Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học: Thực trạng công tác quản lý việc xây dựng trường học thân thiện ở các trường trung học phổ thông công lập quận 11 thành phố Hồ Chí Minh

Luận văn Thạc sĩ Giáo dục học: Thực trạng công tác quản lý việc xây dựng trường học thân thiện ở các trường trung học phổ thông công lập quận 11 thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu thực trạng và đưa ra giải pháp cho việc xây dựng trường học thân thiện ở các trường trung học phổ thông công lập quận 11 thành phố Hồ Chí Minh.

-

Trần Thị Ngọc Phương

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ VIỆC XÂY DỰNGTRƯỜNG HỌC THÂN

THIỆN

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP QUẬN 11 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh - 2011

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

-

Trần Thị Ngọc Phương

THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ VIỆC XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP

QUẬN 11 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số : 60 14 05

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC

TS ĐINH PHƯƠNG DUY

Thành phố Hồ Chí Minh - 2011

Thành phố Hồ Chí Minh và quá trình công tác của bản thân tại trường THPT Nam Kỳ Khởi Nghĩa Quận 11 Thành phố Hồ Chí Minh trong suốt nhiều năm qua

Với tình cảm chân thành, tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn đến Ban tổ chức Chương trình 500 của Thành ủy TP HCM, quý thầy cô đã tham gia giảng dạy lớp Cao học khóa 20 chuyên ngành Quản lý Giáo dục và Thầy cô ở Phòng Khoa học Công nghệ & Sau Đại học, Khoa Tâm lý – Giáo dục của trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP Hồ Chí Minh, tất cả cán bộ quản lý và thầy cô công tác tại trường THPT quận 11 đã tận tình giúp đỡ tạo điều kiện cho tác giả trong quá trình học tập và hoàn thành đề tài luận văn này

Tác giả cũng vô cùng cảm ơn cô Hồ Hồng Phương, hiệu trưởng Trường THPT Nam Kỳ Khởi Nghĩa, người đã tạo mọi điều kiện để tác giả được đi học và hoàn thành chương trình học

Đặc biệt xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của tác giả đến Tiến sĩ Đinh Phương Duy, Phó Hiệu trưởng trường Cán Bộ Thành Phố, người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tác giả nghiên cứu đề tài và hoàn chỉnh luận văn

Mặc dù bản thân đã có nhiều nỗ lực nhưng chắc chắn luận văn không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được những ý kiến đóng góp bổ sung của quý thầy cô và các đồng nghiệp

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 4/2010

Tác giả Trần Thị Ngọc Phương

L

Danh mục các ký hiệu, các chữ viết tắt

2 Mục đích nghiên cứu:1T 31T

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu:1T 41T

3.1 Khách thể nghiên cứu:1T 41T

3.2 Đối tượng nghiên cứu:1T 41T

4 Giả thuyết khoa học:1T 41T

5 Nhiệm vụ nghiên cứu:1T 51T

6 Phương pháp nghiên cứu:1T 51T

6.1 Phương pháp luận:1T 51T

6.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể:1T 51T

7 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:1T 71T

8 Cấu trúc luận văn:1T 71T

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN1T 8

1T

1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề:1T 81T

1.2 Một số khái niệm:1T 131T

1.2.1.Quản lý:1T 131T

1.2.2 Quản lý giáo dục:1T 141T

1.2.3.Quản lý trường học:1T 161T

1.2.4 Trường học thân thiện:1T 171T

1.2.5 Quản lý trường học thân thiện:1T 281T

1.2.6 Quản lý việc xây dựng trường học thân thiện:1T 291.2.7 Phương pháp quản lý: 35

THÔNG CÔNG LẬP QUẬN 11 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH1T 40

1T

2.1 Khái quát tình hình kinh tế, văn hoá - giáo dục, quận 11 thành phố Hồ Chí Minh năm 2009 – 2010:1T 401T

2.1.1 Tình hình kinh tế quận 11:1T 401T

2.1.2 Tình hình văn hoá - giáo dục quận 11:1T 401T

2.2 Công tác xây dựng trường học thân thiện trường trung học phổ thông năm

2009 – 2010 tại Thành phố Hồ Chí Minh:1T 421T

2.3 Thực trạng công tác quản lý việc xây dựng trường học thân thiện tại các trường trung học phổ thông công lập quận 11, thành phố Hồ Chí Minh.1T 451T

2.3.1 Mô tả khách thể nghiên cứu và cách thức cho điểm, tính điểm:1T 451T

2.3.2 Nhận thức về việc xây dựng trường học thân thiện1T 471T

2.3.3 Đánh giá của các nhóm khách thể về công tác quản lý xây dựng trường học thân thiện1T 551T

2.3.4 Đánh giá về việc điều hành tổ chức xây dựng trường học thân thiện1T 611T

2.3.5 Những khó khăn và thuận lợi trong việc xây dựng và quản lý việc xây dựng trường học thân thiện1T 781T

2.3.6 Đánh giá chung về thực trạng quản lý việc xây dựng trường học thân thiện 1T 851T

Chương 3 BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC QUẢN LÝ VIỆC XÂY DỰNG TRƯỜNG HỌC THÂN THIỆN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG CÔNG LẬP QUẬN 11 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.1T 88

1T

3.1 Đề xuất các biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý việc xây dựng trường học thân thiện1T 881T

3.2 Nội dung và cách thức tổ chức thực hiện của các biện pháp:1T 881T

3.2.1 Biện pháp quản lý việc bồi dưỡng nâng cao nhận thức:1T 88

3.2.3 Biện pháp tạo điều kiện về cơ sở vật chất, các phương tiện hỗ trợ,…cho

giáo viên thực hiện tốt công tác xây dựng trường học thân thiện.1T 961T

3.2.4 Biện pháp quản lý việc đẩy mạnh công tác phối hợp với các đơn vị liên ngành nhằm nâng cao hiệu quả công tác xây dựng trường học thân thiện1T 981T

3.3 Kết quả khảo sát về tính cần thiết và tính khả thi:1T 1011T

TÀI LIỆU THAM KHẢO1T 115 PHỤ LỤC ……… 119

CHỮ VIẾT TẮT VIẾT ĐẦY ĐỦ

DANH MỤC CÁC BẢNG

3 Bảng 2.3 Ý kiến của khách thể về các hình thức XDTHTT 48

4 Bảng 2.4 Ý kiến CBQL và GV về tính đồng bộ của việc

XDTHTT

52

5 Bảng 2.5 Đánh giá của CBQL và GV về mức độ tạo điều

6 Bảng 2.6 Đánh giá kết quả của CBQL và GV về các hình

7 Bảng 2.7 Đánh giá của GV về mức độ và kết quả thực

hiện các hình thức tổ chức điều hành XDTHTT 61

8 Bảng 2.8 Đánh giá về tiêu chí thi đua XDTHTT 66

9 Bảng 2.9 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý

XDTHTT

66

10 Bảng 2.10 Điều cần cải tiến trong công tác quản lí trường

11 Bảng 2.11 Đánh giá của HS về các mức độ và kết quả hoạt

động nâng cao nhận thức về trường học thân thiện

14 Bảng 3.1 Tính cần thiết của các biện pháp 102

15 Bảng 3.2 Tính khả thi của các biện pháp 106

DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ

chịu trách nhiệm XDTHTT

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài:

Trường học thân thiện là mô hình trường học do Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) đề xướng từ những thập kỷ cuối của thế kỷ trước, và đã được triển khai có kết quả tốt ở nhiều nước trên thế giới Tại Việt Nam, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã phối hợp với UNICEF thực hiện thí điểm nhiều năm nay ở 50 trường tiểu học và Trung học cơ sở (trong đó có một số trường ở Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM)) Từ kết quả thí điểm, Bộ tiếp tục đề ra chủ trương tiến hành đại trà trong năm học 2008 - 2009 ở tất cả các trường tiểu học và Trung học cơ sở trong toàn quốc, rồi triển khai đến tất cả các trường phổ thông cho tới năm 2013

Vì thế, đối với Việt Nam mô hình này không hoàn toàn mới Ngay từ những

thập niên 60, 70, giáo dục Việt Nam đã gắn liền với triết lý “đời sống học đường là

cuộc sống thực của trẻ em ngay ngày hôm nay, lúc này; chứ không chỉ chuẩn bị cho tương lai”, nên phương châm “mỗi ngày đến trường là một niềm vui” đã được phổ

biến và áp dụng từ những ngày đó Đặc biệt phương châm này đã được bền bỉ thực hiện rất có kết quả tại nhiều cơ sở giáo dục và sau đó, được áp dụng rộng rãi ở nhiều tỉnh trong cả nước từ năm học 1992 – 1993 [20]

Bên cạnh đó, đề tài khoa học cấp nhà nước “Mô hình nhà trường mới theo

khả năng phát triển tối ưu của trẻ em Việt Nam bằng giáo dục thực nghiệm” của

giáo sư Hồ Ngọc Đại được nghiệm thu với kết quả đánh giá tốt cũng đã khẳng định hướng đi đúng của ngành giáo dục nước nhà Đó là xây dựng một nền giáo dục tiên tiến, đáp ứng được yêu cầu phát triển của xã hội ngày nay Nền giáo dục ấy phải hội

đủ các điều kiện của một xã hội cùng chăm lo cho sự nghiệp giáo dục Ngay từ nghị quyết TW2 khoá VIII, Đảng đã chỉ rõ phương hướng, yêu cầu xây dựng và phát

triển giáo dục nước nhà trong 10 năm tới: “Phấn đấu đến năm 2020, nước ta có một

nền giáo dục tiên tiến mang đậm bản sắc dân tộc, đáp ứng được yêu cầu công nghiệp hoá, hiện đại hoá trong bối cảnh hội nhập quốc tế” [19] [34]

