Hình thức tổ chức dạy học theo nhóm trong phân môn luyện từ và câu lớp 3 (2017)

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC ====== BÙI THỊ LƯU HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO NHÓM TRONG PHÂN MÔN LUYỆN TỪ VÀ CÂU LỚP 3 KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Chuyên n

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

======

BÙI THỊ LƯU

HÌNH THỨC TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO NHÓM TRONG PHÂN MÔN

LUYỆN TỪ VÀ CÂU LỚP 3

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Phương pháp dạy học Tiếng Việt

Người hướng dẫn khoa học

Th.S LÊ BÁ MIÊN

HÀ NỘI - 2017

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc đến thầy giáo TH.S

LÊ BÁ MIÊN, người đã hướng dẫn và giúp đỡ tôi tận tình trong thời gian

thực hiện và hoàn thành đề tài này

Do thời gian và trình độ còn hạn chế nên đề tài không tránh khỏi nhữngthiếu sót Tôi rất mong nhận được sự đóng góp của quý thầy cô và các bạn để

đề tài được hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 27 tháng 4 năm 2017

Sinh viên thực hiện

Bùi Thị Lưu

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài: “Hình thức dạy học nhóm trong phân môn

Luyện từ và câu lớp 3” là kết quả mà tôi trực tiếp tìm tòi, nghiên cứu Trong

quá trình nghiên cứu tôi đã sử dụng tài liệu của một số tác giả Tuy nhiên đóchỉ là cơ sở để tôi rút ra được những vấn đề cần tìm hiểu ở đề tài của mình.Đây là kết quả của cá nhân tôi hoàn toàn không trùng với kết quả của các tácgiả khác

Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm!

Hà Nội, ngày 27 tháng 4 năm 2017

Sinh viên thực hiện

Bùi Thị Lưu

MỤC LỤC

PHẦN MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu 2

3 Mục đích nghiên cứu 4

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

5 Khách thể nghiên cứu 4

6 Đối tượng- phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8.Cấu trúc khóa luận 5

PHẦN NỘI DUNG 6

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 6

1 Cơ sở lý luận 6

1.1 Hình thức dạy học theo nhóm là gì ? 6

1.2 Bản chất của hình thức dạy học theo nhóm 7

1.3 Đặc điểm của hình thức tổ chức dạy học theo nhóm 7

1.4 Quy trình dạy học theo nhóm 8

1.5 Một số điều kiện tổ chức thực hiện theo nhóm 11

1.6 Những ưu điểm và nhược điểm hình thức dạy học theo nhóm. 12

1.7 Cơ sở triết học và cơ sở giáo dục học của hình thức dạy học theo nhóm 14

1.8 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi của học sinh lớp 3 17

2 Cơ sở thực tiễn 21

2.1 Vị trí, nhiệm vụ của phân môn Luyện từ và Câu lớp 3 21

2.2 Nội dung chương trình và cấu trúc nội dung bài học phân môn Luyện từ và Câu lớp 3 22

2.3 Thực trạng hoạt động dạy học theo nhóm trong giờ dạy Luyện từ và

câu lớp 3 25

CHƯƠNG 2: DẠY HỌC THEO NHÓM TRONG PHÂN MÔN LUYỆN TỪ VÀ CÂU LỚP 3 29

1 Hình thức tổ chức dạy học theo nhóm trong kiểu bài thực hành ở phân môn Luyện từ và câu lớp 3 29

1.1 Quy trình dạy kiểu bài thực hành trong phân môn Luyện từ và câu lớp 3 29

1.2 Vận dụng hình thức dạy học theo nhóm vào quy trình dạy bài Luyện từ và câu lớp 3 30

1.3 Vận dụng hình thức dạy học theo nhóm vào dạy các kiểu bài Luyện từ và câu lớp 3 37

1.4 Những hình thức hướng dẫn cụ thể thích hợp khi thực hiện giảng dạy theo nhóm 49

1.5.Cách thức đánh giá kết quả học tập theo nhóm 51

2 Hình thức tổ chức hoạt động nhóm trong giờ ngoại khóa Tiếng Việt đối với phân môn Luyện từ và câu lớp 3 53

CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM 59

1 Mục dích thực nghiệm 59

2 Địa điểm, thời gian thử nghiệm 59

3 Đối tượng thử nghiệm 59

4 Nội dung thử nghiệm 59

5 Giáo án thử nghiệm 60

5.1 Tiết 1: Mở rộng vốn từ: Nghệ thuật Dấu phẩy ( tuần 24) 60

5.2 Tiết 2 : Nhân hóa Ôn tập cách đặt và trả lời câu hỏi Vì sao? 65

(tuần 25) 65

6 Kết quả thử nghiệm 72

6.1 Đặc điểm khác nhau của lớp thử nghiệm và lớp đối chứng 72

6.2 Kết quả thống kê 73

6.3 Nhận xét chung 74

KẾT LUẬN 75

TÀI LIỆU THAM KHẢO 77 PHỤ LỤC

Muốn đạt được mục tiêu giáo dục Tiểu học, chúng ta phải tiến hànhđồng bộ các vấn đề của bậc học Tiểu học Một trong những vấn đề đó là việc

sử dụng hình thức tổ chức dạy học Cùng với xu hướng chung của đổi mớigiáo dục, đổi mới hình thức và phương pháp dạy học cũng đi theo hướng tíchcực hóa hoạt động học tập của học sinh Một trong những hình thức vàphương pháp học tập tích cực là hình thức tổ chức dạy học theo nhóm

Trong các phân môn của chương trình tiểu học Tiếng Việt là môn họctrung tâm và chiếm thời lượng lớn nhất Trong đó, Luyện từ và câu giữ một vịtrí đặc biệt quan trọng Dạy Luyện từ và câu nhằm mở rộng, hệ thống hóa vàlàm phong phú vốn từ của học sinh, cung cấp cho học sinh những hiểu biết sơgiản về từ và câu, rèn cho học sinh kĩ năng dùng từ, dùng câu và sử dụng cáckiểu câu để thể hiện tư tưởng, tình cảm của mình, đồng thời giúp cho học sinh

có khả năng hiểu các câu nói của người khác Luyện từ và câu có vai tròhướng dẫn học sinh trong việc nghe, nói, đọc, viết, phát triển ngôn ngữ và trítuệ của các em

Ở lớp 3, nhiệm vụ của phâm môn luyện từ và câu là cung cấp vốn từ,dạy cách sư dụng vốn từ cho học sinh, rèn kĩ năng dùng từ, câu trong giao tiếp

để học sinh biết cách sử dụng từ trong giao tiếp có hiệu quả Thực tế, việc dạyphân môn luyện từ và câu lớp 3 cho thấy chương trình và sách giáo khoa mới

đã tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên vận dụng các phương pháp dạy họcphát huy tính tích cực của học sinh.Ở nhiều nơi trên cả nước, giáo viên đã chú

trọng đổi mới phương pháp dạy học Song do nhiều nguyên nhân khác nhau,nhiều giáo viên chưa thực sự chú ý đến vận dụng các phương pháp, hình thứcdạy học, phát huy sự năng động, sáng tạo trong học tập của học sinh hoặc việcđổi mới chỉ mang tính hình thức.

