Bài giảng Nhập môn ngành Kế toán: Chương 4 - ĐH Ngân hàng TP.HCM

Bài giảng Môi trường hoạt động ngành Kế toán sẽ cung cấp cho người học một số kiến thức về Đạo đức nghề nghiệp kế toán - kiểm toán bao gồm: một số tổ chức liên quan đến nghề nghiệp, môi trường pháp lý ngành kế toán, đạo đức nghề nghiệp ngành kế toán. Mời các bạn cùng tham khảo.

MÔI TRƯỜNG HOẠT ĐỘNG

NGÀNH KẾ TOÁN

CHƯƠNG 4

CHƯƠNG 4 ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP KẾ TOÁN - KIỂM TOÁN

Một số tổ chức liên quan đến nghề nghiệp

Đạo đức nghề nghiệp ngành kế toán

CẤU TRÚC

4.1

4.3 2 4.2 Môi trường pháp lý ngành Kế toán

TÀI LIỆU HỌC TẬP

2 THÔNG TƯ 70/2015/TT-BTC ngày 08.05.2015

BAN HÀNH CHUẨN MỰC ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP KẾ TOÁN, KIỂM TOÁN

Ban hành về tiêu chuẩn, điều kiện đối với

kiểm toán viên hành nghề, tổ chức kiểm toán;….

Giáo trình Tâm lý học, Tạp chí chuyên ngành,

Đắc nhân tâm, Văn hóa công ty,

1 LUẬT KẾ TOÁN số 88/2015/QH13 ngày 20.11.2015;

2 LUẬT KIỂM TOÁN ĐỘC LẬP số 67/2011/QH12 ;…

3 NGHỊ ĐINH 84/2016/NĐ-CP ngày 01.07.2016

4 TÀI LIỆU KHÁC

3

4.1 MỘT SỐ TỔ CHỨC LIÊN QUAN ĐẾN NGHỀ NGHIỆP KẾ TOÁN

Các cơ quan chức năng

Các tổ chức nghề nghiệp KT

Các tổ chức đào tạo 4.1

4.1.1 4.1.2 4.1.3 4

4.1.1 CÁC CƠ QUAN CHỨC NĂNG

Bộ Tài chính: là cơ quan của Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ

nghĩa Việt Nam thực hiện chức năng quản lý nhà nước về tài chính,

ngân sách nhà nước, thuế, phí, lệ phí và thu khác của ngân sách

nhà nước, dự trữ quốc gia, các quỹ tài chính nhà nước, đầu tư tài

chính, tài chính doanh nghiệp và hoạt động dịch vụ tài chính (gọi

chung là lĩnh vực tài chính - ngân sách), hải quan, kế toán, kiểm

toán độc lập và giá cả trong phạm vi cả nước; quản lý nhà nước các

dịch vụ công trong lĩnh vực tài chính - ngân sách, hải quan, kế toán,

kiểm toán độc lập và giá cả; thực hiện đại diện chủ sở hữu phần vốn

của nhà nước tại doanh nghiệp theo quy định của pháp luật

4.1.1 CÁC CƠ QUAN CHỨC NĂNG

6

vCơ quan thuế:

- Thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ Tài chính quản lý nhà nước về các khoản thu nội địa trong phạm

vi cả nước, bao gồm: thuế, phí và các khoản thu khác của ngân sách Nhà nước (thuế); tổ chức quản lý thuế theo quy định của pháp luật

- Tổ chức quản lý thuế theo quy định của pháp luật;

vCơ quan thống kê

v…

4.1.2 CÁC TỔ CHỨC NGHỀ NGHIỆP

• Hội Kế toán TP Hồ Chí Minh, thuộc Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam

• Tổ chức nghề nghiệp – xã hội của nghề nghiệp

kế toán tại TPHCM

• http://www.vaa-hcmc.org.vn

8

• Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam, thuộc

Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam

• Quản lý các kiểm toán viên hành nghề tại Việt

Nam

• http://www.vacpa.org.vn

9

• Hội Kế toán viên công chứng Anh quốc (Association of Chartered Certified Accountants)

