoan
tai trd, tien edng, tien thQdng Quy dinh nay
khdng nhQng iam giam nghia vu thue giup
doanh nghiep tang ldi nhuto, tang tich tu vd'n,
khuyen khfch d i u tQ md rpng, d i u tQ chieu
sau ma cdn hd trd viec hach toan thue thuan
ldi hdn De khuyen khfch doanh nghiep ddi mdi
edng nghe, chfnh saeh thue TNDN cua Viet
Nam cung quy dinh tai san ed dinh cd the dQdc
khiu hao d mQe tQdng thfch vdi vdng ddi kinh
te'cua tai san, ddng thdi khuyen khfch ap dung
phQdng phap k h i u hao nhanh ddi vdi eae
doanh nghiep boat dpng trong cac Enh vile ma
cdng nghe lien tuc thay ddi
ThQc hien eac cam ke't hpi nhap, dac biet la
cam ke't trong WTO, Viet Nam da dieu chinh hau bet cac chinh saeh kinh te theo hudng khdng phan biet doi xQ giQa doanh nghiep trong nQdc va doanh nghiep d i u tu nUdc ngoai Tuy vay, vdi dac thu la sd' lUpng doanh nghiep cd quy md vQa va nho chie'm tren 90% doanh nghiep vdi ngudn vd'n ban che, cdng nghiep lac hau, nang lUc canh tranh thap, Viet Nam xac dinh mpt trong nhQng mue tieu quan trpng ma chfnh sach thue thu nhap can hudng tdi la bao ve eac doanh nghiep trUdc ap iQc canh tranh, ddng thdi ban ehe viec lpi dung chi khdng dung muc dfch
Vdi phUdng cham dd, Luat thue Thu nhap doanh nghiep dUdc Qud'c hdi ban hanh ngay 12-06-2008 v i n tie'p tuc gidi ban ty le chi cho boat ddng quang cao, khuyen mai, tie'p thi, tie'p khaeh, mdi gidi la 10% tdng so' chi phi dUdc trQ khi xac dinh thu nhap tinh thue Ddi vdi doanh nghiep thanh lap mdi, ty Id ehi phi cho boat dpng tie'p thi, quang cao dUdc trQ eao hdn vdi mQe tdi da la 15% trong 3 nam diu, ke
tQ khi dQdc thanh lap, phan ehi tra lai tien vay vd'n san xua't, kinh doanh eua ddi tUdng khdng phai la td chQc tin dting hoac td chQc kinh te dUdc tang len khdng vUdt qua 150% mQc lai s u i t cd ban do Ngan hang Nha nUde Viet Nam cdng bd tai thdi diem vay thay eho mQc 120% trQdc day (mQc lai s u i t eho vay eua ngan hang thUdng mai)
1.3 Chinh sdch thue thu nhqp doanh nghiep ddnh nhieu Uu dai cho doanh nghiep mdi thdnh lap trong cdc khu VUc CO diiu kien kinh ti' xa hpi kho khdn cUng nhu doanh nghiep hoqt dpng trong cdc linh vUc then ehdt, co tdc dpng lan toa tdi nhiiu linh vUc khdc trong nen kinh te
So vdi Luat thue Thu nhap doanh nghiep
2003, pham vi, Hnh vQc Qu dai thue da dUdc giam xudng Den nay, pham vi cua cac hinh thQc Qu dai thue chu yeu phti thupc vao Hnh vile, vung trien khai dil an d i u tu va chu yeu
ap dung cho doanh nghiep dQdc thanh lap mdi tfu dai ve thdi gian mien giam thue TNDN ddi vdi doanh nghiep mdi thanh lap trong khu cdng nghiep va mdt sd nganh thudc danh miic linh vQc nganh nghe Qu dai dau tQ
Trang 3Chinh sdch thue thu nhap
quy dinh tai Nghi dinh so 108/2006/ND-CP;
doanh nghiep san xuat mdi thanh lap; doanh
nghiep di chuyen dia diem ra khdi dd thi theo
quy hoach da dQdc cd quan cd tham quyen phe
duyet; dQ an d i u tQ md rdng da dQdc bai bd
LTU dai thue TNDN dQdc xem xet theo dia ban
cd dieu kien kinh te xa hpi khd khan, dac biet
khd khan, nganh nghe dac biet khuyet khfch
d i u tu va trong cac linh vUc ed kha nang lan
tda, hd trd cac nganh, cae linh vQc khac va
