Luận văn Thạc sĩ Khoa học: Nghiên cứu ứng dụng tảo Spirulina trong chế phẩm khẩu phần ăn giàu dinh dưỡng

Luận văn sau đây đi nghiên cứu ứng dụng tảo Spirulina trong chế phẩm khẩu phần ăn giàu dinh dưỡng. Luận văn có kết cấu gồm 3 chương. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

Đ I H C QU C GIA HÀ N IẠ Ọ Ố Ộ

TRƯỜNG Đ I H C KHOA H C T  NHIÊNẠ Ọ Ọ Ự

­­­­­­­­­­­­­­­­­­

TU N TH  THANH VÂN Ấ Ị

LU N VĂN TH C SĨ KHOA H CẬ Ạ Ọ

Hà N i – 2014ộ

Đ I H C QU C GIA HÀ N IẠ Ọ Ố Ộ

TRƯỜNG Đ I H C KHOA H C T  NHIÊNẠ Ọ Ọ Ự

­­­­­­­­­­­­­­­­­­

TU N TH  THANH VÂN Ấ Ị

Chuyên ngành: Vi sinh v t h cậ ọ

Mã s :60420107ố

LU N VĂN TH C SĨ KHOA H CẬ Ạ Ọ

NGƯỜI HƯỚNG D N KHOA Ẫ

H CỌ

TS. Tr n Quang Trungầ

TS. Ph m Th  H iạ ế ả

Hà N i ­ 2014ộ

L I C M  N Ờ Ả Ơ

Tr ướ c tiên, tôi xin bày t  lòng bi t  n sâu s c đ n TS. Tr n Quang Trung ỏ ế ơ ắ ế ầ   – C c tr ụ ưở ng C c An toàn th c ph m và TS. Ph m Th  H i – Khoa Sinh h c, ụ ự ẩ ạ ế ả ọ  

tr ườ ng Đ i h c Khoa h c T  nhiên đã t n tình h ạ ọ ọ ự ậ ướ ng d n ch  b o, t o m i đi u ẫ ỉ ả ạ ọ ề  

ki n t t nh t cho tôi trong su t quá trình th c hi n đ  tài này ệ ố ấ ố ự ệ ề

Nhân d p này, tôi cũng xin t  lòng c m  n chân thành t i các th y cô giáo, ị ỏ ả ơ ớ ầ   cán b  trong Khoa Sinh h c tr ộ ọ ườ ng Đ i h c Khoa h c T  nhiên – Đ i h c Qu c ạ ọ ọ ự ạ ọ ố   gia Hà N i đã t o đi u ki n thu n l i và giúp đ  tôi trong su t quá trình h c t p ộ ạ ề ệ ậ ợ ỡ ố ọ ậ  

và hoàn thành lu n văn ậ

Cu i cùng, tôi xin g i l i cám  n sâu s c t i gia đình, b n bè và nh ng ố ử ờ ơ ắ ớ ạ ữ  

ng ườ i thân đã   bên tôi, t o đi u ki n c  v  v t ch t l n tinh th n trong su t ở ạ ề ệ ả ề ậ ấ ẫ ầ ố   quá trình h c t p và nghiên c u ọ ậ ứ

Hà N i, ngày 10 tháng 03 năm 2014 ộ

H c viên ọ

Tu n Th  Thanh Vânấ ị

M C L CỤ Ụ

1.1.1 L ch s  nghiên c u t o ị ử ứ ả Spirulina  3

1.2.1 Tình hình nuôi tr ng và phát tri n t o ồ ể ả Spirulina trên 

th  gi i và   Vi t Namế ớ ở ệ

1.2.2 Tình hình nghiên c u và  ng d ng t o ứ ứ ụ ả Spirulina trên 

th  gi i và   Vi t Namế ớ ở ệ

CHƯƠNG 2: V T LI U VÀ PHẬ Ệ ƯƠNG PHÁP NGHIÊN C UƯ 25

2.2.3.1 Nghiên c u  nh hứ ả ưởng c a nhi t đ  s y đ nủ ệ ộ ấ ế  

th i gian s y, hàm lờ ấ ượng protein và ch  tiêu c mỉ ả  quan màu s c c a t o ắ ủ ả Spirulina

29

2.2.3.2  Nghiên c u  nh hứ ả ưởng c a nhi t  đ  đ nủ ệ ộ ế  hàm lượng đường t ng s  c a t o ổ ố ủ ả Spirulina. 31

2.2.3.3 Nghiên c u  nh hứ ả ưởng c a đ  dày m u đ nủ ộ ẫ ế  

th i gian s y và t c đ  s y t o ờ ấ ố ộ ấ ả Spirulina.

33

2.2.4 Nghiên c u b  sung b t t o vào lứ ổ ộ ả ương khô 33

2.2.4.1 Phương pháp b  sung và t  l  b  sungổ ỷ ệ ổ 332.2.4.2  Đánh   giá   c m   quanả   s n   ph m   lả ẩ ương   khô 

2.2.5  Xác đ nh thành ph n dinh dị ầ ưỡng c  b n c a t oơ ả ủ ả  

Spirulina sau x  lý thu sinh kh i, c a b t t o và c a s nử ố ủ ộ ả ủ ả  

trong t o ả Spirulina x  lý sau thu sinh kh iử ố

3.2 Nghiên c u đi u ki n s y t o ứ ề ệ ấ ả Spirulina.  38

3.2.1 Nghiên c u  nh hứ ả ưởng c a nhi t đ  đ n th i gianủ ệ ộ ế ờ  

s y, hàm lấ ượng protein và ch  tiêu c m quan màu s c c aỉ ả ắ ủ  

t o ả Spirulina.

38

3.2.2 Nghiên c u  nh hứ ả ưởng c a nhi t đ  đ n hàm lủ ệ ộ ế ượng 

đường t ng s  c a t o ổ ố ủ ả Spirulina. 41

3.2.3 Nghiên c u  nh hứ ả ưởng c a đ  dày m u đ n th iủ ộ ẫ ế ờ  gian s y và t c đ  s y.ấ ố ộ ấ

44

3.2.4 Xác đ nh thành ph n dinh dị ầ ưỡng c a s n ph m b tủ ả ẩ ộ  

t o sau khi s yả ấ

47

3.3 Nghiên c u b  sung b t t o vào lứ ổ ộ ả ương khô 48

3.3.1 Phương pháp b  sung và t  l  b  sung.ổ ỷ ệ ổ 483.3.2 Đánh giá c m quan s n ph m lả ả ẩ ương khô b  sung t oổ ả  

3.3.3 Xác đ nh thành ph n dinh dị ầ ưỡng và ki m nghi mể ệ  

ch t lấ ượng c a s n ph m lủ ả ẩ ương khô b  sung b t t oổ ộ ả  

Spirulina.

52

3.3.3.1   Thành   ph n   dinh   dầ ưỡng   c a   s n   ph mủ ả ẩ  

lương khô b  sung b t t o ổ ộ ả Spirulina.  52

3.3.3.2 K t qu  ki m tra vi sinh s n ph m lế ả ể ả ẩ ương khô b  sung b t t o ổ ộ ả Spirulina 52

DANH M C CÁC B NGỤ Ả

B ng 1.1: Thành ph n dinh dả ầ ưỡng t ng h p c a ổ ợ ủ Spirulina  6

B ng 1.2: Thành ph n vitamin trong t o ả ầ ả Spirulina  7

B ng 1.3: Thành ph n khoáng ch t trong ả ầ ấ Spirulina  8

B ng 1.4: Thành ph n axit amin trong ả ầ Spirulina 9

B ng 1.5ả : Các s c t  trong ắ ố Spirulina 10

B ng 1.6: Tình hình s n xu t ả ả ấ Spirulina trên th  gi i ế ớ 11

B ng 3.1: Đánh giá c m quan mùi v  c a t o  ả ả ị ủ ả Spirulina  sau khi s  d ngử ụ  

B ng  3.3:  nh  hả Ả ưởng   c a  nhi t   đ   đ n  th i   gian  s y,  hàm  lủ ệ ộ ế ờ ấ ượ  ng

protein và ch  tiêu c m quan m u s c c a t o ỉ ả ầ ắ ủ ả Spirulina

41

B ng 3.4: Nghiên c u  nh hả ứ ả ưởng c a nhi t đ  đ n hàm lủ ệ ộ ế ượng đườ  ng

t ng s  c a t o ổ ố ủ ả Spirulina

44

B ng 3.5:  nh hả Ả ưởng c a đ  dày m u đ n th i gian s y t o ủ ộ ẫ ế ờ ấ ả Spirulina 46

B ng 3.6: B ng t ng h p các ch  tiêu nghiên c u t o ả ả ổ ợ ỉ ứ ả Spirulina 48

B ng 3.7: Thành ph n dinh dả ầ ưỡng c  b n c a b t t o ơ ả ủ ộ ả Spirulina thu đượ  c

b ng phằ ương pháp s y thông thấ ường    60ở oC trong th i gian 7 giờ ờ

49

B ng 3.8: K t qu  đánh giá c m quan lả ế ả ả ương khô b  sung t o ổ ả Spirulina 53

B ng 3.9: Thành ph n dinh dả ầ ưỡng c  b n c a lơ ả ủ ương khô b  sung b t t oổ ộ ả   54

B ng 3.10 : B ng k t qu  ki m tra vi sinh trên s n ph m lả ả ế ả ể ả ẩ ương khô bổ 

sung b t t o ộ ả Spirulina

55

DANH M C CÁC HÌNH  NHỤ Ả

Hình 1.1: T o xo n (ả ắ Spirulina) dưới kính hi n vi ể 4Hình 1.2: Các mô hình nuôi t o ả Spirulina công nghi p ệ 12Hình 1.3: Mô hình thu ho ch và làm khô ạ Spirulina nh  ánh sáng m t tr i ờ ặ ờ 13Hình 1.4: Các s n ph m có b  sung b t t o ả ẩ ổ ộ ả 17Hình 1.5: Các s n ph m t  t o trong m  ph m ả ẩ ừ ả ỹ ẩ 18Hình 1.6: Các s n ph m t  t o trong y h c ả ẩ ừ ả ọ 19Hình 3.1: S  đ  x  lý sinh kh i t o ơ ồ ử ố ả Spirulina sau thu ho chạ 37Hình 3.2: Đ  th  bi u di n quá trình tách nồ ị ể ễ ước trong m u sinh kh i t oẫ ố ả  

