Luận án Tiến sĩ: Thích ứng với hoạt động dạy học của giảng viên trẻ tại các học viện, trường đại học Công an nhân dân

Luận án làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về thích ứng với hoạt động dạy học của giảng viên trẻ tại các học viện, trường đại học CAND, luận án đề xuất một số biện pháp tâm lý-sư phạm nhằm nâng cao mức độ thích ứng với hoạt động dạy học của giảng viên trẻ tại các học viện, trường đại học CAND; nghiên cứu thực trạng thích ứng với hoạt động dạy học của giảng viên trẻ tại các học viện, trường đại học CAND; xây dựng biện pháp tâm lý - sư phạm nhằm nâng cao thích ứng với hoạt động dạy học của giảng viên trẻ tại các học viện, trường đại học CAND.

Tôi   xin   cam   đoan   đây   là   công  trình nghiên c u c a riêng tôi. Các s ứ ủ ố 

li u, k t qu  trong lu n án là trung ệ ế ả ậ  

th c, có ngu n g c, xu t x  rõ ràng ự ồ ố ấ ứ

TÁC GI  LU N ÁNẢ Ậ

Tr n Thu Hầ ương

M  Đ UỞ Ầ   3

Chương 1 C  S  LÝ LU N VÀ TH C TI N C A THÍCHƠ Ở Ậ Ự Ễ Ủ  

NG

Ứ  V I HO T Đ NG D Y H C C A GI NGỚ Ạ Ộ Ạ Ọ Ủ Ả  

VIÊN TRẺ  T I CÁC H C VI N, TR Ạ Ọ Ệ ƯỜNG Đ IẠ  

1.2 C u trúc tâm lý thích  ng v i ho t đ ng d y h c c aấ ứ ớ ạ ộ ạ ọ ủ  

gi ng viên tr  t i các h c vi n, tr ng đ i h c Công anả ẻ ạ ọ ệ ườ ạ ọ  

1.3 Đ c đi m c a đ i ngũ gi ng viên tr  và đ c đi m ho tặ ể ủ ộ ả ẻ ặ ể ạ  

đ ng d y h c t i các h c vi n, tr ng đ i h c Công anộ ạ ọ ạ ọ ệ ườ ạ ọ  

1.4 Nh ng y u t  c  b n  nh hữ ế ố ơ ả ả ưởng đ n thích  ng v iế ứ ớ  

ho t đ ng d y h c c a gi ng viên trạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ 601.5 Tiêu chí c  b n đánh giá m c đơ ả ứ ộ  thích  ng v i ho tứ ớ ạ  

đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i  các  h c vi n,ộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ ọ ệ  

trường đ i h c ạ ọ Công an nhân dân 68

Chương 2 T  CH C VÀ PHỔ Ứ ƯƠNG PHÁP NGHIÊN C UỨ 75

3.1 Th c tr ng thích  ng v i ho t đ ng d y h c c a gi ngự ạ ứ ớ ạ ộ ạ ọ ủ ả  

viên tr  t i các h c vi n, tr ng đ i h c Côẻ ạ ọ ệ ườ ạ ọ ng an nhân dân

87

3.2 K t qu  nghiên c u các ế ả ứ y u tế ố c  b n ơ ả ảnh hưởng t iớ  

thích  ng v i ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t iứ ớ ạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ  các h c vi n, trọ ệ ường đ i h c ạ ọ Công an nhân dân 1243.3 Bi n pháp tâm lý ­ s  ph m nh m nâng cao  ệ ư ạ ằ m c đứ ộ 

thích  ng v i ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t iứ ớ ạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ  các h c vi n, trọ ệ ường đ i h c ạ ọ Công an nhân dân 132

PH  L CỤ Ụ 196

STT N I DUNGỘ Trang

B ng 1.ả S  lố ượng và t  l  % khách th  nghiên c uỷ ệ ể ứ 80

B ng 2.ả Cách tính đi m cho m i phể ỗ ương án tr  l iả ờ 83

B ng 3.ả S  lố ượng và t  l  % v  m c đ  thích  ng v i ho t đ ngỷ ệ ề ứ ộ ứ ớ ạ ộ  

B ng 4.ả Đi m trung bình và đ  l ch chu n v  m c đ  thích  ngể ộ ệ ẩ ề ứ ộ ứ  

B ng 8.ả Đi m trung bình và th  b c các bi u hi n c  th  v  nh nể ứ ậ ể ệ ụ ể ề ậ  

th c c a gi ng viên tr  đứ ủ ả ẻ ối v i ho t đ ng d y h cớ ạ ộ ạ ọ 91

B ng ả 9 M c đ  hài lòng c a gi ng viên trứ ộ ủ ả ẻ 96

B ng ả 10 Đi m trung bình và th  b c v  s  hài lòng c a gi ng viênể ứ ậ ề ự ủ ả  

B ng ả 11 K t qu  th c hi n các hành đ ng d y h c c a gi ng viênế ả ự ệ ộ ạ ọ ủ ả  

B ng 1ả 2 Đi m trung bình và th  b c các bi u hi n c  th  v  ho tể ứ ậ ể ệ ụ ể ề ạ  

đ ng d y h c c a gi ng viên trộ ạ ọ ủ ả ẻ 104

B ng 1ả 3 Đi m trung bình và th  b c v  th c hi n hành đ ng so nể ứ ậ ề ự ệ ộ ạ  

giáo án c a gi ng viên tr  theo các n i dung c  thủ ả ẻ ộ ụ ể 108

B ng 1ả 4 Đi m trung bình và đ  l ch chu n v  hành đ ng gi ngể ộ ệ ẩ ề ộ ả  

B ng 1ả 5 Đi m trung bình và th  b c v  th c hi n hành đ ng ki mể ứ ậ ề ự ệ ộ ể  

tra, đánh giá c a gi ng viên tr  theo các n i dung c  thủ ả ẻ ộ ụ ể 113

B ng ả 16 Đi m trung bình và th  b c v  th c hi n hành đ ng biênể ứ ậ ề ự ệ ộ  

B ng ả 17 Đi m  trung bình và th  b c  v  th c  hi n hành  đ ngể ứ ậ ề ự ệ ộ  

B ng ả 18 Đi m trung bình và th  b c v  hành đ ng hể ứ ậ ề ộ ướng d n h cẫ ọ   120

quan h  xã h iệ ộ 122

B ng 2ả 0 Đi m trung bình và th  b c v  m c đ   nh h ng c a cácể ứ ậ ề ứ ộ ả ưở ủ  

y u t  ch  quan đ n thích  ng v i ho t đ ng d y h c c aế ố ủ ế ứ ớ ạ ộ ạ ọ ủ  

gi ng viên tr  do gi ng viên tr  và lãnh đ o ả ẻ ả ẻ ạ khoa, b  mônộ  đánh giá

126

B ng ả 21 Đi m trung bình và th  b c v  m c đ   nh hể ứ ậ ề ứ ộ ả ưởng c aủ  

các y u t  khách quan đ n thích  ng v i ho t đ ng d yế ố ế ứ ớ ạ ộ ạ  

h c c a gi ng viên tr  do gi ng viên tr  và lãnh đ oọ ủ ả ẻ ả ẻ ạ  khoa, b  mônộ  đánh giá

129

B ng ả 22 K  ho ch giúp gi ng viên tr  thích  ng c a khoa, b  mônế ạ ả ẻ ứ ủ ộ 162

B ng ả 23 Gi ng viên tr  xây d ng và th c hi n k  ho ch thích  ngả ẻ ự ự ệ ế ạ ứ 163

B ng ả 24 M c đ  th c hi n hành đ ng biên so n tài li u d y h cứ ộ ự ệ ộ ạ ệ ạ ọ  

c a nhóm th c nghi m và nhóm đ i ch ngủ ự ệ ố ứ 169

B ng 25.ả Đi m trung bình và th  b c v  th c hi n hành đ ng biênể ứ ậ ề ự ệ ộ  

so n   tài   li u  d y  h c   c a  th c   nghi m   và   nhóm   đ iạ ệ ạ ọ ủ ự ệ ố  

ch ngứ

170

M  Đ UỞ Ầ

1. Gi i thi u khái quát v  lu n ánớ ệ ề ậ

Trong môi trường t  nhiên và xã h i luôn bi n đ ng, phát tri n khôngự ộ ế ộ ể  

ng ng, con ngừ ườ ầi c n có s  thích  ng đ  hòa nh p nhanh v i s  bi n đ iự ứ ể ậ ớ ự ế ổ  

và phát tri n đó. V n đ  thích  ng để ấ ề ứ ược nhi u nhà tâm lý h c, tâm lý giáoề ọ  

d c nghiên c u   nhi u góc đ  khác nhau nh m tìm ra b n ch t c a v nụ ứ ở ề ộ ằ ả ấ ủ ấ  

đ  thích  ng, các y u t   nh hề ứ ế ố ả ưởng đ n thích  ng, đ  ra các gi i phápế ứ ề ả  nâng cao kh  năng thích  ng c a con ngả ứ ủ ười. 