BANG: Cac hinh thQc ifu dai
cung la cae linh vile dang can trd qua trinh phat trien kinh te cua Viet Nam nhU edng nghe eao, dau tU phat trien ket eau ha ting nhu nude, dien, he thd'ng cap thoat nUdc, eau, dUdng bp, dQdng sat, cang hang khdng, cang bien, cang sdng, san bay, nha ga va san xuit phan mem Doanh nghiep dau tU vao eae hnh vUe nay cd quy md ldn, cdng nghe cao, mdi thi thdi gian ap dung thue s u i t Uu dai ed the len tdi 30 nam
t h u e thu nhap doanh nghiep^
Dieuicien Doanh nghiSp thanh lap m(Si:
- Tai dia bSn c6 S\iu ki6n kinh tg - xa hfli dac biet kho khan, khu kinh
li, khu c6ng nghS cao
- Thuoc Hnh vuc c6ng nghS cao, nghiSn cCfu khoa hoc vS phSt triln
c6ng nghS, dau tu phat tridn co sd ha tang dac bi6t quan trong cua
NhS nu(3c, Scin xuat Stin pham phan m6m
Doanh ngN$p hoat dCing trong ITnh vuc giao due - ddo tao, day nghfi,
y tg, van h6a, thg thao vd m6i tardng
Hop tcic xa dich vu nfing nghifip \i quy t'n dung nhan dSn
- Tai dja bSn c6 diiu ki6n kinh tg - xa hSi kh6 khan
Doanh nghiep hoat dflng trong ITnh vuc giao due - ddo tao, day nghg,
y tg van hfla, Itig thao \i mfli trucnig
Doanh nghiSp san xuit, xay dung, van t^i suf dunj nhigu lao dflng nQ
Doanh nghifip sCf dung nhigu lao dflng la ngucj dan tflc Ihigu sfl
MA; thue dp dung
10%
10%
10%
10%
20%
10%
Thdi gian dp dung (ndm)
15
15
Suot thdi gian hoat dong
15
10 Suot thdi glan hoat dong
Thdi gian miin thue
4
4
4
Thdi glan giam 50% milt thue
9
9
9
Cdc ndm con iai 20%
2
4
4
5
Gi^m thug TNDN bang sd chi thflm cho lao dflng nO
Gicim thug TNDN bang sd chi Ihflm cho lao dflng Id ngudi ddn tflc thilu sfl
Vdi ehinh sach Uu dai nay, Nha nUdc
khdng chi hd trp nang cao nang iQc tai chfnh
va kha nang tich luy vd'n mdt each tnic tiep
cho doanh nghiep boat ddng trong eae linh vile
nay, ma edn gian tie'p hd trd toan bd cae doanh
nghiep khae trong nen kinh te vi doanh
nghiep nganh ket d u ha t i n g cung Qng dau
vao eho cac doanh nghiep khae
1.4 Chinh sdch thue thu nhqp doanh
nghiep ddnh nhiiu Uu ddi cho doanh
nghiep hoqt dpng trong cdc linh vUc
gop phdn tqo ra ndng lUc cqnh tranh
bin vdng, ddi hqn nhu nghiin cdu
khoa hpc vd phdt triin cong nghi, gido
due ddo tqo vd dqy nghe
Theo dd, doanh nghiep boat ddng trong
linh vQc giao due - dao tao, day nghe dQdc ap
dung thue s u i t 10% trong sud't thdi gian boat
ddng De khuyen khich doanh nghiep chu ddng dau tQ phat trien, Qng dung cdng nghe mdi, ddi mdi thie't bi hang nam doanh nghiep dupe trfch tdi da 10% thu nhap tfnh thue de lap Quy phat trien khoa hpe va cdng nghe Chinh sach thue hUdng tdi mtic tieu thuc diy hoat dpng chuyen giao cong nghe thdng qua quy trinh mien thue thu nhap cho td chQc, ea nhan gdp vd'n b i n g Bang sang che, giai phap cdng nghe Cd sd san xuat, kinh doanh dau
tu xay dting day chuyen san xua't mdi, md rpng quy mo, ddi mdi cong nghe, cai thien mdi
2 Theo Ludt Thud thu nhdp doanh nghiep 2008 vi Thfing tu 130/2'008/IT-BTC hudng din thi hdnh mpt sd didu cia Ludt Thud thu nhdp doanh nghiep sd 14/2008/QH12 va hudng ddn thi hdnh Nghi dinh sd 124/2008/ND-CP ngay 11 thang 12 nam 2008 cua Chinh phil quy dinh chi tiet thi hanh mpt sd didu ciia Ludt Thud thu nhdp doanh nghiep