Thành phố Hồ Chí Minh là một trong năm tỉnh thành của cả nước có sự quan tâm tích cực đến công tác thi đua xây dựng trường học thân thiện (XDTHTT) Từ năm học 2008-2009, mô hình trường được triển khai và cũng đã thu được nhiều kết quả tốt đẹp ở khối tiểu học và trung học cơ sở Trong năm học 2009-2010, công tác xây dựng trường học thân thiện ở khối trung học phổ thông (THPT) đã bước vào năm thứ hai và đang gặp không ít khó khăn: khó khăn về cơ sở vật chất, khó khăn

về địa bàn dân cư phức tạp, khó khăn trong công tác phối hợp liên ngành… nhất là tình trạng bạo lực học đường đang trở thành điểm nóng cho các giới truyền thông Niềm tin của phụ huynh và học sinh vào môi trường học tập thân thiện ít nhiều bị giảm sút Làm thế nào củng cố lại niềm tin cho các em học sinh và bậc phụ huynh? Làm thế nào để tạo được môi trường học tập thân thiện cho các em khi những tác động ngoài xã hội, những ảnh hưởng tiêu cực quá nhiều đến các em học sinh trong khi các em chưa đủ nhận thức và chính chắn để phân biệt tốt - xấu, đúng - sai Rất nhiều em không nhận được sự giúp đỡ, gần gũi kịp thời của cha, mẹ, thầy, cô để giúp đỡ các em có những hành động đúng, sữa chữa những sai lầm của mình kịp thời

Trong hội nghị tổng kết 2 năm triển khai công tác XDTHTT ngày 18/8/2010,

Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển cho biết, mô hình “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” do UNICEF đưa ra năm 2004 Mô hình này đã được nhiều nước thực hiện Từ đó có thể thấy, mô hình này có cơ sở khoa học, lý luận vững chắc và

đã được kiểm nghiệm trong thực tiễn

Theo PGS.TS Nguyễn Xuân Tế, Trường Cán bộ Quản lý Giáo dục TP HCM, mô hình “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” không hoàn toàn mới, không tự nhiên mà có Mô hình này không chỉ là quyết tâm của lãnh đạo Bộ Giáo dục - Đào tạo mà còn là kết quả của một quá trình nghiên cứu, kết hợp lý luận và thực tiễn giáo dục trong nước với việc tiếp nhận có chọn lọc những kinh nghiệm giáo dục tiên tiến trên thế giới [46]

Hơn thế nữa, việc hiện thực hóa mô hình này không phải chỉ đơn giản là thực hiện các nội dung của phong trào thi đua theo những tiêu chí nhất định mà còn đòi

hỏi phải có những nghiên cứu lý luận và thực tiễn chuyên sâu, cụ thể để làm sáng tỏ tất cả những bình diện cơ bản của mô hình, những mối liên hệ tinh tế, phức tạp giữa các bình diện đó, cũng như các vấn đề khác có liên quan…

Để việc xây dựng trường học thân thiện đạt hiệu quả, ngoài trách nhiệm của nhà trường và thầy, cô là những người làm công tác giáo dục, công việc này đòi hỏi cần có sự quan tâm của toàn xã hội nhất là sự phối hợp liên ngành kể cả sự chung tay góp sức của các bậc phụ huynh Hơn thế nữa, công tác xây dựng trường học thân thiện chưa thật sự được khởi động và thực hiện một cách tích cực trong các trường THPT Sau hai năm triển khai, tôi nhận thấy công tác xây dựng trường học thân thiện ở trường THPT là một nhiệm vụ rất quan trọng và cấp bách Vì thế ngoài việc phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá các tài liệu, sách báo, tạp chí, các đề án, các

kế hoạch, chỉ thị của ngành giáo dục và đào tạo, các báo cáo kinh nghiệm của các trường qua hai năm thực hiện việc xây dựng trường học thân thiện Tôi thực hiện khảo sát thêm về nhận thức, thái độ của Cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh nhằm thu thập thông tin đáng tin cậy về các biện pháp, kết quả mà nhà trường đã thực hiện Đồng thời lấy ý kiến đánh giá của các chuyên gia để tìm ra những giải pháp

phù hợp với tình hình cụ thể Tôi chọn đề tài “Thực trạng công tác quản lý việc xây dựng trường học thân thiện ở các trường trung học phổ thông công lập quận

11 thành phố Hồ Chí Minh” với hy vọng đóng góp một phần nhỏ những giải pháp

của mình nhằm thúc đẩy công tác quản lý việc xây dựng trường học thân thiện đạt hiệu quả hơn

2 Mục đích nghiên cứu:

Từ việc nghiên cứu về thực trạng công tác quản lý việc xây dựng trường học

thân thiện ở các trường trung học phổ thông công lập quận 11 thành phố Hồ Chí

Minh, xác định một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý việc xây dựng trường học thân thiện tại các trường THPT

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu:

3.1 Khách thể nghiên cứu:

Công tác quản lý nhà trường trung học phổ thông

3.2 Đối tượng nghiên cứu:

Thực trạng công tác quản lý việc xây dựng trường học thân thiện trường THPT công lập quận 11 thành phố Hồ Chí Minh

4 Giả thuyết khoa học:

4.1 Trong hai năm học vừa qua, công tác quản lý việc XDTHTT tại trường THPT công lập quận 11 thành phố Hồ Chí Minh tuy đã đạt được những kết quả nhất định Nhưng thực tế còn gặp rất nhiều khó khăn và hạn chế:

- Phương pháp quản lý: chưa đi vào chiều sâu và định hướng vào mục tiêu cụ thể theo từng giai đoạn trong kế hoạch đã đề ra,…

- Nội dung quản lý: công tác quản lý các hoạt động tập thể, giáo dục học sinh…chưa đồng bộ, chưa được quan tâm đúng mức nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng tường học thân thiện

4.2 Có nhiều nguyên nhân dẫn đến những hạn chế, trong đó:

- Việc chỉ đạo tuyên truyền nhận thức về ý nghĩa của môi trường học thân thiện cho học sinh còn quá ít thời gian

- Sự phối hợp giữa các lực lượng giáo dục và các đơn vị liên ngành trong các hoạt động xây dựng môi trường học tập thân thiện chưa đồng bộ

- Việc thực hiện kế hoạch xây dựng trường học thân thiện chưa hiệu quả, đôi khi việc kiểm tra đánh giá các hoạt động chưa cụ thể để rút ra những kinh nghiệm cho kế hoạch năm học sau

- Môi trường quản lý: rất phức tạp gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường học thân thiện an toàn cho các em học sinh

5 Nhiệm vụ nghiên cứu:

5.1 Xây dựng cơ sở lý luận về công tác quản lý việc xây dựng trường học

thân thiện trường trung học phổ thông

5.2 Tìm hiểu thực trạng công tác quản lý các hoạt động xây dựng trường

học thân thiện ở một số trường THPT quận 11 thành phố Hồ Chí Minh

5.3 Đề xuất một số giải pháp cho công tác quản lý việc xây dựng trường

học thân thiện trường trung học phổ thông trong thời gian tới

6 Phương pháp nghiên cứu:

6.1 Phương pháp luận:

6.1.1 Quan điểm hệ thống - cấu trúc:

Vận dụng quan điểm hệ thống cấu trúc vào nghiên cứu cần đặt việc xây dựng trường học thân thiện trong quan hệ với các yếu tố giáo dục học sinh toàn diện và các yếu tố khác của công tác quản lý nhà trường THPT

6.1.2 Quan điểm thực tiễn:

2T Nghiên cứu công tác quản lý việc xây dựng trường học thân thiện phải đặt trong quan hệ với điều kiện quản lý ở nhà trường Việt Nam nói chung và điều kiện quản lý trường trung học phổ thông nói riêng

6.2 Phương pháp nghiên cứu cụ thể:

6.2.1 Phương pháp nghiên cứu tư liệu:

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hoá các tài liệu, sách báo, tạp chí, các đề án, các kế hoạch, chỉ thị của ngành giáo dục và đào tạo, các báo cáo kinh nghiệm của các trường về lĩnh vực XDTHTT làm cơ sở lý luận cho đề tài

6.2.2 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi:

Đây là phương pháp chủ yếu dùng cho học sinh, giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục cấp trung học phổ thông

- Đối với học sinh: nhằm hiểu rõ nhận thức, hiểu biết của học sinh về trường học thân thiện và những công việc cụ thể mà nhà trường đã thực hiện để xây dựng trường học thân thiện

- Đối với giáo viên: khảo sát thái độ của giáo viên đối với công tác quản lý của Ban giám hiệu nhà trường trung học phổ thông, đối với những hoạt động cụ thể

mà trường đã thực hiện để xây dựng trường học thân thiện

- Đối với cán bộ quản lý (CBQL): khảo sát nhiệm vụ quản lý của Ban giám Hiệu trường và biện pháp đã thực hiện trong việc xây dựng trường học thân thiện tại trường

6.2.3 Phương pháp quan sát: quan sát thực trạng công tác quản lý

việc XDTHTT trường trung học phổ thông ở thành phố Hồ Chí Minh

- Cán bộ quản lý: thông qua các hoạt động thực hiện quản lý xây dựng trường học thân thiện như việc xây dựng và triển khai kế hoạch, tổ chức chỉ đạo thực hiện, kiểm tra đánh giá

- Giáo viên: thực hiện đổi mới phương pháp giảng dạy, tổ chức các hoạt động học tập cho học sinh, việc kiểm tra đánh giá xếp loại học sinh,…

- Học sinh: thực hiện hoạt động học tập, tham gia các hoạt động tập thể, hoạt động xã hội do nhà trường tổ chức, ý thức tham gia giữ gìn môi trường học tập thân thiện, hoạt động giao tiếp,…

6.2.4 Phương pháp trao đổi, phỏng vấn:

Cùng với việc thực hiện điều tra bằng bảng hỏi, tác giả thực hiện phỏng vấn Cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về một số nội dung có liên quan đến kết quả điều tra để có được những ý kiến khách quan trong quá trình phân tích số liệu

6.2.5 Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia:

Nhằm thu thập những thông tin đáng tin cậy từ những chuyên gia, những nhà nghiên cứu giáo dục và thực hiện công tác xây dựng trường học thân thiện như: trao đổi trực tiếp với lãnh đạo, Ban chỉ đạo công tác xây dựng trường học thân thiện của

Sở giáo dục

6.2.6 Phương pháp toán thống kê:

Xử lý thống kê kết quả nhằm định lượng kết quả nghiên cứu thông qua phần mềm SPSS 16.0

