Bài viết trình bày nguyên nhân dẫn đến sự khó khăn trong việc phát triển mở rộng thị trường Fastfood của các doanh nghiệp nước ngoài nhưng nguyên nhân chính là thực đơn của các chuỗi ăn nhanh nước ngoài chưa thật sự đáp ứng nhu cầu của người Việt, trong khi hệ thống các chuỗi vẫn muốn giữ cái đặc trưng, cái đặc biệt của thương hiệu, do đo nếu tồn tại và phát triển thì buộc các doanh nghiệp phải linh động thay đổi thực đơn, khẩu vị để phù hợp văn hóa ẩm thực người Việt, từng vùng miền.
Trang 1Đ tài: Nguyên nhân chính c a vi c phát tri n và m r ng th trề ủ ệ ể ở ộ ị ường khó khăn c aủ các doanh nghi p fast food nệ ước ngoài t i Vi t Nam?ạ ệ
Cha đ c a Marketing hi n đ i, GS Phillip Kotler, khi đ n Vi t Nam đã đ aẻ ủ ệ ạ ế ệ ư
ra m t g i ý cho slogan c a Du l ch Vi t Nam: “ộ ợ ủ ị ệ Vi t Nam – B p ăn c a th gi i ệ ế ủ ế ớ ”.
Đây là m t ý tộ ưởng xu t s c. Tuy nhiên, ngoài vi c t hào v s phong phú c a mấ ắ ệ ự ề ự ủ ẩ
th c Vi t, hay t hào đ ăn Vi t là lành, là ngon, là v.v… thì hãy th c t , chúng taự ệ ự ồ ệ ự ế
c n ph i nh ng thầ ả ữ ương hi u m th c m nh n u th c s mu n Vi t Nam thànhệ ẩ ự ạ ế ự ự ố ệ
“b p ăn c a th gi i”.ế ủ ế ớ
Cách th c đ t o thành thứ ể ạ ương hi u m th c m nh? Câu tr l i là: xây d ngệ ẩ ự ạ ả ờ ự chu i là con đỗ ường hi u qu b c nh t đ có đệ ả ậ ấ ể ược nh ng thữ ương hi u m th cệ ẩ ự
m nh. Trên th c t , mô hình v n hành theo chu i là xu hạ ự ế ậ ỗ ướng t lâu c a th gi iừ ủ ế ớ
mà chúng ta t t y u s phát tri n theo xu hấ ế ẽ ể ướng đó
Nh ng thữ ương hi u m th c qu c t m nh nh t đ u d ng chu i. Chúng ta cóệ ẩ ự ố ế ạ ấ ề ở ạ ỗ
th k ra hàng lo t cái tên đình đám nh chu i thể ể ạ ư ỗ ương hi u nhà hàng c a Goldenệ ủ Gate, Red Sun, Highland Coffee, C ng, Urban Station, The Coffee House. Đó là ch aộ ư
k đ n nh ng thể ế ữ ương hi u khác nh Bánh m Minh Nh t, The Kafe, Ph Ôngệ ư ỳ ậ ở Hùng, Món Hu v.v…Và nh ng thế ữ ương hi u m th c đó đôi khi tr thành m t đ iệ ẩ ự ở ộ ạ
s gi i thi u văn hóa qu c gia m t cách c c k hi u qu đ n nh ng qu c gia khác.ứ ớ ệ ố ộ ự ỳ ệ ả ế ữ ố Chúng ta th y đấ ược tinh th n M trong các quán McDonald’s hay Burger King.ầ ỹ Chúng ta c m đả ược văn hóa Hàn Qu c khi bố ước vào Lotteria hay BBQ Chicken. Chúng ta nh v Thái Lan khi ăn đ ăn Thai Express v.v…ớ ề ồ ở
Đ kinh doanh phát tri n để ể ược thượng hi u, m r ng th trệ ở ộ ị ường thì doanh nghi p s t n nhi u công s c, ti n đ có đệ ẽ ố ề ứ ề ể ược m t thộ ương hi u t m c , đ s cệ ầ ỡ ủ ứ
đ ng trên th trứ ị ường và ph sóng đủ ược nhi u n i trên nề ơ ước ho c ngoài nặ ước. Do
đó, đ kinh doanh để ược thương hi u l n, đệ ớ ược người tiêu dùng tin tưởng mà không
m t công s c, ti n c a xây d ng thấ ứ ề ủ ự ương hi u thì nhi u doanh nghi p ch n cáchệ ề ệ ọ
nhượng quy n c a các thề ủ ương hi u l n trong ngành.ệ ớ
Theo đánh giá c a các chuyên gia, ti m năng c a th trủ ề ủ ị ường Vi t Nam là r t l n.ệ ấ ớ