Trang 4Chinh sdch thue thu nhap
trUdng sinb thai, nang cao nang iQc san x u i t
dQdc miin thue' TNDN eho p h i n thu nhap
tang them trong bd'n nam va giam 50% sd
thui' phai nop trong bay nam tie'p theo Doanh
nghiep d i u tu ddi mdi cdng nghe ed tie'p nhan
cdng nghe thupc Danh muc cdng nghe khuyen
khfch chuyen giao dUde mien thue thu nhap'
trong bdn nam, vdi dieu kien tdng gia tri mien
thue khdng vUdt qua 50% tdng kinh phi d i u
tu eho ddi mdi cdng nghe Cd sd Qdm tao cdng
nghe, ed sd Qdm tao doanh nghiep cdng nghe
dupc mien thue thu nhap trong bd'n nam, dUdc
giam 50% thud thu nhap phai nop trong chfn
nam tiep theo va dUde mien thue sQ dting dat
Thu nhap tQ viee thilc hien hdp ddng nghien
cQu khoa hpc va phat trien edng nghe, san
pham trong thdi ky san xua't thQ nghiem, san
pham iam ra tQ eong nghe mdi l l n d i u ap
dung tai Viet Nam dUde mien thue
Them vao dd, viec Nha nUdc thUe thi chinh
sach cho phep doanh nghiep trich 10% 'thu
nhap tfnh thue (thUe chat la ldi nhuan trUdc
thue) de lap quy phat trien khoa hpc cdng
nghe cho phep doanh nghiep cd dUdc mpt
ngudn tai chfnh phue vu hoat ddng nang eao
nang iQc cdng nghe Vdi quy dinh nay, doanh
nghiep boat ddng cang hieu qua cang cd them
nhieu ngudn ltlc cho ddi mdi eong nghe va
ngQpe lai Khi doanh nghiep trich lap Quy phat
trien khoa hpe va eong nghe, mQe ddng vien
thue chi tfnh tren 90% thu nhap trUdc thue,
nen thtic chat mQc thue ap dung clii la 22,5%
Do dd, CO the dil bao r i n g tac dpng cua chfnh
sach nay la tfch cUc ddi vdi doanh nghiep
2 Bat cap cua chinh sach thue thu nhap
doanh nghiep va tac dong den nang
iQc canh tranh cua doanh nghiep
Qua trinh dieu ehinh chi'nh sach thue thu
nhap doanh nghiep cua Viet Nam da tao ra
nhQng tae dpng tfch cQc, ddng thdi van tdn tai
nhieu b i t cap can tiep tue thao gd
2.1 Thue' sudt thue' thu nhqp doanh
nghiep cua Viet Nam con khd cao trong
tuang quan vdi thue' thu nhqp doanh
nghiep cua nhieu qudc gia tren the gidi
NhQng dieu chinh trong mQc thue s u i t
thue thu nhap doanh nghiep da tao ra nhQng
hd trd rat dang ke cho doanh nghiep Tuy vay,
dd mdi la cac ket qua dat dQdc khi xem xet vdi chfnh eac ehi'nh sach cua Viet Nam trong qua khQ Neu xem xet tren binh dien qud'c te, ehinh sach thue thu nhap doanh nghiep ehUa tao dUdc budc dot pha ve nang ltlc canh tranh eho doanh nghiep, bdi le so vdi mQc thue s u i t binh quan cua cae nUde la 27%, cac nUde dang phat trien la 29%, mQc thue TNDN cua Viet Nam d mQc trung binh, tuy nhien van cao so vdi cac nQdc trong khu vQc Thue TNDN eua Viet Nam cao hdn nhieu so vdi mQc 13% va 20% cua Han Qud'c, 19% cua Xingapo va b i n g mQc 25% cua Trung Qudc, trong khi doanh nghiep eua eac qud'c gia nay deu eo nang iQc eanh tranh eao hdn doanh nghiep Viet Nam
va eae qud'c gia nay van dang tie'p tuc lp trinh cat giam thue vdi mQc cat giam nhanh hdn Trong so' 83 nen kinh te dQdc Bp Tai chfnh khao sat thi mQe thue s u i t 25% cua Viet Nam eao hdn thue s u i t cua 25 nen kinh te, bang vdi 9 nen kinh te khac va ne'u cpng ea nhQng nen kinh te thtic hien thue sua't luy tien thi mQe thue 25% eua Viet Nam cao hdn mQe thue phd thdng cua 30 nen kinh te