Với vai trò, vị trí của bậc học Tiểu học nói chung và phân môn Luyện

từ và câu trong bộ môn Tiếng Việt ở lớp 3 nói riêng, chúng tôi nghĩ rằng việcphát huy tính tích cực học tập của học sinh có ý nghĩa vô cùng quan trọng.Một trong những phương pháp đã và đang được sử dụng đó là hình thức tổchức dạy học theo nhóm

Hiện nay, các phương pháp dạy học tích cực nói chung và phươngpháp dạy học theo nhóm nói riêng chưa được vận dụng tốt vào quá trình dạyhọc Trong các giờ học vẫn còn hiện tượng thầy giảng - trò nghe, thầy đọc –trò chép, thầy đưa ra những câu hỏi mà trò không hiểu, chưa phát huy đượctính tích cực tự giác tự lực của học sinh Vậy làm thế nào để giờ học thảo luậnnhóm thực sự đạt kết quả, tránh hiện tượng hình thức,chúng tôi đã suy nghĩ

và quyết định chọn đề tài: “Hình thức tổ chức dạy học theo nhóm trong

phân môn Luyện từ và câu ở lớp 3”

2 Lịch sử nghiên cứu.

Theo tài liệu trên sách, báo, internet, nhiều nước có nền giáo dục tiêntiến như Hoa Kì, Canada , Anh, Pháp rất chú ý đến vấn đề xây dựng cách học

“học nhóm” Chính vì thế trong những năm cải cách giáo dục nước ta cũng có

áp dụng và đưa hình thức dạy học theo nhóm ở tiểu học và chương trình cảicách

Ở nước ta, bàn về vấn đề này cũng có nhiều tác giả đề cập đến như:

- Phùng Như Thụy (1999), “Tổ chức hoạt động dạy học theo nhóm ở trường học”, Tạp chí giáo dục, (số 23)

- Nguyễn Thị Hồng Nam (2002), “Tổ chức hoạt động hợp tác trong họctập theo hình thức thảo luận nhóm”, tạp chí giáo dục, (số 26)

- Ngô Thị Dung (2003), “ Một số bài lý luận và khả năng dạy học theonhóm của học sinh”, Tạp chí giáo dục, (số 46)

- Ngô Thị Dung (2003), Cơ sở khoa học của việc rèn luyện kỹ năng họctheo nhóm cho học sinh tieur học bằng phương pháp nhóm, Đề tài cấp cơ sở

- Nguyễn Hữu Thanh (2009), Hình thức hoạt động nhóm nhằm phát huytính tích cực, chủ động của học sinh trong học tập Lịch sử, Sáng kiến kinhnghiệm

- Phạm Văn Tuấn (2009), Bước đầu tìm hiểu thực trạng sử dụng phươngpháp dạy học theo nhóm trong môn Khoa học ở các lớp 4 và 5 các trườngTiểu học thuộc khu vực thành phố Vĩnh Yên- Vĩnh Phúc, Khóa luận tốtnghiệp

- Đặng Quốc Bảo, Đinh Thị Kim Thoa, Đổi mới phương pháp dạy học ởTiểu học: Tài liệu bồi dưỡng Giáo viên NXB GD 2006

- Đặng Vũ Hoạt- Nguyễn Đức, Hình thức tổ chức theo nhóm trong giađình

- Chu Lan Phương Tìm hiểu thực trạng sử dụng phương pháp dạy họctheo nhóm trong dạy học môn Đạo Đức lớp 4 ở trường Tiểu học Khóa luậntốt nghiệp

Tuy nhiên, các tài liệu mới chỉ nói đến cách thức, biện pháp tổ chứcnhóm như thế nào nói chung Còn việc sử dụng hình thức nhóm nào, nên tổchức hoạt động nhóm linh hoạt như thế nào trong tiết học, Những vấn đềnày không được dề cập rõ ràng Khiến cho việc áp dụng hình thức dạy họctheo nhóm vào trường Tiểu học giáo viên rất lúng túng, thiếu chủ động

3 Mục đích nghiên cứu

Tìm hiểu hình thức dạy học theo nhóm trong phân môn Luyện từ và câu

ở lớp 3 nhằm tích cực hóa hoạt động của học sinh trong học tập, biết phát huythế mạnh của mình và biết hợp tác với nhau, cùng phát triển

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để đạt được mục đích trên, khóa luận phải thực hiện những nhiệm vụ cơbản sau:

- Nhiệm vụ 1: Nghiên cứu cơ sở lí luận và cơ sơ thực tiễn của đề tài

- Nhiệm vụ 2: Tìm hiểu hình thức dạy học theo nhóm trong phân mônluyện từ và câu lớp 3

- Nhiệm vụ 3: Thực nghiệm sư phạm

5 Khách thể nghiên cứu.

Hình thức tổ chức dạy học nhóm ở Tiểu học

6 Đối tượng- phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Cơ sở lí luận và việc vận dụng hình thức tổ chứcdạy học theo nhóm trong phân môn Luyện từ và câu trong môn Tiếng Việt ởTiểu học

- Phạm vi nghiên cứu: Việc dạy và học phân môn Luyện từ và câu ở lớp3

7 Phương pháp nghiên cứu

Thực hiện đề tài này, tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:

8 Cấu trúc khóa luận.

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, nội dung của khóa luận đượcchia làm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn

Chương 2: Hình thức dạy học theo nhóm trong phân môn Luyện từ và câu lớp 3

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

PHẦN NỘI DUNG CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN

Hình thức tổ chức dạy học theo nhóm còn được gọi bằng những tên gọikhác nhau như hình thức dạy học hợp tác, hình thức dạy học theo nhómnhỏ… Dạy học theo nhóm không phải là một phương pháp dạy học cụ thể mà

là một hình thức tổ chức, hay là hình thức hợp tác của dạy học mang tính chấtcủa phương pháp dạy học, nên khi không phân biệt giữa hình thức và phươngpháp dạy học một cách cụ thể thì trong nhiều tài liệu hình thức dạy học nàycòn được gọi là phương pháp dạy học nhóm

Hình thức tổ chức hoạt động theo nhóm thường được áp dụng để đisâu, vận dụng, luyện tập, củng cố một chủ đề đã học, nhưng cũng có thể đểtìm hiểu một chủ đề mới Trong các môn khoa học tự nhiên, công việc nhóm

có thể được sử dụng để tiến hành các thí nghiệm và tìm các giải pháp chonhững vấn đề được đặt ra Trong các môn nghệ thuật, âm nhạc, các môn khoahọc xã hội, các đề tài chuyên môn có thể được xử lí độc lập trong các nhóm,

các sản phẩm học tập sẽ được tạo ra Trong môn Tiếng Việt có thể chuẩn bịcác trò chơi cho học sinh tham gia hoạt động nhóm, tạo ra các sản phẩm họctập.