7 Giới hạn phạm vi nghiên cứu:

Chỉ khảo sát thực trạng công tác quản lý việc XDTHTT năm học 2008-2009

ở các trường trung học phổ thông công lập quận 11 thành phố Hồ Chí Minh trên khối 11 của 2 trường thuộc địa bàn quận:

- Trường trung học phổ thông Trần Quang Khải

- Trường trung học phổ thông Nam Kỳ Khởi Nghĩa

8 Cấu trúc luận văn:

Mở đầu (7 trang)

Chương 1: Cơ sở lý luận của công tác quản lý việc XDTHTT (31 trang)

Chương 2: Thực trạng công tác quản lý việc XDTHTT ở các trường trung học

phổ thông công lập quận 11 thành phố Hồ Chí Minh (48 trang)

Chương 3: Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý việc xây dựng trường học thân thiện ở trường trung học phổ thông (21 trang)

Kết luận – kiến nghị (5 trang)

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN

1 L ịch sử nghiên cứu vấn đề:

Trường học thân thiện là yếu tố hàng đầu cho sự phát triển toàn diện của trẻ

em Yếu tố đảm bảo cho việc thực hiện thành công ngôi trường thân thiện cho trẻ chính là cộng đồng xã hội, gia đình và nhà trường Trong đó, nhà trường cũng đóng một vai trò rất quan trọng Bởi vì nhà trường là nơi gắn liền với mọi hoạt động học tập vui chơi và rèn luyện nhân cách của trẻ

Trên thế giới, ngay từ đầu thập niên 90 của thế kỷ XX, tổ chức UNESCO nêu lên 4 trụ cột của cải cách giáo dục đã đặc biệt nhấn mạnh: thời đại mới đòi hỏi con người phải có cách nhìn mới, cách nghĩ mới và những kiến thức, kỹ năng mới của chính thời đại mình Nói cụ thể hơn, con người mới đó phải có khả năng tư duy độc lập, có phương pháp tư duy hệ thống và cách nhìn toàn thể; có năng lực sáng tạo và tinh thần đổi mới; có khả năng thích ứng với sự thay đổi thường xuyên, đa dạng, phức tạp, đầy biến động bất ngờ và bất định; có năng lực hành động hiệu quả

và tinh thần hợp tác trong một môi trường đa văn hóa của một thế giới toàn cầu hóa

Để làm được điều đó, vai trò của công tác XDTHTT trở nên quan trọng giúp cho nền giáo dục của kỷ nguyên thông tin trở thành một nền giáo dục cho mọi người Trường học thân thiện sẽ tạo điều kiện để mọi người được học, giúp cho mọi người biết cách học, biết cách tự học, học tập liên tục và học tập suốt đời Xây dựng trường học thân thiện góp phần xây dựng một nền giáo dục mở và liên thông, có khả năng hội nhập với nền giáo dục chung của thế giới

Với phương châm giáo dục là quốc sách hàng đầu, hiện nay Việt Nam đang bước vào giai đoạn hoàn thành chương trình phổ cập tiểu học, trung học Tuy nhiên, Việt Nam vẫn phải đối mặt với những thách thức trong lĩnh vực giáo dục, vẫn còn

tình trạng bạo lực học đường Hơn thế nữa, chất lượng giáo dục ở các trường học còn một vài hạn chế Bằng sự quyết tâm của mình, chính phủ Việt Nam cam kết đảm bảo cho tất cả trẻ các em ở lứa tuổi vị thành niên đều có cơ hội học hành và

phát triển đầy đủ tiềm năng của mình Trong Chiến lược Phát triển giáo dục 2001 -

2010, Chính phủ phấn đấu đề ra các chính sách và biện pháp nhằm duy trì kết quả phổ cập giáo dục tiểu học, hoàn thành mục tiêu phổ cập giáo dục trung học cơ sở vào năm 2010 và đạt tỷ lệ đi nhà trẻ, mẫu giáo là 95%

Từ đó, những vấn đề lý thuyết có liên quan đến trường học thân thiện đã được đề cập đến từ những năm 1992 – 1993

Giáo sư Hồ Ngọc Đại – từng có nhiều năm nghiên cứu học tập tại Matxcova – người rất tâm huyết với việc xây dựng trường thực nghiệm, một ngôi trường có đầy đủ trang thiết bị dạy học và phương pháp giảng dạy tích cực đã nói rằng:

"Trung tâm đã nghiên cứu một mô hình nhà trường mới theo khả năng phát triển tối

ưu của trẻ em Việt Nam bằng giáo dục thực nghiệm"[19]

Trong bài viết Vài ý kiến về mô hình “Trường học thân thiện” của Thạc sĩ

Trần Mạnh Trung đăng trên tạp chí Giáo dục số 220, kỳ 2 tháng 8/2009 đã nêu ra bốn nội dung quan trọng để xây dựng một “trường học thân thiện” có đủ những đặc điểm do UNICEF đưa ra như sau: Nội dung 1: Môi trường học tập thân thiện; Nội dung 2: Phương pháp dạy học thân thiện; Nội dung 3: Phương pháp kiểm tra, đánh giá thân thiện; Nội dung 4: Các mối quan hệ thân thiện Bài viết đề cập đến sự cần

thiết của việc trang bị cơ sở vật chất, trang bị đầy đủ những phương tiện dạy học hiện đại phù hợp cho việc tổ chức mọi hoạt động học tập của học sinh, sự cần thiết

về vai trò và tâm huyết của người thầy trong việc đổi mới phương pháp dạy học, phương pháp kiểm tra đánh giá thân thiện hơn nhằm phát huy tính tích cực năng động sáng tạo của học sinh và cuối cùng là tạo mối quan hệ thầy trò, bạn bè gần gũi hơn dễ dàng thông cảm, hiểu và trân trọng nhau hơn Có như thế học sinh mới cảm thấy gắn bó, yêu thương ngôi trường của mình [42]

Trên Webside của Viện Khoa học Công nghệ và phát triển Á Châu có bài

viết Mô hình nào cho trường học tương lai PGS.TS Trần Kiều cho rằng “…trong

tương lai gần, cần và có thể cải tiến mô hình trường phổ thông Việt Nam hiện nay tập trung vào những phẩm chất và năng lực cần thiết của con người Việt Nam trong giai đoạn công nghiệp hóa - hiện đại hóa…” Cần có các hình thức tổ chức dạy học

linh hoạt, phát huy được tính tích cực, chủ động sáng tạo của người học trên cơ sở đảm bảo dân chủ trong trường học… “và phải có một đội ngũ giáo viên nắm vững chức năng giáo dục, có bản lĩnh để đáp ứng các yêu cầu thay đổi một cách đa dạng của giáo dục phổ thông, có một môi trường giáo dục thân thiện và những người làm giáo dục phải hiểu được thế hệ trẻ và đặt đúng vai trò chủ thể của họ trong hoạt động của nhà trường…” Từ đó, “kỹ năng ứng xử giao tiếp, tinh thần đoàn kết thân

ái, tôn trọng và bảo vệ được nâng cao hơn”…[47]

Tiến sĩ Huỳnh Công Minh từng có điều kiện tham quan học tập và trao đổi kinh nghiệm với các nước có nền giáo dục phát triển trên thế giới như Mỹ, Phần Lan, Canada Với những trải nghiệm thực tế trên đã giúp cho tiến sĩ có cái nhìn toàn diện về hệ thống đào tạo nước nhà Từ đó góp phần đưa sự nghiệp giáo dục của đất nước, trước hết là TP.HCM vượt qua những khó khăn, từng bước hội nhập và sánh vai với các nhà trường tiên tiến của thế giới, tạo điều kiện tốt nhất cho con em thụ hưởng một nền giáo dục cao - theo đúng tinh thần Thông báo 242-TB/TW của

Bộ Chính trị: “Phấn đấu đến năm 2020, nước ta có một nền giáo dục tiên tiến mang đậm bản sắc dân tộc, đáp ứng yêu cầu phục vụ công nghiệp hóa - hiện đại hóa trong

bối cảnh hội nhập quốc tế” Quyển sách Giáo dục và đào tạo TP.HCM hội nhập các

nền giáo dục tiên tiến do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam xuất bản vừa được tiến

sĩ Huỳnh Công Minh cho ra đời là những bài học được chắt lọc từ những kinh nghiệm trên Sách gồm ba chương, đi từ những quan điểm chung về nền giáo dục tiên tiến mang đậm bản sắc đến những bước đổi mới trong ngành và hội nhập theo từng khía cạnh với các nền giáo dục tiên tiến tiêu biểu “Quyển sách có giá trị nhất định cho sự hưởng ứng tích cực tinh thần Thông báo 242-TB/TW, góp phần xây dựng, phát triển nền giáo dục và đào tạo nước nhà” như lời PGS.TS Trần Kiều nhận xét [34]

Những năm gần đây, sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo phát động phong trào xây dựng trường học thân thiện, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã xuất bản cuốn sách: Góp phần xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực Cuốn sách gồm

hai phần: Phần I: Trình bày những giải pháp xây dựng trường học thân thiện, học

sinh tích cực Bên cạnh các bài viết có tính chất lí luận về mô hình “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” là các bài viết giàu tính chất thực tiễn, phản ánh khá sinh động thực tế giáo dục phổ thông ở các vùng miền của tổ quốc Từ việc xây dựng trường lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn; đổi mới dạy - học sao cho có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học sinh; rèn luyện kĩ năng sống đến việc tổ chức cho học sinh các hoạt động tập thể vui chơi lành mạnh; tham gia tìm hiểu, chăm sóc

và phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa, cách mạng ở địa phương Phần II: Giới thiệu gương sáng học đường - những người tốt, việc tốt Ở phần này, có rất nhiều câu chuyện cảm động về tấm gương vượt khó của nhiều cô giáo, thầy giáo, nhiều em học sinh và nhiều cơ sở giáo dục…Nội dung chính của cuốn sách giúp các nhà quản lý tiếp cận một số biện pháp xây dựng trường học thân thiện và làm gì để duy trì, quản lý trường học thân thiện có hiệu quả [25]