M c thu nh p và thu nh p kh d ng Vi t Nam đang tăng nhanh. Các chu i ănứ ậ ậ ả ụ ở ệ ỗ nhanh s hẽ ướng t i t ng l p ngớ ầ ớ ười Vi t Nam trung l u, có thu nh p h gia đìnhệ ư ậ ộ trong kho ng t 500 1.000 USD m i tháng, và h s thành công.ả ừ ỗ ọ ẽ
Làn sóng nhượng quy n nh ng thề ữ ương hi u m th c qu c t phát tri n kháệ ẩ ự ố ế ể
r m r trong vòng 10 năm tr l i đây. Đó là m t mô hình t o nên s c m nh c aầ ộ ở ạ ộ ạ ứ ạ ủ
Trang 2ngành công nghi p fastfood trong su t th k 20. B n ch t công c nhệ ố ế ỷ ả ấ ụ ượng quy nề giúp gi m t i ả ả đ r i ro h n r t nhi u so v i vi c m t công ty t đ ng ra xây d ngộ ủ ơ ấ ề ớ ệ ộ ự ứ ự quy trình và phát tri n chu i v i m t thể ỗ ớ ộ ương hi u hoàn toàn m i. ệ ớ Các công ty kinh doanh fast food đã tích c c nhự ượng quy n đ m c a hàng nh ng v trí đ p. R tề ể ở ử ở ữ ị ẹ ấ nhi u doanh nghi p fast food có tên tu i nề ệ ổ ước ngoài vào Vi t Nam tham gia thệ ị
trường m th c nh Burger King, KFC, ẩ ự ư McDonald’s c a M , ủ ỹ Lotteria c a Hànủ
Qu c, Jollibee c a Philippines, và các chu i nhà hàng BBQ c a Nh t, c a Hànố ủ ỗ ủ ậ ủ
Qu c, Tính đ n nay, Lotteria và KFC đang s h u s lố ế ở ữ ố ượng c a hàng kinh doanhử fast food l n nh t t i Vi t Nam, v i nh ng v trí đ p và m r ng nhi u n i t i Vi tớ ấ ạ ệ ớ ữ ị ẹ ở ộ ề ơ ạ ệ Nam
Tuy nhiên, ngoài nh ng thu n l i thì vi c mua nhữ ậ ợ ệ ượng quy n cũng có nh ng r iề ữ ủ
ro đi kèm, c th :ụ ể
. M c giá đ mua nhứ ể ượng quy n t i 1 qu c gia ch c ch n là không r ;ề ạ ố ắ ắ ẻ
. Áp l c ph i m r ng đ đi m bán theo đúng h p đ ng nhự ả ở ộ ủ ể ợ ồ ượng quy n (thề ườ ng thì bên mua nhượng quy n s ph i cam k t m đề ẽ ả ế ở ược bao nhiêu đi m trong th iể ờ gian bao nhiêu tháng)
. M c giá thuê nhà nh ng v trí đ c đ a là khá cao.ứ ở ữ ị ắ ị
. Th i gian thuê nhà không dài.ờ
. Nhân s ít khi coi ph c v trong nhà hàng là 1 ngh nghiêm túc.ự ụ ụ ề
. Chi phí v n chuy n m t s nguyên li u th c ph m t công ty m sang Vi tậ ể ộ ố ệ ự ẩ ừ ẹ ệ Nam r t cao d n đ n m c giá c a m t s chu i fast food qu c t t i Vi t Nam quáấ ẫ ế ứ ủ ộ ố ỗ ố ế ạ ệ cao so v i nhu c u c a ngớ ầ ủ ười tiêu dùng
. Thu nh p c a ngậ ủ ười dân Vi t Nam.ệ
. S thích và văn hóa m th c Vi t Nam.ở ẩ ự ệ
Th c t , các chu i ăn nhanh ch r m r m t th i gian đ u sau đó d n d n chìmự ế ỗ ỉ ầ ộ ộ ờ ầ ầ ầ
h n. Không ít thẳ ương hi u l n đ u t hàng t đ ng thuê m t b ng t i các c a hàngệ ớ ầ ư ỷ ồ ặ ằ ạ ử trung tâm thành ph , sau m t th i gian, đã âm th m đóng c a. S lố ộ ờ ầ ử ố ượng các c aử hàng trong chu i ăn nhanh cũng gi m d n nh Burger King, ho c không phát tri nỗ ả ầ ư ặ ể
nh k ho ch nh McDonald's….ư ế ạ ư McDonald's t ng đ t m c tiêu 100 nhà hàng sauừ ặ ụ
10 năm vào Vi t Nam, song h m i ch có vài đ a đi m Vi t Nam.ệ ọ ớ ỉ ị ể ở ệ
T đó cho th y vi c doanh nghi p nừ ấ ệ ệ ước ngoài kinh doanh fast food t i Vi tạ ệ Nam – được m nh danh là “ệ Vi t Nam – B p ăn c a th gi i ệ ế ủ ế ớ ” không ph i d , cóả ễ