Spirulina được x  lý sau thu sinh kh iử ố

Hình 3.5: Đ  th  bi u di n  nh hồ ị ể ễ ả ưởng c a nhi t đ  s y đ n hàm lủ ệ ộ ấ ế ượ  ng

đường t ng s  c a t o ổ ố ủ ả Spirulina

Hình 3.8: B t t o ộ ả Spirulina thu được sau quá trình s y b ng phấ ằ ương pháp 

s y thông thấ ường   60ở oC trong th i gian 7 giờ ờ

49

Hình 3.9: S  đ  quy trình s n xu t lơ ồ ả ấ ương khô b  sung b t t o ổ ộ ả Spirulina 52Hình 3.10: Lương khô b  sung 1% b t t o ổ ộ ả Spirulina 53

M  Đ UỞ Ầ

Ngày nay, cùng v i s  phát tri n c a khoa h c và công ngh , con ngớ ự ể ủ ọ ệ ườ  ikhông ng ng nâng cao ch t lừ ấ ượng, đa d ng hóa các s n ph m th c ph m theoạ ả ẩ ự ẩ  

hướng phát tri n b n v ng, thân thi n v i môi trể ề ữ ệ ớ ường b ng vi c tìm ki mằ ệ ế  

nh ng s n ph m thiên nhiên có giá tr  dinh dữ ả ẩ ị ưỡng và giá tr  sinh h c cao, đápị ọ  

ng yêu c u v a là th c ăn, v a là d c ph m ch a b nh. T o 

là m t trong nh ng l a ch n hàng đ u đ  t ng bộ ữ ự ọ ầ ể ừ ước gi i quy t nh ng mongả ế ữ  

m i đó. T o ỏ ả Spirulina (Anthrospira platensis), m t loài vi khu n lam có d ngộ ẩ ạ  

s i xo n, là m t lo i th c ph m dinh dợ ắ ộ ạ ự ẩ ưỡng đ c bi t ch a nhi u ho t ch tặ ệ ứ ề ạ ấ  sinh h c có tác d ng t t cho s c kh e con ngọ ụ ố ứ ỏ ười. V i hàm lớ ượng protein trong thành ph n chi m t i 55 ­ 70% tr ng lầ ế ớ ọ ượng khô, có nhi u axit amin đ c bi t làề ặ ệ  các axit amin không thay th , giàu các vitamin nh  vitamin A, E, B complex, ế ư  giàu các ch t khoáng, các s c t , giàu axit béo GLA thi t y u và ch t x , ch aấ ắ ố ế ế ấ ơ ứ  nhi u ch t ch ng lão hóa (đ  b o v  t  bào) quan tr ng nh  phycocyanin,ề ấ ố ể ả ệ ế ọ ư  chlorophyll và carotenoid  và nhi u ch t có ho t tính sinh h c khác đã choề ấ ạ ọ  

th y t o ấ ả Spirulina  đang tr  thành ngu n dinh dở ồ ưỡng quý giá c n đầ ược nghiên 

c u và  ng d ng. Các nghiên c u đã ch  ra r ng, t o ứ ứ ụ ứ ỉ ằ ả Spirulina là m t lo i th cộ ạ ự  

ph m s ch b o v  s c kh e t t nh t c a loài ngẩ ạ ả ệ ứ ỏ ố ấ ủ ười. Nó có tác d ng ch ng suyụ ố  dinh dưỡng,  c ch  s  phát tri n c a virut, làm tăng h  mi n d ch, ngăn ng aứ ế ự ể ủ ệ ễ ị ừ  

b nh thi u máu và h  tr  gi m nguy c  ung th  ệ ế ỗ ợ ả ơ ư Spirulina còn có nh ng ho tữ ạ  tính quý nh  đi u hòa dư ề ưỡng huy t khí, h  tr  tim m ch, gi m cholesterol,ế ỗ ợ ạ ả  

ch ng béo phì, tăng kh  năng ch ng oxy hóa, ch ng lão hóa, c i thi n h  tiêuố ả ố ố ả ệ ệ  hóa, h  tr  tích c c quá trình tiêu đ c trong c  th  chúng ta. T  ch c Y t  thỗ ợ ự ộ ơ ể ổ ứ ế ế 

gi i (WHO) cũng công nh n t o  ớ ậ ả Spirulina    là th c ph m dinh dự ẩ ưỡng chu nẩ  

m c và hy h u xét v  góc đ  cân b ng các dự ữ ề ộ ằ ưỡng ch t thi t y u và vitamin.ấ ế ế  Xét v  hàm lề ượng protein thì đây là m t lo i vi sinh v t s n su t protein caoộ ạ ậ ả ấ  

hi m có và thành ph n r t đ y đ  v  các axit amin thi t y u, bán thi t y u v iế ầ ấ ầ ủ ề ế ế ế ế ớ  

t  l  cân đ i. Theo các nghiên c u và khuy n ngh  c a WHO, các chuyên giaỷ ệ ố ứ ế ị ủ  dinh dưỡng và bác sĩ cho r ng v i lằ ớ ượng dùng 1 – 3g t o ả Spirulina  m i ngàyỗ  

s  mang l i nh ng l i ích to l n cho s c kh e. Tuy nhiên, v i nh ng ngẽ ạ ữ ợ ớ ứ ỏ ớ ữ ườ  iđang đi u tr  b nh ho c c n b  sung dinh dề ị ệ ặ ầ ổ ưỡng đ c bi t nh  v n đ ng viên,ặ ệ ư ậ ộ  

người ch i th  thao hay ngơ ể ười ăn chay có th  s  d ngể ử ụ   Spirulina  v i lớ ượ  ngdùng nhi u g p 2­3 l n.ề ấ ầ

T o ả Spirulina có nhi u ho t ch t sinh h c d  b  bi n đ i trong khi s y.ề ạ ấ ọ ễ ị ế ổ ấ  

Do đó, c n nghiên c u đi u ki n s y thích h p nh m h n ch  t i đa s  t nầ ứ ề ệ ấ ợ ằ ạ ế ố ự ổ  

th t ho t ch t sinh h c trong t o. Ngoài ra, t o  ấ ạ ấ ọ ả ả Spirulina  có b n ch t thu cả ấ ộ  nhóm vi sinh v t ti n nhân, thành t  bào gây c n tr  quá trình tiêu hóa vì v yậ ề ế ả ở ậ  

c n nghiên c u gi i pháp phù h p đ  phá v  t  bào nh m chi t su t proteinầ ứ ả ợ ể ỡ ế ằ ế ấ  

th c v t cũng nh  các thành ph n sinh dự ậ ư ầ ưỡng có giá tr  trong t o. Nh ng nămị ả ữ  

g n đây, Vi t Nam có r t nhi u các c  s  nuôi tr ng t o ầ ệ ấ ề ơ ở ồ ả Spirulina nh    Vĩnhư ở  

H o  (Bình   Thu n),  Châu  Cát,  Lòng   Sông  (Thu n  H i),  Su i   Ngh  (Đ ngả ậ ậ ả ố ệ ồ  Nai)  Song song v i đó là s  đa d ng các s n ph m ch  bi n t  t o ớ ự ạ ả ẩ ế ế ừ ả Spirulina 

có giá thành r  nh ng mang l i giá tr  dinh dẻ ư ạ ị ưỡng cao

Trong khi đó, kh u ph n ăn c a b  đ i Quân đ i ta hi n nay ch a cóẩ ầ ủ ộ ộ ộ ệ ư  

s n ph m nào đả ẩ ược b  sung ho t ch t sinh h c, vi ch t dinh dổ ạ ấ ọ ấ ưỡng và các axit amin thi t y u giúp tăng cế ế ường s c kh e, tăng tính mi n d ch, tăng tính gi iứ ỏ ễ ị ả  

đ c  ộ M t khác, b  đ i khi th c hi n nhi m v  trong đi u ki n r ng núi, điặ ộ ộ ự ệ ệ ụ ề ệ ừ  hành quân dã ngo i thì kh u ph n  ăn thạ ẩ ầ ường  h n ch  rau, thi u vitamin,ạ ế ế  khoáng ch t, các vi ch t… ấ ấ Do đó, n u b  sung b t t o ế ổ ộ ả Spirulina vào các kh uẩ  

ph n ăn c a b  đ i nh  lầ ủ ộ ộ ư ương khô, bánh quy, đ  u ng  là r t thi t th c vàồ ố ấ ế ự  

hi u qu  ệ ả Vì v y, vi c nghiên c u b  sung b t t o ậ ệ ứ ổ ộ ả Spirulina vào kh u ph n ănẩ ầ  dinh dưỡng c a b  đ i hi n nay là h t s c c n thi t. ủ ộ ộ ệ ế ứ ầ ế Trên c  s  đó, chúng tôiơ ở  

ti n hành đ  tài ế ề “Nghiên c u  ng d ng t o Spirulina trong ch  ph m kh u ứ ứ ụ ả ế ẩ ẩ  

ph n ăn giàu dinh d ầ ưỡ ng”

CHƯƠNG 1: T NG QUAN TÀI LI UỔ Ệ

1.1 T NG QUAN V  T O Ổ Ề Ả SPIRULINA 

1.1.1 L ch s  nghiên c u t o ị ử ứ ả Spirulina 

Các nghiên c u khoa h c đã ch  ra r ng, t o ứ ọ ỉ ằ ả Spirulina (có tên khoa h c làọ  

Arthrospira platensis) là m t trong nh ng loài sinh v t lâu đ i nh t trên trái đ t.ộ ữ ậ ờ ấ ấ  

Nó sinh trưởng t  nhiên   vùng nhi t đ i trong các h  nự ở ệ ớ ồ ước m n c a Châu Phi,ặ ủ  Trung và Nam M  t  3,5 t  năm trỹ ừ ỷ ước. T  x a, ừ ư Spirulina đã được nh ng ngữ ườ  idân vùng đó dùng nh  m t d ng th c ăn. B ng kinh nghi m, h  nh n th yư ộ ạ ứ ằ ệ ọ ậ ấ  

Spirulina là m t lo i th c ph m r t b  dộ ạ ự ẩ ấ ổ ưỡng. Spirulina là tên g i do nh  t oọ ả ả  

h c ngọ ười Đ c – Deurben đ t vào năm 1827 d a trên hình thái đ c tr ng nh tứ ặ ự ặ ư ấ  

là d ng s i xo n  c v i kho ng 5­7 vòng đ u nhau không phân nhánh [4, 10].ạ ợ ắ ố ớ ả ề