• Được thành lập năm 1904, đã mang đến cho giới chuyên môn ngành kế toán, tài chính và kiểm toán một chương trình chuyên nghiệp được công nhận giá trị toàn cầu

• http://www.accaglobal.com

10

CPA là cụm từ viết tắt của Certified Public

Accountants;

Chứng chỉ CPA Việt Nam là 1 chứng chỉ hành

nghề Chỉ khi bạn sở hữu chứng chỉ CPA Việt

Nam ( hay còn gọi là chứng chỉ kiểm toán viên)

thì bạn mới trở thành 1 kiểm toán viên còn trước

đó bạn sẽ được gọi là trợ lý kiểm toán viên

11

ICAEW ACA là một trong những chương trình học tập và phát triển nghề nghiệp chuyên nghiệp nhất hiện có, được công nhận rộng rãi trong giới

kế toán, tài chính và kiểm toán trên khắp thế giới

ICAEW ACA được thành lập theo Hiến chương Hoàng gia năm 1818 Hiện đang có 140.000 thành viên có trụ sở tại 165 quốc gia khác nhau.

12

CIMA (Chartered Institute of Management

Accountants) – Hiệp hội Kế toán quản trị công

chứng Anh quốc được thành lập năm 1919, hiện

nay có hơn 227.000 hội viên và học viên trên 179

quốc gia trên toàn cầu.

Bằng CIMA được công nhận rộng rãi trên toàn

cầu về quản trị tài chính và quản trị chiến lược

Bằng CIMA cung cấp cho người học kiến thức

mang tính thực tế cao giúp họ thành công trong

4.1.3 CÁC TỔ CHỨC ĐÀO TẠO

Tại Việt Nam, các trường Đại học, Cao đẳng tham gia đào tạo lĩnh vực Kế toán-Kiểm toán như:

vMiền Bắc: Trường ĐH Kinh tế Quốc dân Hà Nội;

Học viện Tài chính; Học viện Ngân hàng; ĐH Thương mại; ….

v Miền Trung: Trường ĐH Kinh tế Đà Nẵng; ĐH Quy Nhơn; ĐH Phạm Văn Đồng; …

vMiền Nam: Trường ĐH Ngân hàng TP HCM; Đại học Kinh tế TP HCM; Đại học Mở, ĐH Công nghiệp; Cao đẳng Kinh tế đối ngoại; …

15

Môi trường pháp lý của kế toán gồm

những nhân tố ảnh hưởng rất nhiều đến

công tác kế toán, đảm bảo cho hoạt động

của kế toán thực hiện đúng pháp luật, đó là:

- Luật Kế toán: Là văn bản pháp lý cao

nhất về kế toán, quy định những vấn đề

mang tính nguyên tắc và làm cơ sở nến

tảng xây dựng Chuẩn mực kế toán và

Chế độ kế toán;

4.2 MÔI TRƯỜNG PHÁP LÝ NGÀNH KẾ TOÁN

16

- Hệ thống chuẩn mực kế toán: quy định và hướng dẫn các nguyên tắc, nội dung, phương pháp và thủ tục chung nhất làm cơ

sở ghi chép kế toán và lập BCTC; nhằm đạt được sự đánh giá trung thực, hợp lý, khách quan về thực trạng tài chính và kết quả kinh doanh của doanh nghiệp;

- Chế độ kế toán: hướng dẫn cụ thể phương pháp ghi chép chứng từ, tài khoản, sổ kế toán và báo cáo tài chính