m t s nguyên nhân sau:ộ ố
Trang 3 M c giá đ mua nhứ ể ượng quy n t i 1 ề ạ qu c gia ch c ch n là không r : đố ắ ắ ẻ ể
nhượng quy n kinh doanh m t thề ộ ương hi u fast food có tên tu i c a nệ ổ ủ ước ngoài (số
ti n s ph thu c vào giá tr c a thề ẽ ụ ộ ị ủ ương hi u), do đó, áp l c kinh doanh m r ngệ ự ở ộ
th trị ường, thu hút người tiêu dùng, tăng thu nh p đ bù đ p nh ng kho n chi phíậ ể ắ ữ ả
đ u t ban đ u r t l n, trong khi văn hóa m th c Vi t Nam r t phong phú và đaầ ư ầ ấ ớ ẩ ự ệ ấ
d ng.ạ
. S thích và văn hóa m th c Vi t Nam: văn hóa m th c t i Vi t Nam r tở ẩ ự ệ ẩ ự ạ ệ ấ phong phú và đa đ ng, ngạ ười Vi t không thích nh ng món khô khan, ăn nhanh đệ ữ ể làm vi c (sang tr ng) là không phù h p v i ngệ ọ ợ ớ ười Vi t. Ngệ ười Vi t Nam n u là ănệ ế trong quán sang tr ng thì ph i có th i gian thọ ả ờ ưởng th c, th c ăn ph i đa d ng khôngứ ứ ả ạ
ph i nh ng món khô khan ăn nhanh; giá c ch a phù h p l m, th c ăn thi u s linhả ữ ả ư ợ ắ ứ ế ự
ho t cho phù h p v i ngạ ợ ớ ười Vi t. N u ăn nhanh đ làm vi c thì r t có nhi u s l aệ ế ể ệ ấ ề ự ự
ch n t i Vi t Nam phù h p v i s thích ngọ ạ ệ ợ ớ ở ười Vi t Nam. ệ
M c giá thuê nhà nh ng v trí đ c đ a t i Thành ph H Chí Minh và Thànhứ ở ữ ị ắ ị ạ ố ồ
ph Hà N i là khá cao cho nh ng v trí đ p, phù h p phong cách, quy chu n c a cácố ộ ữ ị ẹ ợ ẩ ủ
thương hi u đ t ra, làm tăng chi phí đ u t cho doanh nghi p; Th i gian thuê nhàệ ặ ầ ư ệ ờ không dài, không t o đạ ượ ự ổc s n đ nh trong kinh doanh, ngị ười ch nhà có th tăngủ ể giá theo t ng giai đo n trong h p đ ng, do đó l i càng gây áp l c cho doanh nghi p.ừ ạ ợ ồ ạ ự ệ
Áp l c ph i m r ng đ đi m bán theo đúng h p đ ng nhự ả ở ộ ủ ể ợ ồ ượng quy n (thề ườ ng thì bên mua nhượng quy n s ph i cam k t m đề ẽ ả ế ở ược bao nhiêu đi m trong th iể ờ gian bao nhiêu tháng). Tuy nhiên, vi c kinh doanh fast food t i Vi t Nam khôngệ ạ ệ thu n l i vì ch a thu hút đậ ợ ư ược người tiêu dùng nh đã nói trên, do đó, vi c mư ở ệ ở
r ng các đi m bán nh th a thu n là g p r t nhi u khó khăn.ộ ể ư ỏ ậ ặ ấ ề
Nhân s ít khi coi ph c v trong nhà hàng là 01 ngh nghiêm túc, vi c tuy nự ụ ụ ề ệ ể
ch n ph c v trong nh ng c a hàng fast food là nh ng ngọ ụ ụ ữ ử ữ ườ ẻ ọi tr , h còn nhi u th iề ờ gian đ d dàng thay đ i ngh nghi p, theo quan ni m c a ngể ễ ổ ề ệ ệ ủ ười Vi t Nam vi cệ ệ
ph c v trong nhà hàng không ph i là mong mu n c a h , nó ch mang tính ch tụ ụ ả ố ủ ọ ỉ ấ
t m th i trong giai đo n nào đó đ ph c v cho nh ng m c đích l n h n (các b nạ ờ ạ ể ụ ụ ữ ụ ớ ơ ạ sinh viên làm thêm đ b t ph n nào trang trãi chi phí h c t p, ho c các b n trongể ớ ầ ọ ậ ặ ạ
th i gian ch tìm đờ ờ ược vi c đúng s thích, đúng chuyên môn….). Do đó, nhân viênệ ở