Trong nh ng năm 60 c a th  k  XX, Brandily – m t nhà nhân ch ng h cữ ủ ế ỉ ộ ủ ọ  

người Pháp đã phát hi n ra loài t o này trong l n kh o sát s  đa d ng sinh h cệ ả ầ ả ự ạ ọ  

t i vùng h    Tchad (Châu Phi), sau khi quan sát và nh n th y nh ng ngạ ồ ở ậ ấ ữ ười dân 

s ng quanh vùng h  này r t kh e m nh vì h  thố ồ ấ ỏ ạ ọ ường v t lo i t o này v  ănớ ạ ả ề  

nh  là m t lo i th c ph m chính [10].ư ộ ạ ự ẩ

Đ n năm 1973, T  ch c Lế ổ ứ ương nông qu c t  (FAO) và T  ch c Y tố ế ổ ứ ế 

th  gi i (WHO) đã chính th c công nh n th o ế ớ ứ ậ ả Spirulina  là ngu n dinh dồ ưỡ  ng

và dược li u quý, đ c bi t trong ch ng lão hóa và ch ng suy dinh dệ ặ ệ ố ố ưỡng. Hai 

mươi năm sau, vào nh ng năm cu i c a th p k  80 th  k  XX – nhi u giá trữ ố ủ ậ ỉ ế ỉ ề ị 

dinh dưỡng và ch c năng sinh h c c a t o ứ ọ ủ ả Spirulina đã được khám phá và công 

b  r ng rãi không ch    Pháp và   c  nhi u nố ộ ỉ ở ở ả ề ước khác trên th  gi i nh  M ,ế ớ ư ỹ  

Nh t, Canada, Mehico, Đài Loan ậ

1.1.2 Đ c đi m phân lo iặ ể ạ

T o ả Spirulina là các vi sinh v t có hình xo n s ng trong nậ ắ ố ước mà ta quen 

g i là T o xo n v i tên khoa h c là ọ ả ắ ớ ọ Spirulina platensis. Th c ra đây không ph iự ả  

là m t sinh v t thu c ngành T o (Algae) vì T o thu c gi i sinh v t có nhânộ ậ ộ ả ả ộ ớ ậ  

th t (Eukaryotes). ậ Spirulina thu c ngành Vi khu n lam (ộ ẩ Cyanobactera), chúng 

thu c gi i sinh v t có nhân s  hay nhân nguyên th y (Prokaryotes). Nh ngộ ớ ậ ơ ủ ữ  nghiên c u m i nh t l i cho bi t chúng cũng không ph i thu c chi ứ ớ ấ ạ ế ả ộ Spirulina mà 

l i thu c chi ạ ộ Arthrospira [7,10].

V  phân lo i khoa h c [10, 14], t o ề ạ ọ ả Spirulina thu c:ộ

Hình 1.1: T o xo n (ả ắ Spirulina) dưới kính hi n vi [32]ể

T o ả Spirulina là m t loài vi t o có d ng xo n hình lò so, màu xanh lamộ ả ạ ắ  

v i kích thớ ước ch  kho ng 0,25mm. Chúng s ng trong môi trỉ ả ố ường nước giàu bicarbonat (HCO3) đ  ki m cao (pH t  8,5­11). Quan sát dộ ề ừ ưới kính hi n vi đi nể ệ  

t  cho th y ử ấ Spirulina có d ng lông, c u t o đ n bào, có l p v  capsule, thànhạ ấ ạ ơ ớ ỏ  

t  bào có nhi u l p, có c  quan quang h p ho c h  phi n thylakoid, riboxomế ề ớ ơ ợ ặ ệ ế  

và nh ng s i ADN nh  Capsule có c u trúc s i nh  và bao quanh là m t l pữ ợ ỏ ấ ợ ỏ ộ ớ  

s i khác b o v  cho chúng. B  ngang c a lông thay đ i t  6­12µm và đợ ả ệ ề ủ ổ ừ ượ ấ  c c u

t o t  các t  bào hình tr  tròn. Đạ ừ ế ụ ường kính xo n  c c a nó t  30­70µm, chi uắ ố ủ ừ ề  dài c a lông là kho ng 500µm, trong m t vài đi u ki n nuôi c y khi có kíchủ ả ộ ề ệ ấ  thích thì chi u dài c a các s i có th  lên đ n 1mm. Đi u này gi i thích t i saoề ủ ợ ể ế ề ả ạ  hình dáng xo n  c c a ắ ố ủ Spirulina trong môi trường l ng b  thay đ i thành hìnhỏ ị ổ  

xo n lò so trong môi trắ ường r n. Nh ng thay đ i này là do s  hút nắ ữ ổ ự ước ho cặ  

kh  nử ướ ủc c a oligopeptide trong màng peptidoglican t o nên [4, 10].ạ

Thành t  bào c a ế ủ Spirulina có c u t o g m 4 l p, x p theo th  t  t  bênấ ạ ồ ớ ế ứ ự ừ  trong ra ngoài là: LI, LII, LIII và LIV. Các l p này đ u r t m ng, ngo i tr  l pớ ề ấ ỏ ạ ừ ớ  

2 đượ ấ ạ ừc c u t o t  peptidoglycan, ch t này gi  cho thành t  bào c ng ch c. L pấ ữ ế ứ ắ ớ  

1 ch a  ­ 1,2­glucan, m t ch t khó tiêu hoá đ i v i con ngứ β ộ ấ ố ớ ười. Tuy nhiên, l pớ  này chi m t  l  th p (<1%), đ  dày nh t c a nó là 12nm, còn các protein và cácế ỉ ệ ấ ộ ấ ủ  

lipo­polysaccarit t  nhiên c a l p th  hai là lý do cho s  tiêu hóa ự ủ ớ ứ ự Spirulina r tấ  

d  dàng c a con ngễ ủ ười [7]

Chlorophyll a, caroten và phycobilisome n m trong h  thylakoid ­ cằ ệ ơ quan quang h p c a t o này. Phycobilisome là n i ch a phycocyanin (có s c tợ ủ ả ơ ứ ắ ố xanh). Riboxom và các s i ADN n m   vùng trung tâm.ợ ằ ở

Spirulina ch a nhi u t  ch c ngo i vi k t h p v i thylakoid, chúng làứ ề ổ ứ ạ ế ợ ớ  các   h t   cyanophycin,   th   polyhedral,   các   h t   poliglucan,   h t   lipid,   các   h tạ ể ạ ạ ạ  poliphotphat. Các h t cyanophycin, hay còn g i là các h t d  tr , có vai trò quanạ ọ ạ ự ữ  

tr ng do các h p ch t hoá h c t  nhiên c a chúng và các nhóm s c t  c aọ ợ ấ ọ ự ủ ắ ố ủ  chúng. Th  polyhedral hay carboxysome cho phép c  đ nh COể ố ị 2 trong h  th ngệ ố  quang h p và có th  mang ra m t c  quan d  tr  Các h t polyglucan ho cợ ể ộ ơ ự ữ ạ ặ  glycogen ho c h t   là nh ng polyme glucose, nh , tròn và khu ch tán r ngặ ạ α ữ ỏ ế ộ  trong thylacoidal. Các h t lipid, h t   ho c h t osmophile t  c  quan d  tr ,ạ ạ β ặ ạ ừ ơ ự ữ  

được c u t o b i poly­  hydroxybutyrate, ch  tìm th y   trong các t  bàoấ ạ ở β ỉ ấ ở ế  prokaryote, chúng được coi nh  là nh ng ch t d  tr  năng lư ữ ấ ự ữ ượng [4,7]

1.1.4 Thành ph n dinh dầ ưỡng 

1.1.4.1 Thành ph n dinh dầ ưỡng t ng h pổ ợ

Spirulina ch a hàm lứ ượng protein r t cao và ch a đ y đ  các vitamin.ấ ứ ầ ủ  

Spirulina có giá tr  dinh dị ưỡng cao vì ch a hàm lứ ượng protein cao và các ch tấ  

có ho t tính sinh h c khác. Giá tr  protein trung bình c a ạ ọ ị ủ Spirulina là 65%, 

cao h n so v i nhi u lo i th c ph m. Ví d , hàm lơ ớ ề ạ ự ẩ ụ ượng protein c a cá vàủ  

th t là 15­20%, nị ướ ươc t ng là 35%, s a cô đ c là 35%, tr ng là 12% và c aữ ặ ứ ủ  ngũ c c là 8­14% (R. Herehson, ố Earth Food Spirulina, Konore Press, 1977). 

Ch  s  hóa h c (chemical score ­ C.S) c a protein c a t o cũng r t cao, trongỉ ố ọ ủ ủ ả ấ  

đó các lo i acid amin ch  y u nh  leucin, isoleucin, valin, lysin, methionin vàạ ủ ế ư  

tryptophan đ u có m t v i t  l  về ặ ớ ỷ ệ ượt tr i so v i chu n c a t  ch c Lộ ớ ẩ ủ ổ ứ ươ  ngnông qu c t  (FAO) quy đ nh. H  s  tiêu hóa và h  s  s  d ng protein (netố ế ị ệ ố ệ ố ử ụ  protein utilization – N.P.U) r t cao (80 ­ 85% protein c a t o đấ ủ ả ược h p thuấ  sau 18 gi ). Ngoài ra, t  l  ch t x  trong t o cũng r t cao. Ph n l n ch t béoờ ỷ ệ ấ ơ ả ấ ầ ớ ấ  

trong Spirulina là axit béo không no, trong đó axít linoleic 13.784 mg/kg,  ­γlinoleic 11.980 mg/kg [10]. Đây là đi u hi m th y trong các th c ph m tề ế ấ ự ẩ ự nhiên khác

B ng 1.1: Thành ph n dinh dả ầ ưỡng t ng h p c a ổ ợ ủ Spirulina [10]

Spirulina ch a ứ Provitamin A ( ­caroten) (chi m 1,4 % ch t khô) caoβ ế ấ  

h n 20 l n so v i trong cà r t, đây là ch t ch ng oxy hóa m nh, b o v  cơ ầ ớ ố ấ ố ạ ả ệ ơ 

th  kh i nh ng t n h i c  b n. Không gi ng vitamin A t ng h p và d u ganể ỏ ữ ổ ạ ơ ả ố ổ ợ ầ  

cá,  ­caroten hoàn toàn không đ c h i, th m chí khi s  d ng v i s  lβ ộ ạ ậ ử ụ ớ ố ượ  ng

l n. ớ Spirulina giàu vitamin A d  chuy n hóa, c n thi t cho m t, làn da, răng,ễ ể ầ ế ắ  móng, tóc, xương và m t h  th ng mi n d ch t t, b o v  c  th  kh e m nh.ộ ệ ố ễ ị ố ả ệ ơ ể ỏ ạ  Bên c nh đó, ạ Spirulina là m t ngu n giàu vitamin B, đ c bi t là vitamin Bộ ồ ặ ệ 12, quan tr ng v i ngọ ớ ười ăn chay, g p 2 – 6 l n gan bò s ng [4]. Th c ph mấ ầ ố ự ẩ  dinh dưỡng này cũng ch a các vitamin khác nh  Bứ ư 1, B2, B6, E và H [9], là ngu n s t cao, ch a 14 ch t khoáng t  nhiên và nhi u nguyên t  vi lồ ắ ứ ấ ự ề ố ượng. 