Nhu vay, mac du thud s u i t thue TNDN cua Viet Nam cd the dQdc eoi la da dieu ehinh theo hQdng khuyen khfch doanh nghiep d i u
tu, md rpng quy md, tang cUdng tfch luy vd'n, tuy vay so vdi thtic tien dieu ehinh chfnh sach thud cua cac qud'c gia tren the gidi, thi chlnh sach thue cua Viet Nam van d khoang each kha xa trong viec tang cUdng nang ltlc tai ehinh va kha nang eanh tranh cua doanh nghiep Trong dieu kien Viet Nam da bat dau
ap dung Luat thue thu nhap ea nhan, thue
s u i t thue TNDN c i n dQdc giam xud'ng tha'p hdn mQc hien hanh de tiep tuc thu hut dau tQ
va nang cao nang iQc canh tranh cho doanh nghiep
2.2 Quy dinh vi thu nhqp chiu thue chUa phu hpp vdi thong li va thUc te hoqt dpng cua doanh nghiep
Mac du quy dinh ve xae dinh thu nhap chiu thue dUdc md rdng cd tac ddng lam giam nghia vu thue cua doanh nghiep, tuy vay, theo quy dinh hien hanh, chi phi cho khuyen mai, quang cao la thap so vdi nhu elu thUc
te eua mpt bp phan doanh nghiep, chUa phu
Trang 5Chinh sdch thue thu nhdp
hdp vdi thdng le qud'c te' va kem linh boat khi
ap dung chung cho eac doanh nghiep trong
khi nhu clu chi tieu cho khoan muc nay phti
thudc nhieu vao dac thu nganh nghe, linh vQc
hoat ddng cua doanh nghiep Quy dinh nay
lam ban che kha nang xay dUng thQdng hieu,
tiep can va canh tranh thi trQdng Quy dinh
nay khdng chi iam thiet hai cho cac doanh
nghiep thUe te da chi vUdt eho cac boat ddng
nay (tren 10% tdng ehi) - so' nay la phd bien
trong hoan canh viec xay dUng thUdng hieu
ddi hdi chi phf rat ldn, ma ve lau dai cdn la
nguyen nhan gay ra tinh trang b i t binh d i n g
trong canh tranh giQa cac doanh nghiep cd
quy md khac nhau va nhu clu khac nhau ve
quang cao, khuyen mai, xay dUng thUdng
hieu
Quy dinh cac khoan tien thudng cho ngUdi
lao ddng khdng mang tfnh c h i t tien lUdng, cac
khoan tien thudng khdng dUdc ghi cu the dieu
kien dUpc hudng trong hdp ddng lao ddng hoac
thda Udc lao ddng tap the, khdng dUdc coi la
chi phf hpp ly dUdc kha'u trQ da gian tiep ngan
can cac doanh nghiep tao dieu kien eai thien
ddi sd'ng cua ngUdi lao dpng (trong hoan canh
cac khoan thudng thanh tfch ea nhan, cac
boat ddng van hda - the thao danh cho tap the
ngUdi lao ddng h i u bet deu khdng dUde quy
dinh trUdc trong hdp ddng lao ddng hay thda
Udc tap the, ma phu thupc vao kha nang tai
chinb, ket qua kinh doanh thUe te cua doanh
nghiep tQng thdi ky eung nhQ thanh tfch cua
ngUdi lao ddng) Quy dinh nay lam cho mtic
tieu tang cQdng ldi fch eho ngQdi lao ddng,
thue day tai tao sQc lao ddng hi ban che, trong
khi day la yeu to anh hQdng den c h i t iQdng,
nang suit, kha nang sang tao cua ngQdi lao
ddng - nhQng van de quye't dinh nang ltlc
canh tranh cua doanh nghiep
Bat cap eua chi'nh sach thue TNDN hien
hanh cdn the hien d viec danh thue thu nhap
2 l l n vdi cung mpt khoan thu nhap la khoan
tiln lUdng cua chu doanh nghiep tU nhan
(DNTN) do khdng cho phep trQ tien iQdng,
tien cdng cua chu DNTN khi xac dinh thu