4.2 MÔI TRƯỜNG PHÁP LÝ NGÀNH KẾ TOÁN

4.2 MÔI TRƯỜNG PHÁP LÝ NGÀNH KẾ TOÁN

17

môn, đạo đức;

năng nghề nghiệp

4.3 ĐẠO ĐỨC NGHỀ NGHIỆP NGÀNH KẾ TOÁN

KHÁI NIỆM Theo từ điển Tiếng Việt: Đạo đức là một từ Hán Việt, được dùng từ

xa xưa để chỉ một thành tố trong tính cách và giá trị của một con người

- Đức là mức độ tập trung của Đạo ở một con người Nói theo ngôn

từ ngày nay Đức là trình độ năng lực nắm vững và vận dụng quy luật

Trình độ cao bao nhiêu thì Đức dày bấy nhiêu

- Khi nói một người có đạo đức là ý nói người đó có sự rèn luyện thực hành các lời răn dạy về đạo đức, sống chuẩn mực và có nét

đẹp trong đời sống và tâm hồn

- Đạo đức là một phương thức điều chỉnh hành vi của con người.

- Đạo đức là một hệ thống các giá trị.

30

70

18

4.3.1 KHÁI NIỆM

Theo quan điểm của Tâm lý học: Đạo đức là hệ thống quy

tắc , chuẩn mực xã hội mà nhờ đó con người tự nguyện điều

chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với lợi ích của cộng

đồng, xã hội.

Theo quan điểm Triết học: Đạo đức thuộc hình thái ý thức xã

hội, là tập hợp những nguyên tắc, quy tắc nhằm điều chỉnh

và đánh giá cách ứng xử của con người trong quan hệ với

nhau, với xã hội,với tự nhiên trong hiện tại hoặc quá khứ cũng

như tương lai chúng được thực hiện bởi niềm tin cá nhân,

bởi truyền thống và sức mạnh của dư luận xã hội

2003 2004 2005 2006

30

50

70

19

4.3.1 KHÁI NIỆM

Vậy Cấu trúc đạo đức:

-Ý thức đạo đức

-Thực tiễn đạo đức

-Quan hệ đạo đức

Ý thức đạo đức, thực tiễn đạo đức và quan hệ đạo đức là những yếu tố tạo nên cấu trúc đạo đức Mỗi yếu tố không tồn tại độc lập, mà liên hệ tác động nhau, tạo nên sự vận động, phát triển và chuyển hóa bên trong của hệ thống đạo đức

20

4.3.1 KHÁI NIỆM

Xuất phát từ khái niệm trên sẽ có một số phạm trù

đạo đức liên quan:

-Nghĩa vụ là trách nhiệm của cá nhân (Có hai loại nghĩa

vụ cơ bản là nghĩa vụ đạo đức và nghĩa vụ pháp lý)

-Lương tâm là ý thức trách nhiệm và tình cảm đạo đức

của cá nhân về sự tự đánh giá những hành vi, cách cư

xử của mình trong đời sống xã hội.

-Thiện và Ác cũng là phạm trù cơ bản làm thước đo đời

sống đạo đức của con người

70

21

CÂU HỎI THẢO LUẬN:

Chart Title in here

2003 2004 2005 2006

30

70

22

Theo bạn, những nhận định dưới đây là Đúng hay Sai?

1 Đạo đức là bài học suốt đời về sự tự lập

2 Đạo đức không đánh giá bằng điểm số

3 Đạo đức được thể hiện bằng ý thức “tuân thủ kỷ luật”

tuyệt đối

4 Đạo đức chính là sự quan tâm đến người khác

5 Đạo đức được biểu hiện qua hành vi

Cho tình huống sau đây:

Một người thấy người đi đường nhìn thấy một cái

ví bị rơi dưới đất (trong ví có thể có ít hoặc rất

nhiều tiền)

Yêu cầu:

- Theo bạn người đi đường sẽ làm gì?

- Với mỗi hành vi ra quyết định của người đi

đường bạn hãy phân tích quan điểm về “đạo

đức” của họ.