Spirulina  cung c p 21% thiamin và riboflavin so v i nhu c u hàng ngàyấ ớ ầ . 

Thành ph n các vitamin c a ầ ủ Spirulina được li t kê trong b ng 1.2.ệ ả

B ng 1.2: Thành ph n vitamin trong t o ả ầ ả Spirulina [26]

Vitamin Trên 10g

Nhu c u hàng ngày ầ   cho phép

%  so  v i  nhu  c u ớ ầ   hàng ngày cho phép Vitamin A (  ­carotene) β 23000 IU 5000 460

Spirulina ch a nhi u ch t khoáng có ý nghĩa đ i v i dinh dứ ề ấ ố ớ ưỡng ngườ  i

và  đ ng  v t  Trong   đó,  nh ng  ch t  khoáng  c n  thi t  cho  ho t   đ ng   bìnhộ ậ ữ ấ ầ ế ạ ộ  

thường c a h  th n kinh và tim m ch nh  kali, magiê ho c cho t o máu nhủ ệ ầ ạ ư ặ ạ ư 

s t đ u cao. S t trong ắ ề ắ Spirulina có kh  năng h p th  cao h n d ng s t trongả ấ ụ ơ ạ ắ  rau qu  và h u h t các lo i th t. ả ầ ế ạ ị Spirulina giàu s t và canxi, h  tr  t t cho máu,ắ ỗ ợ ố  cho xương và răng. Lượng canxi trong Spirulina cao h n trong s a [4]. Lơ ữ ượ  ng

s t trong ắ Spirulina cao h n g p 12 l n so v i các lo i th c ph m khác. Hàmơ ấ ầ ớ ạ ự ẩ  

lượng các nguyên t  kim lo i n ng nh  As, Cd, Pd, Hg đ u th p h n gi i h nố ạ ặ ư ề ấ ơ ớ ạ  cho phép s  d ng t o cho ngử ụ ả ười. T o này cũng ch a nh ng nguyên t  khoángả ứ ữ ố  

đa lượng bao g m sodium, calcium, magnesium, potassium, chlorine, sulfur vàồ  phosphorous; và c  các nguyên t  khoáng vi lả ố ượng g m iodine, zinc, copper,ồ  selenium, molybdenum, fluoride, manganese, boron, nickel và cobalt. Lượng K 

và Ca chi m lế ượng l n nh t trong các khoáng đa lớ ấ ượng (160 μg và 100 μg/10g 

Spirulina), trong các khoáng vi lượng thì Mn chi m hàm lế ượng cao nh t (500ấ  

μg/10g Spirulina).

B ng 1.3: Thành ph n khoáng ch t trong t o ả ầ ấ ả Spirulina [10]

Khoáng ch tấ Trên 10g Nhu   c u   hàngầ  

ngày

% so v i nhu c uớ ầ  hàng ngày

Spirulina  ch a   18   trong   s   20   lo i   axit   amin   đứ ố ạ ược   bi t   đ n   [16].ế ế  

Spirulina  có 8 lo i axít amin c n thi t và 10­12 axít không c n thi t, ch tạ ầ ế ầ ế ấ  

lượng c a chúng đủ ược miêu t  nh  là m t lo i protein hoàn h o. M t s  axitả ư ộ ạ ả ộ ố  amin có hàm lượng cao trong Spirulina nh  glutamic acid (14,6%); aspartic acidư  (9,8%); leucine (8,7%); aniline (7,6%)… [10]

B ng 1.4: Thành ph n axit amin trong t o ả ầ ả Spirulina [10]

Axit amin 

thi t y uế ế

Hàm 

lượng trong 10g

%/t nổ

g

Các axit amin khác

Hàm 

lượng trong 10g

%/

t ngổ

Phenylalanine 280 μg 4,5 % Glycine 320 μg 5,2 %Threonine 320 μg 5,2 % Histidine 100 μg 1,6 %

Isoleucine 350 μg 5,6 % Tyrosine 300 μg 4,8 %

B ng 1.5ả : Các s c t  trong t o ắ ố ả Spirulina [10]

S c tắ ố Màu s cắ Hàm lượng trong 100g

1.2.1.1 Tình hình nuôi tr ng và phát tri n t o ồ ể ả Spirulina trên th  gi i ế ớ

T  năm 1970, ừ Spirulina đã được tr ng   nhi u nồ ở ề ước trên th  gi i, cácế ớ  

nước s n xu t vi t o ch  y u t p trung   Châu Á và vành đai Thái Bìnhả ấ ả ủ ế ậ ở  

Dương. Nh ng khu v c và vùng lãnh th  có s n lữ ự ổ ả ượng vi t o l n là Trungả ớ  

Qu c, Nh t B n, Đài Loan, Hàn Qu c, Hoa K , Mehico…Vào nh ng nămố ậ ả ố ỳ ữ  

1970, m t doanh nghi p t o đ u tiên c a Hoa K  đã b t tay vào nuôi thộ ệ ả ầ ủ ỳ ắ ử nghi m mô hình pilot trên các b  nhân t o. H  ch n thung lũng hoang m cệ ể ạ ọ ọ ạ  Imperial thu c bang California vì n i đây có nhi t đ  trung bình cao nh  ánhộ ơ ệ ộ ờ  

n ng m t tr i và tránh xa vùng ô nhi m đô th  Đ n năm 1981, m t s  h p tácắ ặ ờ ễ ị ế ộ ự ợ  

đ u tiên gi a doanh nhân California và thầ ữ ương nhân Nh t B n đã hình thànhậ ả  nên Earthrise Farms và chính th c đi vào s n xu t  n đ nh năm 1982 [4]. Ngàyứ ả ấ ổ ị  nay,   Earthrise   Farms   cung   c p   s n   ph m   cho   h n   40   qu c   gia   và   ngu nấ ả ẩ ơ ố ồ  

Spirulina   đây đở ược xem là t t nh t. S n lố ấ ả ượng Spirulina   hi n nay trên thệ ế 

gi i kho ng 1000 t n khô/năm. Nh ng nớ ả ấ ữ ước đi đ u s n xu t đ i trà lo i t oầ ả ấ ạ ạ ả  này là Mêhicô, M , Nh t, Đài Loan,  n Đ  và Israel. Tr i t o l n nh t là ỹ ậ Ấ ộ ạ ả ớ ấ ở Hawaii có kho ng 25 ha và m i đây là Trung Qu c có kho ng 16 ha. Nhu c uả ớ ố ả ầ  

Spirulina trên th  gi i là r t l n, tuy nhiên s n lế ớ ấ ớ ả ượng ch a nhi u nên giá bánư ề  

nh ng ch  ph m ữ ế ẩ Spirulina còn khá cao [7]. Hi n nay trên th  gi i còn có cácệ ế ớ  trang tr i nuôi tr ng t o ạ ồ ả Spirulina v i quy mô l n, ch t lớ ớ ấ ượng cao nh :ư

S nả  

lượng (t nấ  khô)

Giá thành (USD/kg)Soda­Texcoco Mehico 12 300 5 – 18

Hình 1.2: Các mô hình nuôi t o ả Spirulina công nghi p [26, 34]ệ

Đ   thu   ho ch   t o  ể ạ ả Spirulina,   người   ta   s   d ng   màng   l c   Polyester,ử ụ ọ  

đường kính m t lắ ưới 30μm. Thi t b  l c đế ị ọ ược đ t h i nghiêng đ  có th  ti nặ ơ ể ể ế  hành l c đọ ược liên t c, đ ng th i r a và v t. Sau đó, chúng qua giai đo n v tụ ồ ờ ử ớ ạ ắ  

nước b ng máy v t, ép ho c nh  màng rung cho nằ ắ ặ ờ ước ch y b t xu ng. Bánhả ớ ố  

t o sau đó đả ược c t ra t ng mi ng, khúc nh  dao; sau giai đo n này nắ ừ ế ờ ạ ước v nẫ  chi m 70 ­80 %. Trong giai đo n này ế ạ Spirulina do ch a nhi u đ m nên chúngứ ề ạ  

d  b  vi khu n t n công và lên men t o ra các s n ph m không mong mu nễ ị ẩ ấ ạ ả ẩ ố  trong vòng vài gi  tùy nhi t đ  Vì v y các trang tr i th  công nh  l  thờ ệ ộ ậ ạ ủ ỏ ẽ ườ  ng

ph i b ng cách cho d ch t o vào trong các h p kim lo i r i đem ph i ngoàiơ ằ ị ả ộ ạ ồ ơ  

n ng đ  làm khô t o. Ngoài ra, ngắ ể ả ười ta còn s  d ng thi t b  đ n gi n hìnhử ụ ế ị ơ ả  xylanh, m t đ u có châm các l  nh  độ ầ ỗ ỏ ường kính 2mm, r i cho t o vào trong.ồ ả  Sau đó ép m nh m t đ u, t o s  ch y ra thành các s i nh  s i mì ti p theo tr iạ ộ ầ ả ẽ ả ợ ư ợ ế ả  

nh  lên các khung b ng kim lo i ho c b ng g  r i đ a vào trong các h p đẹ ằ ạ ặ ằ ỗ ồ ư ộ ể làm khô. H p làm khô có kích thộ ước các l  vào và ra b ng nhau cho phép khôngỗ ằ  khí l u thông đư ược d  dàng. Ngễ ười ta có th  c i ti n hi u qu  b ng cách giaể ả ế ệ ả ằ  nhi t không khí   bên dệ ở ướ ấi t m kính ho c b t plastic trặ ạ ước khi cho chúng vào 

h p làm khô [7]ộ

Hình 1.3: Mô hình thu ho ch và làm khô ạ Spirulina nh  ánh sáng m t tr iờ ặ ờ  

[29]