Trong bài viết “Nghĩ về phong trào thi đua xây dựng trường học thân

thiện-học sinh tích cực” đăng trên website của Bộ GD&ĐT Ông Lê Quán Tần đã cho

rằng: “Mỗi trường học phải là một tập thể đoàn kết phấn đấu nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức và chất lượng dạy học đích thực, đào tạo thế hệ trẻ thành những công dân yêu nước, có văn hoá, có trình độ kiến thức, kỹ năng khoa học, có ý chí, hoài bão vươn lên không cam chịu nghèo hèn làm giàu cho đất nước và cho bản thân Để làm được điều đó, mỗi trường học, nhất là trường phổ thông, phải xây dựng cho được môi trường sư phạm tích cực, thân thiện: thân thiện giữa thầy với thầy; thân thiện giữa trò với trò; thân thiện giữa thầy với trò, thân thiện giữa nhà trường với cộng đồng theo nguyên lý: “Giáo dục nhà trường gắn liền với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” [47]

Và Giáo sư Hồ Ngọc Đại cũng đã thực hiện công trình Nghiên cứu khoa học

về nền giáo dục toàn dân và xác định hướng đi - Hiện đại hóa; cách làm - Công nghệ hóa Giáo sư nhận định rằng: Với giải pháp giáo dục cho nền giáo dục toàn

dân, cách hiểu “giáo dục” như xưa nay thì chỉ là hiểu theo nghĩa hẹp, tức là một phần của Giải pháp Giáo dục hiện đại là giáo dục toàn dân, là sự nghiệp của toàn

dân, cho toàn dân và vì toàn dân Do đó, Giải pháp giáo dục phải vượt ra mọi ranh giới cổ truyền và phải tiếp cận trực tiếp với những cái mới vừa xuất hiện…[19]

Ngày 16 tháng 12, tại trường trung học cơ sở Nguyễn Khuyến Đà Nẵng, Sở Giáo dục và đào tạo đã tổ chức hội thảo "Xây dựng trường học thân thiện" với nhiều bài viết tâm huyết, trong đó tác giả Lại Như Thuyết cho rằng ngoài những vấn đề về các mối quan hệ trong nhà trường, trường học thân thiện còn phải làm cho học sinh cảm thấy tự tin, truyền được sự ham học, niềm yêu thích học tập cho học sinh nữa [47]

Ngày 31/3/2009 Lãnh đạo của hơn 30 sở GD&ĐT các tỉnh, thành phố phía Nam tham gia hội thảo “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” do Câu lạc bộ giám đốc sở GD&ĐT các tỉnh phía Nam tổ chức tại Nha Trang Hầu hết các đại biểu đều nhất trí với các tiêu chí về trường học thân thiện của Bộ GD&ĐT và có những đề nghị cụ thể về các biện pháp xây dựng trường học thân thiện, trong đó đặc biệt nhấn mạnh đến vai trò chủ động của Hiệu trưởng các trường

Ngày 18/8/2010, Bộ GD&ĐT đã tổ chức Hội thảo “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực từ lý luận đến thực tiễn” Sau hai năm thực hiện phong trào, đây là cơ hội để Ban tổ chức và các địa phương nhìn nhận lại những kết quả đã đạt được, tìm ra hướng đi mới, sáng tạo trong giai đoạn tiếp theo Tác giả Quan Anh

đã có bài viết tập hợp những ý kiến rất tâm huyết trong đó PGS TS Nguyễn Xuân

Tế nhấn mạnh “Trong quyết tâm của Bộ GD&ĐT, triển khai mô hình “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” là một bước đột phá để thực hiện công cuộc xã hội hóa giáo dục nói chung, làm tốt công tác khuyến học, khuyến tài, xây dựng xã hội học tập” [47]

Vì vậy trong các nội dung của phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân

thiện, học sinh tích cực”, Bộ giáo dục đã đề ra vấn đề đổi mới phương pháp dạy học được đặt ra như một yêu cầu quyết định sự thành bại của cả mô hình Việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, rèn luyện phương pháp tự học cho học sinh, làm cho hoạt động học tập của học sinh trở nên nhẹ nhàng, hiệu quả [12]

Ngày 30/01/2010 được sự giúp đỡ của Bộ GD&ĐT trực tiếp là Ban chỉ đạo phong trào "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực", Sở GD&ĐT Thái Bình đã tổ chức Ngoại khóa phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" Nội dung chủ yếu của buổi ngoại khóa được Tiến sỹ Phùng Khắc Bình trình bày tập trung vào các biện pháp thiết thực để XDTHTT và vai trò của các nhà quản lý giáo dục

Thực tế, những vấn đề lý thuyết về trường học thân thiện và quản lý việc XDTHTT trên thế giới cũng như ở Việt Nam còn rất ít, tuy vậy trên cơ sở những nghiên cứu và kết quả thực hiện phong trào “xây dựng trường học thân thiện” ở Việt Nam, những vấn đề lý luận và thực tiễn cũng là một cơ sở hữu ích và đáng tin cậy để chúng tôi mạnh dạn tiếp cận vấn đề khá mới mẻ này

1.2 Một số khái niệm:

1.2.1.Quản lý:

Quản lý là một trong những loại hình lao động quan trọng nhất trong các hoạt động của con người Quản lý đúng tức là con người sẽ nhận thức được quy luật, vận động theo quy luật và sẽ đạt được những thành công to lớn

Thuật ngữ “Quản lý” theo tiếng Việt gốc Hán gồm hai quá trình tích hợp nhau: quá trình thứ nhất là “quản”, đó chính là sự coi sóc, giữ gìn, duy trì ở trạng thái ổn định; quá trình thứ hai là “lý”, bao gồm sửa sang, sắp xếp, đổi mới đưa vào thế “phát triển”

Theo Tự điển Tiếng Việt thông dụng (NXB Giáo Dục, 1998), quản lý là tổ chức, điều khiển hoạt động của một đơn vị, cơ quan

Theo từ điển giáo dục học, “Quản lý là hoạt động tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (còn gọi là người quản lý) đến khách thể quản lý (gọi

là người bị quản lý) trong một tổ chức, làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức” [33]

Theo quan điểm của A Fayol, “quản lý nghĩa là lập kế hoạch, tổ chức, chỉ huy, phối hợp kiểm tra”[4]

F.W Taylor cho rằng: Quản lý là biết chính xác điều muốn người khác làm

và sau đó thấy rằng họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất H.Koontz thì khẳng định: quản lý là một hoạt động thiết yếu, đảm bảo phối hợp những nổ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được mục đích của nhóm [4]

Đối với các nhà nghiên cứu khoa học giáo dục Việt Nam, thuật ngữ “quản lý” khá phổ biến và được hiểu theo nhiều cách:

Trong “Cơ sở của khoa học quản lý”, nhà xuất bản chính trị quốc gia Hà Nội, tác giả Nguyễn Minh Đạo cho rằng: nếu ở tầm vĩ mô, “quản lý là sự tác động liên tục có tổ chức, có định hướng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý về các mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh tế,…bằng một hệ thống các luật lệ, chính sách, nguyên tắc, phương pháp và các biện pháp cụ thể nhằm tạo ra môi trường, điều kiện cho sự phát triển của đối tượng” [17]

Trong phạm vi nghiên cứu đề tài này, tác giả sử dụng khái niệm của GS.TS Bùi Minh Hiền: quản lý là hoạt động có mục đích của con người, quản lý là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý nhằm đạt được các mục tiêu đề ra [23]

1.2.2 Quản lý giáo dục:

Quản lý giáo dục là một lĩnh vực khó, liên quan đến sự phát triển toàn diện của nhà trường cũng như của từng cá nhân, đòi hỏi kiến thức sâu rộng, tích hợp nhiều kỹ năng và kinh nghiệm thực tiễn của mỗi cán bộ quản lý Quản lý giáo dục là một công việc rất quan trọng trong chiến lược đào tạo nguồn nhân lực nhằm chuẩn

bị những cán bộ, nhân viên có đầy đủ kiến thức và kỹ năng, phẩm chất để đảm nhận các công việc sau:

Tham gia quản lý học sinh, sinh viên, quản lý đào tạo và quản lý cơ sở vật chất, phương tiện phục vụ cho công tác giáo dục đào tạo, tổ chức các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và các công tác khác ở các trường: mầm nom, tiểu học, phổ thông, dạy nghề Quản lý chuyên môn, hành chính, nhân sự tại các Sở, Phòng giáo dục và đào tạo

Làm công tác giảng dạy khoa học quản lý giáo dục ở các cơ sở đào tạo và bồi dưỡng giáo viên, cán bộ, nhân viên quản lý trong và ngoài ngành giáo dục đào tạo

Nghiên cứu khoa học quản lý và quản lý giáo dục ở các cơ sở nghiên cứu, các cơ quan tham mưu hoạch định chiến lược quản lý xã hội nói chung và phát triển giáo dục nói riêng

Về nội dung, khái niệm quản lý giáo dục có nhiều cách hiểu khác nhau TS

Hồ Văn Liên cho rằng: quản lý giáo dục là sự tác động có ý thức của chủ thể quản

lý đến khách thể quản lý nhằm đưa ra hoạt động sư phạm của hệ thống giáo dục đạt kết quả mong muốn một cách có hiệu quả nhất [33]

Tác giả Trần Kiểm quan niệm quản lý giáo dục phân chia thành hai cấp vĩ

mô và vi mô Theo cấp vĩ mô: quản lý giáo dục được hiểu là tác động tự giác (có ý thức, có kế hoạch, có hệ thống, có mục đích, hợp qui luật) của chủ thể quản lý đến tất cả mắc xích của hệ thống (từ cấp cao nhất đến các cơ sở giáo dục là nhà trường) nhằm thực hiện có hiệu quả chất lượng và mục tiêu phát triển giáo dục là đào tạo thế hệ trẻ mà xã hội đặt ra cho ngành giáo dục Theo cấp vi mô: quản lý giáo dục được hiểu là tác động tự giác (có ý thức, có kế hoạch, có hệ thống, có mục đích, hợp qui luật) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả, mục tiêu giáo dục của nhà trường [31]

