Bài 12: THỰC HÀNH ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI: - Trạng
Trang 1Các em quan sát hình 8.3 SGK Làm thế nào để bi ến đổi xung
đa hài đối xứng thành xung đa hài không đối xứng?
Để đổi xung đa hài đối xứng thành xung đa hài không đối xứng bằng cách thay trị số điện dung của một trong hai tụ điện C1, C2 sẽ tạo ra xung đa hài không đối xứng Quá trình tạo xung ra như thế
nào? Ta nghiên cứu bài thực hành 12 bằng cách quan sát vào hai đèn LED.
+
-EC
Ura
2
Ura
b1
Hình 8.3
GV: Hoàng Trọng Nguyên Trường PTTH Việt Đức
Trang 2Bài 12: THỰC HÀNH
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP
LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI:
Sơ đ ồ m ạ ch in
• Các điện trở R3 , R4 , các tụ điện C1 , C2 có thể thay thế bằng điện trở và tụ điện khác.
• Các linh kiện khác hàn cố định trên bản mạch.
• + VCC – Dương nguồn , GND – Âm nguồn
C
B E
C1
C2
+ VCC
GND
B
+ +
Trang 3Mạch tạo xung đa hài
tự dao động hoạt động như thế nào?
Bài 12: THỰC HÀNH
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP
LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI:
- Trạng thái thứ nhất giả thiết Ic1 > Ic2 thì T1 thông bão hoà và
T2 khoá lại trạng thái cân bằng thứ nhất tạo xung ra.
- Trạng thái thứ hai C1 phóng điện, C2 nạp điện đi qua T1
đang thông ,các cực bazơ của T1 và T2 biến đổi làm cho T1 bị khoá và T2 được thông trạng thái cân bằng thứ hai tạo xung ra.
- Khi T2 thông, C2 phóng điện qua T2 ,C1 sẽ nạp điện qua T2 Quá trình trên làm cho T2 đang thông bị khoá lại và T1 đang khoá được thông kết quả trở lại trạng thái thứ nhất , quá trình được tiếp diễn luân phiên nhau để tạo xung ra.
Nguyên lí làm việc:
Trang 4Bài 12: THỰC HÀNH
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI:
Mô phỏng quá trình sáng, tối của hai LED
Ura2
Ura1
t
o
Ura2
Trang 5 Một số loại tranzitor.
Một số linh kiện trong mạch tạo xung đa hài.
Bài 12: THỰC HÀNH
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI:
Trang 6 Một số loại điện trở vòng màu.
Bài 12: THỰC HÀNH
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI:
Một số linh kiện trong mạch tạo xung đa hài.
Trang 7 Một số loại LED.
Bài 12: THỰC HÀNH
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI:
Một số linh kiện trong mạch tạo xung đa hài.
Trang 8 Một số tụ phân cực ( tụ hoá ).
Bài 12: THỰC HÀNH
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI:
Một số linh kiện trong mạch tạo xung đa hài.
Trang 9Phân chia thành 6 nhóm, học sinh thực hành theo sự hướng dẫn của giáo viên.
Ta phải sử dụng nguồn điện 4,5 V ở đâu để cung cấp cho mạch tạo xung
đa hài hoạt động?
Để mạch tạo xung hoạt động ta phải nối mạch tạo xung qua mạch nguồn điện một chiều hoặc dùng 3 viên pin 1,5 V mắc nối tiếp.
II - TỔ CHỨC THỰC HÀNH:
Bài 12: THỰC HÀNH
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI:
Dụng cụ, vật liệu:
Mỗi nhóm gồm có một mạch tạo xung đa hài lắp sẳn, 2 tụ hoá loại
20μF – 16V, nguồn điện một chiều 4,5 V.
Quá trình thực hành gồm mấy bước? Mỗi bước được thực hiện như thế nào?
Trang 10Bài 12: THỰC HÀNH
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP
LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI:
II - TỔ CHỨC THỰC HÀNH:
Bước 1: Cấp nguồn cho mạch hoạt động, sau đó quan sát và đếm số lần sáng của LED trong khoảng 30 giây Ghi kết qủa vào bảng mẫu báo cáo.