1.2.1.2 Tình hình nuôi tr ng và phát tri n t o ồ ể ả Spirulina   Vi t Namở ệ

 Vi t Nam, t o 

Ở ệ ả Spirulina được giáo s  Ripley D.Fox ­ nhà nghiên c uư ứ  

v  t o và các ch  ph m c a nó t i "Hi p h i ch ng suy dinh dề ả ế ẩ ủ ạ ệ ộ ố ưỡng b ng cácằ  

s n ph m t  t o" (A.C.M.A) t i Pháp, đ a vào Vi t Nam t  năm 1985 [7].ả ẩ ừ ả ạ ư ệ ừ  

Hi n nay, có 2 n i nuôi tr ng t o ệ ơ ồ ả Spirulina l n   nớ ở ước ta, đó là:

­ Công ty c  ph n T o Vĩnh H o (Bình Thu n)ổ ầ ả ả ậ

­ C  s    Bình Chánh, thành ph  H  Chí Minhơ ở ở ố ồ

Nhi u c  s  nuôi tr ng, s n xu t và ch  bi n các s n ph m t  t oề ơ ở ồ ả ấ ế ế ả ẩ ừ ả  

Spirulina đã được thành l p v i công ngh  nuôi t o trên các b  nông xây b ngậ ớ ệ ả ể ằ  

xi măng s  d ng khí COử ụ 2 c a công ngh  t o ngu n cacbon, ngu n COủ ệ ạ ồ ồ 2 tr cự  

ti p l y t  các nhà máy bia, c n, rế ấ ừ ồ ượu…nén hóa l ng vào bình ch a. Đó là cácỏ ứ  

c  s    Vĩnh H o (Bình Thu n), Châu Cát, Lòng Sông (Thu n H i), Su iơ ở ở ả ậ ậ ả ố  Ngh  (Đ ng Nai),  Ngu n COệ ồ ồ 2 t  lò nung vôi (sau khi l c b i) và các h m khíừ ọ ụ ầ  biogas cũng đã được nghiên c u t n d ng đ  phát tri n nuôi tr ng t o và cũngứ ậ ụ ể ể ồ ả  

đã thu được m t s  k t qu  Th  nghi m nuôi tr ng ộ ố ế ả ử ệ ồ Spirulina b ng nằ ước th iả  

h m biogas không ch  là bi n pháp m  r ng s n xu t và h  giá thành s nầ ỉ ệ ở ộ ả ấ ạ ả  

ph m, mà còn gi i quy t các v n đ  môi trẩ ả ế ấ ề ường sinh thái cho nông thôn. T oả  này còn được s  d ng đ  x  lý nử ụ ể ử ước th i giàu NHả 4 t  nhà máy s n xu t urêừ ả ấ  thu c xí nghi p Liên hi p Phân đ m Hóa ch t Hà B c, k t qu  cho th y nộ ệ ệ ạ ấ ắ ế ả ấ ướ  c

th i sau khi pha loãng và b  sung thêm m t s  ch t khoáng c n thi t r i dùngả ổ ộ ố ấ ầ ế ồ  

nuôi Spirulina đã mang l i năng su t cao và có tác d ng b o v  môi trạ ấ ụ ả ệ ường [7, 9]. Vi c nuôi tr ng ệ ồ Spirulina t i thành ph  H  Chí Minh l i là ngu n nguyênạ ố ồ ạ ồ  

li u s n xu t th c ăn ch  y u cho gà, tôm…   Sau m t th i gian không tìmệ ả ấ ứ ủ ế ộ ờ  

được đ u ra và giá thành ch a h p lý nên các c  s  trên đã không th  ti p t cầ ư ợ ơ ở ể ế ụ  

vi c nuôi tr ng đệ ồ ược n a. Nhìn chung, l ch s  nghiên c u và nuôi tr ng t oữ ị ử ứ ồ ả  

Spirulina    nở ước ta đã thu được nhi u k t qu  ban đ u đáng khích l  Tuyề ế ả ầ ệ  nhiên cho đ n nay vi c nuôi tr ng t o v n mang tính nh  l , l c h u, khôngế ệ ồ ả ẫ ỏ ẻ ạ ậ  đáp  ng đứ ược nhu c u s  d ng t o ngày càng tăng cao. Vì v y, trầ ử ụ ả ậ ước nh ngữ  giá tr  v  m i m t mà t o  ị ề ọ ặ ả Spirulina  mang l i, c n ph i ti n hành c i thi n,ạ ầ ả ế ả ệ  thúc đ y ngành công nghi p nuôi tr ng t o nh m đáp  ng nhu c u trong nẩ ệ ồ ả ằ ứ ầ ướ  c

và xu t kh u ra th  trấ ẩ ị ường nước ngoài

Mu n đ t đố ạ ược hi u qu  kinh t  cao đòi h i các c  s  s n xu t t oệ ả ế ỏ ơ ở ả ấ ả  

Spirulina ph i có đả ược h  th ng, quy trình s n xu t, ch  bi n và thành ph mệ ố ả ấ ế ế ẩ  khép kín và đ m b o tiêu chu n ch t lả ả ẩ ấ ượng. T i Vĩnh H o (Bình Thu n),ạ ả ậ  

Spirulina sau thu ho ch s  đạ ẽ ượ ọc l c qua v i s i bông và r a s ch b ng máy r iả ợ ử ạ ằ ồ  đem ly tâm t c đ  800 vòng/phút lo i b t nố ộ ạ ớ ước đ  thu sinh kh i. Theo quyể ố  trình, sau khi th  gi ng kho ng 7 ngày, t o đã b t đ u cho thu ho ch l a đ u,ả ố ả ả ắ ầ ạ ứ ầ  sau đó thu ho ch theo d ng cu n chi u   các b  nuôi. Bình quân m i ngày côngạ ạ ố ế ở ể ỗ  

ty thu được 80­120 kg t o tả ươi (tương đương v i 40 kg thành ph m). T o sauớ ẩ ả  khi được nghi n m n, s  t o thành d ch t o. Nh  h  th ng s y phun, chúng sề ị ẽ ạ ị ả ờ ệ ố ấ ẽ 

được b m lên b n s y, gia nhi t   nhi t đ  kho ng 55ơ ồ ấ ệ ở ệ ộ ả oC, và t o thành h tạ ạ  thành ph m. Ti p theo, t o đ a vào phòng vô trùng b ng tia c c tím. S y khôẩ ế ả ư ằ ự ấ  

là công đo n quan tr ng và là khâu cu i cùng c a quá trình s n xu t ạ ọ ố ủ ả ấ Spirulina 

nói chung.    n đ , ngỞ Ấ ộ ười ta đã ti n hành th  nghi m nhi u phế ử ệ ề ương pháp s yấ  khác nhau, trong đó ph i n ng cho th y s n ph m sau khi s y đ u t t và đ pơ ắ ấ ả ẩ ấ ề ố ẹ  [7]. T i Vĩnh H o, phạ ả ương pháp ph i khô ngoài n ng cũng đã đơ ắ ượ ử ục s  d ng: 

Bu i sáng thu ho ch và ph i khô su t ngày. Trong đi u ki n không thu n l iổ ạ ơ ố ề ệ ậ ợ  

v  th i ti t ph i ph i b  sung ngày hôm sau. ề ờ ế ả ơ ổ Spirulina thu được theo phươ  ngpháp này còn 7 – 8% đ   m, sau đó đem nghi n thành b t và c t gi  lâu hàngộ ẩ ề ộ ấ ữ  năm mà v n không b  m c [10,11]. Tuy nhiên, phẫ ị ố ương pháp ph i khô ngoàiơ  

n ng ph  thu c r t nhi u vào đi u ki n th i ti t và cắ ụ ộ ấ ề ề ệ ờ ế ường đ  chi u sáng, cũngộ ế  

nh  b c x  m t tr i. Do đó, các nhà s n xu t không ch  đ ng đư ứ ạ ặ ờ ả ấ ủ ộ ược trong công tác ch  bi n s n ph m sau thu sinh kh i. Vì v y, vi c nghiên c u đi u ki nế ế ả ẩ ố ậ ệ ứ ề ệ  

s y t o trong phòng thí nghi m là vô cùng c n thi t đ  đ m b o thành ph mấ ả ệ ầ ế ể ả ả ẩ  

ch t lấ ượng và  n đ nh cung c p cho th  trổ ị ấ ị ường

1.2.2 Tình hình nghiên c u và  ng d ng t o ứ ứ ụ ả Spirulina trên th  gi i và ế ớ ở 

Vi t Namệ

1.2.2.1 Tình hình nghiên c u và  ng d ng t o ứ ứ ụ ả Spirulina trên th  gi i ế ớ

Năm 1973, T  ch c Nông Lổ ứ ương qu c t  và T  ch c Y t  th  gi i đãố ế ổ ứ ế ế ớ  chính th c công nh n  ứ ậ Spirulina  là ngu n dinh dồ ưỡng và dược li u quý, đ cệ ặ  

bi t trong ch ng suy dinh dệ ố ưỡng và ch ng lão hóa. Đáng l u ý trố ư ước h t làế  công trình nghiên c u phòng ch ng ung th  gây ra b i tia phóng x  h t nhânứ ố ư ở ạ ạ  cho các n n nhân c a s  c  Nhà máy Đi n h t nhân Chernobul đã thu đạ ủ ự ố ệ ạ ược k tế  

qu  r t t t khi đi u tr  b ng ả ấ ố ề ị ằ Spirulina nguyên ch t. Khi u ng ấ ố Spirulina, lượ  ng

ch t phóng x  đã đấ ạ ược đào th i kh i đả ỏ ường ti u c a ngể ủ ườ ịi b  nhi m x  r tễ ạ ấ  cao. K t qu  này đã đế ả ược bi u dể ương t i h i ngh  qu c t  v  t o năm 1998 ạ ộ ị ố ế ề ả ở 

c ng hòa Czech [4]. T i  n Đ , m t nghiên c u năm 1995 đã ch ng t  v i li uộ ạ Ấ ộ ộ ứ ứ ỏ ớ ề  

dùng 1g Spirulina/ngày, có tác d ng tr  ung th    nh ng b nh nhân ung th  doụ ị ư ở ữ ệ ư  

thói quen nhai tr u thu c.   Nh t, Hiroshi Nakamura cùng Christopher Hillầ ố Ở ậ  thu c Liên đoàn vi t o qu c t  cùng m t s  nhà khoa h c b t đ u nghiên c uộ ả ố ế ộ ố ọ ắ ầ ứ  