30

70

23

Kết luận:

- Đạo đức là một cách gọi các hành xử xã hội

chỉ được tạo bởi các phản ứng vô thức,vô ngã;

- Đạo đức vừa có tính đa dạng và uyển chuyển, vừa có tính bất biến tương đối Chart Title in here

2003 2004 2005 2006

24 4.3.1 KHÁI NIỆM

Những nguyên tắc rèn luyện đạo đức:

- Nguyên tắc thứ nhất: Muốn có đạo đức trước hết

nói phải đi đôi với làm và luôn nêu gương về đạo đức.

- Nguyên tắc thứ hai: Để rèn luyện đạo đức là xây đi

đôi với chống.

- Nguyên tắc thứ ba: Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời

Chart Title in here

30

70

25

4.3.1 KHÁI NIỆM

Thảo luận về nhận định sau:

T h e o m ộ t k h ả o s á t đ ư ợ c t h ự c h i ệ n b ở i t ổ chức ACFE (Association of Certified Fraud Examiners), suy

thoái kinh tế đã gián tiếp làm gia tăng hành vi sai phạm, lừa đảo và gian lận trong nội bộ doanh nghiệp Tại Việt Nam, hiện chưa có một báo cáo hay thống kê đầy đủ nào đánh giá về đạo đức nghề nghiệp trong công ty, nhưng nếu nhìn vào đánh giá chỉ số đánh giá tham nhũng do Tổ chức Minh bạch Quốc

tế đưa ra trong những năm gần đây, Việt Nam nằm trong nhóm nước đáng báo động về đạo đức nghề nghiệp trên thế

giới

70

26 4.3.1 KHÁI NIỆM

- Đặc điểm nổi bật của nghề kế toán, kiểm toán là việc chấp

nhận trách nhiệm vì lợi ích của công chúng Do vậy, trách

nhiệm của kế toán viên, kiểm toán viên chuyên nghiệp không

chỉ dừng lại ở việc đáp ứng các nhu cầu của khách hàng đơn

lẻ hoặc doanh nghiệp nơi kế toán viên, kiểm toán viên chuyên

nghiệp làm việc mà còn phải nắm được và tuân thủ các quy

định nghề nghiệp

- Do đó, Đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán là những

quy định và hướng dẫn về nguyên tắc, nội dung áp dụng

các tiêu chuẩn đạo đức nghề nghiệp được thể hiện trong

Chuẩn mực.

27

4.3.1 KHÁI NIỆM

Câu hỏi:

Bạn hãy cho biết đạo đức nghề nghiệp kế toán – kiểm toán được thể hiện ở những văn bản pháp lý nào?

28 4.3.1 KHÁI NIỆM

Chart Title in here

2003 2004 2005 2006

30

70

29

Tiêu chuẩn người làm kế toán

- Có phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, trung thực, liêm khiết, có ý

thức chấp hành pháp luật;

- Có trình độ chuyên môn, nghiệp vụ về kế toán

Quyền người làm kế toán

- Độc lập về chuyên môn, nghiệp vụ kế toán

Trách nhiệm:

- Tuân thủ các quy định của pháp luật về kế toán;

- Thực hiện các công việc được phân công;

- Chịu trách nhiệm về chuyên môn, nghiệp vụ của mình

4.3.1 KHÁI NIỆM

30

Vậy Đạo đức nghề nghiệp Kế toán – Kiểm toán:

• Trung thực

• Khách quan

• Thận trọng

• Bảo mật

• Đảm bảo năng lực chuyên môn

• Độc lập (áp dụng cho kiểm toán)

4.3.2 CÁC NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC CƠ BẢN CỦA NGHỀ NGHIỆP KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN

4.3.2 CÁC NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC CƠ BẢN CỦA

NGHỀ NGHIỆP KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN

Chart Title in here

2003 2004 2005 2006

30

70

31

a.Tính chính trực

Nguyên tắc về tính chính trực yêu cầu tất cả kế toán viên,

kiểm toán viên chuyên nghiệp phải thẳng thắn và trung

thực trong tất cả các mối quan hệ chuyên môn và kinh

doanh

Tính chính trực cũng yêu cầu việc hành xử một cách

công bằng và đáng tin cậy. 2003Chart Title in here2004 2005 2006

30

70

32

a Tính chính trực

Kế toán viên, kiểm toán viên chuyên nghiệp không được để bị gắn tên với các báo cáo, tờ khai, thông báo hoặc các thông tin khác mà họ cho rằng các thông tin đó:

(a) Có sai sót trọng yếu hoặc gây hiểu nhầm;

(b) Được đưa ra một cách thiếu thận trọng; hoặc (c) Bỏ sót hoặc che đậy những thông tin cần thiết mà việc bỏ sót hoặc che đậy đó có thể dẫn tới việc thông tin bị hiểu nhầm

4.3.2 CÁC NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC CƠ BẢN CỦA NGHỀ NGHIỆP KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN

Chart Title in here

2003 2004 2005 2006

30

70

33

b Tính khách quan

Nguyên tắc về tính khách quan yêu cầu tất cả kế toán

viên, kiểm toán viên chuyên nghiệp không để sự thiên

vị, xung đột lợi ích hoặc ảnh hưởng không hợp lý

của những đối tượng khác chi phối các xét đoán

chuyên môn hay kinh doanh của mình.

4.3.2 CÁC NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC CƠ BẢN CỦA

NGHỀ NGHIỆP KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN 4.2. CÁC NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC CƠ BẢN CỦA NGHỀ NGHIỆP KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN

Chart Title in here

2003 2004 2005 2006

30

70

34

c Năng lực chuyên môn và Tính thận trọng

Nguyên tắc về tính thận trọng yêu cầu tất cả kế toán viên,

kiểm toán viên chuyên nghiệp phải: Hành động thận trọng theo các quy định tại chuẩn mực nghề nghiệp và kỹ thuật phù hợp khi cung cấp các hoạt động hoặc dịch vụ chuyên môn

Sự thận trọng bao gồm trách nhiệm hành động phù hợp với các yêu cầu của công việc một cách cẩn thận, kỹ lưỡng và kịp thời

4.2 CÁC NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC CƠ BẢN CỦA

NGHỀ NGHIỆP KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN

Chart Title in here

2003 2004 2005 2006

30

70

35

c Năng lực chuyên môn và Tính thận trọng

Nguyên tắc về năng lực chuyên môn yêu cầu tất cả kế toán viên,

kiểm toán viên chuyên nghiệp phải:

(a) Duy trì kiến thức và kỹ năng chuyên môn ở mức cần thiết để

đảm bảo cung cấp dịch vụ chuyên môn đạt chất lượng cho khách

hàng hoặc chủ doanh nghiệp;

Năng lực chuyên môn được hình thành thông qua 2 giai đoạn:

(a) Đạt được năng lực chuyên môn;

(b) Duy trì năng lực chuyên môn

4.2 CÁC NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC CƠ BẢN CỦA NGHỀ NGHIỆP KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN

Chart Title in here

2003 2004 2005 2006

30

70

36

d Tính bảo mật

Nguyên tắc về tính bảo mật yêu cầu kế toán viên, kiểm toán viên chuyên nghiệp không được:

(a) Tiết lộ các thông tin có được từ mối quan hệ chuyên môn và kinh

doanh ra ngoài doanh nghiệp kế toán, kiểm toán hay doanh nghiệp, tổ chức nơi họ làm việc khi chưa có sự đồng ý của người có thẩm quyền, trừ khi có quyền hoặc nghĩa vụ phải công bố theo quy định của pháp luật hoặc hướng dẫn của tổ chức nghề nghiệp;