“Thich  ng v i hoat đông day hoc cua giang viên tre t i cac hoć ứ ớ ̣ ̣ ̣ ̣ ̉ ̉ ̉ ạ ́ ̣   viên, tr ̣ ươ ng đai hoc ̀ ̣ ̣ Công an nhân dân” là công trình nghiên c u thích  ngứ ứ  mang tính ch t đ c thù v  ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr  trongấ ặ ề ạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ  Công an nhân dân (CAND). Công trình nghiên c u có tính đ c l p, ch a cóứ ộ ậ ư  tác gi  nào   Vi t Nam và trên th  gi i nghiên c u, do đó đ m b o yêu c uả ở ệ ế ớ ứ ả ả ầ  nghiên c u.ứ

Trên c  s  khái quát và nghiên c u các công trình có liên quan đ nơ ở ứ ế  

v n đ  nghiên c u, đ  tài đã xây d ng khái ni m v  thích  ng v i ho tấ ề ứ ề ự ệ ề ứ ớ ạ  

đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, trộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ ọ ệ ường đ i h c ạ ọ CAND; xác đ nh c u trúc và các y u t   nh hị ấ ế ố ả ưởng đ n thích  ng v i ho t đ ngế ứ ớ ạ ộ  

d y h c c a gi ng viên tr ; xây d ng các bi n pháp tâm lý ­ s  ph mạ ọ ủ ả ẻ ự ệ ư ạ  

nh m nâng cao m c đ  thích  ng đ i v i ho t đ ng d y h c c a gi ngằ ứ ộ ứ ố ớ ạ ộ ạ ọ ủ ả  viên tr  t i các h c vi n, trẻ ạ ọ ệ ường đ i h c CAND.ạ ọ

2. Lý do l a ch n đ  tài lu n ánự ọ ề ậ

Ch t lấ ượng d y h c c a đ i ngũ gi ng viên là m t trong nh ng y uạ ọ ủ ộ ả ộ ữ ế  

t  quan tr ng đ m b o ch t lố ọ ả ả ấ ượng giáo d c và đào t o. Đ ng và Nhà nụ ạ ả ướ  cluôn coi tr ng phát tri n đ i ngũ gi ng viên trong s  nghi p giáo d c và đãọ ể ộ ả ự ệ ụ  

đ  ra nh ng đ nh hề ữ ị ướng, chính sách đúng đ n nh m nâng cao ch t lắ ằ ấ ượ  ng

đ i ngũ gi ng viên, đáp  ng yêu c u, đòi h i c a s  phát tri n đ t nộ ả ứ ầ ỏ ủ ự ể ấ ướ  c.Văn ki n Đ i h i đ i bi u toàn qu c l n th  XI c a Đ ng đã kh ng đ nh:ệ ạ ộ ạ ể ố ầ ứ ủ ả ẳ ị  

“Phát tri n giáo d c là qu c sách hàng đ u. Đ i m i căn b n, toàn di nể ụ ố ầ ổ ớ ả ệ  

n n giáo d c Vi t Nam ề ụ ệ theo hướng chu n hóa, hi n đ i hóa, xã h i hóa,ẩ ệ ạ ộ  dân ch  hóa và h i nh p qu c t , trong đó đ i m i c  ch  qu n lý giáoủ ộ ậ ố ế ổ ớ ơ ế ả  

d c, phát tri n đ i ngũ gi ng viên và cán b  qu n lý là khâu then ch t”ụ ể ộ ả ộ ả ố  [61, tr.130­131]. Quán tri t  các ngh  quy t  c a  Đ ng,ệ ị ế ủ ả Nhà nước,  Bộ Công an luôn coi tr ng phát tri n, nâng cao ch t lọ ể ấ ượng đ i ngũ nhà giáo,ộ  cán b  qu n lý giáo d c, t ng bộ ả ụ ừ ước hoàn thi n h  th ng các văn b nệ ệ ố ả  pháp quy v  xây d ng, phát tri n đ i ngũ nhà giáo CAND, t o c  s  phápề ự ể ộ ạ ơ ở  

lý quan tr ng đ  c  quan qu n lý và các c  s  đào t o th ng nh t th cọ ể ơ ả ơ ở ạ ố ấ ự  

hi n. B ng nh ng ch  trệ ằ ữ ủ ương đúng đ n và s  quan tâm c a lãnh đ o Bắ ự ủ ạ ộ Công an đ i v i nhà giáo CAND, tr i qua 70 năm phát tri n, đ n nay, đ iố ớ ả ể ế ộ  ngũ nhà giáo và cán b  qu n lý giáo d c trong CAND đã phát tri n c  vộ ả ụ ể ả ề 

s  lố ượng và ch t lấ ượ , đáp  ng t t nhu c u giáo d c và đào t o trongng ứ ố ầ ụ ạ  

t ng giai đo n. ừ ạ

Cùng v i đ i ngũ gi ng viên các h c vi n, trớ ộ ả ọ ệ ường đ i h c CAND,ạ ọ  

đ i ngũ gi ng viên tr  đang là m t l c lộ ả ẻ ộ ự ượng góp ph n quan tr ng đ mầ ọ ả  

b o ch t lả ấ ượng giáo d c, đào t o trong CAND. Hi n nay, đ i ngũ gi ngụ ạ ệ ộ ả  viên tr  t i các h c vi n, trẻ ạ ọ ệ ường đ i h c CAND chi m đ n 60 ­ 70% sạ ọ ế ế ố 

lượng đ i ngũ gi ng viên. Do nhu c u v  vi c m  r ng quy mô đào t oộ ả ầ ề ệ ở ộ ạ  trong các h c vi n, trọ ệ ường đ i h c CAND; và do quy lu t t  nhiên v  sạ ọ ậ ự ề ự thay th  th  h  gi ng viên nhi u tu i b ng th  h  gi ng viên tr  trong cácế ế ệ ả ề ổ ằ ế ệ ả ẻ  

h c vi n, trọ ệ ường đ i h c CAND cho nên s  lạ ọ ố ượng gi ng viên tr  ngàyả ẻ  càng gia tăng trong nh ng năm g n đây. Bên c nh nh ng thành tích đã đ tữ ầ ạ ữ ạ  

được, gi ng viên tr  g p nh ng khó khăn trong th c hi n ho t đ ng d yả ẻ ặ ữ ự ệ ạ ộ ạ  

h c do nhi u nguyên nhân khác nhau. V  nguyên nhân khách quan, nh :ọ ề ề ư  

kh i lố ượng công vi c nhi u; tính ch t, m c đ  đòi h i c a ho t đ ng d yệ ề ấ ứ ộ ỏ ủ ạ ộ ạ  

h c ngày càng cao, có nhi u s  thay đ i trong b i c nh toàn c u hóa, sọ ề ự ổ ố ả ầ ự phát tri n c a khoa h c, công ngh  và n n kinh t  tri th c. V  nguyênể ủ ọ ệ ề ế ứ ề  nhân ch  quan, nh : gi ng viên tr  ch a ch  đ ng tích c c trong vi c h củ ư ả ẻ ư ủ ộ ự ệ ọ  

t p, rèn luy n đ  hình thành ph m ch t nhân cách ngậ ệ ể ẩ ấ ười gi ng viên, sĩả  quan CAND; k  năng th c hi n hành đ ng d y h c ch a t t…ỹ ự ệ ộ ạ ọ ư ố  B i v yở ậ , 

gi ng viên tr  g p nhi u khó khăn trong vi c th c hi n t t ch c trách,ả ẻ ặ ề ệ ự ệ ố ứ  nhi m v  đệ ụ ược giao, nh : t  ch c, th c hi n gi ng d y; biên so n tàiư ổ ứ ự ệ ả ạ ạ  

li u d y h c, nghiên c u khoa h c  Bên c nh đó, gi ng viên tr  còn cóệ ạ ọ ứ ọ ạ ả ẻ  

nh ng bi u hi n m t ữ ể ệ ệ m i, căng th ng trong vi c th c hi n ho t đ ng d yỏ ẳ ệ ự ệ ạ ộ ạ  

h c. Đ c bi t, có m t s  gi ng viên tr  đã không đáp  ng đọ ặ ệ ộ ố ả ẻ ứ ược yêu c u d yầ ạ  

h c, b  đi u đ ng sang làm công tác khác. T  th c tr ng trên, đ t ra yêu c uọ ị ề ộ ừ ự ạ ặ ầ  

c n thi t ph i nghiên c u c  s  lý lu n và th c ti n c a thích  ng v i ho tầ ế ả ứ ơ ở ậ ự ễ ủ ứ ớ ạ  

đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, trộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ ọ ệ ường đ i h c ạ ọ CAND 

nh m xây d ng bi n pháp nâng cao m c đ  thích  ng v i ho t đ ng d yằ ự ệ ứ ộ ứ ớ ạ ộ ạ  

h c c a gi ng viên tr , góp ph n đ m b o ch t lọ ủ ả ẻ ầ ả ả ấ ượng giáo d c và đào t oụ ạ  

t i các h c vi n, trạ ọ ệ ường đ i h c CAND.ạ ọ

Nh ng năm qua, các h c vi n, trữ ọ ệ ường đ i h c  ạ ọ CAND  đã có nhi uề  

bi n pháp nh m đ m b o ch t lệ ằ ả ả ấ ượng giáo d c, đào t o, nh t là nh ng bi nụ ạ ấ ữ ệ  pháp nâng cao ch t lấ ượng d y h c cho đ i ngũ gi ng viên. Tuy nhiên,ạ ọ ộ ả  

nh ng nghiên c u chuyên sâu v  thích  ng v i ho t đ ng d y h c c aữ ứ ề ứ ớ ạ ộ ạ ọ ủ  

gi ng viên tr  ch a đả ẻ ư ược đ  c p đ n, do đó, ề ậ ế nghiên c u thích  ng v i ho t ứ ứ ớ ạ  

đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, tr ộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ ọ ệ ườ ng đ i h c  ạ ọ CAND là 

đòi h i c p thi t t  th c ti n yêu c u phát tri n c a các h c vi n, trỏ ấ ế ừ ự ễ ầ ể ủ ọ ệ ườ  ng

đ i h c CAND trong giai đo n hi n nay.ạ ọ ạ ệ

3. M c đích và nhi m v  nghiên c u c a đ  tàiụ ệ ụ ứ ủ ề

3.1. M c đích nghiên c u ụ ứ

Làm rõ c  s  lý lu n và th c ti n v  thích  ng v i ho t đ ng d yơ ở ậ ự ễ ề ứ ớ ạ ộ ạ  

h c c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, trọ ủ ả ẻ ạ ọ ệ ường đ i h c CAND, lu n án đạ ọ ậ ề 

xu t m t s  bi n pháp tâm lý ­ s  ph m nh m nâng cao m c đ  thích  ngấ ộ ố ệ ư ạ ằ ứ ộ ứ  

v i ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, trớ ạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ ọ ệ ường đ i h cạ ọ  CAND

3.2. Nhi m v  nghiên c u ệ ụ ứ

Đ  đ t để ạ ược m c đích nghiên c u, đ  tài làm rõ nh ng n i dung sau:ụ ứ ề ữ ộ

­ Làm rõ c  s  lý lu n và th c ti n thích  ng v i ho t đ ng d y h cơ ở ậ ự ễ ứ ớ ạ ộ ạ ọ  

c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, trủ ả ẻ ạ ọ ệ ường đ i h c ạ ọ CAND

­ Nghiên c u th c tr ng thích  ng v i ho t đ ng d y h c c a gi ngứ ự ạ ứ ớ ạ ộ ạ ọ ủ ả  viên tr  t i các h c vi n, trẻ ạ ọ ệ ường đ i h c ạ ọ CAND

­ Xây d ng bi n pháp tâm lý ­ s  ph m nh m nâng cao thích  ng v iự ệ ư ạ ằ ứ ớ  

ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, trạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ ọ ệ ường đ i h cạ ọ  CAND

4. Đ i tố ượng, ph m vi nghiên c u và gi  thuy t khoa h cạ ứ ả ế ọ

4.1. Đ i t ố ượ ng nghiên c u ứ

Thích  ng v i ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr ứ ớ ạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ

4.2. Ph m vi nghiên c u ạ ứ

­ Gi i h n đ i t ớ ạ ố ượ ng nghiên c u ứ

M c đ  thích  ng v i ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr  ứ ộ ứ ớ ạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ

­ Gi i h n khách th  nghiên c u ớ ạ ể ứ

S  lố ượng 171 gi ng viên tr  gi ng d y dả ẻ ả ạ ưới 5 năm và dưới 35 tu iổ  

t i H c vi n An ninh nhân dân, H c vi n C nh sát nhân dân, Trạ ọ ệ ọ ệ ả ường Đ iạ  

h c K  thu t ­ H u c n ọ ỹ ậ ậ ầ CAND vàTrường Đ i h c Phòng cháy Ch a cháy.ạ ọ ữ

33 cán b  qu n lý, lãnh đ o khoa, b  môn t i H c vi n An ninh nhânộ ả ạ ộ ạ ọ ệ  dân, H c vi n C nh sát nhân dân, Trọ ệ ả ường Đ i h c K  thu t ­ H u c nạ ọ ỹ ậ ậ ầ  CAND và Trường Đ i h c Phòng cháy Ch a cháy.ạ ọ ữ

4.3. Gi  thuy t khoa h c ả ế ọ

Thích  ng v i ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i các h cứ ớ ạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ ọ  

vi n, trệ ường đ i h c CAND là quá trình gi ng viên tr  tích c c thay đ i,ạ ọ ả ẻ ự ổ  

đi u ch nh tâm lý đ  đáp  ng yêu c u c a ho t đ ng d y h c t i các h cề ỉ ể ứ ầ ủ ạ ộ ạ ọ ạ ọ  

vi n, trệ ường đ i h c CAND. N u làm rõ lý lu n và th c ti n v  thích  ngạ ọ ế ậ ự ễ ề ứ  

v i ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr , đánh giá đúng th c tr ng thíchớ ạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ ự ạ  

ng v i ho t đ ng d y h c c a h  thì s  tìm đ c nh ng bi n pháp tâm lý

Lu n án d a trên phậ ự ương pháp c a ch  nghĩa Mác ­ Lênin, t  tủ ủ ư ưở  ng

H  Chí Minh, Đ ng C ng s n Vi t Nam, Đ ng  y Công an Trung ồ ả ộ ả ệ ả ủ ương về 

vi c hình thành các ph m ch t tâm lý, nhân cách con ngệ ẩ ấ ười và vi c xâyệ  

d ng con ngự ười xã h i ch  nghĩa, phát tri n đ i ngũ gi ng viên CAND.ộ ủ ể ộ ả  

Lu n án còn d a trên các nguyên t c phậ ự ắ ương pháp lu n c a tâm lý h c Mácậ ủ ọ  xít. 

C  s  th c ti n c a lu n án là ho t đ ng d y h c c a gi ng viên trơ ở ự ễ ủ ậ ạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ 

t i các h c vi n, tr ng đ i h c CAND hi n nay; báo cáo t ng k t công tácạ ọ ệ ườ ạ ọ ệ ổ ế  

d y h c c a các h c vi n, tr ng đ i h c CAND và quá trình kh o sát th cạ ọ ủ ọ ệ ườ ạ ọ ả ự  

ti n ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, tr ng đ i h cễ ạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ ọ ệ ườ ạ ọ  CAND.