Theo quan niệm của tác giả Đặng Quốc Bảo: Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quan là các hoạt động điều hành phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển xã hội Ngày nay với sứ mệnh phát triển giáo dục thường xuyên, công tác giáo dục không chỉ cho thế hệ trẻ mà cho tất cả mọi người Tuy nhiên vẫn là giáo dục thế hệ trẻ, nên quản lý giáo dục được hiểu là sự điều hành quản lý các hệ thống giáo dục quốc dân, các trường trong hệ thống giáo dục quốc dân Như vậy quản lý giáo dục là quản lý một quá trình kinh tế xã hội nhằm thực hiện đồng bộ, hài hòa sự phân hóa xã hội để tái sản xuất sức lao động có kỹ thuật phục vụ các yêu cầu phát triển kinh tế xã hội Khi PGS.TS Đặng Quốc Bảo đề cập

đến việc quản lý ông đã nêu rõ những vai trò và yêu cầu cần thiết của người Hiệu trưởng trong công tác quản lý nhà trường [2] [3]

1.2.3.Quản lý trường học:

Nhiều người giải thích quản lý nhà trường (quản lý trường học) là quản lý giáo dục ở cấp vi mô, tức là thực hiện toàn bộ những nhiệm vụ quản lý giáo dục tại

cơ sở giáo dục, trong phạm vi cơ sở giáo dục [29]

Theo GS Phạm Minh Hạc “quản lý trường học là thực hiện đường lối giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục đích giáo dục, mục tiêu đào tạo đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh” [20]

Trần Kiểm cho rằng đó là hệ thống những tác động tự giác (có ý thức, có

mục đích, có kế hoạch, có hệ thống, hợp qui luật) của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên, công nhân viên, tập thể học sinh, cha mẹ học sinh và các lực lượng xã hội trong và ngoài nhà trường nhằm thực hiện có chất lượng và hiệu quả mục tiêu giáo

dục của nhà trường Trong luận văn này chúng tôi tán thành cách hiểu trên nhưng không phân biệt các cấp vĩ mô và vi mô, bởi vì trong quản lý nhà trường thì các chủ

thể quản lý vẫn là mọi cấp quản lý từ cao xuống thấp, chẳng hạn Chính phủ cũng là

chủ thể quản lý nhà trường chứ không riêng Hiệu trưởng mới là chủ thể quản lý Chúng tôi sử dụng quan niệm của Đặng Thành Hưng coi quản lý nhà trường là quản

lý giáo dục ở cấp cơ sở, phản ánh đầy đủ mục tiêu, chức năng, nội dung và phương

tiện quản lý giáo dục trong phạm vi trường học Trong quản lý nhà trường có những đối tượng quản lý cụ thể tạo nên những lĩnh vực quản lý tương đối khác nhau, cụ

thể như sau [28] [31]

Quản lý hành chính và tài chính

Quản lý hoạt động chuyên môn (hay quản lý chương trình giáo dục)

Quản lý nhân sự (giáo viên, nhân viên, người học)

Quản lý cơ sở hạ tầng kĩ thuật

Quản lý các quan hệ giáo dục trong nhà trường, giữa nhà trường với gia đình, cộng đồng địa phương

Như vậy, quản lý trường học là hoạt động của các cơ quan quản lý giáo dục nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dục khác, huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường Đưa nhà trường từ trạng thái hiện có tiến lên một trạng thái khác có chất lượng hơn đó là đào tạo một lớp thanh niên thông minh, sáng tạo, năng động, tự chủ, biết sống và phấn đấu vì hạnh phúc của bản thân và xã hội

1.2.4 Tr ường học thân thiện:

1.2.4.1 Việc xây dựng trường học thân thiện ở một số nước trên thế giới

Trên thế giới, vai trò của UNICEF là tích cực hỗ trợ Chính phủ các nước tăng cường khả năng tiếp cận với giáo dục, trong đó quan tâm đặc biệt tới những trẻ

em bị thiệt thòi nhất Các hoạt động chính của UNICEF trong công tác giáo dục nói chung và công tác XDTHTT nói riêng bao gồm:

2T

Tăng cường chuẩn bị cho trẻ sẵn sàng bước vào học đường và phát triển bản

thân 2Tthông qua các biện pháp can thiệp chất lượng cao đối với lứa tuổi mầm non, kể

cả việc đề ra tiêu chuẩn cho việc học sớm ở lứa tuổi này

2T

Hỗ trợ tạo dựng môi trường học tập thân thiện với trẻ em trong gia đình, trường học và cộng đồng.2T UNICEF góp phần tăng cường môi trường học tập thân thiện với trẻ em bằng cách hỗ trợ cho các nhà trẻ ở cấp thôn bản, các trường tiểu học và trung học cơ sở Kể từ năm 2001 đến nay, đã có hơn 1000 nhà trẻ, 1.400 trường tiểu học và 120 trường phổ thông trung học cơ sở được hỗ trợ

2T

Tạo dựng môi trường bảo vệ cho lứa tuổi vị thành niên2Tthông qua mối quan

hệ đối tác giữa nhà trường, cộng đồng và gia đình UNICEF khuyến khích cuộc đối thoại cởi mở giữa học sinh, cha mẹ, giáo viên và những người lớn khác về những vấn đề như ma túy, rượu và thuốc lá, sức khỏe sinh sản và HIV Nhằm góp phần tăng cường tiếng nói và sự tham gia của thanh niên trong việc đòi các quyền được

biết và bảo vệ bản thân Sau thành công của dự án “Sống lành mạnh và kỹ năng

sống”, UNICEF hiện đang hỗ trợ đưa việc giáo dục kỹ năng sống vào chương trình

giảng dạy trong chu kỳ chương trình mới (2006 - 2010) Có thể nói chương trình này đánh dấu bước quan trọng trong việc xây dựng mô hình trường học thân thiện trên thế giới

Cùng với việc tạo dựng môi trường học tập, sự bùng nổ công nghệ thông tin

và hàng loạt phương tiện hiện đại ra đời góp phần không nhỏ vào việc hỗ trợ đắc lực cho học tập của học sinh và giảng dạy của người Thầy Như vậy vai trò của Thầy càng quan trọng hơn bao giờ hết và quyết định trực tiếp đến chất lượng giáo dục của nhà trường hiện đại Thầy phải sử dụng phương pháp sư phạm tiên tiến, lấy học sinh làm trung tâm, phát huy tối đa tính tích cực, tự giác học tập của học sinh

Để thực hiện được nhiệm vụ đó, Thầy giáo phải chú trọng phương pháp nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy Trong tài liệu giới thiệu về phương pháp dạy học lấy học

sinh làm trung tâm của tác giả R Batliner đã khẳng định: “Giáo viên là yếu tố then

chốt quyết định việc dạy và học có chất lượng” Vì thế, nội lực của học sinh không

phải có sẵn mà cần phải có Thầy giỏi để định hướng cho học sinh con đường đúng nhất khám phá và tìm kiếm kiến thức cho mình Thầy không chỉ dạy cho học sinh học mà phải dạy cho học sinh biết tự học, tự dọc sách, tìm tòi, phát hiện ra điều hay, điều mới, phát triển trí tuệ, tư duy, rèn luyện nhân cách chứ không phải tiếp thu tri thức một cách thụ động [4]

Như vậy, trường học thân thiện được đề xướng, xây dựng và triển khai từ vài thập kỷ qua ở nhiều nước trên thế giới và đã thu được những kết quả tốt đẹp Ở Việt Nam, từ năm 2008, Bộ GD&ĐT đã phối hợp với UNICEF tổ chức thí điểm xây dựng mô hình trường học thân thiện tại nhiều trường Tiểu học và trung học cơ sở,

và hiện nay Bộ GD&ĐT quyết định tiến hành mở rộng mô hình này ở tất cả các cấp học phổ thông

1.2.4.2 Việc xây dựng trường học thân thiện ở Việt Nam:

Ở Việt Nam, UNICEF cũng đã thiết lập mối quan hệ đối tác chặt chẽ với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Đoàn Thanh niên và Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam chủ trì

thực hiện Sáng kiến của Liên Hiệp Quốc về Giáo dục cho trẻ em gái, hỗ trợ nỗ lực thực hiện các chuyên đề của Liên Hiệp Quốc về Thanh niên, Giới và HIV/AIDS

Năm 1981, tại Hà Nội xuất hiện mô hình trường học mới là trường phổ thông

cơ sở Thực Nghiệm và trung tâm Thực Nghiệm giáo dục phổ thông trực thuộc Bộ Giáo dục Với đầy đủ các cấp học, trung tâm trở thành một cơ quan nghiên cứu và thực nghiệm được trang bị đầy đủ phương tiện hiện đại Triết lý của trung tâm chính

là: “Đi học là hạnh phúc Mỗi ngày đến trường là náo nức một niềm vui”[19]

Tại thành phố Hồ Chí Minh, từ năm 2001, một “làn gió mới” mang tên Dự

án SCS - Môi trường học thân thiện do Tổ chức Cứu trợ trẻ em Thụy Điển tài trợ đã góp phần cải thiện việc dạy và học bậc tiểu học, đem lại nhiều kết quả hết sức khả quan Theo Sở GD&ĐT TP HCM, mô hình trên đã được triển khai ở 12 trường tiểu học trên địa bàn TP.HCM từ năm 2001 Tuy chỉ mới xuất hiện thời gian ngắn nhưng

dự án đã nhanh chóng gây được tiếng vang lớn nhờ những kết quả hết sức khả quan

Cá nhân tôi cho rằng mô hình này là rất hay và hợp thời đại Theo Luật giáo dục thì

ở cấp độ tiểu học, các em chỉ cần được cung cấp những kiến thức học thuật cơ bản, còn cái chính vẫn là làm sao hình thành được một nhân cách tích cực từ nhỏ và mô

hình trên đã đáp ứng được yêu cầu này Thực ra mô hình này cũng thử thách lòng

yêu nghề của người giáo viên đứng lớp Giáo viên phải thật sự kiên nhẫn, cư xử mềm mỏng trong mọi tình huống, nếu các em làm sai, không phạt mà phải có cách

xử lý nhẹ nhàng nhưng vẫn giáo dục được ý thức cho các em Chính điều này đã làm cho nhiều giáo viên đã quen với phương pháp giáo dục cũ cảm thấy khó thích ứng [47]