nhap chiu thue TNDN ddi vdi doanh nghiep
tQ nhan Do dd, khoan tien nay hi ap dung hai
loai thud la thue TNDN va thue thu nhap ca
nhan Dieu nay ro rang la b i t binh dang so vdi quy dinh ve thue ddi vdi tien iQdng cua ngQdi lao ddng binh thQdng chi phai chiu thue thu nhap ca nhan ma khdng phai chiu thue TNDN
Ngoai ra, edn rat nhieu eac quy dinh khdng
ro rang cd the dan de'n tinh trang bat binh dang trong nghia vu thue giQa eae doanh nghiep, cQng nhU anh hudng den nang ltlc canh tranh cua doanh nghiep nhU quy dinh ve mQc tieu hao hdp ly, quy dinh ve kha'u hao tai san cd' dinh Cac quy dmh mang tfnh "md" nhu "thu nhap khac" trong thu nhap chiu thue da day rui ro sang phfa doanh nghiep va tao ra sU khdng minh bach trong viee giai thich thu nhap nao hi danh thue, thu nhap nao khdng
2.3 Chinh sdch Uu ddi thui'chUa thuc
sU hiiu qud do do con co hqn che trong viic ho trd doanh nghiep ndng cao ndnglUccqnhtranh
ThUc tiin trien khai chinh sach thue TNDN trong nhQng nam qua cho tha'y tac ddng cua Uu dai thdng qua mien, giam thue TNDN cdn han ehe bdi le cac chinb sach Uu dai chu ye'u dUdc thUc hien trong cac linh vQc
va dia ban ma Nha nQdc khuyen khfch d i u tU
va eung ehi ap dung ddi vdi doanh nghiep mdi thanh lap hoac doanh nghiep dau tu md rdng san xuit Doanh nghiep mud'n dUpc hudng Uu dai ve thue phai d i u tU vao eae dia ban cd dieu kien kinh te xa hdi khd khan va dae biet khd khan, ma thdng thUdng ket d u ha ting
va chat lUdng ngudn nhan iQc d cac dia ban nay khdng thuiin ldi cho hoat dpng dau tQ 0 cac dia ban nay, doanh nghiep dau tQ nQdc ngoai cd quy md vd'n, trinh dp cdng nghe eao eung khdng mud'n dau tU do khdng chi gap phai eac bat ldi ve chi phi, ma cdn do eac bat ldi khan hiem ngudn iQc Doanh nghiep Viet Nam vdi quy mo nhd, vdn it, cong nghe lac hau cang khong the dau tU vao nhQng dia ban nay Ben eanh dd, thu tuc de dUdc Uu dai ve thue TNDN edn qua nhieu phQc tap da gay khd khan cho doanb nghiep khi ke khai va chQng minh, dan de'n doanh nghiep mat kha nhieu thdi gian va chi phi mdi dQdc hQdng Qu dai
Trang 6Chinh sdch thue thu nhap
Bat cap cua chfnh sach nay the hien ro
tren thtic te qua viee p h i n ldn doanh nghiep
iQa chpn dau tu d cae vung cd dieu kien kinh
te xa hdi thuan ldi, tap trung d cac thanh phd',
dd thi Idn^ Hieu qua ban che cua chfnh sach
Uu dai thue thu nhap cung the hien qua viec
danh gia vai trd cua yeu to' thue trong quye't
dinh diu tU cua doanh nghiep''
Ben eanh dd, chfnh saeh eho phep doanh
nghiep trich 10% thu nhap tinh thue de lap
quy phat trien khoa hpc cdng nghe dQdc ky
vpng la se hd trd doanh nghiep cd dQdc mdt
ngudn tai chinh phuc vu boat ddng nang cao
nang lUe cdng nghe, tQ dd nang cao nang suit,
chat lupng san pham Tuy nhien, cd the dU
bao rang khdng phai t i t ca cae doanh nghiep
deu dUde hudng ldi tQ chfnh sach nay do anh
hudng cua chfnh sach nay den cac doanh
nghiep la khdng nhU nhau Theo do, chfnh