5.2. Ph ươ ng pháp nghiên c u  ứ

Lu n án s  d ng t ng h p các phậ ử ụ ổ ợ ương pháp nghiên c u trong khoaứ  

h c xã h i. C  th :ọ ộ ụ ể

+ Nghiên c u tài li u: Nghiên c u các tài li u có liên quan đ n đ  tài,ứ ệ ứ ệ ế ề  

nh m thu th p h  th ng các c  s  lý lu n c a lu n án, nghiên c u cácằ ậ ệ ố ơ ở ậ ủ ậ ứ  

phương pháp, s  li u đ  đ nh hố ệ ể ị ướng, làm c  s  cho vi c nghiên c u. ơ ở ệ ứ

+ Quan sát: Nh m chính xác hóa và b  sung s  li u nghiên c u. Tácằ ổ ố ệ ứ  

gi  tr c ti p quan sát ho t đ ng d y h c c a gi ng viên thông qua các giả ự ế ạ ộ ạ ọ ủ ả ờ lên l p; ho t đ ng so n giáo án, chu n b  cho ho t đ ng gi ng d y; cácớ ạ ộ ạ ẩ ị ạ ộ ả ạ  

ho t đ ng nghiên c u khoa h c và các ho t đ ng khác c a nhà trạ ộ ứ ọ ạ ộ ủ ường

 + Đi u tra b ng b ng h i: Đây là phề ằ ả ỏ ương pháp chính c a lu n ánủ ậ  

nh m đánh giá th c tr ng c a v n đ  nghiên c u. ằ ự ạ ủ ấ ề ứ

 + Chuyên gia: L y ý ki n c a các chuyên gia v  nh ng v n đ  liênấ ế ủ ề ữ ấ ề  quan đ n lu n án, cho phép tranh th  v n s ng, v n tri th c và kinh nghi mế ậ ủ ố ố ố ứ ệ  

v  ho t đ ng d y h c c a các chuyên gia nh m h  tr  cho các ph ng phápề ạ ộ ạ ọ ủ ằ ỗ ợ ươ  trên

+ T a đàm, ph ng v n: Là phọ ỏ ấ ương pháp b  tr , ph ng v n tr c ti pổ ợ ỏ ấ ự ế  

m t s  h c viên, gi ng viên, cán b  qu n lý giáo d c nh m chính xác hoáộ ố ọ ả ộ ả ụ ằ  

nh ng thông tin thu đữ ượ ừc t  phương pháp đi u tra b ng phi u h i ho c bề ằ ế ỏ ặ ổ sung nh ng thông tin m i c n thi t cho vi c nghiên c u.ữ ớ ầ ế ệ ứ

+ Phân tích k t qu  ho t đ ng: Nghiên c u th c ti n ho t đ ngế ả ạ ộ ứ ự ễ ạ ộ  

gi ng d y c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, trả ạ ủ ả ẻ ạ ọ ệ ường đ i h c CAND đạ ọ ể đánh giá th c tr ng thích  ng c a gi ng viên tr  đ i v i ho t đ ng d yự ạ ứ ủ ả ẻ ố ớ ạ ộ ạ  

h c.ọ

+ Phương pháp mô t  chân dung: Mô t  m t s  chân dung v  gi ngả ả ộ ố ề ả  viên tr  trong th c hi n ho t đ ng d y h c t i các h c vi n, trẻ ự ệ ạ ộ ạ ọ ạ ọ ệ ường đ iạ  

h c CAND nh m làm rõ h n v n đ  nghiên c u c a lu n án.ọ ằ ơ ấ ề ứ ủ ậ

+ Phương pháp x  lý s  li u b ng th ng kê toán h c: x  lý s  li uử ố ệ ằ ố ọ ử ố ệ  

b ng phép toán trên chằ ương trình ph n m m SPSS: Tính t n su t tr  l i cácầ ề ầ ấ ả ờ  

phương án, tính t  l  %, đi m trung bình nh m đánh giá th c tr ng v n đỷ ệ ể ằ ự ạ ấ ề nghiên c u. ứ

đ i ngũ gi ng viên tr  và đ c đi m ho t đ ng d y h c ộ ả ẻ ặ ể ạ ộ ạ ọ t i các h c vi n,ạ ọ ệ  

trường đ i h c ạ ọ CAND

­ Đánh giá th c tr ng thích  ng v i ho t đ ng d y h c c a gi ngự ạ ứ ớ ạ ộ ạ ọ ủ ả  viên tr  t i các h c vi n, trẻ ạ ọ ệ ường đ i h c ạ ọ CAND

­ Làm rõ nh ng y u t   nh hữ ế ố ả ưởng t i thích  ng v i ho t đ ng d yớ ứ ớ ạ ộ ạ  

h c c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, trọ ủ ả ẻ ạ ọ ệ ường đ i h c ạ ọ CAND

­ Đ  xu t m t s  bi n pháp tâm lý ­ s  ph m nh m nâng caoề ấ ộ ố ệ ư ạ ằ  

m c đ  thích  ng v i ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i cácứ ộ ứ ớ ạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ  

h c vi n, trọ ệ ường đ i h c CAND.ạ ọ

7. Ý nghĩa lý lu n, th c ti n c a lu n ánậ ự ễ ủ ậ

V  lý lu n: Lu n án góp ph n b  sung, phát tri n lý lu n v  thích  ngề ậ ậ ầ ổ ể ậ ề ứ  

v i ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr  nói chung, gi ng viên tr  t i cácớ ạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ ả ẻ ạ  

h c vi n, trọ ệ ường đ i h c CAND nói riêng.ạ ọ

V  th c ti n: Lu n án cung c p c  s  lý lu n và th c ti n cho c p  yề ự ễ ậ ấ ơ ở ậ ự ễ ấ ủ  

Đ ng, Ban Giám đ c, Ban Giám hi u các h c vi n, trả ố ệ ọ ệ ường đ i h c v  côngạ ọ ề  tác lãnh đ o, ch  đ o nâng cao ch t lạ ỉ ạ ấ ượng đ i ngũ gi ng viên nói chung vàộ ả  

đ i ngũ gi ng viên tr  nói riêng đáp  ng nhi m v  b o v  an ninh T  qu c.ộ ả ẻ ứ ệ ụ ả ệ ổ ố  

Đ ng th i, k t qu  nghiên c u c a lu n án còn đồ ờ ế ả ứ ủ ậ ượ ử ục s  d ng làm tài li uệ  tham kh o, nghiên c u, h c t p trong công tác d y h c, qu n lý giáo d c vàả ứ ọ ậ ạ ọ ả ụ  lãnh đ o t i các h c vi n, nhà trạ ạ ọ ệ ường nói chung và trong Công an nói riêng

8. K t c u c a lu n ánế ấ ủ ậ

Ngoài ph n m  đ u, k t lu n, tài li u tham kh o và ph  l c, lu n ánầ ở ầ ế ậ ệ ả ụ ụ ậ  

đượ ế ấc k t c u 3 chương, 11 ti t.ế

T NG QUAN V N Đ  NGHIÊN C U CÓ LIÊN QUAN Đ N Đ  TÀIỔ Ấ Ề Ứ Ế Ề

THÍCH  NG V I HO T Đ NG D Y H C C A GI NG VIÊN TRỨ Ớ Ạ Ộ Ạ Ọ Ủ Ả Ẻ

T I CÁC H C VI N, TRẠ Ọ Ệ ƯỜNG Đ I H C CÔNG AN NHÂN DÂNẠ Ọ

1. Tình hình nghiên c u có liên quan đ n đ  tàiứ ế ề

Thích  ng có vai trò quan tr ng, quy t đ nh hi u qu  c a ho t đ ngứ ọ ế ị ệ ả ủ ạ ộ  

c a cá nhân. Ngủ ườ ầi đ u tiên nghiên c u v  thích  ng là H.Spencer (1820­ứ ề ứ1903), nhà tâm lý h c ngọ ười Anh, v i tác ph m n i ti ng ớ ẩ ổ ế “Nh ng nguyên ữ  

lý c a tâm lý h c” ủ ọ  (1895). Trong tác ph m này, H.Spencer đã phân tích quáẩ  trình thích  ng   con ngứ ở ườ ựi d a trên h c thuy t ti n hóa và đ a ra quanọ ế ế ư  

đi m: “Cu c s ng là s  thích  ng liên t c c a các m i quan h  bên trongể ộ ố ự ứ ụ ủ ố ệ  

v i m i quan h  bên ngoài” [89]. H.Spencer đã m  ra con đớ ố ệ ở ường nghiên 

c u quan tr ng v  thích  ng. Trong khoa h c tâm lý hi n nay, v n đ  thíchứ ọ ề ứ ọ ệ ấ ề  

ng đ c nghiên c u trên nhi u lo i khách th  và có nhi u h ng nghiên

c u khác nhau. Trong lu n án t p trung t ng quan ba hứ ậ ậ ổ ướng nghiên c u vứ ề thích  ng g n v i đ  tài nghiên c u lu n án, đó là: thích  ng v i ho t đ ngứ ầ ớ ề ứ ậ ứ ớ ạ ộ  ngh  nghi p, thích  ng v i ho t đ ng h c t p và thích  ng v i ho t đ ngề ệ ứ ớ ạ ộ ọ ậ ứ ớ ạ ộ  

d y h c. ạ ọ

1.1. Nghiên c u th ứ ích  ng v i ho t ứ ớ ạ  đ ng ngh  nghi p ộ ề ệ

Thích  ng ngh  nghi p là quá trình thay đ i c a cá nhân đ  đáp  ngứ ề ệ ổ ủ ể ứ  yêu c u v  nh n th c, thái đ , k  năng ngh  nghi p. Các tác gi  nghiênầ ề ậ ứ ộ ỹ ề ệ ả  

c u v  thích  ng v i ho t đ ng ngh  nghi p trên th  gi i và trong nứ ề ứ ớ ạ ộ ề ệ ế ớ ướ  c

thường t p trung vào đ i tậ ố ượng sinh viên, ngườ ọi h c trong quá trình thích 

ng ngh  t i tr ng h c h n là các c  quan, đ n v  s n xu t, kinh doanh

Các tác gi  Peter Creed, Tracy Fallon, Michell Hood thu c trả ộ ườ  ng

Đ i h c Griffth c a Australia đã có công trình nghiên c u v : ạ ọ ủ ứ ề “M i quan ố  

h  gi a thích  ng ngh  nghi p và m i quan tâm v  ngh  trong gi i tr ” ệ ữ ứ ề ệ ố ề ề ớ ẻ  