thường thay đ i, s d n đ n vi c m t nhi u chi phí đào t o, và vi c thu n th cổ ẽ ẫ ế ệ ấ ề ạ ệ ầ ụ trong ph c v theo đúng cung cách ph c v c a thụ ụ ụ ụ ủ ương hi u.ệ
Chi phí v n chuy n m t s nguyên li u th c ph m t công ty m sang Vi tậ ể ộ ố ệ ự ẩ ừ ẹ ệ Nam r t cao d n đ n m c giá c a m t s chu i fastfood qu c t t i Vi t Nam quáấ ẫ ế ứ ủ ộ ố ỗ ố ế ạ ệ cao so v i nhu c u c a ngớ ầ ủ ười tiêu dùng. Các thương hi u đi u mu n trong hệ ề ố ệ
Trang 4th ng thì ch t lố ấ ượng c a các s n ph m nh nhau, đ ng nh t, do đó ngu n nguyênủ ả ẩ ư ồ ấ ồ
li u đệ ược công ty m cung c p cho c h th ng, nguyên li u t nẹ ấ ả ệ ố ệ ừ ước ngoài vào
Vi t Nam thì chi phí tăng cao h n, làm cho vi c kinh doanh g p nhi u khó khăn, vìệ ơ ệ ặ ề
người Vi t có nhi u s l a ch n.ệ ề ự ự ọ
Thu nh p c a ngậ ủ ười dân Vi t Nam ch a cao, đó cũng là m t c n tr choệ ư ộ ả ở
ho t đ ng kinh doanh c a các doanh nghi p fastfood.ạ ộ ủ ệ
Ngoài ra, s t c a các nhà hàng Nh t, Hàn, tăng thêm s l a ch n mự ồ ạ ủ ậ ự ự ọ ẩ
th c c a ngự ủ ười Vi t cũng t o nên áp l c cho các c a hàng ăn nhanh. Chi phí cao nênệ ạ ự ử các chu i c a hàng này không th t n t i lâu dài n u doanh thu không hi u qu ỗ ử ể ồ ạ ế ệ ả
Tóm l i,ạ có nhi u nguyên nhân d n đ n s khó khăn trong vi c phát tri n mề ẫ ế ự ệ ể ở
r ng th trộ ị ường fastfood c a các doanh nghi p nủ ệ ước ngoài nh ng nguyên nhân chínhư
là th c đ n c a các chu i ăn nhanh nự ơ ủ ỗ ước ngoài ch a th t s đáp ng nhu c u c aư ậ ự ứ ầ ủ
người Vi t, trong khi h th ng các chu i v n mu n gi cái đ c tr ng, cái đ c bi tệ ệ ố ỗ ẫ ố ữ ặ ư ặ ệ
c a thủ ương hi u, do đo n u t n t i và phát tri n thì bu c các doanh nghi p ph iệ ế ồ ạ ể ộ ệ ả linh đ ng thay đ i th c đ n, kh u v đ phù h p văn hóa m th c ngộ ổ ự ơ ẩ ị ể ợ ẩ ự ười Vi t, t ngệ ừ vùng mi n Các doanh nghi p fast food l ng danh th gi i nh ề ệ ừ ế ớ ư Burger King, McDonald's h có ti m l c tài chính, có h th ng qu n lý hàng đ u tuy nhiên v nọ ề ự ệ ố ả ầ ẫ
ph i g p khó khăn khi ho t đ ng t i Vi t Nam, không phát tri n nh k ho ch hả ặ ạ ộ ạ ệ ể ư ế ạ ọ
đ a ra, do đó không th nói là thi u ti m l c tài chính, h th ng qu n lý không t t.ư ể ế ề ự ệ ố ả ố Các nhà quan sát cho r ng v n đ đây có th liên quan đ n kh u v và thu nh pằ ấ ề ở ể ế ẩ ị ậ
c a dân đ a phủ ị ương. Trước đây, khi các chu i c a hàng fast food nỗ ử ước ngoài đ nế
Vi t Nam, ch a n i nào bán thêm c m; nh ng, gi c m l i g n nh tr thành mónệ ư ơ ơ ư ờ ơ ạ ầ ư ở
ch đ o đ i v i th c khách Vi t Nam.ủ ạ ố ớ ự ệ Nh v y, có th nói s n ph m phù h p thư ậ ể ả ẩ ợ ị
hi u thói quen m th c c a ngế ẩ ự ủ ười dân v n là y u t lõi, quan tr ng b c nh t t oẫ ế ố ọ ậ ấ ạ nên s thành công c a m t thự ủ ộ ương hi u fastfood phát tri n theo chu i đi u mà m tệ ể ỗ ề ộ
s thố ương hi u fastfood có tên tu i trên th gi i không linh đ ng đ phù h p v iệ ổ ế ớ ộ ể ợ ớ
người Vi t, d n đ n khó khăn trong vi c phát tri n m r ng th trệ ẫ ế ệ ể ở ộ ị ường t i Vi tạ ệ Nam.