1.2 Bản chất của hình thức dạy học theo nhóm

Đây là một hình thức dạy học tích cực, thể hiện định hướng đổi mới của Bộ Giáo Dục “hoạt động hóa học sinh”

- Xét về mặt hình thức đây là hình thức tổ chức dạy học theo nhóm nhỏ.Hình thức này sử dụng các mối quan hệ xã hội mang tính tương tác trực tiếp,

đa chiều ở nhiều cấp độ giữa chủ thể học để tổ chức dạy học

- Xét về mặt nội dung nó nói lên tính chất của quan hệ xã hội trong họcđường, đó là tính tích hợp và tính cạnh tranh lành mạnh Mặt này đề cập đếnviệc huy động sự cộng hưởng ý tưởng của nhiều người để tạo nên sức mạnhtrí tuệ

1.3 Đặc điểm của hình thức tổ chức dạy học theo nhóm

Dạy học theo nhóm có một số đặc điểm sau:

- Hoạt động dạy học vẫn được tiến hành trên quy mô cả lớp, như môhình truyền thống

- Việc phân chia nhóm học sinh vừa tuân theo đặc điểm tâm lý- nhậnthức của học sinh vừa phụ thuộc vào nhiệm vụ học tập học sinh phải giảiquyết

- Trong mỗi nhóm phải có sự phân công nhiệm vụ rõ ràng, phải cùngnhau hợp tác giải quyết nhiệm vụ chung của cả nhóm

- Học sinh phải trực tiếp tham gia các hoạt động, giải quyết các nhiệm vụhọc tập được đặt ra cho mỗi nhóm

- Giáo viên là người thiết kế các nhiệm vụ học tập và đưa ra các hoạtđộng cụ thể cho từng nhóm Giáo viên chỉ đóng vai trò tổ chức hướng dẫn chứkhông phải là người đưa ra kiến thức

- Học sinh là chủ thể tích cực chủ động sáng tạo của hoạt động sáng tạocủa hoạt động học tập Dạy học theo nhóm là sự tác động trực tiếp giữa họcsinh với nhau, cùng nhau thảo luận và cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ họctập Mỗi cá nhân phải tự hoàn thành nhiệm vụ của mình Thành công của cánhân là thành công của cả nhóm.

- Giáo viên là người thức tỉnh tổ chức và đạo diễn Trong giờ học theonhóm, giáo viên dẫn dắt học sinh khám phá, lĩnh hội kiến thức qua từng bước.Các nhóm học sinh tự tiến hành các hoạt động, qua đó có thể rút ra các trithức cần thiết cho mình Giáo viên là người tổ chức, điều khiển học sinh tựtiến hành các hoạt động

1.4 Quy trình dạy học theo nhóm

Quy trình 1: Theo tài liệu Dự án phát triển Giáo viên Tiểu học: Đổi mới

phương pháp dạy học ở Tiểu học, gồm 5 bước:

Bước 1: Tổ chức thành lập các nhóm

Giáo viên có thể chia 2 – 6 học sinh thành một nhóm theo tổ hoặc dãybàn Tùy thuộc vào nội dung, mục đích, yêu cầu và thời lượng của tiết học màgiáo viên có thể sử dụng các loại nhóm sau:

Nhóm cặp đôi (2 học sinh ), giáo viên chia lớp thành nhiều nhóm, mỗinhóm 2 học sinh Vị trí, vai trò của học sinh trong nhóm là bằng nhau

Nhóm nhiều người ( từ 3 – 7 học sinh ), giáo viên chia lớp thành nhiềunhóm, mỗi nhóm từ 3 -7 học sinh, học sinh thảo luận theo các tình huống màgiáo viên đưa ra

Các nhóm được chia ngẫu nhiên và có chủ định:

- Nhóm nhiều trình độ: có cả học sinh giỏi, khá, trung bình yếu

- Nhóm cùng trình độ: trong nhóm học sinh có cùng trình độ

- Nhóm tình bạn

- Nhóm cùng sở thích

- Nhóm cùng nhu cầu học tập

Trong các kiểu nhóm trên, hai kiểu đầu được sử dụng nhiều hơn và được

sử dụng trong phần chính của bài

Bước 2: Đề ra nhiệm vụ

Giáo viên xác định nhiệm vụ của từng nhóm và cách tiến hành hoạtđộng của từng nhóm Có hai cách giao nhiệm vụ là giáo viên giao cho tất cảcác nhóm thảo luận một nhiệm vụ chung hoặc chia thành nhiệm vụ riêng rồigiao cho từng nhóm

Hình thức giao nhiệm vụ: giáo viên có thể dùng lời trực tiếp hoặc dùngphiếu giao việc Để học sinh thảo luận tốt nhiệm vụ, giáo viên đưa ra khôngđược quá dễ hoặc quá khó, phải đảm bảo tính rõ ràng chính xác

Bước 3: Giáo viên tổ chức cho các nhóm thảo luận thực hiện nhiệm vụYêu cầu người giáo viên phải kiểm tra các nhóm đã nắm được nhiệm

vụ thảo luận của nhóm mình hay chưa Sau đó, giáo viên giám sát, theo dõicác nhóm làm việc để có thể giúp đỡ các nhóm hoàn thành nhiệm vụ

Với nhóm đông người khi tổ chức thảo luận, giáo viên cần hướng dẫncho các em phải bầu nhóm trưởng, thư kí và các thành viên đóng vai trò tíchcực trong nhóm Khi hoạt động nhóm, phải tuân thủ quy định của nhómtrưởng, tập trung thảo luận, giải quyết nhiệm vụ chung của nhóm mình.Người báo cáo kết quả có thể là nhóm trưởng hoặc bất cứ thành viên nàotrong nhóm

Bước 4: Tổ chức cho các nhóm báo cáo kết quả thảo luận, nhận xét, bổsung, đánh giá đưa ra kết luận

Đại diện nhóm báo cáo kết quả làm việc của nhóm mình Hình thức báocáo kết quả:

- Hình thức dùng lời: học sinh trực tiếp báo cáo kết quả bằng lời nói Yêucầu các nhóm khác lắng nghe, chất vấn, bổ sung để hoàn thành nhiệm vụchung.

