Bài giảng Kinh tế môi trường: Chương 1 - Nguyễn Ngọc Lan

Chương 1 - Đối tượng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu kinh tế môi trường. Sau khi học xong chương này người học sẽ nắm được: Sự ra đời tất yếu khách quan của môn học Kinh tế môi trường; đối tượng, nhiệm vụ nghiên cứu của Kinh tế môi trường; ý nghĩa thực tiễn của môn học này trong việc giải quyết những vấn đề môi trường nảy sinh trong quá trình phát triển kinh tế.

KINH T  MÔI TR Ế ƯỜ NG

Gi ng viên: ả Nguy n Ng c Lanễ ọ

      Khoa Qu n tr  kinh doanhả ị

Đi n tho i:  ệ ạ 0906112986

Email:         ngoclan073@gmail.com

    T ng c c môi trổ ụ ường:  www.vea.gov.vn

    B  Tài nguyên và môi trộ ường: www.monre.gov.vn

    Chương trình môi trường c a LHQ: ủ

www.unep.org

M c tiêu ụ

     Sau khi h c xong chọ ương 1, sinh viên c n n m đầ ắ ược:

­ S  ra đ i t t y u khách quan c a môn h c Kinh t  môi  ự ờ ấ ế ủ ọ ế

tr ườ ng.

­ Đ i t ng, nhi m v  nghiên c u c a Kinh t  môi tr ng ố ượ ệ ụ ứ ủ ế ườ

­ Ý nghĩa th c ti n c a môn h c này trong vi c gi i quy t  ự ễ ủ ọ ệ ả ế

nh ng v n đ  môi tr ữ ấ ề ườ ng n y sinh trong quá trình phát tri n  ả ể kinh t ế

Con ng ườ ố i s ng hài hòa v i thiên nhiên ớ

Kinh t  t  nhiên ế ự

Môi tr ườ ng tuy có b  tác đ ng m nh nh ng ch a đ n m c b   ị ộ ạ ư ư ế ứ ị

phá v  nghiêm tr ng và còn mang tính c c b ỡ ọ ụ ộ  

N n văn minh nông nghi p ề ệ

N n văn minh công nghi p ề ệ

    S  suy thoái môi tr ự ườ ng đã ngày càng tr  nên gay  ở

g t và nghiêm tr ng h n trên ph m vi toàn c u ắ ọ ơ ạ ầ

* N n c n ki t các ngu n tài nguyên thiên ạ ạ ệ ồ

nhiên

Tài nguyên khoáng s n đang c n ki t nhanh chóng ả ạ ệ

Ngu n n ồ ướ c ng t đang khan hi m d n ọ ế ầ

Suy thoái đ t ngày càng gia tăng ấ

R ng đang b  phá h y nghiêm tr ng ừ ị ủ ọ

Đa d ng sinh h c đang gi m sút t ng ngày ạ ọ ả ừ …

* N n ô nhi m n ng n  môi trạ ễ ặ ề ường s ng.ố

     “BĐKH là s  bi n đ i v  tr ng thái c a h  th ng khí  ự ế ổ ề ạ ủ ệ ố

h u, đ ậ ượ c nh n bi t qua s  bi n đ i v  trung bình  ậ ế ự ế ổ ề

ho c s  bi n đ ng c a các thu c tính c a nó, đ ặ ự ế ộ ủ ộ ủ ượ c duy  trì trong m t th i kì dài, đi n hình là hàng th p k  ho c  ộ ờ ể ậ ỉ ặ

dài h n” ơ

Bi n đ i khí h u là thách th c nghiêm tr ng nh t đ i ế ổ ậ ứ ọ ấ ố

v i nhân lo i trong th  k  21.ớ ạ ế ỉ

Nguyên nhân c a bi n đ i khí h u:ủ ế ổ ậ

+ Do quá trình t  nhiên ự

+ Do ho t đ ng c a con ng ạ ộ ủ ườ i gây ra (ch   ủ

y u) ế

H u qu  c a bi n đ i khí h u:ậ ả ủ ế ổ ậ

Vi t Nam là m t trong 5 nệ ộ ước ch u  nh hị ả ưởng n ng n  ặ ề

nh t c a bi n đ i khí h u . ấ ủ ế ổ ậ

K ch b n bi n đ i khí h u và nị ả ế ổ ậ ước bi n dâng trong báo ểcáo đánh giá l n th  5 vào cu i năm 2012 cho bi t:ầ ứ ố ế