Spirulina t  năm 1968 [10]. Cũng   Nh t, đã có m t s  đ  tài nghiên c u ch ngừ ở ậ ộ ố ề ứ ố  HIV/AIDS s  d ng ử ụ Spirulina. G n đây, vi c phát hi n và đ a vào s  d ng m tầ ệ ệ ư ử ụ ộ  

s  ch t có ho t tính sinh h c   ố ấ ạ ọ ở Spirulina đã góp ph n không nh  thúc đ y quáầ ỏ ẩ  trình nghiên c u, s n xu t cũng nh   ng d ng có hi u qu  sinh kh i t o này.ứ ả ấ ư ứ ụ ệ ả ố ả

Năm 1994, người Nga đã c p b ng sáng ch  cho ấ ằ ế Spirulina nh  m t lo iư ộ ạ  

th c dự ược giúp làm gi m các ph n  ng do các b nh nhi m x  gây ra, 270 trả ả ứ ệ ễ ạ ẻ 

em n n nhân v  n  Chernobyl đạ ụ ổ ược dùng 5g t o ả Spirulina m i ngày liên t cỗ ụ  trong vòng 45 ngày đã giúp lượng nucheic nhi m x  gi m xu ng 50% và bìnhễ ạ ả ố  

thường hóa nh ng c  quan nh y c m b  d   ng [10]ữ ơ ạ ả ị ị ứ

Đ n nay, t o ế ả Spirulina đã và đang đượ ức  ng d ng trong r t nhi u lĩnhụ ấ ề  

v c nghiên c u, cũng nh  trong cu c s ng.ự ứ ư ộ ố

Nghiên c u  ng d ng ứ ứ ụ Spirulina trong th c ph m ự ẩ [23, 25]

T  nh ng năm 1970,   Nh t B n và   M , t o ừ ữ ở ậ ả ở ỹ ả Spirulina đã được xem là 

m t lo i siêu th c ph m. Hi n t i, có 2 lo i th c ph m  ộ ạ ự ẩ ệ ạ ạ ự ẩ Spirulina: Lo i thạ ứ 

nh t là các viên và d ng con nh ng đấ ạ ộ ược làm t  b t  ừ ộ Spirulina, lo i th  2 làạ ứ  

th c ph m ch a ự ẩ ứ Spirulina và các thành ph n khác. Ví d  nh  mì ăn li n, cácầ ụ ư ề  bánh dinh dưỡng, th c u ng và bánh bao.ứ ố

Thành ph n c  b n c a sinh kh i ầ ơ ả ủ ố Spirulina pltensis g m 46,1% carbon,ồ  

7,1% hydrogen, và 9,1% nitrogen. Spirulina được nghiên c u b  sung vào r tứ ổ ấ  nhi u s n ph m th c ph m nh : mì s i, yaourt, k o, trà xanh, bánh quy, bánhề ả ẩ ự ẩ ư ợ ẹ  

mì, bia…. Các s n ph m này đả ẩ ược bày bán   siêu th  c a nhi u nở ị ủ ề ước nh : Chiư  

Lê, Pháp, Cu Ba, Đ c, Th y S , Nh t, Tây Ban Nha, Mehico, Đan M ch, Hàứ ụ ỹ ậ ạ  Lan, M , Úc, New Zealand….ỹ

+ Mì s i b  sung ợ ổ Spirulina

Spirulina được s  d ng đ  b  sung vào mì gói và mì s i. Đ  s n xu tử ụ ể ổ ợ ể ả ấ  

s n ph m này v i màu s c đ p, ch  b  sung 0,1­1,0% ả ẩ ớ ắ ẹ ỉ ổ Spirulina vào b t mì. S nộ ả  

ph m này đã đẩ ược nghiên c u s n xu t và  ng d ng r ng rãi. ứ ả ấ ứ ụ ộ

+ Trà xanh b  sung ổ Spirulina

Trà, đ c bi t là trà xanh, r t t t cho s c kh e vì giàu vitamin C, trong khiặ ệ ấ ố ứ ỏ  

Spirulina ít vitamin C nh ng giàu các thành ph n dinh dư ầ ưỡng khác. S n ph mả ẩ  trà xanh b  sung ổ Spirulina s  có thành ph n dinh dẽ ầ ưỡng tương đ i hoàn thi n.ố ệ  

Vì v y, s n ph m có th  cung c p dậ ả ẩ ể ấ ướ ại d ng th c ph m ch c năng b o vự ẩ ứ ả ệ 

s c kho  con ngứ ẻ ườ Ở ứi.   Đ c, người ta đã b t đ u đ a t o vào bia, g i là biaắ ầ ư ả ọ  xanh, m t ngộ ười dùng 1 ngày 5g t o là đ  các ch t thi t y u. C  th  có thả ủ ấ ế ế ơ ể ể 

h p th  m i ngày 30 – 45g, dùng th a cũng vô h i. Ngu i b  b nh n ng khôngấ ụ ỗ ừ ạ ờ ị ệ ặ  

ăn được có th  b m t o th ng vào d  dày là đ  các ch t dinh dể ơ ả ẳ ạ ủ ấ ưỡng

Hình 1.4: Các s n ph m có b  sung b t t o [32]ả ẩ ổ ộ ả

Nghiên c u  ng d ng ứ ứ ụ Spirulina trong m  ph m ỹ ẩ

Trong m  ph m, ỹ ẩ Spirulina làm phóng thích các ho t ch t tác đ ng hi uạ ấ ộ ệ  

qu  trong nả ướ ắc t m, trong kem xoa m t và toàn thân nh  hàm lặ ờ ượng magie và kali cao, giúp c  th  ch ng l i các kh i u x    c  b p. D ch chi t t  t o cònơ ể ố ạ ố ơ ở ơ ắ ị ế ừ ả  

đượ ử ục s  d ng trong m t s  s n ph m nh  thu c đ p, thu c làm m t n , kemộ ố ả ẩ ư ố ắ ố ặ ạ  

ho c đ  dùng t m trong li u pháp bi n. Ngoài ra, các thành ph n chi t xu t tặ ể ắ ệ ể ầ ế ấ ừ 

t o ả Spirulina nh  protein, polysaccharid, vitamin và khoáng đư ược dùng đ  s nể ả  

xu t các m  ph m làm đ p cho ph  n  nh : m  ph m săn sóc b o v  da đ u,ấ ỹ ẩ ẹ ụ ữ ư ỹ ẩ ả ệ ầ  

b o v  tóc, b o v  da, làm lành s o mau chóng, ch ng m n nh t và làm tr ngả ệ ả ệ ẹ ố ụ ọ ắ  

da [29]

Hình 1.5: Các s n ph m t  t o trong m  ph m [29]ả ẩ ừ ả ỹ ẩ

Nghiên c u  ng d ng t o trong y h cứ ứ ụ ả ọ

Nh  nh ng ờ ữ tác d ng có l i cho c  th , t o ụ ợ ơ ể ả Spirulina đang ch ng minhứ  

hi u qu  vệ ả ượt tr i c a nó trong vai trò là m t lo i th c ph m ch c năng h uộ ủ ộ ạ ự ẩ ứ ữ  

hi u, cũng nh  m t lo i b  sung tuy t v i đ  tăng cệ ư ộ ạ ổ ệ ờ ể ường ho t ch t c a cácạ ấ ủ  

lo i thu c ch a b nh.ạ ố ữ ệ  Các y u t  c u t o nên ế ố ấ ạ Spirulina g m 75% là ch t h uồ ấ ữ  

c  và 25% là khoáng ch t [10]. Vì th  t o ch a các ch t căn b n trong vi c trơ ấ ế ả ứ ấ ả ệ ị 

m t s  nghiên c u còn ch  ra r ng t o lam còn có th  độ ố ứ ỉ ằ ả ể ượ ử ục s  d ng làm thu cố  

c m máu và sát trùng. Sau phát hi n này, hàng lo t t p đoàn dầ ệ ạ ậ ược ph m thẩ ế 

gi i đã đ u t  phát tri n t o thành thu c. Hi n nay, t o này đã đớ ầ ư ể ả ố ệ ả ược tr ng ồ ở nhi u nề ước nh  M , Nh t, Thái Lan, Trung Qu c,  n Đ , Pháp, Nigiêria, Namư ỹ ậ ố Ấ ộ  Phi, Kênya [10, 30]

Vi c   phân   c t   tr c   ti p   các   ho t   ch t   sinh   h c   chi t   xu t   t   t oệ ắ ự ế ạ ấ ọ ế ấ ừ ả  

Spirulina cho phép tách riêng các ch t d ng polysaccharide sulfate m i có tênấ ạ ớ  

g i là Calcium Spirulina (Ca­SP). Các ch t này có kh  năng kháng vi­rut thôngọ ấ ả  qua  c ch  s  tái t o màng bao c a vi­rut. Các polysaccharide sulfate này đứ ế ự ạ ủ ượ  c

t ng   h p   t   ribose,   mannose,   fructose,   galactose,   xylose,   glucose,   axitổ ợ ừ  galacturonic, sulfate và calcium. Chúng có kh  năng ngăn ch n s  phát tri n c aả ặ ự ể ủ  nhi u lo i virus bao g m virus Herpes đ n bào d ng 1, virus s i, quai b , cúm Aề ạ ồ ơ ạ ở ị  

và HIV­1. Người ta khám phá ra r ng, Ca­SP ngăn ch n đằ ặ ược quá trình xâm 

nh p c a virus vào trong các t  bào đ ng th c v tậ ủ ế ộ ự ậ  [33]

Các nghiên c u cũng cho th y chi t xu t t o ứ ấ ế ấ ả Spirulina có kh  năng ngănả  

ng a ung th  mi ng: chi t xu t này cho th y là ngăn ng a đừ ư ệ ế ấ ấ ừ ượ ực s  phát tri nể  

c a  kh i  u   trong   mi ng   chu t   túi  ủ ố ệ ộ Các   chu t  th   nghi m   độ ử ệ ược   tiêm  d chị  

Spirulina 3 l n m i tu n trong 28 tu n. Nh ng con không đầ ỗ ầ ầ ữ ược đi u tr , t t cề ị ấ ả 

đ u có nh ng kh i u nói trên bên ph i mi ng. Các chu t  đề ữ ố ả ệ ộ ược tiêm d chị  

Spirulina đã cho th y là s  lấ ố ượng và kích thước kh i u đã gi m xu ng m t cácố ả ố ộ  đáng k  so v i nh ng con không để ớ ữ ược đi u tr  [30].ề ị