- Hình thức dùng biểu bảng: học sinh được làm việc bằng giấy Tôky to

để ghi lại kết quả thảo luận, kết quả đó được gắn lên bảng Các nhóm cùngnhận xét, đánh giá để đưa ra kết luận đúng Qua quá trình đó, học sinh hìnhthành khả năng đánh giá, nhận xét

Bước 5: Hoạt động chung cả lớp (nếu cần thiết)

Giáo viên tổ chức cho học sinh chốt lại kiến thức mới xuất hiện, đánh giáhoạt động học tập của nhóm

Quy trình 2: Theo tài liệu gần đây nhất về phương pháp dạy học tích

cực của Dự án Việt – Bỉ (2001 – 2003), một hoạt động được tổ chức dạy họctheo nhóm bao gồm các bước sau:

Bước 1: Làm việc chung cả lớp

- Nêu vấn đề, xác định nhiệm vụ nhận thức

- Tổ chức các nhóm

- Hướng dẫn cách làm việc theo nhóm

Bước 2: Làm việc theo nhóm

- Phân công trong nhóm, từng cá nhân làm việc độc lập

- Trao đổi ý kiến, thảo luận trong nhóm

- Cử đại diện trình bày kết quả của cả nhóm

Bước 3: Thảo luận, tổng kết trước toàn lớp

- Các nhóm lần lượt báo cáo kết quả

- Thảo luận chung, nhận xét, bổ xung, đánh giá

- Giáo viên tổng kết chốt lại kiến thức, đánh giá kết quả học tập củanhóm, đặt vấn đề tiếp theo

1.5 Một số điều kiện tổ chức thực hiện theo nhóm

- Một nhóm lí tưởng là một nhóm cho phép mọi thành viên tham gia diễnđạt ý kiến của mình, bình luận và trao đổi ý kiến với người khác Sự khôngđồng nhất giữa các thành viên tron nhóm cũng là một chỉ tiêu đáng quan tâm

vì nó cho phép sản sinh nhiều ý kiến đa dạng Sự không đống nhất thể hiện ởcác khía cạnh sau: đặc trưng của từng cá nhân, kiến thức, trình độ học vấn,khả năng nhận thức và hiểu biết xã hội

- Đặc trưng của một nhiệm vụ hay: muốn sử dụng cách tổ chức làm việctheo nhóm được hiệu quả, điều kiện không thể thiếu là đưa ra một nhiệm vụhay Nhiệm vụ hay phải đảm bảo các yêu cầu sau: Sự lựa chọn, thách thức,kiểm soát

- Hợp tác nhằm phát triển kĩ năng giao tiếp xã hội Việc cộng tác sẽ làmtăng động cơ học tập của người học Một nhiệm vụ càng gần với kinh nghiệm

cá nhân hoặc với công việc sau này của người học sẽ có nhiều cơ hội khích lệngười học tham gia vào hoạt động học

- Kết thúc cuộc thảo luận, giáo viên phải tổng kết, giảng giải thêm nếu ýkiến và động viên các nhóm

Đ ể ho ạ t đ ộ n g d ạ y h ọ c theo n h ó m đ ạ t k ế t q u ả tố t , g i áo v i ên c ầ n:

- Soạn giảng: chọn những bài, những câu hỏi trong bài có độ khó tươngđối, có hướng mở, đòi hỏi nhiều thời gian nhiều người thảo luận, tranh cãi.

- Chia nhóm: Cần xác định số lượng thành viên trong nhóm; nên bắt đầu

từ nhóm đôi để hình thành kĩ năng hợp tác nhóm.Thời gian để nhóm gắn kếtvới nhau khoảng một học kì Nên chọn nhóm theo năng lực đa dạng để hỗ trợnhau trong học tập

- Phân công trách nhiệm trong nhóm: do học sinh trong nhóm tự phân,

có nhóm trưởng, và thư kí ghi chép nội dung của các thành viên trong nhóm

- Giao nhiệm vụ: phải rõ ràng, ngắn gọn, đủ để các thành viên biết nhómmình phải làm gì trong thời gian bao lâu Nếu cần giáo viên phải giải thíchthêm

- Tổ chức quản lí lớp: giáo viên phải bao quát lớp, đảm bảo cho học sinhlàm việc hiệu quả Trong khi làm việc nhóm, học sinh gặp khó khăn, giáoviên phảo hỗ trợ, giúp đỡ kịp thời

- Tổ chức cho học sinh báo cáo: đảm bảo cho các nhóm được báo cáo,đưa ra quan điểm hay thắc mắc của nhóm mình Học sinh có thể nhận xét, bổsung cho nhau, để hoàn thành nhiệm vụ học tập Giáo viên có nhiệm vụ nhậnxét việc hoạt động nhóm của các nhóm, đồng thời phải đưa ra đáp án cuốicùng của nhiệm vụ học tập được giao

1.6 Những ưu điểm và nhược điểm hình thức dạy học theo nhóm.

Ưu

đ i ể m

Dạy học theo nhóm là một hoạt động tích cực:

+ Đem lại cho học sinh cơ hội được sử dụng kiến thức và kĩ năng màcác em được lĩnh hội và rèn luyện

+ Cho phép học sinh diễn đạt những ý tưởng, khám phá của mình

+ Mở rộng suy nghĩ và thực hành kĩ năng tư duy

+ Dạy học theo nhóm góp phần hình thành và phát triển các mối quan hệqua lại giữa học sinh, đem lại bầu không khí đoàn kết, giúp đỡ, tin tưởng lẫnnhau trong học tập.

+ Tổ chức học tập theo nhóm giúp các em học sinh nhút nhát, khả năngdiễn đạt kém có điều kiện rèn luyện, tập dượt

+ Khi dạy học hợp tác theo nhóm, giáo viên tận dụng kinh nghiệm vàsáng tạo của học sinh trong học tập

Vai trò, lợi ích, thế mạnh trong giáo dục

Sử dụng hình thức dạy học theo nhóm góp phần hình thành và pháttriển năng lực hoạt động theo nhóm bao gồm:

Kĩ năng:

- Kĩ năng giao tiếp: là kĩ năng hoạt động hợp tác giữa các cá nhân trongnhóm làm việc

- Kĩ năng tìm kiếm thông tin: trình bày và tiếp nhận thông tin

- Kĩ năng làm việc trong môi trường hợp tác

- Khả năng phối hợp với người khác cùng hoàn thành công việc

- Biết kết hợp thành quả của người khác để hoàn thành công việc củamình Có ý thức, có khả năng tổ chức người khác cùng hợp tác làm việc Biếtchỉ huy và điều chỉnh công việc

- Kĩ năng xây dựng niềm tin: đây là kĩ năng tránh sự mặc cảm, nhất làđối tượng HS khó khăn về học tập

- Kĩ năng giải quyết mâu thuẫn: đây là kĩ năng giúp học sinh tránh những

từ ngữ gây mất lòng nhau Vì thế, trong thảo luận cần tránh những từ ngữ nhưđúng sai, mà nên dùng các từ như: bạn hãy tìm cách giải quyết tốt hơn, làmnhư thế này sẽ hay hơn…

Thái độ:

- Ý thức hợp tác trong công việc

- Ý thức tự chịu trách nhiệm trong nhóm.