[73]. K t qu  nghiên c u ch  ra r ng: Thích  ng ngh  nghi p có m i quanế ả ứ ỉ ằ ứ ề ệ ố  

h  bên trong và có th  b   nh hệ ể ị ả ưởng b i nhân t  đ u tiên (k  ho ch xâyở ố ầ ế ạ  

d ng ngh , khám phá ngh , xu hự ề ề ướng ngh , s  ra quy t đ nh ngh …).ề ự ế ị ề  

Nh ng nhân t  ngh  có m i quan h  n i hàm và b   nh hữ ố ề ố ệ ộ ị ả ưởng b i nhi uở ề  nhân t  khác.ố

Tác gi  R.D. Duffy và D.L. Blustein cho r ng kh  năng thích  ngả ằ ả ứ  ngh  nghi p đề ệ ược hi u nh  là s  t  quy t đ nh v  ngh , s  t  l a ch nể ư ự ự ế ị ề ề ự ự ự ọ  ngh , t  mong mu n  đ t đề ự ố ạ ược k t qu  nh t  đ nh v  ngh , tìm ki mế ả ấ ị ề ề ế  

trường h c ngh  phù h p v i kh  năng c a mình…[72]. Đ  ho t đ ngọ ề ợ ớ ả ủ ể ạ ộ  ngh  nghi p đ t hi u qu  đòi h i m i cá nhân ph i thích  ng v i nghề ệ ạ ệ ả ỏ ỗ ả ứ ớ ề nghi p. Khi con ngệ ười thích  ng v i ngh  nghi p, h  s  ch  đ ng, tíchứ ớ ề ệ ọ ẽ ủ ộ  

c c trong công vi c, an tâm, ph n kh i, say mê, d n h t kh  năng, tâm tríự ệ ấ ở ồ ế ả  

c a mình cho ho t đ ng ngh  Lúc này, con ngủ ạ ộ ề ườ ẽ ựi s  th c hi n ho t đ ngệ ạ ộ  

d  dàng, kh  năng sáng t o l n và hi u qu  lao đ ng cao. ễ ả ạ ớ ệ ả ộ

Tác gi  N.B.Basinanova, D.V.Kalinhitreva xem xét m i quan h  gi aả ố ệ ữ  trí tu  v i s  thích  ng ngh  nghi p, thích  ng tâm lý ­ xã h i đã phát hi n:ệ ớ ự ứ ề ệ ứ ộ ệ  

Ch  s  trí tu  càng cao thì s  thích  ng ngh  nghi p l i càng thu n l i.ỉ ố ệ ự ứ ề ệ ạ ậ ợ  

Nh ng s  thích  ng tâm lý ­ xã h i thì không hoàn toàn nh  v y. N u chư ự ứ ộ ư ậ ế ỉ 

s  trí tu  c a cá nhân cao h n h n ch  s  trí tu  chung c a nhóm thì nó số ệ ủ ơ ẳ ỉ ố ệ ủ ẽ 

c n tr  s  thích  ng tâm lý ­ xã h i c a cá nhân đó [4].ả ở ự ứ ộ ủ

Tác   gi   A.E.Golomstooc   khi   nghiên   c u   v   “ả ứ ề S   l a   ch n   ngh ự ự ọ ề  nghi p và giáo d c nhân cách cho h c sinh ệ ụ ọ ” đã không s  d ng thu t ngử ụ ậ ữ 

“thích  ng” (Адаптация) mà s  d ng thu t ng  “thích h p” (Пригодностъ)ứ ử ụ ậ ữ ợ  

đ  nói lên s  thích nghi đ c bi t c a con ngể ự ặ ệ ủ ườ ới v i ngh  nghi p và nh nề ệ ấ  

m nh đ n m t tình c m c a quá trình thích h p ngh  nghi p, coi đó nh  làạ ế ặ ả ủ ợ ề ệ ư  

m t thu c tính c a nhân cách [17].ộ ộ ủ

 Ph n Lan, M.V. Vôlannen quan tâm đ n v n đ  thích  ng ngh

nghi p và tâm th  xã h i đ i v i vi c làm c a thanh niên. K t qu  nghiênệ ế ộ ố ớ ệ ủ ế ả  

c u c a ông cho th y gi a vi c h c ngh  và lao đ ng ngh  c a thanh niênứ ủ ấ ữ ệ ọ ề ộ ề ủ  

t n t i m t th i k  chuy n ti p có th  kéo dài t  5 ­ 7 năm, đồ ạ ộ ờ ỳ ể ế ể ừ ược đ cặ  

tr ng b i hàng lo t các s  ki n nh : h c ngh , thay đ i ngh , th t nghi p,ư ở ạ ự ệ ư ọ ề ổ ề ấ ệ  làm vi c t m th i. Tác gi  xem đây là nh ng giai đo n thích  ng ngh  c aệ ạ ờ ả ữ ạ ứ ề ủ  thanh niên và tâm th  c a h  đ i v i vi c làm ph  thu c vào giai đo n nàyế ủ ọ ố ớ ệ ụ ộ ạ  

có di n ra s  thích  ng ngh  hay không [95].ễ ự ứ ề

Tác gi  B.Hesketh trong bài vi t: “ả ế Thích  ng tâm lý ngh  đ  đ ứ ề ể ươ   ng

đ u v i m i thay đ i ầ ớ ọ ổ ” [80] đã đ  c p t i vi c đào t o nh ng công nghề ậ ớ ệ ạ ữ ệ 

m i cho ngớ ười lao đ ng, t o đi u ki n cho h  nhanh chóng thích nghi v iộ ạ ề ệ ọ ớ  

nh ng công ngh  đó và hình thành các k  năng c n thi t. Tác gi  cho r ng,ữ ệ ỹ ầ ế ả ằ  

c n cho ngầ ười lao đ ng thích  ng v i tâm lý ngh  đ  h  s n sàng độ ứ ớ ề ể ọ ẵ ươ  ng

đ u v i nh ng thay đ i, không ch  cung c p cho ngầ ớ ữ ổ ỉ ấ ười lao đ ng tri th cộ ứ  ngh  mà đi u đ c bi t quan tr ng là ph i hình thành k  năng ngh  cho h ề ề ặ ệ ọ ả ỹ ề ọ

Công trình nghiên c u:  ứ “Các y u t  thích  ng ngh  nghi p c a sinh ế ố ứ ề ệ ủ   viên” đ c đăng trên http:/www.jour.club.ru. đã ph n ánh các y u t  thích  ngượ ả ế ố ứ  ngh  nghi p c a sinh viên thông qua các giai đo n c a quá trình thích  ng nghề ệ ủ ạ ủ ứ ề nghi p c a sinh viên bao g m: giai đo n ti p nh n trách nhi m ngh  nghi p,ệ ủ ồ ạ ế ậ ệ ề ệ  giai đo n hòa nh p vào môi tr ng làm vi c và giai đo n hình thành các ph mạ ậ ườ ệ ạ ẩ  

ch t nhân cách có giá tr  ngh  nghi p. Quá trình thích  ng ngh  nghi p c aấ ị ề ệ ứ ề ệ ủ  sinh viên   các giai đo n khác nhau có nh ng bi u hi n t ng  ng, do đó, đở ạ ữ ể ệ ươ ứ ể 

có th  đánh giá đ c m c đ  thích  ng ngh  nghi p c a sinh viên có th  tìmể ượ ứ ộ ứ ề ệ ủ ể  

hi u s  bi u hi n c a sinh viên thông qua quá trình th c hi n ho t đ ng nghể ự ể ệ ủ ự ệ ạ ộ ề nghi p. M c đ  thích  ng cao nh t đ i v i ngh  là khi cá nhân hình thànhệ ứ ộ ứ ấ ố ớ ề  