M t s  b nh vi n   thành ph  Kumming, t nh Yuan, Trung Qu c dùngộ ố ệ ệ ở ố ỉ ố  

Spirulina nh  m t lo i thu c có tác d ng gi m lư ộ ạ ố ụ ả ượng lipit trong máu. Đ i h cạ ọ  

B c Kinh đã chi t xu t thành công phân t  có ho t tính sinh h c t  Sắ ế ấ ử ạ ọ ừ pirulina 

đ  ngăn ch n  nh hể ặ ả ưởng c a vi c nhi m các kim lo i n ng, cũng nh  ngănủ ệ ễ ạ ặ ư  

ch n s  phát tri n c a các kh i u. Nhi u c  quan   Trung Qu c đã t p trungặ ự ể ủ ố ề ơ ở ố ậ  vào các nghiên c u sinh h c phân t  ngăn ch n kh i u bứ ọ ử ặ ố ướu, ch ng l i s  lãoố ạ ự  hóa và ch ng các tia phóng x  [15].ố ạ

Trên th  gi i đã có r t nhi u s n ph m ế ớ ấ ề ả ẩ Spirulina được bán dướ ạ  i d ngthu c v i nhi u tên g i khác nhau nh  Linagreen, Heilina,  ố ớ ề ọ ư Spirulina  kayaky, 

Spirulian C, Light Force Spirulina. Spirulina s n xu t dả ấ ướ ại d ng viên nén, m iỗ  

viên có tr ng lọ ượng 500mg trong đó ch a kho ng 200 – 300 mg t o khô. Lo iứ ả ả ạ  này đượ ử ục s  d ng đ  ch a tr  m t s  b nh nh  viêm gan, viêm kh p, ung th ,ể ữ ị ộ ố ệ ư ớ ư  tăng cường s c kh e, gi m cân và phòng ch ng suy dinh dứ ỏ ả ố ưỡng   tr  em [30].ở ẻ

Nghiên c u  ng d ng t o làm th c ăn cho v t nuôi ứ ứ ụ ả ứ ậ [18, 26]

Spirulina có th  để ượ ử ục s  d ng làm th c ăn thay th  quan tr ng cho tômứ ế ọ  

đ  kích thích kh  năng tăng trể ả ưởng nhanh, tăng kh  năng mi n d ch và s ng sótả ễ ị ố  

c a tôm. Th c ăn cho tôm có b  sung ủ ứ ổ Spirulina giúp làm gi m th i gian nuôi vàả ờ  

t  l  t  vong.ỉ ệ ử

Spirulina giúp tăng s c đ  kháng c a các loài cá có giá tr  cao, tăng khứ ề ủ ị ả năng s ng sót t  15% lên 30%. Khi thêm ố ừ Spirulina vào th c ăn gia súc, gia c m,ứ ầ  

t c đ  sinh trố ộ ưởng c a chúng tăng lên.ủ

Vào năm 1985, công ty Weihai Aquatic Produce b t đ u s n xu t s nắ ầ ả ấ ả  

ph m ch a  ẩ ứ Spirulina  CH­881 1981 cho bào ng  T  l  s ng sót c a bào ngư ỉ ệ ố ủ ư tăng t  37,4% lên 85% khi b  sung ừ ổ Spirulina vào th c ăn. ứ Spirulina cũng đượ  c

s  d ng làm th c ăn cho cá c nh, lo i th  ăn này đử ụ ứ ả ạ ứ ược s n xu t t i công tyả ấ ạ  Guangdong Jiande, ph  bi n   Nh t B n và các nổ ế ở ậ ả ước Đông Nam Á

Nghiên c u  ng d ng t o đ  x  lý môi trứ ứ ụ ả ể ử ường 

T   năm   1975,   Oswald   và   c ng   s   t i   trừ ộ ự ạ ường   Đ i   H c   T ng   H pạ ọ ổ ợ  Califonia đã th  nghi m dùng ử ệ Spirulina trong x  lý nử ước th i công nghi p và điả ệ  

đ n k t lu n r ng: trong h  x  lý nế ế ậ ằ ệ ử ước th i ả Spirulina có vai trò t o Oạ 2, tăng độ 

k t l ng, lo i tr  kim lo i và các ch t h u c  đ c h i. T oế ắ ạ ừ ạ ấ ữ ơ ộ ạ ả  Spirulina  đang 

đượ ấc r t nhi u nề ước trên th  gi i s  d ng đ  c i t o nế ớ ử ụ ể ả ạ ước, x  lý nử ước th iả  

t  các nhà máy, nừ ước th i công nghi p, nả ệ ước ô nhi m [6].ễ

1.2.2.2  Tình hình nghiên c u và  ng d ng t o ứ ứ ụ ả Spirulina   Vi t Namở ệ

Trong nh ng năm 1985­1995, đã có nh ng nghiên c u c p Nhà nữ ữ ứ ấ ướ  cthu c lĩnh v c công ngh  sinh h c nh  nghiên c u c a GS.TS. Nguy n H uộ ự ệ ọ ư ứ ủ ễ ữ  

Thước và c ng s  (Vi n Công ngh  Sinh h c thu c Vi n Khoa h c và Côngộ ự ệ ệ ọ ộ ệ ọ  ngh  Vi t Nam) v i đ  tài "Công nghi p nuôi tr ng và s  d ng t o ệ ệ ớ ề ệ ồ ử ụ ả Spirulina"; 

hay đ  tài c p thành ph  c a Bác sĩ Nguy n Th  Kim H ng (TP H  Chí Minh)ề ấ ố ủ ễ ị ư ồ  

và c ng s  v i tiêu đ  "Nghiên c u s n xu t và s  d ng th c ăn có t oộ ự ớ ề ứ ả ấ ử ụ ứ ả  

Spirulina trong dinh dưỡng đi u tr " v.v… T  nhi u năm nay, Nhà nề ị ừ ề ước đã chú 

tr ng vào vi c nghiên c u và nuôi tr ng th  nghi m vi t o ọ ệ ứ ồ ử ệ ả Spirulina, bước đ uầ  thành công   m t s  n i nh  Vĩnh H o, Đ c L c, Đ ng Nai…T  ngu nở ộ ố ơ ư ả ắ ắ ồ ừ ồ  nguyên li u ệ Spirulina đ t ch t lạ ấ ượng cao và  n đ nh, các nhà khoa h c đã s nổ ị ọ ả  

xu t   thành   công   m t   s   lo i   thu c   nh   Linavina,   Lactogil   (Xí   nghi pấ ộ ố ạ ố ư ệ  Mekophar); C m b , B t dinh dố ổ ộ ưỡng Enalac (Trung Tâm Dinh Dưỡng Tr  Emẻ  Thành Ph  H  Chí Minh), Gelule Spilina (Lebo, Helvinam, Trố ồ ường Đ i H c Yạ ọ  

Dược); Supermilk (Công Ty Mekopharma), Mebilina F (Xí Nghi p Mebiphar),ệ  

T o ả Spirulina (Công Ty FITO Pharmar) [8].

Theo báo cáo khoa h c tháng 05 năm 1997 c a Trung Tâm Dinh Dọ ủ ưỡ  ng

Tr  Em thì t  năm 1989, Trung Tâm Dinh Dẻ ừ ưỡng được thành ph  giao choố  

ch c năng nghiên c u và phát tri n ứ ứ ể Spirulina. Vi c tiêu th  ệ ụ t o ả Spirulina trong 

vài năm g n đây g p khó khăn, vì ngầ ặ ười tiêu dùng ch a quen v i màu s c vàư ớ ắ  mùi t o. Vì v y, Trung tâm đã nghiên c u và đ a ả ậ ứ ư Spirulina vào th c ăn, vì khiứ  

đ a ư Spirulina vào c  th  b ng con đơ ể ằ ường này s  thu n l i h n vì ít ch u  nhẽ ậ ợ ơ ị ả  

hưởng c a y u t  c m quan, đ ng th i góp ph n h i ph c nhanh chóng s củ ế ố ả ồ ờ ầ ồ ụ ứ  

kh e cho b nh nhân. Ngoài ra, Trung tâm còn s n xu t b t dinh dỏ ệ ả ấ ộ ưỡng Enalac 

có b  sung ổ Spirulina đ  gi i quy t v n đ  suy dinh dể ả ế ấ ề ưỡng   tr  em, ph c h iở ẻ ụ ồ  

đi cho người già, bước đ u đã đ t đầ ạ ược nhi u thành qu  đáng khích l  Đ  s nề ả ệ ể ả  

xu t 50 ­100 t n b t dinh dấ ấ ộ ưỡng/tháng, c n cung c p s  lầ ấ ố ượng Spirulina khô là 

750­1500 kg. Đi u này cho th y, nhu c u cung c p  ề ấ ầ ấ Spirulina  hi n nay là r tệ ấ  

l n. ớ

Tuy nhiên, đ  có th  kh ng đ nh ch c ch n và phát huy để ể ẳ ị ắ ắ ược ti m năngề  

c a lo i siêu th c ph m này, chúng ta c n th c hi n nghiên c u lâm sàn sâuủ ạ ự ẩ ầ ự ệ ứ  

r ng h n trên m i đ i tộ ơ ọ ố ượng và kéo dài trong th i gian c n thi tờ ầ ế  [30].