      Đ n cu i th  k  XXI, nhi t đ  trung bình năm c a  ế ố ế ỷ ệ ộ ủ

Vi t Nam tăng 2 ­ 3°C, ệ m c n ự ướ c bi n dâng t   57 ­  ể ừ

73cm. 

      Còn theo k ch b n phát th i CO2 caoị ả ả  thì m c n ự ướ c 

bi n s  dâng t  78­95cm, riêng khu v c Cà Mau đ n Kiên  ể ẽ ừ ự ế

Giang có th  lên t i đa 105cm ể ố

     Tính trung bình trong hai th p k  qua, thiên tai liên  ậ ỷ

quan đ n bi n đ i khí h u   Vi t Nam hàng năm gây  ế ế ổ ậ ở ệ

t n th t v  ng ổ ấ ề ườ i và tài s n là 457 ng ả ườ i và 1,8 t   ỷ

USD chi m 1,2% GDP ế

V i  ớ m c n ự ướ c bi n d  báo dâng cao 1m vào năm  ể ự

2100 thì n n kinh t  Vi t Nam s  ch u thi t h i  ề ế ệ ẽ ị ệ ạ

kho ng 17 t  đô la M  hàng năm, gây ng p 12% di n  ả ỷ ỹ ậ ệ

tích đ t ven bi n và  nh h ấ ể ả ưở ng t i cu c s ng c a  ớ ộ ố ủ

23% dân s  s ng t i khu v c này ố ố ạ ự

         Kinh t  môi trế ường là m t nhánh c a kinh t  h c,  ộ ủ ế ọ

nghiên c u các v n đ  môi tr ứ ấ ề ườ ng theo quan đi m và  ể

ph ươ ng pháp phân tích c a kinh t  h c, t p trung vào các  ủ ế ọ ậ

n i dung sau: ộ

      + Xem xét các ho t đ ng kinh t   nh h ạ ộ ế ả ưở ng đ n môi  ế

tr ườ ng ra sao?

      + Xem xét cách thay đ i th  ch  và chính sách kinh t   ổ ể ế ế

nh m c i thi n môi tr ằ ả ệ ườ ng.

Kinh t  môi tr ế ườ ng là gì?

M i liên k t (a):ố ế  Nghiên c u vai trò  ứ

cung c p nguyên v t li u thô c a môi  ấ ậ ệ ủ

tr ườ ng thiên nhiên cho ho t đ ng kinh  ạ ộ

t , đ ế ượ c g i là  ọ Kinh t  tài nguyên thiên  ế

nhiên.

M i liên k t (b):ố ế  Nghiên c u dòng  ứ chu chuy n các ch t th i t  ho t  ể ấ ả ừ ạ

đ ng kinh t  và các tác đ ng c a  ộ ế ộ ủ chúng lên môi tr ườ ng thiên nhiên, 

đ ượ c g i là  ọ Kinh t  ch t l ế ấ ượ ng môi 

tr ườ ng.