- Ý thức tôn trọng thành quả lao động của người khác

- Ý thức cùng người khác hướng tới mục đích hoạt động chung

N h ư ợ c đ i ể m

+ Trong hoạt động hợp tác theo nhóm chỉ có một số học sinh tham gia,

số còn lại ít tham gia hoặc tham gia không tích cực

+ Nhóm có thể lạc hướng hoặc bị một số cá nhân làm rối loạn

+ Các thành viên trong nhóm không lắng nghe ý kiến của nhau

+ Vai trò của các thành viên trong nhóm không thay đổi

+ Nếu trong nhóm biến tranh luận thành tranh cãi thì buổi thảo luậnkhông thành công

+ Nếu nhóm trưởng không có khả năng điều khiển, tổ chức mặt khác lạiđộc đoán thì kết quả thảo luận không cao

1.7 Cơ sở triết học và cơ sở giáo dục học của hình thức dạy học theo

nhóm.

Cơ s ở t r i ế t h ọ c

Theo quan điểm của triết học duy vật biện chứng, mâu thuẫn là nguồngốc của sự vận động và phát triển Đây chính là cơ sở của hình thức dạy họctheo nhóm, tạo điều kiện cho học sinh cọ xát, chia sẻ và hợp tác Sự cạnhtranh, đấu tranh giữa những nhận thức trái ngược nhau sẽ tạo nên động lựcthôi thúc sự tìm kiếm chân lý của mỗi cá nhân, cũng như của cả nhóm

Cơ s ở g i á o d ụ c h ọ c c ủ a h ì n h t h ứ c d ạ y h ọ c t h e o n h ó m

- Giáo dục trong tập thể và bằng tập thể

Tập thể là một cộng đồng người được tập hợp trên cơ sở những mụcđích chung có ý nghĩa xã hội và những hoạt động chung hướng vào việc thựchiện mục đích nào đó Nhờ vậy vừa mang lại lợi chung, vừa mang lại lợi íchriêng trong sự thống nhất với nhau

Các hoạt động của học sinh trong nhà trường đều được tổ chức theotập thể kể cả hình thức tổ chức dạy học theo nhóm.

Tập thể vừa là môi trường , vừa là phương tiện của quá trình giáo dục.Quá trình hoạt động chung với nhau sẽ giúp học sinh trở thành chủ thểcủa quá trình giáo dục, tự rèn luyện, hình thành và phát triển nhân cáchcho các em theo yêu cầu chung của nhà trường và xã hội

Tập thể học sinh có một số chức năng sau:

+ Chức năng tổ chức: tập thể tập hợp, lôi cuốn học sinh tham gia vào cáchoạt động đa dạng phong phú trong và ngoài trường

+ Chức năng giáo dục: tập thể học sinh vừa là môi trường, vừa làphương tiện giáo dục góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhữngphẩm chất, năng lực cho học sinh Việc lĩnh hội tri thức, phát triển trí tuệ, rènluyện kĩ năng cũng như giáo dục thế giới quan khoa học, đạo đức, niềmtin, động cơ, tính cách, thói quen và hành vi ứng xử đúng đắn,… có thể đượcthực hiện trong hoạt động chung và giao tiếp trong tập thể

+ Chức năng kích thích, điều chỉnh: tập thể động viên tính tích cực, tựgiác của học sinh, hình thành động cơ đạo đức trong các hoạt động,điều chỉnh hành vi ứng xử và các mối quan hệ qua lại giữa các thành viên.Khi thực hiện quá trình giáo dục nên lưu ý:

Lôi cuốn mọi học sinh vào hoạy động tập thể, giáo dục, tổ chức cho các

em tự giác tham gia vào các công việc của tập thể

Xây dựng các mối quan hệ và giao lưu đúng đắn, lành mạnh trong tậpthể: quan hệ trách nhiệm – học tập; quan hệ nhân ái – bạn bè và các quan

hệ riêng tư

Xây dựng tập thể lành mạnh Khuyến khích nhận thức, thái độ vàhành vi đúng đắn, đồng thời ngăn chặn, lên án những hành vi sai tráilàm ảnh

hưởng xấu đến lợi ích chung, đi ngược lại những chuẩn mực đã được thừanhận.

Coi trọng đúng mức lợi ích của các thành viên, trong sự thống nhất vớilợi ích chung, kết hợp hài hòa lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể

Tuyệt đối tránh các tình trạng: cực đoan hóa lợi ích cá nhân hoặc lợi íchchung của tập thể, đối lập lợi ích cá nhân và lợi ích tập thể; không được chèn

ép nguyện vọng chính đáng của cá nhân

- Nguyên tắc phát triển trong dạy học

Cuộc sống con người là một chuỗi những hoạt động, giao lưu kế tiếpnhau, đan xen nhau Con người sống, tồn tại, phát triển trong hoạt động

và học tập thông qua hoạt động Nhân cách của con người cũng được hìnhthành và phát triển trong chính quá trình sống, học tập, lao động, giao lưu,vui chơi, giải trí của cá nhân trong cộng đồng xã hội

Chính trong quá trình hoạt động, con người tham gia vào các mối quan

hệ với thế giới tự nhiên, thế giới đồ vật do các thế hệ trước tạo ra màcon

người chiếm lĩnh được các giá trị văn hóa của loài người gửi gắm vào trong các mối quan hệ, qua đó nhân cách của con người được hình thành và phát

triển

Học sinh muốn có nhân cách phát triển toàn diện phải hoạt độngtrong tập thể, phải là chủ thể có ý thức đối với các hoạt động như: học tập,lao động, giao lưu, vui chơi giải trí, … cần tự giác, tích cực, chủ động rènluyện và tu

dưỡng ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường để trở thành những người

có nhân cách – chủ nhân tương lai của đất nước

Trong công tác giáo dục cần chú ý tổ chức tốt các loại hình hoạt độngphong phú, đa dạng phù hợp với lứa tuổi học sinh, đặc biệt chú ý tổ chức tốthoạt động chủ đạo ở từng lứa tuổi cụ thể.