Tại lễ phát động xây dựng trường học thân thiện Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh, trước mắt Bộ GD&ĐT sẽ tập trung vào 3 nội dung trọng tâm

của Cuộc vận động “Xây dựng trường học thân thiện”, cụ thể:

Học tốt: Động viên và tiếp nhận tất cả trẻ em ở độ tuổi đến trường, đảm bảo

học tập hết cấp học; xây dựng môi trường sư phạm lành mạnh, an toàn; từng bước nâng cấp cơ sở vật chất, xây dựng trường học khang trang xanh - sạch - đẹp; thầy

đổi mới phương pháp dạy học, trò học tập hứng thú; giảm lưu ban, bỏ học để nâng cao hiệu quả giáo dục

Đẩy mạnh việc “chơi mà học”: Nâng cao chất lượng các hoạt động thể thao,

văn hoá, văn nghệ, vui chơi trong đó coi trọng việc đưa trò chơi dân gian, các hoạt động tập thể vui mà học phù hợp với lứa tuổi vào nhà trường

Mỗi trường học là một địa chỉ nhận chăm sóc công trình văn hoá, lịch sử:

Động viên học sinh tham gia chăm sóc các công trình văn hoá lịch sử của đất nước, mỗi nhà trường nhận hỗ trợ chăm sóc, bảo vệ, tôn tạo một số khu di tích lịch sử, văn hoá, tích cực chăm lo xây dựng các công trình công cộng, trồng cây, chăm sóc cho đường phố, ngõ xóm sạch sẽ

Như vậy, vấn đề trường học thân thiện đã được áp dụng rộng rãi ở nhiều tỉnh trong cả nước, triển khai tới 43 tỉnh, thành và vùng sâu vùng xa Hiện nay, mô hình trường này đã trở thành một trong những mục tiêu quan trọng của ngành giáo dục Việt Nam

1.2.4.3 Khái niệm trường học thân thiện:

Trường học thân thiện trước hết là nơi tiếp nhận tất cả trẻ em trong độ tuổi quy định, nhất là tiểu học, trung học cơ sở là các cấp phổ cập, đến trường Nhà trường phải tạo điều kiện để thực hiện bình đẳng về quyền học tập cho thanh, thiếu niên Trường học thân thiện là trường học có chất lượng giáo dục toàn diện và hiệu quả giáo dục không ngừng được nâng cao Các thầy, cô giáo phải thân thiện trong dạy học, thân thiện trong đánh giá kết quả rèn luyện, học tập của học sinh, đánh giá công bằng, khách quan với lương tâm và trách nhiệm của nhà giáo Các thầy, cô giáo trong quá trình dạy học phải thân thiện với mọi năng lực thực tế của mọi đối tượng học sinh, để các em tự tin bước vào đời [25]

Ngoài ra, trường học thân thiện là trường học có môi trường sống lành mạnh,

an toàn, tránh được những bất trắc, nguy hiểm đe dọa học sinh Trường học thân thiện là trường học có cơ sở vật chất đảm bảo các quyền tự nhiên thiết yếu con người: đủ nước sạch, ánh sáng, phòng y tế, nhà vệ sinh, sân chơi, bãi tập…Trường học thân thiện là trường tạo lập sự bình đẳng giới, xây dựng thái độ và giáo dục

hành vi ứng xử tôn trọng bình đẳng nam nữ Trường học thân thiện phải chú trọng giáo dục kỹ năng sống, giáo dục cho học sinh biết rèn luyện thân thể, biết tự bảo vệ sức khỏe, biết sống khỏe mạnh, an toàn Trường học thân thiện là nơi huy động có hiệu quả sự tham gia của học sinh, thầy cô giáo, cha mẹ học sinh, của chính quyền, các tổ chức đoàn thể, các đơn vị kinh tế và nhân dân địa phương nơi trường đóng cùng đồng lòng, đồng sức xây dựng nhà trường Như vậy, để trường học trở thành trường học thân thiện, vai trò của công tác quản lý rất quan trọng [25]

Theo đánh giá của Bộ GD&ĐT thì trường học thân thiện không phải là một

mô hình hoàn toàn mới ở nước ta mà trên thực tế đã có nhiều điển hình tiên tiến đã

và đang phấn đấu thực hiện Trong xu thế hội nhập, việc xây dựng và thực hiện mô hình trường học thân thiện cần kết hợp từ lý luận và thực tiễn trong nước với việc tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của thế giới

“Trường học thân thiện” phải là trường học có môi trường sống lành mạnh,

an toàn, mọi thành viên phải ứng xử thân thiện với nhau và với môi trường sống, xây dựng trường xanh - sạch - đẹp Phải đi đến bài trừ mọi thái độ, hành vi không thân thiện, từ thái độ ứng xử thờ ơ, lạnh nhạt, vô cảm, đến kỳ thị, đố kỵ, công kích, bắt nạt, quấy rối đến hành vi bạo lực trong đời sống học đường, để góp phần bài trừ bạo lực trong đời sống xã hội theo truyền thống tương thân, tương ái, thương người như thể thương thân của cha ông ta Trường học thân thiện phải là trường học có cơ

sở vật chất (CSVC) cần thiết phục vụ những nhu cầu thiết yếu như: có đủ ánh sáng,

đủ nước sạch, phòng y tế, nhà vệ sinh, sân chơi, bãi tập, dụng cụ phòng cháy, chữa cháy, có phương án chủ động phòng chống thiên tai, có phương tiện phục vụ hoạt động văn hoá, thể thao, vui chơi giải trí Các thành viên của trường học phải cùng lên án và bài trừ mọi tệ nạn xã hội, bảo đảm an toàn giao thông [47]

1.2.4.4 Xây dựng trường học thân thiện:

Ở Việt Nam giáo dục phổ thông hiện nay còn cần rất nhiều yếu tố quan trọng

để xây dựng một “trường học thân thiện” (tên đầy đủ do UNICEF đưa ra là friendly school”) có đủ những đặc điểm do UNICEF đưa ra Bởi vì việc XDTHTT

“Child-là triển khai các kế hoạch hoạt động và từng bước thực hiện để tạo nên một ngôi trường học tập cho học sinh có được các yêu cầu sau:

Môi trường học tập thân thiện: Trong các trường phổ thông hiện nay nhà

trường tổ chức hai hoạt động chính đó là hoạt động dạy và hoạt động học Hai hoạt động này thực hiện chủ yếu trong lớp học với môi trường học tập khá đơn điệu và kém hấp dẫn Trang bị trong một lớp học phổ biến hiện nay ngoài bàn ghế học sinh, bàn ghế giáo viên, bục giảng, bảng đen,… khá đơn điệu Học sinh phải ngồi trong lớp học từ 4 đến 5 tiếng đồng hồ một ngày trong hàng năm trời thì tránh sao khỏi nhàm chán Vì vậy tạo một môi trường học tập thân thiện sẽ có tác dụng tích cực nhằm hướng đến chủ trương trí dục đi đôi với với đức dục Học sinh được khuyến khích tự tạo ra môi trường học tập trong lớp theo sở thích của mình bằng cách để học sinh trang trí lớp học bằng tranh ảnh hay các vật trang trí khác để lớp học thật gần gũi và ấm cúng như là góc học tập ở nhà sẽ giúp tạo thêm hứng thú học tập Hãy để học sinh tự nêu ra khẩu hiệu học tập và rèn luyện cho chính mình

Việc trang bị các phương tiện nghe nhìn hiện đại phục vụ cho việc dạy và học là cần thiết vì nó hỗ trợ cho hoạt động dạy và học nhưng nó không là yếu tố quyết định giúp tạo ra một môi trường học tập thân thiện

Kiến trúc của toàn bộ trường học cũng cần được thiết kế phù hợp với lứa tuổi

và tâm sinh lý học sinh Cảnh quan và môi trường cũng cần quan tâm khi thiết kế để tạo một môi trường thân thiện và an toàn cho học sinh giờ ra chơi và hoạt động ngoài trời

Các cơ sở phục vụ cho học tập như thư viện, phòng thí nghiệm, phòng căn tin, nhà tập thể dục và chơi thể thao, các loại hình câu lạc bộ theo sở thích cũng cần được đầu tư trang bị hiện đại, đầy đủ và phù hợp để học sinh có thể thường xuyên đến vui chơi, học tập ngoài giờ

Một trường học thân thiện không chỉ cần có hệ thống nhà vệ sinh sạch sẽ, hiện đại mà còn cần hệ thống các nhà tắm và phòng để đồ dùng cá nhân và nơi thay quần áo an toàn, kín đáo và tiện lợi cho học sinh Sau khi chơi thể thao hay các hoạt động vận động nhiều học sinh bị bẩn và ra mồ hôi nhiều nhưng vẫn phải mặc

nguyên quần áo bẩn về nhà để tắm giặt hoặc lên lớp tiếp tục học thì thật khó chịu và mất vệ sinh Học sinh rất cần nơi để thay trang phục và đồ dùng riêng

Phương pháp giảng dạy thân thiện: Phương pháp giảng dạy phổ biến ở phổ

thông hiện nay vẫn theo đường hướng “Lấy người dạy là trung tâm” (Teacher centered) phương pháp giảng dạy này đã dẫn đến lối dạy “Thầy đọc-trò chép” và lối học “thuộc lòng những gì thầy đọc cho chép” Đây là phương pháp giảng dạy mang lại sự nhàm chán cho người học vì nó đã tạo nên thói quen thụ động, trông chờ và sức ỳ của học sinh trong tiếp thu kiến thức và sẽ ảnh hưởng nhiều đến tính năng động, sáng tạo trong cuộc sống sau này của các em Vì thế cần phải thay đổi phương pháp giảng dạy theo hướng “Lấy người học làm trung tâm” (Learner-centered) đây mới thực sự là phương pháp giảng dạy “thân thiện” với người học Với quan niệm người thầy là người tổ chức và trợ giúp hoạt động tiếp thu kiến thức