T i Vi n Nghiên c u  ng d ng công ngh  (B  Khoa H c Công Nghạ ệ ứ Ứ ụ ệ ộ ọ ệ 

và Môi Trường) các cán b  nghiên c u đã chi t xu t độ ứ ế ấ ược m t s  ch t có ho tộ ố ấ ạ  tính sinh h c cao nh  Phycocyanin. Vi c k t h p Phycocyanin và tia x  Cobaltọ ư ệ ế ợ ạ  

60 trong đi u tr  b nh ung th  vòm h ng. K t qu  là h n ch  đề ị ệ ư ọ ế ả ạ ế ược 70­80% sự phát tri n c a t  bào ung th , b nh nhân ph c h i và tăng th  tr ng sau đó.ể ủ ế ư ệ ụ ồ ể ọ  Nhi u lo i vitamin, khoáng và các h p ph n dinh dề ạ ợ ầ ưỡng khác trong Spirulina 

có tác d ng b i dụ ồ ưỡng s c kh e, ch ng suy dinh dứ ỏ ố ưỡng, b o v  c  th  kh iả ệ ơ ể ỏ  tác h i c a ch t phóng x  và ch ng suy mòn do nhi m h i đ c [8]. ạ ủ ấ ạ ố ễ ơ ộ

Các s n ph m ả ẩ Spirulina được nh p t  Thái Lan, Trung Qu c ậ ừ ố v i nhi uớ ề  tên g i khác nhau, bán hàng theo phọ ương th c phân ph i đa c p v i t  l  chi tứ ố ấ ớ ỉ ệ ế  

kh u cao gây thi t thòi cho ngấ ệ ười tiêu dùng. Các s n ph m đả ẩ ược ch  bi n tế ế ừ 

t o  ả Spirulina  t i Vi t Nam cũng đã xu t hi n ngày càng nhi u và đa d ng.ạ ệ ấ ệ ề ạ  

Nh ng ch  ph m đó là s n ph m giao thoa gi a th c ph m và thu c ­ còn g iữ ế ẩ ả ẩ ữ ự ẩ ố ọ  

là th c dự ược, dưỡng dược hay th c ph m ch c năng. Th c ph m dinh dự ẩ ứ ự ẩ ưỡ  ng

được dùng   d ng nở ạ ước u ng, siro, yaourt, b t dinh dố ộ ưỡng… Có th  dùng t oể ả  nguyên ch t đ  u ng ho c tr n vào th c ăn nh  n u canh, làm bánh. Trấ ể ố ặ ộ ứ ư ấ ướ  cđây, đã t ng có b t dinh dừ ộ ưỡng Enalac, Sonalac có 5% t o. Nay đã có 5 s nả ả  

ph m Spir@ c a Công ty DETECH ­ Vi n Khoa h c và Công ngh  Vi t Namẩ ủ ệ ọ ệ ệ  

được C c An toàn v  sinh th c ph m ­ B  Y t  c p phép l u hành trên thụ ệ ự ẩ ộ ế ấ ư ị 

trường

Ngoài ra,   Vi t Nam hi n nay, quy mô và m c đ  ô nhi m kim lo iở ệ ệ ứ ộ ễ ạ  

n ng trong nặ ước th i công nghi p đang gia tăng v i t c đ  đáng lo ng i trongả ệ ớ ố ộ ạ  khi đó áp d ng các bi n pháp hóa lý thụ ệ ường có giá thành cao.Vì v y, nghiên c uậ ứ  

s  d ng vi t o đ  lo i tr  kim lo i n ng trong nử ụ ả ể ạ ừ ạ ặ ước th i công nghi p   nả ệ ở ướ  c

ta là m t hộ ướng công ngh  đáng đệ ược quan tâm. Tuy nhiên, đây là m t lĩnh v cộ ự  còn r t m i m    Vi t Nam, đã có m t vài công trình nghiên c u liên quan đ nấ ớ ẻ ở ệ ộ ứ ế  lĩnh v c này đ t đự ạ ược m t s  k t qu  trong vi c s  d ng ch t h p thu sinhộ ố ế ả ệ ử ụ ấ ấ  

h c đ  x  lý ô nhi m Cr, Ni, và Pb trong nọ ể ử ễ ước th i công nghi p. Th  nghi mả ệ ử ệ  

c  đ nh t  bào t o ố ị ế ả Spirulina platensis trên các ch t mang khác, xây d ng đấ ự ượ  c

phương   pháp   c   đ nh   t   bào   vi   t o   trên   các   ch t   mang   khác   nhau   nhố ị ế ả ấ ư polyurethane, agar và carageenan. T  bào t o sau khi c  đ nh v n có kh  năngế ả ố ị ẫ ả  

ho t đ ng s ng bình thạ ộ ố ường trong m t th i gian dài. S  h p th  kim lo i n ngộ ờ ự ấ ụ ạ ặ  

ph  thu c tr ng thái c a t o: khi đói dinh dụ ộ ạ ủ ả ưỡng t o có kh  năng h p thu caoả ả ấ  

h n [1, 6]. Nh  v y tri n v ng s  d ng sinh kh i vi t o vào vi c lo i tr  kimơ ư ậ ể ọ ử ụ ố ả ệ ạ ừ  

lo i n ng trong nạ ặ ước th i là to l n. ả ớ

CHƯƠNG 2: V T LI U VÀ PHẬ Ệ ƯƠNG PHÁP NGHIÊN C UỨ

2.1 V t li uậ ệ

2.1.1 Đ i tố ượng nghiên c uứ

T o ả Spirulina (t o tả ươi) đượ ấ ừc l y t  Công ty c  ph n T o Vĩnh H oổ ầ ả ả  (Tuy Phong – Bình Thu n).ậ

Nghiên c u x  lý sau thu sinh kh iứ ử ố

Nghiên c u đi u ki n s y ứ ề ệ ấ

2.2.2 Phương pháp x  lý sau thu sinh kh iử ố

Ly tâm lo i b t nạ ớ ước

Sinh kh i t o m t đ  cao đố ả ậ ộ ượ ọc l c qua màng l c Polyester, đọ ường kính 

m t lắ ưới 30µm ho c đ  l ng. Sau giai đo n thu sinh kh i t o m t đ  cao,ặ ể ắ ạ ố ả ậ ộ  

nước v n chi m kho ng 70­80% kh i lẫ ế ả ố ượng. Đ  lo i b t nể ạ ớ ước, chúng tôi ti nế  hành ly tâm liên t c t c đ  cao qua ba giai đo n.ụ ố ộ ạ

Giai đo n đ u tiên, sinh kh i t o m t đ  cao đạ ầ ố ả ậ ộ ược đ a vào máy ly tâmư  

v i v n t c 1800 vòng/phút (v/p). Đ   m m u còn  kho ng 50%. ớ ậ ố ộ ẩ ẫ ả

Giai đo n hai, s n ph m ti p t c đạ ả ẩ ế ụ ược đ a vào máy ly tâm v i t c đư ớ ố ộ 

2800 v/p. Lúc này th  tích m u đã gi m đi kho ng 60­70 l n. Đ   m c a t o ể ẫ ả ả ầ ộ ẩ ủ ả ở giai đo n này kho ng 40%. Do t o ạ ả ả Spirulina có mùi tanh nh  c a t o bi n nênư ủ ả ể  sau giai đo n này chúng tôi ti n hành x  lý làm m t mùi tanh c a t o.ạ ế ử ấ ủ ả

Giai đo n ba, chúng tôi ti p t c ti n hành ly tâm b ng máy ly tâm t c đạ ế ụ ế ằ ố ộ cao, ly tâm liên t c 4000v/p,  36 l/h. S n ph m t o đụ ả ẩ ả ược cô đ c l i thành d ngặ ạ ạ  

s t (d ng paste). Đ   m m u lúc này kho ng 25%.ệ ạ ộ ẩ ẫ ả

Nghiên c u s  d ng ch t th m đ  che mùi tanh c a t oứ ử ụ ấ ơ ể ủ ả

Chúng tôi ch nọ  s  d ng 3 lo i mùi hử ụ ạ ương: vani, bưởi, chanh và b  sungổ  

tr c ti p vào s n ph m t o ự ế ả ẩ ả Spirulina đã cô đ c l n 2. Theo các tài li u nghiênặ ầ ệ  

c u, lứ ượng b  sung hổ ương vào th c ph m là m t lự ẩ ộ ượng không đáng k  (chi mể ế  kho ng 0,01% th  tích) [5]. Chúng tôi ti n hành thí nghi m 4 công th c:ả ể ế ệ ứ

Đ i ch ng (ĐC): M u t o sau x  lý thu sinh kh i ố ứ ẫ ả ử ố

Thí nghi m 1: M u t o b  sung hệ ẫ ả ổ ương vani

Thí nghi m 2: M u t o b  sung hệ ẫ ả ổ ương bưởi

Thí nghi m 3: M u t o b  sung hệ ẫ ả ổ ương chanh

Ti n hành thí nghi m đánh giá c m quan mùi v  đế ệ ả ị ược th c hi n trên 30 ngự ệ ườ  i[12,13]

­ D ng c : các d ng c  thông thụ ụ ụ ụ ường (đĩa, c c, mu ng)ố ỗ

­ Phòng đánh giá: có đ  ch  cho 30 ngủ ỗ ười

­ M u đánh giá: ba m u t o đẫ ẫ ả ược b  sung hổ ương vani, bưởi và chanh

­ Trình đ  ngộ ười đánh giá: ch a tr i qua đào t o v  ngành th cph mư ả ạ ề ự ẩ

­ C  s  đánh giá: theo thang đi m t  1­ 10 (không thích – r t thích)ơ ở ể ừ ấ

­ K t qu  đánh giá: k t qu  đế ả ế ả ược ghi vào phi u k t qu  (trình bày ế ế ả ở 

ph n ph  l c) và tính theo t ng đi m và đi m trung bình.ầ ụ ụ ổ ể ể

Xác đ nh đ   m c a t o b ng phị ộ ẩ ủ ả ằ ương pháp s y khô đ n kh iấ ế ố  

lượng không đ i.ổ

Trước h t c n chu n b  cát và x  lý nh  sau: đ  cát qua rây có đế ầ ẩ ị ử ư ổ ườ  ngkính l  4 – 5mm. R a qua b ng nỗ ử ằ ước máy, sau đó r a b ng HCl b ng cách đử ằ ằ ổ axit vào cát r i khu y (m t ph n axit m t ph n cát). Đ  qua đêm sau đó r a cátồ ấ ộ ầ ộ ầ ể ử  

b ng nằ ước máy cho đ n khi h t axit (th  b ng gi y qu ). R a l i b ng nế ế ử ằ ấ ỳ ử ạ ằ ướ  c

c t sau đó s y khô, cho qua rây có đấ ấ ường kính l  1 – 1,5 mm, r i đem nung   lòỗ ồ ở  nung t  550 ­600ừ 0C đ  lo i ch t h u c  Gi  cát trong l  đ y kín.ể ạ ấ ữ ơ ữ ọ ậ

Chén đ ng 10 – 20g cát s ch và m t đũa th y tinh b t đ u đự ạ ộ ủ ẹ ầ ượ ấc s y khô  105

ở 0C đ n tr ng lế ọ ượng không đ i. Đ  ngu i trong bình hút  m r i đem cânổ ể ộ ẩ ồ  chén trên cân phân tích, (chính xác đ n 0,001g). Cân chính xác 2 – 10 g m uế ẫ  trong chén s y. Cho chén s y đ ng m u vào t  s y, s y   nhi t đ  100 – 105ấ ấ ự ẫ ủ ấ ấ ở ệ ộ 0