Như vậy, để người học phát triển một cách tốt nhất, quá trình dạy họcphải đảm bảo cả nguyên tắc giáo dục trong tập thể, bằng tập thể và nguyêntắc phát triển trong dạy học Việc tổ chức dạy học theo nhóm trong giáodục không chỉ giúp người học phát triển nhân cách một cách toàn diện màcòn quán triệt vận dụng và đảm bảo cả hai nguyên tắc trên.

1.8 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi của học sinh lớp 3

- Đ ặ c đi ể m ngôn n g ữ :

Ngôn ngữ của học sinh tiểu học phát triển mạnh cả về ngữ âm , ngữpháp và từ vựng Vốn từ của các em tăng lên một cách đáng kể do được họcnhiều môn và tiếp xúc được mở rộng Khả năng hiểu nghĩa của từ cũng pháttriển từ chỗ hiểu một cách cụ thể , cảm tính đến hiểu khái quát và trừutượng nghĩa của từ Tuy nhiên, trẻ thường hiểu nghĩa của từ gắn với nội dung

cụ thể của bài khóa

Ngôn ngữ viết của trẻ cũng được phát triển mạnh Tuy vậy, theo kếtquả nghiên cứu ngôn ngữ viết của trẻ còn nghèo hơn nhiền so với ngôn ngữnói Bởi vì, trẻ rất khó chuyển từ ngôn ngữ bên trong vào hình thức viết.Hơnnữa, do hiểu từ ngữ chưa chính sác, nắm ngữ pháp chưa chắc, nên khi viếtcác em dùng từ còn sai, viết câu chưa đúng, không biêt chấm câu,…

Trên cơ sở của sự phát triển những mặt trên, kĩ năng đọc của trẻ được

hoàn thiện

Trong phân môn Luyện từ và câu, học sinh được phát triển về ngôn ngữ,

mở rộng vốn từ,hiểu nghĩa từ, ngữ pháp câu,… Vì thế, nhiệm vụ của giáoviên là cần chú ý: chuẩn xác trong phát âm , tìm biện pháp làm giàu vốn

từ cho trẻ, rèn luyện ngôn ngữ nói và viết cho các em,nhất là khả năng diễnđạt mạch lạc

- Đ ặ c đi ể m tri g i á c :

Tri giác của học sinh tiểu học vẫn mang tính không của chủ định Trongquá trình tri giác trẻ thường tập trung vào một chi tiết nào đấy của đốitượng và cho đấy là tất cả.

Tính tri giác của học sinh tiểu học còn mang tính đại thể, ít đi vào chitiết Chú ý đến các chi tiết ngẫu nhiên, không tìm ra các dấu hiệu đặc trưngcủa đối tượng, chỉ dừng lại ở nhận biết và gọi tên, chưa có khả năng phân tích

và tổng hợp mà chỉ liệt kê những gì tìm thấy,…

Tri giác của các em phát triển dưới ảnh hưởng của hoạt động học tập.Ngày càng có khả năng quan sát tinh tế (tìm ra các dấu hiệu đặc trưng cho sựvật hiện tượng, biết tìm ra các sắc thái của các chi tiết) ; có mục đích vàphương hướng rõ ràng;…Vì vậy, người giáo viên cần phải quan tâm và bồidưỡng năng lực quan sát cho học sinh tiểu học

- Đ ặ c đi ể m trí n h ớ :

Ở học sinh tiểu học, trí nhớ trực quan – hình tượng phát triển hơntrí nhớ từ ngữ-logic Tính không chủ định vẫn chiếm ưu thế cả trong ghi nhớlẫn tái hiện, nhất là ở các lớp đầu tiểu học Các em có khả năng ghi nhớ tốt,đặc biệt là ghi nhớ máy móc Tình cảm có ảnh hưởng lớn đến độ bền vững và

độ nhanh của sự ghi nhớ của học sinh tiểu học Trí nhớ của các em pháttriển

dưới ảnh hưởng của hoạt động học tập theo hướng ngày càng mang tính chủ định, tính trừu tượng, khái quát

Học sinh Tiểu học chưa biết sử dụng các biện pháp ghi nhớ, nhất là cácbiện pháp ghi nhớ ý nghĩa Vì vậy, người giáo viên cần phải quan tâm đếnviệc hình thành và phát triển trí nhớ ý nghĩa cho học sinh tiểu học

- Đ ặ c đi ể m chú ý :

Chú ý không chủ định được phát triển mạnh và chiếm ưu thế ở học sinhTiểu học Tất cả những gì mới mẻ, bất ngờ, rực rỡ, khác thường đều dễ dàngcuốn hút sự chú ý của trẻ mà không cần bất kì một sự nỗ lực nào của ý chí.Sự

chú ý không chủ định của trẻ càng trở nên đặc biệt tập trung và bền vững khitài liệu học tập có tính trực quan sinh động hoặc khơi gợi ở trẻ nhữngrung cảm tích cực Vì vậy, để tổ chức tốt sự chú ý của trẻ, việc sử dụng đồdùng, phương tiện dạy học một cách hợp lí, khoa học nhằm tạo hứng thú

là điều kiện quan trọng

Khả năng phát triển chú ý chủ định và chú ý sau chủ định ở học sinhTiểu học trong quá trình học tập là rất cao Điều này phụ thuộc rất nhiều vàoviệc tổ chức hoạt động học cho các em của người giáo viên, đặc biệt là việchình thành và phát triển các động cơ học tập mang tính chất xã hội cao,mang tính ý thức trách nhiệm đối với kết quả học tập cũng như mang tínhnhận thức ở các em

- Đ ặ c đi ể m tư ở n g tư ợ n g :

Trong các giờ học, học sinh không chỉ phải nhớ và suy nghĩ những gìgiáo viên hướng dẫn, kể, giảng giải mà còn phải tự hình dung cho mìnhnhững sự việc, con người, sự vật, hiện tượng mà trẻ chưa được nhìn thấy baogiờ Tưởng tượng của học sinh tiểu học được hình thành và phát triển tronghoạt động học tập và các hoạt động khác của các em Khuynh hướng chủ yếutrong sự phát triển của tưởng tượng ở trẻ tiểu học là:

+ Tiến dần đến phản ánh một cách đúng đắn, đầy đủ, rõ ràng hiện thực

khách quan trên cơ sở những tri thức tương

ứng

+ Tiến dần đến phản ánh một cách khái quát, sáng tạo hiện thực kháchquan trên cơ sở của ngôn từ và các hệ thống kí hiệu khác

- Đ ặ c đi ể m tư d u y :

Đặc điểm nổi bật nhất của tư duy học sinh Tiểu học là chuyển dần từ tínhtrực quan, cụ thể sang tính trừu tượng, khái quát: tính trực quan cụ thể giảmdần còn tính trừu tượng, khái quát tăng dần theo khối lượng Vì vậy, người

giáo viên cần phải quan tâm đến việc hình thành các yếu tố tư duy lí luận chohọc sinh Tiểu học.