-cho học sinh Người thầy đóng vai trò là người gợi mở và bổ sung thêm những điều các em chưa biết, chưa rõ và hiểu chưa đúng mà thôi Học sinh thực sự là nhân vật trung tâm trên lớp học Người thầy cũng có thể nêu trước vấn đề và cho học sinh về nhà tự nghiên cứu từ sách giáo khoa và sách tham khảo khác về vấn đề đó để đến buổi học trên lớp sau đó thảo luận và tranh luận với nhau trong cặp và trong nhóm Việc tranh luận đó sẽ giúp học sinh hiểu sâu hơn và nhớ nhanh hơn vì đó là cách tiếp thu kiến thức một cách chủ động, thoải mái Phương pháp giảng dạy này đã tạo nên nhu cầu tự học tự nghiên cứu bên ngoài lớp học và rèn luyện cho người học thói quen đào sâu suy nghĩ về một vấn đề nào đó Dần dần sẽ hình thành cho học sinh thói quen suy nghĩ một cách chủ động, độc lập sáng tạo và biết chia sẻ những suy nghĩ của mình với người khác

Phương pháp kiểm tra, đánh giá thân thiện: Với việc đánh giá kết quả học

tập học sinh theo các mức Khá, Giỏi, Trung Bình, Yếu, Kém thông qua tổng kết nhiều loại bài kiểm tra như bài kiểm tra 15 phút, một tiết, hai tiết, bài kiểm tra học

kỳ và cuối năm hiện hành ở các trường phổ thông hiên nay đã tạo nên quá nhiều sức

ép đối với người học Đối với những học sinh thông minh và có trí nhớ tốt thì chịu ít sức ép hơn Những học sinh này thường được thầy cô bạn bè đánh giá cao Những

học sinh học kém hơn thường chiếm số đông sẽ mặc cảm, xấu hổ với kết quả kém

và có thái độ ganh đua và thậm chí là ganh ghét với học sinh có điểm kiểm tra cao hơn Điều này đã làm xấu đi mối quan hệ giữa nhiều học sinh trong lớp

Để có phương pháp kiểm tra thân thiện hơn mà vẫn đánh giá đúng học lực và khuyến khích học sinh tự vươn lên trong học tập chúng ta cần phân biệt hai loại hình kiểm tra: kiểm tra đánh giá sự tiến bộ và kiểm gia đánh giá kết quả học tập

Các bài kiểm tra 15 phút, 1 tiết hay 2 tiết trong một học kỳ chỉ nên mang tính chất đánh giá sự tiến bộ của học sinh Kết quả các bài kiểm tra đó là điều kiện để học sinh thi học kỳ và cuối năm Điểm số và những nhận xét chi tiết, cụ thể về sự tiến

bộ học sinh, những phần kiến thức còn yếu và cách thức khắc phục cần thông báo riêng tới từng học sinh thông qua thư riêng hay qua thư điện tử cho phụ huynh và học sinh biết để tránh sự mặc cảm và xấu hổ cho học sinh với các học sinh khác Chỉ một mình học sinh đó biết mình nắm được cái gì, còn thiếu cái gì để có hướng phấn đấu và tự ganh đua với … chính mình để kết quả cuối năm tốt hơn Loại hình kiểm tra thứ hai là kiểm tra đánh giá kết quả học tập Nó được thực hiện cuối kỳ và cuối năm để đánh giá kết quả học tập sau quá trình học tập sau một học kỳ, một năm hay cả khoá học Kết quả cần được thông báo riêng cho học sinh và ghi vào học bạ học sinh và chỉ nên công khai khi học sinh đó tốt nghiệp, kết thúc khoá học

Để khuyến khích học sinh tham gia tích cực các hoạt động nhóm trong và ngoài lớp học, cần có phần chấm điểm cho hoạt động nhóm của từng học sinh Điểm môn học nên chiếm 70% và điểm hoạt động nhóm nên chiếm 30% tổng điểm tổng kết cuối kỳ của môn học đó Điểm này nên để mỗi học sinh cho điểm các thành viên khác trong nhóm và gửi kín cho giáo viên để tính điểm trung bình chung

Các mối quan hệ thân thiện: Mối quan hệ đầu tiên cần phải thân thiện đó là

quan hệ thầy trò Phương pháp dạy theo hướng “Lấy người dạy là trung tâm” (Teacher-centered) hiện nay đã ảnh hưởng sâu sắc đến quan hệ thầy trò Nhiều thầy

cô vẫn duy trì quan niệm rằng thầy là “người trên” và học trò là “người dưới” Quan niệm này đã dẫn đến sự xa cách trong quan hệ thầy trò Học trò rất ít khi dám tranh luận với thầy cô vì sợ thầy cô phật ý Các thầy thường ít khi dám thừa nhận mình

sai hay nhầm lẫn vì sợ học sinh đánh giá Do đó, họ thường có thái độ áp đặt và chủ quan với học trò Các thầy cô hiện nay rất khó trở thành người bạn tin cậy để học sinh có thể chia sẻ mọi vấn đề vì giữa họ và học sinh luôn có khoảng cách về tuổi tác và tri thức

Việc thay đổi phương pháp giảng dạy theo hướng “Lấy người học làm trung tâm” giúp các thầy cô có được mối quan hệ thân thiện với học sinh vì học sinh được xem là nhân vật trung tâm của quá trình giáo dục Các em được tôn trọng và được

tự do bày tỏ ý kiến cá nhân mình Mối quan hệ thầy trò sẽ gần gũi hơn, thoải mái hơn Người thầy cần học cách lắng nghe ý kiến của học sinh và biết chấp nhận những ý kiến “đối lập” và cũng có thể hoàn thiện kiến thức thêm nhờ tranh luận với học trò Người thầy có thể lấy ý kiến đánh giá của học trò thông qua các phiếu điều tra không ghi tên để không ngừng tự hoàn thiện mình

Phương pháp giảng dạy theo hướng “Lấy người học làm trung tâm” nhấn mạnh vào việc tự học, tự nghiên cứu của cá nhân với các hoạt động học tập theo nhóm trong và ngoài giờ học Mối quan hệ giữa các học trò không chỉ là sự kết bạn cùng sở thích riêng như ở các trường phổ thông hiện nay mà còn là mối quan hệ chia sẻ kiến thức trong nhóm khi thảo luận trên lớp và các hoạt động theo nhóm ngoài lớp học khi cùng làm một bài tập sưu tầm hay nghiên cứu nhỏ ngoài lớp học Mối quan hệ giữa học trò sẽ thân thiện hơn, gắn bó hơn do các em tham gia các hoạt động không chỉ vui chơi giải trí mà còn học tập với nhau, chia sẻ công việc và tri thức cùng với nhau

Ngoài hai mối quan hệ chính ở trên còn các mối quan hệ giữa học trò với các nhân viên phục vụ trong trường cũng cần phải thân thiện Họ cần phải biết cách tôn trọng học trò và chất lượng phục vụ cần được thường xuyên đánh giá thông qua các phiếu điều tra định kỳ phát cho học trò

Như vậy, để xây dựng một “Ngôi trường thân thiện” thực sự nếu như chỉ chú trọng đưa vào các hoạt động vui chơi các trò chơi dân gian, tìm hiểu và chăm sóc di tích lịch sử hay các hoạt động ngoại khoá khác thì không đủ Vì đó cũng chỉ là những hoạt động bổ trợ cho nhiệm vụ chính là học tập của các em Điều các em cần

là môi trường học tập thân thiện, phương pháp học tập và phương pháp giảng dạy thân thiện, các mối quan hệ thân thiện và những sự phục vụ thân thiện của nhà trường Có như vậy các em mới thấy thật sự thoải mái và yêu mến trường như nhà của mình Mỗi khi xa trường một ngày các em chỉ mong chóng trở lại trường Học sinh sẽ gắn bó với trường học và mỗi ngày đến trường mới thực sự là một ngày vui của các em

1.2.4.5.Tiêu chí đánh giá trường học thân thiện trường trung học phổ thông:

Thông qua việc hoàn thiện các thành tố của trường học thân thiện như tiếp nhận tất cả trẻ em đến trường; hiệu quả giáo dục; môi trường an toàn, lành mạnh, hỗ trợ và bảo vệ; bình đẳng giới; sự tham gia của học sinh (HS), gia đình, cộng đồng

và nhà trường cùng tham gia xây dựng trường, các nhà trường sẽ đánh giá qua các tiêu chí cụ thể Bộ giáo dục và đào tạo đề ra tiêu chí đánh giá trường học thân thiện

theo công văn số 1741/BGDĐT-GDTrH như sau [13]

Nội dung đánh giá bao gồm các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục và kết quả thực hiện phong trào thi đua của trường học, của địa phương Nội dung

đánh giá bao gồm các yếu tố khách quan (điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo

viên ) và các yếu tố chủ quan của nhà trường (tính sáng tạo trong tổ chức chỉ đạo,

t inh thần chủ động khắc phục khó khăn vượt lên hoàn cảnh ) Do đó, ngoài đánh

giá các yếu tố khách quan, phải đánh giá các yếu tố chủ quan liên quan đến việc thực hiện mục tiêu thi đua Các nội dung được cụ thể hóa thành các tiêu chí, kết quả

cụ thể cho phù hợp với đặc điểm của các cơ sở giáo dục mầm non, trường tiểu học

và trường trung học cơ sở, trường trung học phổ thông 2TCác trường tự đánh giá theo

6 nội dung, mỗi nội dung bao gồm một số tiêu chí, mỗi tiêu chí có các kết quả cụ thể với khung thang điểm Các nội dung từ 1 đến 5 là hoạt động của phong trào thi đua; nội dung thứ 6 dành để đánh giá công tác tổ chức chỉ đạo phong trào thi đua và mức độ tiến bộ đạt được qua mỗi lần đánh giá

2T Nội dung 1: Xây dựng trường, lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn

2T Nội dung 2: Dạy học có hiệu quả, phù hợp với đặc điểm lứa tuổi của học

sinh, giúp các em tự tin trong học tập

2T Nội dung 3: Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh

2T Nội dung 4: Tổ chức các hoạt động tập thể

2T Nội dung 5 :2T 2THọc sinh tham gia tìm hiểm, chăm sóc và phát huy giá trị các

di tích lịch sử, văn hoá, cách mạng ở địa phương

2T Nội dung 6 : Tính sáng tạo trong công tác tổ chức chỉ đạo và mức độ tiến bộ

đạt được thông qua các lần đánh giá

2T Các nội dung được cụ thể hoá thành các tiêu chí, kết quả điểm cụ thể phù hợp với đặc điểm của các trường