sach nay se lam gia tang nang lUc tich tu tai chfnh ddi vdi eac doanh nghiep cd quy md ldn, boat dpng hieu qua, trong khi anh hudng khdng nhieu den doanh nghiep vQa va nhd, chidm da so doanh nghiep d Viet Nam va chu ye'u tap trung d khu vUc doanh nghiep ngoai nha nUdc That vay, mac du chinh sach nay mdi ra ddi va ehUa ed du so lieu de tfnh toan, nhUng ne'u sQ dung sd' lieu ve ldi nhuan trQdc thue cua doanh nghiep nam 2006 (nam ma tdc dp tang trudng ldi nhuan cua doanh nghiep kha cao) thi t h i y r i n g tfnh binh quan, sd' tien de lai cho phat trien khoa hpc cdng nghe cua doanh nghiep chUa den 130 trieu ddng mpt doanh nghiep, trong dd binh quan doanh nghiep nba nUdc la tren 160 trieu ddng, doanh nghiep ngoai nha nUde la tren 16 trieu ddng, doanh nghiep ed vd'n d i u tU nUdc ngoai
la tren 2 ty ddng
DO THI: Di^ t i n h quy mo Quy p h a t trien khoa hoc cong n g h e
(ddn vi tinh: trieu ddng)
D Quy mo Quy ph^t trien lilioa h^c c6ng ngtif | Gido due <3do tao
Khoa hoc c6ng nghg
Tdi chinh, tin dyng Bu-u chinh, vi^n thfing
V$n tdi hdng khdng
Vdn tdi du^ng thiJy
Vdn tdi dutbng bi
Vdn tdi kho bdi, th6ng tin
Xdy tiling
Sdn xu4t vd phdn phii dign, khi d4t, nLrdc
Mdy m6c thi^t bl di#n
Mdy m6c thiit bi Kim loai vd sdn phim ti> kim ioai
Dgt may vd da giiy C6ng nghigp chi biin
C6ng nghigp khai md
Thuy sdn N6ng nghigp
Ngudn: Tinh toan ciia tic gia til sd lieu thuc trang doanh nghiep Viet Nam nam 2006 cua Tdng cue Thdng ke
3 Thdng ke cho thdy cac khu cfing nghiep, chd xuit tdp Uung ehii ydu 6 Hd Npi, Thdnh phd Hd Chi Minh
4 Theo du an "Sang kie'n eanh Uanh Viet Nam" (VNO), uu dai thud TNDN ehi xdp thii bay trong nhiing ye'u td anh hucmg de'n quydt dinh ddu ni, 89% DN dupc uu dai thud TNDN da khdng dinh hp khfing thay ddi quydt dinh ddu tu dii khfing duoc hudng im dai thud ndy Theo nghien ciiu ciia Vien Nghien cihi quan ly kinh td trung uong, thud chi xep thir 4 trong trong 5 ye'u td eo ban de thu hut ddu tu (dung sau eo so ha tdng, thii tuc hanh chinh va ehdt luong lao dpng)
57
Trang 7Chinh sdch thue thu nhap
Nhu vay, ne'u xet theo n g a n h nghe kinh
doanh, kha n a n g ddi mdi cdng nghe cua
eac doanh nghiep cd kim ngach xua't k h a u
ldn nhu det may, da giay, thuy san se
khong thd phu thudc nhieu vao ngudn tai
chi'nh dupe tao r a tQ ehinh sach Qu dai
nay, vi lupng tien trich lai vao Quy ddi mdi
cdng nghe binh quan tUdng Qng chi dat 8
trieu ddng va 19,5 trieu ddng TQdng tQ
nhQ vay ddi vdi eae doanh nghiep boat
ddng trong cac n g a n h tao r a n a n g iQc canh
t r a n h trong dai b a n nhQ khoa hpe edng
nghe, giao due dao tao, cac nganh san x u i t
dau vao va san p h i m t r u n g gian nhU may
mde thiet bi Cae doanh nghiep trong linh
vQe kdt e l u ha t i n g dUdc trich lai nhieu
hdn cae nganh khae nhUng van r i t nhd so
vdi nhu e l u vdn ldn cho d i u tU vao cac
nganh nay Trong khi dd, nhQng nganh
lien quan den khai thae tai nguyen, khai
md lai cd dupe ngudn trich lai ldn n h i t
Sd' tien trich lap Quy p h a t trien khoa
hpc edng nghe t h i p , trong khi Nha nQdc
lai rang budc dieu kien trong thdi b a n 5
nam, ke tQ khi trfch lap, neu Quy p h a t
trien khoa hpe va cdng nghe khdng dUdc sQ
dting hoac sQ dung khong het 70%, hoac sQ
diing khdng dung muc dfch thi doanh