- Đ ặ c đi ể m tì n h c ả m:

Ở học sinh tiểu học, tình cảm, xúc cảm vẫn mang những đặc điểmtừng có ở lứa tuổi trước, như mang tính cụ thể, trực tiếp; rất dễ xúc cảm; dễbộc lộ tình cảm, khả năng kiềm chế tình cảm yếu; chưa bền vững và chưa sâusắc

Đời sống tình cảm của các em đã có nhiều biến đổi dưới ảnh hưởng củacuộc sống nhà trường và hoạt động học tập Sự biến đổi này diễn ra cả về nộidung lẫn mức độ biểu hiện Điều này được biểu hiện rõ nhất ở sự hìnhthành và phát triển các tình cảm cấp cao của các em Nét chung trong đờisống tình cảm của học sinh tiểu học là yêu đời, sảng khoái, vui vẻ Tuy vậy,những đặc

điểm cá nhân trong tình cảm được hình thành khá rõ ở lứa tuổi này

Đối với học sinh tiểu học,tình cảm còn có vị trí đặc biệt vì nó là khâutrọng yếu gắn liền nhận thức với hành động của trẻ Trong giáo dục tiểu học,nếu quá quan tâm đến sự phát triển trí tuệ mà xem nhẹ giáo dục tình cảmthì sẽ làm cho nhân cách của học sinh phát triển phiến diện Vì vậy, nắmđược các đặc điểm tình cảm và biết được phương pháp giáo dục tình cảmcho các em là nhiệm vụ quan trọng của người giáo viên

- Đ ặ c đi ể m ý ch í :

Ở học sinh tiểu học, tình cảm giữ vai trò rất quan trọng trong các hànhđộng ý chí của các em, đến nỗi trong nhiều trường hợp, nó trở thành động cơcủa hành vi, của hoạt động Vì thế, ở lứa tuổi này, sự phát triển của ý chí vàtình cảm diễn ra trong sự tác động lẫn nhau không ngừng

Học sinh tiểu học chưa có khả năng tự đặt ra mục đích cho hànhđộng của mình và chưa biết lập kế hoạch của hành động Nên trẻ khôngthể tập trung và kiên trì theo đuổi mục đích Vì vậy, các em dễ gặp thất bại

và dễ mất lòng tin vào sức lực, khả năng của mình

Tính độc lập, kiềm chế và tự chủ của học sinh Tiểu học còn thấp nênchưa thể độc lập hoàn toàn trong hành động mà còn trông chờ nhiều vào sựgiúp đỡ của người khác Tính bột phát ngẫu nhiên vẫn còn trong hành động ýchí nên học sinh Tiểu học dễ bắt trước hành động của người khác.

- Đ ặ c đi ể m tí n h cá c h :

Những nét tính cách của học sinh tiểu học mới được hình thành , chưa

ổn định, có thể thay đổi dưới tác động giáo dục của gia đình, nhà trường

và xã hội

Ở lứa tuổi học sinh tiểu học, điều dễ nhận thấy trong tính cách củacác em là tính xung động( hành động ngay lập tức dưới tác động của kíchthích bên trong và bên ngoài mà không kịp suy nghĩ cân nhắc; tính cả tin (tintưởng tuyệt đối vào người lớn, vào sách vở và bản thân mình.); tính hồnnhiên( với các em không có gì là phức tạp, khó khăn Các em tin rằng mình sẽlàm được những gì mình mong muốn.)… Bên cạnh đó, còn có những tínhcách tốt như là lòng vị tha, tính ham hiểu biết, tính chân thật,cần cù, khảnăng sáng tạo…

2 Cơ sở thực tiễn

2.1 Vị trí, nhiệm vụ của phân môn Luyện từ và Câu lớp 3

Từ và câu có vai trò đặc biệt quan trọng trong hệ thống ngôn ngữ Từ làđơn vị trung tâm của hệ thống ngôn ngữ Câu là đơn vị nhỏ nhất có thể thựchiện chức năng giao tiếp Vai trò của từ và câu trong hệ thống ngôn ngữquyết định tầm quan trọng của việc dạy Luyện từ và câu ở tiểu học

Việc dạy Luyện từ và câu nhằm mở rộng , hệ thống hóa và làm phongphú vốn từ của học sinh, cung cấp cho học sinh những hiểu biết sơ giản về từ

và câu, rèn cho học sinh những kỹ năng dùng từ, dùng câu và sử dụng cáckiểu câu để thể hiện tư tưởng, tình cảm của mình, đồng thời giúp cho học

sinh có khả năng hiểu các câu nói của người khác Luyện từ và câu có vaitrò

hướng dẫn học sinh trong việc nghe, nói, đọc viết, phát triển ngôn ngữ vàtrí

tuệ của các em

Nhiệm vụ của phân môn Luyện từ và câu

- Làm giàu vốn từ cho học sinh và phát triển năng lực dùng từ đặt câucủa học sinh

- Dạy nghĩa từ Làm cho học sinh nắm nghĩa từ ngữ; thêm vào vốn từcủa học sinh những từ ngữ mới, những nghĩa mới của từ đã biết Dạy từ ngữphải hình thành ở học sinh những khả năng phát hiện ra tữ ngữ mới chưabiết trong văn bản cần tiếp nhận; nắm được một số thao tác giải nghĩatừ; phát hiện ra một số nghĩa mới của từ đã biết; làm rõ sắc thái nghĩa khácnhau của từ trong ngữ cảnh khác nhau

- Hệ thống hóa vốn từ Dạy học sinh sắp xếp các từ một cách hệthống trong trí nhớ mình để tích lũy từ được nhanh chóng; tạo ra tínhthường trực của từ; tạo điều kiện cho các từ đi vào hoạt động lời nói đượcthuận lợi

- Tích cực hóa vốn từ: Dạy cho học sinh sử dụng từ, phát triển kĩ năng sửdụng từ trong lời nói, lời viết của học sinh; đưa từ vào trong vốn từ tíchcực

được học sinh sủ dụng thường xuyên, tức là dạy học sinh biết dùng từngữ

trong hoạt động nói năng của

mình

- Cung cấp cho học sinh một số kiến thức về từ và câu: Dạy cho học sinhbiết cách đặt câu, sử dụng các kiểu câu đúng mẫu, phù hợp hoàn cảnh, mụcđích giao tiếp

2.2 Nội dung chương trình và cấu trúc nội dung bài học phân môn Luyện

từ và Câu lớp 3

Nội dung phân môn Luyện từ và câu ở lớp 3 được phân bố đều theo chủđiểm của các tuần: măng non, mái ấm, tới trường, cộng đồng, quêhương, Bắc-Trung-Nam, anh em một nhà, thành thị và nông thôn, bảo vệ

tổ quốc, sáng tạo, nghệ thuật, lễ hội, thể thao, ngôi nhà chung, bầu trời vàmặt đất Mỗi

tuần có một tiết Luyện từ và câu, theo đó kiến thức của bài học gắn liềnvới nội dung của chủ điểm tuần đó.