Mạch dao động đa hài dùng tranzito thực hiện ở bước 1
Trang 11Bài 12: THỰC HÀNH
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP
LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI:
II - TỔ CHỨC THỰC HÀNH:
Bước 2: Cắt nguồn, gắn 2 tụ điện vào song song với 2 tụ điện trong mạch
sau đó cấp nguồn và đếm số lần sáng của LED trong 30 giây.
Mạch dao động đa hài dùng tranzito thực hiện ở bước 2
Trang 12Bài 12: THỰC HÀNH
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI:
II - TỔ CHỨC THỰC HÀNH:
Bước 3: Cắt nguồn và tháo bỏ một trong 2 tụ điện vừa lắp vào, sau
đó đóng điện và đếm số lần sáng của hai LED ghi vào mẫu báo cáo.
CrocPhys.exe
Mạch dao động đa hài dùng tranzito thực hiện ở bước 3
Do điều kiện thiết bị
thực hành chưa có, chúng ta
sử dụng phần mềm
Crocphys.exe để thực hành.
Trang 13Bài 12: THỰC HÀNH
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP
LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI:
II - TỔ CHỨC THỰC HÀNH:
Mẫu báo cáo:
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
Họ và tên:………
Lớp:………
Điền kết quả số lần và thời gian sáng của các LED
Khi thay đổi tụ điện ở bước 3
Khi mắc song song thêm tụ điện ở bước 2
Khi chưa thay đổi tụ ở bước 1
LED xanh LED đỏ
Số lần và thời gian sáng của LED Trường hợp
Trang 14IV - TỔNG KẾT, ĐÁNH GIÁ KẾT QỦA THỰC HÀNH:
Bài 12: THỰC HÀNH
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP
LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI:
II - TỔ CHỨC THỰC HÀNH:
III - KẾT THÚC THỰC HÀNH:
-Giáo viên thu hồi đầy đủ dụng cụ, vật liệu của từng nhóm HS
-Học sinh hoàn thành mẫu báo cáo và nộp cho giáo viên.
Kết quả số lần sáng của các LED trong thời gian 30 giây.
Khi thay đổi tụ điện ở bước 3
Khi mắc song song thêm tụ điện ở bước 2
Khi chưa thay đổi tụ ở bước 1
LED xanh LED đỏ
Số lần và thời gian sáng của LED Trường hợp
Trang 15Bài 12: THỰC HÀNH
ĐIỀU CHỈNH CÁC THÔNG SỐ CỦA MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI DÙNG TRANZITO
I – GIỚI THIỆU SƠ ĐỒ MẠCH IN, CÁC LINH KIỆN VÀ VỊ TRÍ LẮP
LINH KIỆN TRONG MẠCH TẠO XUNG ĐA HÀI:
II - TỔ CHỨC THỰC HÀNH:
III - KẾT THÚC THỰC HÀNH:
IV - TỔNG KẾT, ĐÁNH GIÁ KẾT QỦA THỰC HÀNH:
Tại sao khi mắc song song thêm hai tụ điện với hai tụ điện ở trong mạch điện, làm ở bước 2 lại thấy đèn LED chậm lại?
Tại sao chỉ mắc song song thêm tụ điện một bên tụ điện của mạch điện, ( như bước 3) lại thấy thời gian
sáng, tối của hai đèn LED khác nhau?
Câu hỏi củng cố bài thực hành 12
Dặn dò: Tiết sau kiểm tra 45 phút Các em ôn từ bài số 2 đến bài số 9.
Vì khi mắc song song 2 tụ điện, trị số điện dung tương đương sẽ tăng lên, làm cho chu kì của xung TX = 1,4 RC sẽ lớn lên, tức là tần
số của xung f = 1/ TX sẽ giảm và đèn LED nháy chậm lại.
Khi mắc song song một tụ điện vào một trong hai tụ điện C1, C2 của mạch tạo xung, thì làm cho độ rộng xung t1 khác t2 trở thành
mạch đa hài không đối xứng và thời gian sáng, tối của hai LED dài, ngắn khác nhau.