nghiep phai nop ngan sach nha nUde p h i n
thue TNDN tfnh t r e n khoan t h u nhap da
trfch lap quy ma khdng sQ dung, boac sQ
dung khdng dung mue dfch va phan lai
phat sinh tQ so' thue TNDN dd Rang bude
nay ed the eoi la lam triet tieu tae ddng
tfch cQc cua quy dinh 10% trfch lap Quy vi
trong 5 nam sd' tien trfch lap ddi vdi nhieu
doanh nghiep la qua it, khdng the ddi mdi
cong nghe dUde Hdn nQa, quy dinh nay
mac du the hien quan diem hd trd cua Nha
nude eho hoat dpng ddi mdi edng nghe
trong doanh nghiep, tuy vay, yeu eau ddi
mdi edng nghe cua cae n g a n h nghe khdng
gid'ng nhau, do dd, quy dinh nay vQa ehUa
du sQc hd trd m a n h cho doanh nghiep thQc
sQ e i n ddi mdi cdng nghe de canh t r a n h
trong khi lai la Qu dai khdng hieu qua
khdng can t h i e t dd'i vdi doanh nghiep boat ddng trong cac n g a n h nghe it phai ddi mdi cdng nghe nhQ dich vu, tQ van
Tdm lai, chinh sach t h u e TNDN cua Viet N a m da co nhQng hd trd n h a t dinh trong viec n a n g cao n a n g iQc canh tranh cho doanh nghiep Tuy vay, so vdi cac qud'c gia khae, nha't la cac qud'c gia trong khu vUe, mQc t h u e t h u n h a p ma doanh nghiep Viet N a m p h a i ddng gdp edn kha cao
C h l n g ban, t h u e TNDN eua Viet Nam
n a m 2006 chie'm k h o a n g 35% tdng thu ngan sach n h a nQdc (khdng ke vien trd), tQdng dQdng t r e n 10% GDP Ty le nay cd
xu hudng giam d cae n a m sau dd, tuy nhien mQc dp giam khdng dang ke va chi xoay q u a n h mQc n a m 2006 Trong khi dd thue TNDN cua T r u n g Quo'c chi ehiem tren 20% tdng t h u ngan sach n h a nUde
h a n g n a m Ben canh dd, hieu qua cua cae chfnh saeh Uu dai t h u e cung cdn nhieu ban che, chUa hd trd hieu qua cho boat ddng san x u i t , kinh doanh cua doanh nghiep
3 M o t s o g i a i p h a p h o a n t h i e n
c h i n h s a c h t h u e t h u n h a p d o a n h
n g h i e p n h a m n a n g c a o n a n g iQc
c a n h t r a n h c h o d o a n h n g h i e p
V i e t N a m
De hd trd doanh nghiep n a n g eao nang iQc canh t r a n h , chinh sach t h u e TNDN can phai tie'p tuc dUdc hoan t h i e n theo hUdng:
Mgt Id, tie'p tuc eat giam t h u e s u i t thue
TNDN ft n h a t phai n g a n g b i n g vdi eac nUdc cung t r i n h dp p h a t trien trong khu vUc
Hai Id, quy dinh ty le trich lap Quy
p h a t trien khoa hpe cong nghe khae nhau cho cac doanh nghiep trong cae nganh nghe khac n h a u De hd trd co hieu qua, ty
le trfch lai n e n dUdc quy dinh khac nhau cho phu hdp vdi n a n g lUc cua tQng nganh nghe va mtic tieu Qu tien cua Nha nQdc Dd'i vdi nhQng n g a n h can nhieu vd'n, ap dung cdng nghe hien dai va chiu ap ltlc eanh t r a n h ldn, cac n g a n h ma sti phat
Trang 8Chinh sdch thu6'thu nhap
trien eua nd lien quan de'n eae nganh khae
thi ty le trfch c i n quy dinh cao hdn
Ba Id, Nha nUde can cho ph^p doanh
nghiep lUa chpn viec t h a n h lap Quy theo
nhu c l u thile te eua doanh nghiep Chang
han, thay vi lap Quy p h a t trien khoa hpc
cdng nghe, cho phep doanh nghiep khong
ed nhu cau ldn ve p h a t trien khoa hpe cdng
nghe, nhUng lai ed n h u c l u d p thie't ve
cac boat ddng khac nhU dao tao de nang