2T

Ngoài ra Bộ GD&ĐT cũng phân cấp quản lý và phương pháp đánh giá 2T Phân cấp quản lý đánh giá

2T Sở GD&ĐT: Đánh giá đối với các trường THPT; Đánh giá phòng Giáo dục

và Đào tạo các quận, huyện, thành phố trực thuộc, căn cứ vào kết quả đạt được của các trường trong đơn vị để đánh giá xếp loại đối với cấp quận, huyện, thành phố trực thuộc

2T Phòng GD& ĐT các quận, huyện, thành phố trực thuộc: Đánh giá các trường

trên các địa bàn xã, phường, thị trấn; Căn cứ vào kết quả đạt được của các trường Mầm non, Trung học, Trung học cơ sở ở từng địa phương để đánh giá phong trào và xếp loại các xã, phường, thị trấn

2T Phương pháp đánh giá

2T Đánh giá cho điểm theo 6 nội dung, theo các tiêu chí kết quả cụ thể đạt được từng phần Lưu ý từng phần có thể cho điểm lẻ nhưng kết quả cuối cùng làm tròn thành điểm số nguyên Căn cứ khung điểm tại các Phụ lục kiểm tra đối chiếu với kết quả thực tế của trường để xác định cho điểm từng nội dung theo hướng dẫn cho phù

hợp (Phụ lục 5)

2T Xếp loại các trường, các đơn vị, địa phương đạt các mức danh hiệu thực hiện

phong trào thi đua " Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" theo các

mức sau đây:

2T Loại Xuất sắc: Trường đạt từ 90 đến 100 điểm (nội dung 1 đến 5 và tiêu chí

6 phải đạt ít nhất 80% điểm tối đa)

2T Loại Tốt : Trường đạt từ 80 đến dưới 90 điểm (nội dung 1 đến 5 và tiêu chí

6 phải đạt ít nhất 65% điểm tối đa)

2T Loại Khá: Trường đạt từ 65 đến dưới 80 điểm ( nội dung 1 đến 5 và tiêu chí

6 phải đạt ít nhất 50% điểm tối đa)

2T Loại Trung bình: Trường đạt từ 50 đến dưới 65 điểm

2T Loại Cần cố gắng: Trường đạt dưới 50 điểm

2T Trong kỳ đánh giá trường xảy ra sai phạm thuộc về trách nhiệm của tổ chức,

cá nhân (vi phạm chính sách, pháp luật, quy chế chuyên môn, Điều lệ nhà trường hoặc để xảy ra tai nạn gây thiệt hại về người, tài sản do thiếu trách nhiệm quản lý ) tuỳ theo tính chất mức độ vi phạm cơ quan đánh giá có thể hạ thấp 1 đến 2 cấp xếp loại

1.2.5 Quản lý trường học thân thiện:

2T

Đây chính là công tác quản lý việc xây dựng môi trường thân thiện trong mối quan hệ giữa cán bộ, giáo viên với học sinh, giữa học sinh với học sinh, giữa học sinh với thầy cô giáo và cán bộ nhân viên, giữa giáo viên, cán bộ nhân viên với gia đình học sinh, giữa nhà trường với cộng đồng và hành vi thân thiện với môi trường thiên nhiên

1.2.6 Quản lý việc xây dựng trường học thân thiện:

Trong cuộc vận động xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực, một lần nữa vai trò người hiệu trưởng càng có ý nghĩa hết sức quan trọng

Quản lý việc xây dựng trường học thân thiện là công tác quản lý việc xây dựng nhà trường, môi trường học tập thân thiện, điều này có liên quan đến các hoạt động của nhà trường từ hoạt động dạy, hoạt động học đến các hoạt động giáo dục tư tưởng tình cảm và đạo đức cho học sinh

Quản lý việc xây dựng trường học thân thiện là quản lý các hoạt động xây dựng, triển khai các kế hoạch, tổ chức chỉ đạo thực hiện từng bước theo hướng dẫn của ngành để tạo dựng một ngôi trường thân thiện với học sinh Trong ngôi trường

ấy, học sinh được hưởng thụ một môi trường học tập thân thiện, phương pháp giảng dạy thân thiện, phương pháp kiểm tra đánh giá thân thiện, các mối quan hệ thân thiện…để trang bị cho các em đầy đủ phương tiện cần thiết, tự tin bước vào đời và góp phần xây dựng đất nước

Với nhiệm vụ quản lý việc xây dựng trường học thân thiện, Hiệu trưởng phải

đề ra kế hoạch, tổ chức chỉ đạo thực hiện, có kiểm tra đánh giá kết quả là các thế hệ học sinh năng động, tích cực dưới sự dạy dỗ của các thầy cô giáo được học tập trong môi trường trường học thân thiện, sẽ là nhân tố quyết định sự phát triển bền vững của đất nước

2T

Vì vậy cán bộ quản lý trường trung học phổ thông cần nắm rõ các chức năng quản lý trường học thân thiện để xây dựng kế hoạch, đề ra chiến lược, mục tiêu thực hiện để môi trường học tập và giảng dạy, công tác kiểm tra đánh giá trong nhà trường đều đảm bảo tính thân thiện, học sinh c1o điều kiện phát huy hết khả năng học tập của mình, thầy cô mang hết tâm tư, tình cảm và nhiệt huyết của mình để giảng dạy, tự học tập bồi dưỡng nâng cao năng lực chuyên môn Thầy yêu nghề, được trân trọng, trò yêu trường lớp, gắn bó với thầy cô chính là trách nhiệm của người làm công tác quản lý nhà trường

1.2.6.1 Mục tiêu quản lý việc xây dựng trường học thân thiện:

2T

Phát huy vai trò tích cực của học sinh thể hiện tinh thần hứng thú, tự giác, tự tin, chủ động, sáng tạo trong quá trình học tập và rèn luyện cũng như 2Tphát huy tính chủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh trong học tập và các hoạt động xã hội một cách phù hợp và hiệu quả

Huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong và ngoài nhà trường

để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả, phù hợp với điều kiện của địa phương và đáp ứng nhu cầu xã hội

1.2.6.2 Yêu cầu chung của công tác quản lý xây dựng trường học thân thiện:

Theo chỉ thị số 40/2008/CT-BGDĐT về yêu cầu chung của công tác quản lý việc xây dựng trường học thân thiện như sau [11]

Tập trung các nguồn lực để giải quyết dứt điểm những yếu kém về cơ sở vật chất, thiết bị trường học, tạo điều kiện cho học sinh khi đến trường được an toàn, thân thiện, vui vẻ

Tăng cường sự tham gia một cách hứng thú của học sinh trong các hoạt động giáo dục trong nhà trường và tại cộng đồng, với thái độ tự giác, chủ động và ý thức sáng tạo

Phát huy sự chủ động, sáng tạo của thầy, cô giáo đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp giáo dục trong điều kiện hội nhập quốc tế

Huy động và tạo điều kiện để có sự tham gia hoạt động đa dạng và phong phú của các tổ chức, cá nhân trong việc giáo dục văn hóa, truyền thống lịch sử cách mạng cho học sinh

Phong trào thi đua phải đảm bảo tính tự giác, không gây áp lực quá tải trong công việc của nhà trường, sát với điều kiện ở cơ sở Nội dung cụ thể của phong trào

là do cơ sở tự chọn, phù hợp với điều kiện của nhà trường, làm cho chất lượng giáo dục được nâng lên và có dấu ấn của địa phương một cách mạnh mẽ

Ngoài ra công tác quản lý việc xây dựng trường học thân thiện cũng cần:

Giải quyết dứt điểm yếu kém về cơ sở vật chất để xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, thân thiện; Phát huy vai trò tích cực của học sinh trong học tập, rèn luyện; Phát huy vai trò chủ động sáng tạo của giáo viên trong giảng dạy và giáo dục học sinh; Nhà trường phối hợp với các lực lượng xã hội thực hiện tốt giáo dục các giá trị văn hoá dân tộc, lịch sử, truyền thống cách mạng cho học sinh; Phát huy tính

tự giác của mọi thành viên trong trường tham gia phong trào và tổ chức các hoạt động phù hợp với thực tiễn của địa phương; Thực hiện tốt các yêu cầu dứt điểm trong kế hoạch số: 463/KH - SGD&ĐT, ngày 10 tháng 9 năm 2008 của Sở Giáo duc

và Đào tạo và Kế hoạch liên ngành số: 1411/ KHLN, ngày 11 tháng 11 năm 2009 của Sở GD&ĐT, Sở Văn hóa – Thể thao – Du lịch, Thành Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thành phố về triển khai phong trào thi đua "Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực" năm học 2008 - 2009 và giai đoạn 2008 – 2013 (Phụ lục 6)

1.2.6.3 Nội dung quản lý việc xây dựng trường học thân thiện trường trung học phổ thông:

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng GD&ĐT Nguyễn Thiện Nhân đã có buổi làm việc với Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh về triển khai phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”, sẽ được Bộ GD&ĐT

phối hợp với Bộ Văn hóa - Thể thao – Du lịch và Trung ương Đoàn triển khai trong giai đoạn 2008 – 2013 với các nội dung sau [12]

Quản lý việc xây dựng trường lớp xanh, sạch, đẹp, an toàn:

Bảo đảm trường an toàn, sạch sẽ, có cây xanh, thoáng mát và ngày càng đẹp hơn, lớp học đủ ánh sáng, bàn ghế hợp lứa tuổi học sinh

Tổ chức để học sinh trồng cây vào dịp đầu xuân và chăm sóc cây thường xuyên

Có đủ nhà vệ sinh được đặt ở vị trí phù hợp với cảnh quan trường học, được giữ gìn vệ sinh sạch sẽ

Học sinh tích cực tham gia bảo vệ cảnh quan môi trường, giữ vệ sinh các công trình công cộng, nhà trường, lớp học và cá nhân