Các bài học Luyện từ và câu ở lớp 3 được cấu thành từ một tổ hợp cácbài tập Bài Luyện từ và câu ở lớp 3 trong sách giáo khoa được ghi tên theophân môn, còn các tên bài chỉ được ghi ở phần mục lục Mỗi một đơn vị bàihọc thường có từ 3 đến 4 bài tập trong đó có nhiệm vụ luyện từ và nhiệm vụluyện câu cho học sinh

Phân môn Luyện từ và câu ở lớp 3 chỉ trình bày các kiến thức học sinhcần làm quen và nhận biết chúng thông qua các bài tập thực hành Đó là cácnội dung như từ và cấu tạo từ, từ loại, các kiểu câu, biện pháp tu từ, cấu tạocâu, dấu câu

2.2.1 Kiến thức và kĩ năng về từ ở lớp 3

K i ế n t h ứ c v ề t ừ

Nội dung vốn từ cung cấp cho học sinh: ngoài các từ ngữ được dạy quacác bài tập đọc, chính tả, tập viết,… học sinh được cung cấp vốn từ một cách

có hệ thống trong các bài từ ngữ theo chủ đề Chương trình đã xác định vốn

từ cần cung cấp cho học sinh Đó là những từ ngữ thông dụng tối thiểu vềthế giới xung quanh như công việc của học sinh ở trường và ở nhà, tình cảmgia đình và vẻ đẹp thiên nhiên, đất nước, những phẩm chất và hoạt độngcủa con

người… Những tữ ngữ được dạy ở tiểu học gắn với việc giáo dục cho họcsinh tình yêu gia đình , nhà trường, yêu tổ quốc, yêu nhân dân, yêulao động… Chúng làm giàu nhận thức , mở rộng tầm mắt của học sinh, giúpcác em thấy được vẻ đẹp của quê hương, đất nước, con người, dạy các embiết yêu và ghét Nội dung chương trình từ ngữ ở Tiểu học phải phù hợp với

yêu cầu phát triển ngôn ngữ của học sinh, đồng thời phải đảm bảo nguyêntắc giáo dục trong dạy học.

Ở lớp 3, học sinh học thêm khoảng 400-450 từ ngữ( kể cả một số thànhngữ, tục ngữ quen thuộc và nghĩa của một số yêu tố gốc Hán thông dụng vàmột số từ địa phương) theo các chủ điểm.Ngoài ra, vốn từ còn được mở rộngtrong các bài :

- Từ loại: Ôn tập về từ chỉ sự vật, ôn tập về từ chỉ hoạt động, trạng thái,

ôn tập về từ chỉ đặc điểm

- Biện pháp tu từ: so sánh, nhân hóa

K ĩ n ă n g v ề t ừ

- Tìm từ theo các chủ điểm trong sách giáo khoa

- Nhận biết nghĩa của một số thành ngữ, tục ngữ gắn với các chủ điểm

- Nhận biết một số biện pháp tu từ phổ biến

- Nhận biết sâu hơn ý nghĩa chung của từng lớp từ đã học ở lớp 2: lớp từchỉ người, vật và sự vật nói chung, lớp từ chỉ hoạt động trạng thái, lớp từ chỉđặc điểm, tính chất

- Làm quen với cách giải nghĩa thông thường: giải nghĩa bằng cách địnhnghĩa, bằng cách mô tả trực tiếp, bằng cách tìm từ đồng nghĩa hoặc trái nghĩa

2.2.2 Kiến thức và kĩ năng về câu ở lớp 3

K i ế n t h ứ c v ề c â u

- Các kiểu câu: Ôn tập về câu “Ai là gì?”, ôn tập về câu “Ai làm gì?”,

ôn tập về câu “Ai thế nào?”

- Cấu tạo câu: Ôn tập cách đặt và trả lời câu hỏi “Khi nào?”, ôn tậpcách đặt và trả lời câu hỏi “Ở đâu?”, ôn tập cách đặt và trả lời câu hỏi “Vìsao?”, Đặt và trả lời câu hỏi “Bằng gì?”

- Dấu câu: dấu chấm, dấu phẩy,dấu chấm hỏi, dấu chấm than, dấu haichấm

K ĩ n ă n g v ề c â u

- Nhận biết câu trong lời nói và trong văn bản dựa trên tính tương đốitrọn vẹn về ý nghĩa của câu, dựa trên dấu hiệu mở đầu và kết thúc câu trongvăn bản ( viết hoa chữ cái đầu câu,dấu chấm, dấu chấm hỏi, dấu chấm than

ở chỗ kết thúc câu)

- Nhận biết các bộ phận chính trong những kiểu câu phổ biến có

mô hình Ai(cái gì) – làm gì?, Ai (cái gì) – là gì?, Ai (cái gì) – thế nào? Qua việcđặt câu hỏi cho từng bộ phận chính của câu

- Nhận biết các bộ phận phụ của câu trả lời cho các câu hỏi Khi nào?, Ởđâu?, Như thế nào?, Vì sao?, Để làm gì?, Bằng gì? Trong những kiểu câu phổbiến trên

- Nhận biết các dấu kết thúc câu kể, câu hỏi, câu cầu khiến, câu cảm Nhận biết cách dùng dấu phẩy, dấu hai chấm ở giữa câu

2.3 Thực trạng hoạt động dạy học theo nhóm trong giờ dạy Luyện từ

và câu lớp 3

Để tìm hiểu về việc sử dụng hình thức dạy học theo nhóm trong nhàtrường Tiểu học nói chung và trong dạy học phân môn Luyện từ và câu nóiriêng,chúng tôi đã tiến hành quan sát và trò chuyện về việc dạy của giáo viên

và việc học của học sinh ở trường Tiểu học mà tôi đã trực tiếp được thựctập sư phạm

Chúng tôi thấy hầu hết các giáo viên ở các trường tiểu học đều cho rằng,việc sử dụng hình thức tổ chức học tập theo nhóm trong các môn học đã làmcho quá trình dạy và học hiệu quả hơn, học sinh có điều kiện tiếp thu bài họctốt hơn Về việc sử dụng hình thức dạy học nhóm trong phân môn Luyện

từ và câu thường được tiến hành như sau:

Bước 1: Giáo viên nêu chủ đề thảo luận

Bước 2: Giáo viên chia nhóm, phân công vị trí Bước 3: Giáo viên giao nhiệm vụ cho từng nhóm.