cao trinh dp ngUdi lao dpng, quan ly, lap
Quy phat trien ngudn n h a n ltlc
Bd'n Id, de khuyen khfch eae doanh
nghiep thilc hien ddi mdi may mde thiet bi,
cdng nghe can cd chfnh sach Uu dai trong
khau hao theo tQng linh vtic, nganh nghe
TQc la tuy vao tQng n g a n h nghe, can cQ
vao thdi gian hao mdn hQu hinh, dac biet
la thdi gian hao mdn vo hinh cue tai san cd
dinh, Nha nUdc se xac dinh dp dai cua cac
giai doan k h a u hao, trinh tU k h a u hao de
dUa ra nguyen tac k h a u hao eho thfch hdp
vdi tQng nganh nghe, tQng giai doan san
xuit Ddi vdi doanh nghiep boat dpng
trong linh vQc ma cdng nghe thay ddi lien
tuc thi cho phep k h i u hao n h a n h hdn cac
linh vile khac Ddng thdi, can cu the hda
dieu kien de trfch k h a u hao n h a n h
Ndm la, ke't hdp chi'nh sach Qu dai thu6'
TNDN theo dia ban vdi Uu dai theo quy md
du an de khuyen khich cac dU an cd quy
md ldn, ban ehe viec chia nhd dil an de
hudng cae Uu dai d i u tU Chu trpng Uu dai
thue cho doanh nghiep boat dpng trong eac
linh vtic trpng diem, ap dung mQc dp Qu
dai eao hdn dd'i vdi doanh nghiep boat
ddng trong linh vtic edng nghe cao, san
xua't san pham t h a m dung vd'n, lao dpng
nhieu c h i t xam, ddng thdi van tie'p tue Qu
dai thue dd'i vdi doanh nghiep san x u i t
san pham khai thae dUde ldi the cua Viet
Nam nhu sQ dung nhieu lao dpng, stf dung
ngudn nguyen lieu san ed cua dia phQdng
Sdu Id, cho phep doanh nghiep mdi
t h a n h lap t a n g ty le ehi phf quang cao, khuyen mai de gia tang nang lUc canh tranh, chie'm linh thi trUdng Trong trUdng hdp chi phi quang eao p h a t sinh ldn cd the eho phan bd d i n vao chi phi san x u i t kinh doanh cua cac nam sau Ve dai ban, Nha nUdc nen bd quy dinh khdng che mQc chi cho boat ddng quang cao, quang ba thQdng hieu eho phu hdp vdi thdng le qud'c te
Bdy Id, Nha nQdc can ddn gian hda thu
tuc d p Qu dai thue TNDN de chfnh sach
Qu dai thue thtic sQ la dpng ltlc khuyen khfch doanh nghiep d i u tQ, md rdng boat ddng san xua't, kinh doanh Quy trinh giai quyet mien giam thue phai ro r a n g phu hdp vdi yeu e l u eai each h a n h chfnh trong linh vtic thue va t r i n h dp cua doanh nghiep
Tdm Id, trong chfnh sach thue thu
nhap doanh nghiep, Nha nude e i n quy dinh mpt each cu the cac loai thu nhap chiu thue de tao ra sU ro rang, minh bach trong viec thUc hien nghia vu thue cua doanh nghiep
Nang cao n a n g lUe eanh t r a n h cua doanh nghiep la ddi hdi t i t yeu trong dieu kien Viet Nam ngay cang hpi nhap sau vao nen kinh te the gidi Ben canh nd lUe eua doanh nghiep, chfnh sach kinh te eua Nha nUdc trong dd cd chfnh sach thue thu nhap doanh nghiep dUde eoi la cd tac ddng quan trpng, dac biet la trong bdi canh the che chfnh sach cua Viet Nam cdn chUa hoan thien, lai phai canh t r a n h vdi eac doanh nghiep den tQ cac nen kinh te phat trien,
he thd'ng chfnh sach dat den dp chuan mile Chfnh vi vay, cung vdi cac chfnh sach kinh te khac, chfnh saeh thue thu nhap doanh nghiep cua Viet Nam c i n tiep tuc dupc danh gia va hoan thien de tao t h u a n ldi hdn nQa cho doanb nghiep nang cao nang iQc canh t r a n h va hdi nhap./
5 9