     Kinh t  môi trế ường t ươ ng t  và khác v i môn h c kinh t   ự ớ ọ ế

h c nh  th  nào? ọ ư ế

Kinh t  môi trế ường là m t môn khoa h c kinh t  ộ ọ ế vì môn 

h c này  ng d ng các lí thuy t kinh t  h c đ  nghiên c u  ọ ứ ụ ế ế ọ ể ứ

cách th c khai thác, s  d ng t i  u tài nguyên thiên nhiên  ứ ử ụ ố ư

và ki m soát ô nhi m môi tr ể ễ ườ ng m t cách hi u qu  nh t ộ ệ ả ấ

      Kinh t  môi trế ườ  ng đi sâu vào nghiên c u v  th t  ứ ề ấ

b i c a th  tr ạ ủ ị ườ ng và cách th c Nhà n ứ ướ c đi u ch nh  ề ỉ

các th t b i đó nh m khai thác, s  d ng t i  u tài  ấ ạ ằ ử ụ ố ư

nguyên thiên nhiên, duy trì và c i thi n ch t l ả ệ ấ ượ ng môi 

tr ườ ng.

   (1) Nghiên  c u các v n  đ  c  b n v  môi tr ứ ấ ề ơ ả ề ườ ng, v   ề

phát  tri n  KT­XH,  đ c  bi t là  m i  quan  h   bi n ch ng  ể ặ ệ ố ệ ệ ứ

gi a môi tr ữ ườ ng và phát tri n, nh m t o ra s  phát tri n  ể ằ ạ ự ể

b n v ng ề ữ

(2) Nghiên  c u  và  đ  xu t các gi i  pháp  khoa h c trong  ứ ề ấ ả ọ

vi c đ m b o khai thác, s  d ng h p lí, ti t ki m và hi u  ệ ả ả ử ụ ợ ế ệ ệ

qu  các ngu n tài nguyên thiên nhiên và thành ph n môi  ả ồ ầ

tr ườ ng.

(3) Nghiên c u và đ  xu t các gi i pháp khoa h c nh m  ứ ề ấ ả ọ ằ

ngăn ng a, gi m thi u các tác đ ng tiêu c c tr  l i c a  ừ ả ể ộ ự ở ạ ủ

phát tri n t i môi tr ể ớ ườ ng.

1.2. Đ i t ố ượ ng nghiên c u c a KTMT: ứ ủ

    Đ i tố ượng nghiên c u c a Kinh t  môi trứ ủ ế ường là 

môi  tr ườ ng  s ng  v i  các  m i  quan  h   t ố ớ ố ệ ươ ng  tác, 

ph  thu c và qui đ nh l n nhau gi a kinh t  và môi  ụ ộ ị ẫ ữ ế

tr ườ ng, nh m đ m b o s  phát tri n  n đ nh, liên  ằ ả ả ự ể ổ ị

t c, b n v ng trên c  s  b o v  môi tr ụ ề ữ ơ ở ả ệ ườ ng và l y  ấ

con ng ườ i làm trung tâm.

1.3. Nhi m v  nghiên c u c a KTMT: ệ ụ ứ ủ

    ­  Nghiên c u và t ng b ứ ừ ướ c hoàn thi n các v n đ  c   ệ ấ ề ơ

b n v  lí lu n và ph ả ề ậ ươ ng pháp c a khoa h c Kinh t  môi  ủ ọ ế

tr ườ ng đ  ph c v  các ho t đ ng phát tri n kinh t  ­ xã  ể ụ ụ ạ ộ ể ế

h i ộ

­  Ph  bi n sâu r ng các lí lu n, ph ổ ế ộ ậ ươ ng pháp và đ c bi t  ặ ệ

là các kinh nghi m trong KTMT cho m i đ i t ệ ọ ố ượ ng.

­ Đánh giá nh ng tác đ ng c a các ho t đ ng phát tri n  ữ ộ ủ ạ ộ ể

đ n môi tr ế ườ ng. Ti p c n phân tích kinh t  c a nh ng tác  ế ậ ế ủ ữ

1.4. Ph ươ ng pháp nghiên c u c a KTMT: ứ ủ

    * Ph ươ ng pháp h  th ng ệ ố

    * Ph ươ ng pháp phân tích c n biên ậ

    * Ph ươ ng pháp phân tích l i ích – chi phí ợ