đ c nh ng ph m ch t nhân cách có giá tr  ngh  nghi p [106].ượ ữ ẩ ấ ị ề ệ

Tác gi  Pankova Tachiana Anna Tonnepna v i đ  tài: ả ớ ề “Thích  ng tâm ứ  

lý ngh  nghi p c a các chuyên gia tr ” ề ệ ủ ẻ  [104] đã nghiên c u trí tu  xã h iứ ệ ộ  

nh  là y u t  thích  ng tâm lý xã h i c a m t chuyên gia tr  Các chuyênư ế ố ứ ộ ủ ộ ẻ  gia tr  có trình đ  trí tu  c m xúc cao thì có s  thích  ng tâm lý xã h i đ iẻ ộ ệ ả ự ứ ộ ố  

v i ho t đ ng ngh  nghi p theo các tiêu chí bên ngoài và bên trong. Hi uớ ạ ộ ề ệ ệ  

qu  thích  ng tâm lý xã h i c a chuyên gia tr  theo các tiêu chí bên trong cóả ứ ộ ủ ẻ  liên quan ch t ch  v i trình đ  trí tu  xúc c m bên trong và trình đ  trí tuặ ẽ ớ ộ ệ ả ộ ệ xúc c m liên nhân cách ( ng x , quan h ).ả ứ ử ệ

Tác gi  Nguy n Văn H  v i đ  tài ả ễ ộ ớ ề "Thích  ng s  ph m" ứ ư ạ  đã đ a raư  các khái ni m v  thích  ng, thích  ng s  ph m, phân tích các n i dung vệ ề ứ ứ ư ạ ộ ề hình thành kh  năng thích  ng v  l i s ng cho sinh viên s  ph m, hìnhả ứ ề ố ố ư ạ  thành kh  ả năng thích  ng v  tay ngh  trong quá trình đào t o cho sinh viênứ ề ề ạ  

bè và người thân; truy n th ng gia đình; các y u t  sinh h c th  ch t; ýề ố ế ố ọ ể ấ  

th c c a b n thân v  giá tr  ngh  d y h c; đ ng c , lý tứ ủ ả ề ị ề ạ ọ ộ ơ ưởng, h ng thúứ  

ngh  nghi p; tri th c, k  năng, k  x o đã có   sinh viên; tính tích c c tề ệ ứ ỹ ỹ ả ở ự ự giác, sáng t o trong h c t p và ý chí rèn luy n ngh ạ ọ ậ ệ ề

Tác gi  Dả ương Th  Thanh Thanh nghiên c u các y u t   nh hị ứ ế ố ả ưở  ng

đ n s  thích  ng v i ho t đ ng qu n lý d y h c c a hi u trế ự ứ ớ ạ ộ ả ạ ọ ủ ệ ưởng trườ  ng

ti u h c t nh Ngh  An. K t qu  cho th y các y u t  c  b n  nh hể ọ ỉ ệ ế ả ấ ế ố ơ ả ả ưở  ng

đ n thích  ng c a hi u trế ứ ủ ệ ưởng là: tri th c, kinh nghi m qu n lý và ý th cứ ệ ả ứ  rèn luy n c a hi u trệ ủ ệ ưởng trường ti u h c; b u không khí tâm lý t p thể ọ ầ ậ ể 

s  ph m trong trư ạ ường ti u h c và đi u ki n ho t đ ng qu n lý c a hi uể ọ ề ệ ạ ộ ả ủ ệ  

trưởng trường ti u h c [47].ể ọ

Tóm l i, t  các công trình nghiên c u thích  ng ngh  nghi p choạ ừ ứ ứ ề ệ  

th y, các tác gi  đã đ  c p đ n khái ni m thích  ng ngh  nghi p, nh ngấ ả ề ậ ế ệ ứ ề ệ ữ  

y u t  ch  quan, khách quan và nh ng ch  s  đ c tr ng cho thích  ng nghế ố ủ ữ ỉ ố ặ ư ứ ề nghi p. Các tác gi  đ u có xu ệ ả ề h ng cho r ng, thích  ng ngh  nghi p là quáướ ằ ứ ề ệ  trình thích nghi v i nh ng đ c đi m lao đ ng và đi u ki n c a quá trình laoớ ữ ặ ể ộ ề ệ ủ  

đ ng. Thích  ng ngh  nghi p là quá trình thích  ng th  hi n   c  ba m t c aộ ứ ề ệ ứ ể ệ ở ả ặ ủ  

đ i s ng tâm lý con ng i đó là: nh n th c, c m xúc và hành đ ng. Các nhânờ ố ườ ậ ứ ả ộ  

t  bên trong có vai trò quan tr ng đ n m c đ  thích  ng c a cá nhân v i ho tố ọ ế ứ ộ ứ ủ ớ ạ  

đ ng ngh  nghi p, nh : xu h ng ngh , k  ho ch xây d ng ngh , s  raộ ề ệ ư ướ ề ế ạ ự ề ự  quy t đ nh ngh  và ch  s  trí tu  Tuy nhiên, các tác gi  ch a phân tích rõ n iế ị ề ỉ ố ệ ả ư ộ  dung thích  ng v i ho t đ ng ngh  nghi p cũng nh  quy trình thích  ng cứ ớ ạ ộ ề ệ ư ứ ụ 

th  đ  giúp cho đ i t ng thích  ng t t   nh ng môi tr ng ngh  nghi pể ể ố ượ ứ ố ở ữ ườ ề ệ  khác nhau và ch a đ a ra m t s  tr ng h p đi n hình v  đ i t ng thíchư ư ộ ố ườ ợ ể ề ố ượ  

ng v i ngh  nghi p đ  làm rõ h n nh ng v n đ  lý lu n và th c ti n c a

v n đ  nghiên c u.ấ ề ứ

1.2. Nghiên c u thích  ng v i ho t đ ng h c t p ứ ứ ớ ạ ộ ọ ậ

Hướng nghiên c u v  thích  ng v i ho t đ ng h c t p đứ ề ứ ớ ạ ộ ọ ậ ược nhi uề  tác gi  trong và ngoài nả ước nghiên c u   nhi u khía c nh khác nhau,   cácứ ở ề ạ ở  

c p b c h c khác nhau t  ti u h c đ n đ i h c.ấ ậ ọ ừ ể ọ ế ạ ọ

Bren P.Allen đã ti p c n v n đ  thích  ng h c t p c a sinh viênế ậ ấ ề ứ ọ ậ ủ  thông qua m t h  th ng tác đ ng hình thành các k  năng h c t p t i trộ ệ ố ộ ỹ ọ ậ ạ ườ  ng

đ i h c. Tác gi  cho r ng, sinh viên mu n thích  ng v i h c t p   trạ ọ ả ằ ố ứ ớ ọ ậ ở ườ  ng

đ i h c c n ph i hình thành các k  năng: qu n lý ch t ch  qu  th i gian cáạ ọ ầ ả ỹ ả ặ ẽ ỹ ờ  nhân; các k  năng h c t p; ch  ng  c m xúc tiêu c c đ  vỹ ọ ậ ế ự ả ự ể ượt qua các khó khăn trong h c t p, thi c ; ch n các hình th c h c t p; ch  đ ng và hìnhọ ậ ử ọ ứ ọ ậ ủ ộ  thành các thói quen hành vi mang tính ch t ngh  nghi p [70].ấ ề ệ

Công trình nghiên c u c a H.W. Bernard đã kh ng đ nh vai trò c a m iứ ủ ẳ ị ủ ố  quan h  tích c c gi a th y và trò đ  thích  ng v i ho t đ ng h c t p, khôngệ ự ữ ầ ể ứ ớ ạ ộ ọ ậ  

ph i ch  trò tích c c trong ho t đ ng h c mà c  th y cũng ph i tích c c trongả ỉ ự ạ ộ ọ ả ầ ả ự  

ho t đ ng gi ng d y. Qua nghiên c u c a mình, tác gi  đã ch  ra đ c cácạ ộ ả ạ ứ ủ ả ỉ ượ  

bi n pháp c  th  đ  giúp h c sinh nhanh chóng thích  ng v i ho t đ ng h cệ ụ ể ể ọ ứ ớ ạ ộ ọ  

t p [71].ậ

Tác gi  Xinyin Chen thu c Đ i h c Tây Ontario, Canada và Bo­Shuả ộ ạ ọ  

Li thu c đ i h c s  ph m Shanghai, Trung Qu c đã nghiên c u: “ộ ạ ọ ư ạ ố ứ Tâm 

tr ng th t v ng c a tr  em Trung Qu c: T m quan tr ng c a s  phát tri n ạ ấ ọ ủ ẻ ố ầ ọ ủ ự ể  