(b) Sử dụng những thông tin mật có được từ mối quan hệ chuyên môn

và kinh doanh để phục vụ lợi ích cá nhân hay lợi ích của bên thứ ba

4.2 CÁC NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC CƠ BẢN CỦA

NGHỀ NGHIỆP KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN

Chart Title in here

2003 2004 2005 2006

30

70

37

d Tính bảo mật

Khi quyết định có nên cung cấp thông tin mật hay không, kế toán viên,

kiểm toán viên chuyên nghiệp cần xem xét các vấn đề sau:

(1) Liệu quyền lợi của các bên, bao gồm cả bên thứ ba mà quyền lợi của

họ có thể bị ảnh hưởng, có bị tổn hại hay không nếu khách hàng hoặc chủ

doanh nghiệp đồng ý để kế toán viên, kiểm toán viên chuyên nghiệp cung

cấp thông tin;

(2) Liệu kế toán viên, kiểm toán viên chuyên nghiệp có biết và có chứng

cứ rõ ràng, trong điều kiện thực tế cho phép về các thông tin liên quan hay

không Khi không có chứng cứ rõ ràng cho các sự kiện, không có đầy đủ

thông tin hoặc không có đủ bằng chứng cho các kết luận, kế toán viên,

kiểm toán viên chuyên nghiệp phải sử dụng xét đoán chuyên môn để

xác định hình thức cung cấp thông tin, nếu quyết định cung cấp;

(3) Cách thức công bố thông tin phù hợp và đối tượng tiếp nhận thông tin

đó;

(4) Liệu đối tượng tiếp nhận thông tin có phải là đối tượng phù hợp

không

4.2 CÁC NGUYÊN TẮC ĐẠO ĐỨC CƠ BẢN CỦA NGHỀ NGHIỆP KẾ TOÁN – KIỂM TOÁN

Chart Title in here

2003 2004 2005 2006

30

70

38

Một số nguy cơ ảnh hưởng tới việc tuân thủ các nguyên tắc đạo đức cơ bản của kế toán viên, kiểm toán viên

(a) Nguy cơ do tư lợi (b) Nguy cơ tự kiểm tra (c) Nguy cơ về sự bào chữa (d) Nguy cơ từ sự quen thuộc (e) Nguy cơ bị đe dọa

BÀI TẬP

Chart Title in here

2003 2004 2005 2006

30

70

39

Bạn hãy nhận diện những nguy cơ ảnh hưởng đến đạo đức

nghề nghiệp kế toán, kiểm toán trong trường hợp sau:

1 Doanh nghiệp kế toán, kiểm toán quá phụ thuộc vào phí dịch vụ

từ khách hàng;

2 Doanh nghiệp kiểm toán cung cấp dịch vụ đảm bảo trên cơ sở

có thỏa thuận về phí tiềm tàng

3 Doanh nghiệp kiểm toán đồng thời thực hiện dịch vụ khác cho

khách hàng sử dụng dịch vụ đảm bảo

4 Doanh nghiệp kiểm toán giúp quảng bá các loại cổ phiếu của

khách hàng kiểm toán

5 Kế toán viên, kiểm toán viên hành nghề nhận quà biếu hoặc

nhận sự ưu đãi từ khách hàng

6 Doanh nghiệp kế toán, kiểm toán bị áp lực giảm phạm vi công

việc một cách không hợp lý nhằm giảm phí

Câu hỏi:

Chart Title in here

2003 2004 2005 2006

30

70

40

1 Trình bày những tiêu chuẩn cơ bản của người hành nghề kế toán, kiểm toán? Cho ví dụ minh họa?

2 Tại sao người hành nghề kế toán, kiểm toán Việt nam phải thực hiện các tiêu chí trong Thông tư 70/2015BTC và Luật

Kế tóan số 88/2015/QH13?

3 Bạn hãy trình bày những tình huống vi phạm nguyên tắc cơ bản về đạo đức nghề nghiệp kế toán – kiểm toán?