đ i v i s  thích  ng tr ố ớ ự ứ ườ ng h c và xã h i ọ ộ ” [92] nghiên c u trên tr  em 12ứ ẻ  

tu i v   nh hổ ề ả ưởng tâm tr ng th t v ng t i s  thích  ng trạ ấ ọ ớ ự ứ ường h c c aọ ủ  

tr  em Trung Qu c nh  sau: Tâm tr ng th t v ng c a h c sinh  đẻ ố ư ạ ấ ọ ủ ọ ượ  cnghiên c u thông qua t  thu t, đánh giá c a b n bè, giáo viên và h  s  t iứ ự ậ ủ ạ ồ ơ ạ  

trường. S  th t v ng tác đ ng âm tính t i các k t qu  h c t p và tác đ ngự ấ ọ ộ ớ ế ả ọ ậ ộ  

dương tính t i vi c tăng các khó khăn trong h c t p.ớ ệ ọ ậ

Tác gi  Ming ­ Kung Yang và Wei­Chin Hsiao v i đ  tài “ả ớ ề Nghiên c u ứ  

s  thích  ng h c ngh  trên nh ng h c sinh c a tr ự ứ ọ ề ữ ọ ủ ườ ng d y ngh ”  ạ ề [84] k tế  

qu  nghiên c u cho th y, h c sinh trung h c ngh  t i Trung Qu c có thái đả ứ ấ ọ ọ ề ạ ố ộ thích  ng tích c c đ i v i vi c h c t p k  năng; không có s  khác bi t đángứ ự ố ớ ệ ọ ậ ỹ ự ệ  

k  v  k  năng   góc đ  hi u qu  t  h c và y u t  môi trể ề ỹ ở ộ ệ ả ự ọ ế ố ường d y h c; m iạ ọ ố  quan h  xã h i, ti n nghi xệ ộ ệ ưởng th c hành, s  quan tâm c a nhà trự ự ủ ường về 

vi c h c k  năng có  nh hệ ọ ỹ ả ưởng l n đ n s  thích  ng v  m t k  năng trongớ ế ự ứ ề ặ ỹ  

h c t p.ọ ậ

Tác gi  P. Zettergren thu c Đ i h c Stockholm, Th y Đi n nghiênả ộ ạ ọ ụ ể  

c u: “ứ S  thích  ng nhà tr ự ứ ườ ng   tu i v  thành niên đ i v i tr  em bình ở ổ ị ố ớ ẻ  

th ườ ng và tr  em b  h t h i tr ẻ ị ắ ủ ướ c đây” [93] k t qu  cho th y thành tíchế ả ấ  

h c t p và m c đ  thông minh c a các em b  b n bè h t h i kém h n soọ ậ ứ ộ ủ ị ạ ắ ủ ơ  

v i các em khác, đi m s  c a các em đớ ể ố ủ ược b n bè yêu quý đ t đạ ạ ượ ở ứ  c   m ccao. Nghiên c u cũng đ a ra d u hi u nh ng h c sinh n  b  b n bè ghét bứ ư ấ ệ ữ ọ ữ ị ạ ỏ 

có thái đ  tiêu c c v i trộ ự ớ ường h c và vi c th c hi n các nhi m v    nhàọ ệ ự ệ ệ ụ ở  

trường; t  l  b  h c gi a ch ng c a h c sinh nam b  ghét b  cao h nỷ ệ ỏ ọ ữ ừ ủ ọ ị ỏ ơ  nhi u so v i các nhóm h c sinh nam khác; nh ng tr  em b  b n bè h t h iề ớ ọ ữ ẻ ị ạ ắ ủ  

có th  gây r c r i   nhà trể ắ ố ở ường và khi l n lên.ớ

Ba nhà tâm lý h c là J. Hopkins, N. Malleson, I. Sarnoff nghiên c uọ ứ  

m i liên h  gi a k t qu  h c t p v i quan h  b n bè khác gi i c a sinhố ệ ữ ế ả ọ ậ ớ ệ ạ ớ ủ  viên nước ngoài h c t p   London và đ a ra k t qu  thú v  nh ng gâyọ ậ ở ư ế ả ị ư  nhi u tranh cãi r ng: 62,7% sinh viên có b n khác gi i đ t k t qu  h c t pề ằ ạ ớ ạ ế ả ọ ậ  

t t (vố ượt qua các k  thi), trong khi con s  này   sinh viên không có b nỳ ố ở ạ  khác gi i là 37,3%; 31,6% s  sinh viên có b n khác gi i có k t qu  h c t pớ ố ạ ớ ế ả ọ ậ  kém trong khi con s  này   nhóm sinh viên không có b n khác gi i lên đ nố ở ạ ớ ế  68,4% [81]

Tác gi  A.Arkoff trong tác ph m: “ả ẩ Thích  ng và s c kh e tinh th n ứ ứ ỏ ầ ” 

[69] đã công b  công trình nghiên c u c a mình v  thích  ng tâm lý, baoố ứ ủ ề ứ  

g m c  s  thích  ng h c t p c a h c sinh và sinh viên. Theo tác gi , sồ ả ự ứ ọ ậ ủ ọ ả ự thích  ng nói chung c a con ngứ ủ ười bao g m các ch  s  sau: H nh phúc, sồ ỉ ố ạ ự hài lòng, lòng t  tr ng, s  phát tri n cá nhân, s  h i nh p cá nhân, khự ọ ự ể ự ộ ậ ả năng ti p xúc v i môi trế ớ ường, s  đ c l p v i môi trự ộ ậ ớ ường.

Tác gi  Oả EPiskun đã nghiên c uứ : “ nh h Ả ư ng c a nh ng ở ủ ữ  đ c ặ  đi m ể   trí tuệ đ n s  th ế ự ích  ng v i ho t ứ ớ ạ  đ ng h c t p c a sinh vi ộ ọ ậ ủ ên trư ng  ờ đ i ạ  

h c k  thu t ọ ỹ ậ ” [105] và ch  ra r ng: khó khăn trong quá trình thích  ng c a sinhỉ ằ ứ ủ  viên v i ho t đ ng h c t p   các tr ng đ i h c k  thu t không ch  liên quanớ ạ ộ ọ ậ ở ườ ạ ọ ỹ ậ ỉ  

đ n xúc c m, tình c m hay môi tr ng giao ti p mà nó còn liên quan t i nh ngế ả ả ườ ế ớ ữ  

h n ch  trong s  phát tri n trí tu , trong đó quan tr ng nh t là t  duy logic,ạ ế ự ể ệ ọ ấ ư  không gian và k  thu t.ỹ ậ

Các tác gi  C.M. Sukina, Wendy S.Grolnick và Marika Silvan đã nghiênả  

c u v  thích  ng c a h c sinh ti u h c và ch  ra mô hình thích  ng; quá trìnhứ ề ứ ủ ọ ể ọ ỉ ứ  thích  ng, các ph ng pháp làm vi c và tác đ ng s  ph m đ  giúp h c sinhứ ươ ệ ộ ư ạ ể ọ  thích  ng t t [102], [79], [82]. Tuy nhiên, công trình này ch a ch  rõ c u trúcứ ố ư ỉ ấ  tâm lý c a thích  ng v i môi tr ng nhà tr ng c a h c sinh; ch a phân tíchủ ứ ớ ườ ườ ủ ọ ư  

c  th  v  nh ng khía c nh h n ch  c a nh ng tác đ ng s  ph m c a giáoụ ể ề ữ ạ ạ ế ủ ữ ộ ư ạ ủ  viên cũng nh  nh ng  nh h ng c a b  m  đ n m c đ  thích  ng c a h cư ữ ả ưở ủ ố ẹ ế ứ ộ ứ ủ ọ  sinh. 

 Vi t Nam, có nhi u tác gi  đã nghiên c u v  thích  ng v i ho t

đ ng h c t p c a h c sinh   các đ  tu i, môi trộ ọ ậ ủ ọ ở ộ ổ ường khác nhau. Tác giả 

Vũ Th  Nho cùng m t s  nhà khoa h c đã ti n hành nghiên c u đ  tài ị ộ ố ọ ế ứ ề “Sự  thích  ng v i ho t đ ng h c t p c a h c sinh ti u h c” ứ ớ ạ ộ ọ ậ ủ ọ ể ọ  [38]. Các tác giả 

xem s  thích  ng v i ho t đ ng h c t p là m t d ng c a thích  ng xã h iự ứ ớ ạ ộ ọ ậ ộ ạ ủ ứ ộ  

và bao g m hai khía c nh chính đó là s  thích  ng v i các m i quan hồ ạ ự ứ ớ ố ệ trong h c t p mà ch  y u là quan h  giáo viên ­ h c sinh và thích  ng v iọ ậ ủ ế ệ ọ ứ ớ  các yêu c u c a ho t đ ng h c t p.ầ ủ ạ ộ ọ ậ

Tác gi  Đ  M nh Tôn v i đ  tài ả ỗ ạ ớ ề “Nghiên c u s  thích  ng đ i v i ứ ự ứ ố ớ  

h c t p và rèn luy n c a h c viên các tr ọ ậ ệ ủ ọ ườ ng s  quan quân đ i”  ỹ ộ [44], cho 

r ng: “thích  ng v i h c t p và rèn luy n c a h c viên các trằ ứ ớ ọ ậ ệ ủ ọ ường s  quanỹ  quân đ i là m t ph m ch t ph c h p và c  đ ng c a nhân cách h c viên,ộ ộ ẩ ấ ứ ợ ơ ộ ủ ọ  

bi u hi n   quá trình ngể ệ ở ườ ọ ự ổi h c t  t  ch c ho t đ ng h c t p, rèn luy nứ ạ ộ ọ ậ ệ  

c a mình dủ ướ ự ịi s  đ nh hướng c a ngủ ười th y và nhà trầ ường nh m phátằ  tri n các ch c năng sinh lý, các ph m ch t t ng h p c a nhân cách, đ t t iể ứ ẩ ấ ổ ợ ủ ạ ớ  

s  phù h p t i đa v i nh ng đi u ki n và h c t p và rèn luy n   trự ợ ố ớ ữ ề ệ ọ ậ ệ ở ường sỹ quan. K t qu  nghiên c u cho th y: h c viên các trế ả ứ ấ ọ ường s  quan quân đ iỹ ộ  

có m c đ  thích  ng khá cao v i ho t đ ng h c t p và rèn luy n, song v nứ ộ ứ ớ ạ ộ ọ ậ ệ ẫ  còn nh ng h n ch  nh t đ nh và h n ch  t p trung nh t   m t k  năng, kữ ạ ế ấ ị ạ ế ậ ấ ở ặ ỹ ỹ 

x o.ả

Tác gi  Phan Qu c Lâm v i đ  tài: ả ố ớ ề “S  thích  ng v i ho t đ ng h c ự ứ ớ ạ ộ ọ  

t p c a h c sinh l p 1”   ậ ủ ọ ớ [32], k t qu  nghiên c u cho th y kho ng 10%ế ả ứ ấ ả  

h c sinh thích  ng   m c t t, 75%   m c trung bình khá và có đ n 15%ọ ứ ở ứ ố ở ứ ế  

h c sinh cho đ n cu i năm l p 1 v n ch a th  thích  ng v i ho t đ ng h cọ ế ố ớ ẫ ư ể ứ ớ ạ ộ ọ  

t p. K t qu  nghiên c u cũng ch  ra nh ng y u t  c  b n  nh hậ ế ả ứ ỉ ữ ế ố ơ ả ả ưởng đ nế  

s  thích  ng c a ho t đ ng h c t p c a h c sinh l p 1, đó là hoàn c nh giaự ứ ủ ạ ộ ọ ậ ủ ọ ớ ả  đình, gi i tính, trình đ  phát tri n trí tu  c a h c sinh, s  chu n b  v  m tớ ộ ể ệ ủ ọ ự ẩ ị ề ặ  tâm lý cho ho t đ ng h c t p  Trên c  s  đó, nh m nâng cao m c đ  thíchạ ộ ọ ậ ơ ở ằ ứ ộ  

ng c a h c sinh, tác gi  đã th  nghi m tác đ ng đ n h c sinh thông qua 6

bi n pháp: nâng cao hi u bi t c a giáo viên v  thích  ng, hình thành nh ngệ ể ế ủ ề ứ ữ  hành vi phù h p ngay t  đ u khi tr  m i t i trợ ừ ầ ẻ ớ ớ ường, tăng cường tính xác 

đ nh c a tình hu ng h c t p, có thái đ   ng x  phù h p v i đ c đi m tâmị ủ ố ọ ậ ộ ứ ử ợ ớ ặ ể  

lý h c sinh, cá bi t hóa trong d y h c và ph i h p v i gia đình h c sinh.ọ ệ ạ ọ ố ợ ớ ọ

Tác gi  Lê Ng c Lan nghiên c u đ  tài: ả ọ ứ ề “S  thích  ng v i ho t đ ng ự ứ ớ ạ ộ  

th c hành môn h c c a sinh viên Đ i h c S  ph m Hà N i”  ự ọ ủ ạ ọ ư ạ ộ [31], tác gi  k tả ế  

lu n: Thích  ng là m t c u trúc bao g m hai thành t : N m đ c các ph ngậ ứ ộ ấ ồ ố ắ ượ ươ  

th c hành vi thích h p đáp  ng v i các yêu c u c a cu c s ng và ho t đ ng;ứ ợ ứ ớ ầ ủ ộ ố ạ ộ  Hình thành nh ng c u t o tâm lý m i t o nên tính ch  th  c a hành vi và ho tữ ấ ạ ớ ạ ủ ể ủ ạ  

đ ng. Hai thành t  này có m i quan h  g n bó ch t ch  v i nhau giúp con ng iộ ố ố ệ ắ ặ ẽ ớ ườ  

đi u ch nh đ c h  th ng thái đ , hành vi hi n có, hình thành đ c h  th ngề ỉ ượ ệ ố ộ ệ ượ ệ ố  thái đ , hành vi phù h p v i môi tr ng đã thay đ i. T c đ  và k t qu  c a quáộ ợ ớ ườ ổ ố ộ ế ả ủ  trình đó ph  thu c r t nhi u vào s  n  l c, ý th c và kh  năng c a m i sinhụ ộ ấ ề ự ỗ ự ứ ả ủ ỗ  viên. 

Có   th   th y   r ng,   các   tác   gi   Phan   Qu c   Lâm,   Đ   M nh   Tôn,ể ấ ằ ả ố ỗ ạ  Nguy n Xuân Th c, Lê Ng c Lan xu t phát t  quan đi m c a tâm lý h cễ ứ ọ ấ ừ ể ủ ọ  

ho t đ ng đ  nghiên c u v n đ  thích  ng. V i h , ho t đ ng v a là đ iạ ộ ể ứ ấ ề ứ ớ ọ ạ ộ ừ ố  

tượng, v a là phừ ương th c c a s  thích  ng, nghĩa là thích  ng v i ho tứ ủ ự ứ ứ ớ ạ  

đ ng và đ  làm độ ể ược đi u này thì cá nhân ph i đi vào ho t đ ng, thông quaề ả ạ ộ  

ho t đ ng c a chính mình. Thông qua quá trình này, cá nhân lĩnh h i đạ ộ ủ ộ ượ  c

nh ng kinh nghi m, hình thành nên nh ng c u t o tâm lý m i, giúp cá nhânữ ệ ữ ấ ạ ớ  

kh c ắ ph c đ c nh ng khó khăn và đ m b o k t qu  hành đ ng. Hay nói cáchụ ượ ữ ả ả ế ả ộ  khác, quá trình thích  ng đ c đ c tr ng b i nh ng bi n đ i c a cá nhân trênứ ượ ặ ư ở ữ ế ổ ủ  hai m t: m t tâm lý (hình thành nh ng c u t o tâm lý m i) và m t hành vi (v iặ ặ ữ ấ ạ ớ ặ ớ  

vi c hình thành nh ng hành vi m i phù h p v i s  bi n đ i c a môi tr ngệ ữ ớ ợ ớ ự ế ổ ủ ườ  

m i).ớ

Các tác gi  Nguy n Th c, Đ  Th  Thanh Mai, Đ ng Th  Lan, D ng Thả ễ ạ ỗ ị ặ ị ươ ị Thoan, Nguy n Th  Út Sáu đã có các công trình nghiên c u thích  ng v i h cễ ị ứ ứ ớ ọ  

t p c a sinh viên   các môi tr ng nhà tr ng khác nhau. Các công trình nàyậ ủ ở ườ ườ  

đ u ch  ra r ng: sinh viên ch a có ph ng pháp h c t p phù h p, chính y u tề ỉ ằ ư ươ ọ ậ ợ ế ố này là nguyên nhân c  b n d n đ n m c đ  thích  ng c a sinh viên ch a cao.ơ ả ẫ ế ứ ộ ứ ủ ư  Bên c nh đó, các tác gi  cũng đã xây d ng nh ng bi n pháp tâm lý ­ s  ph mạ ả ự ữ ệ ư ạ  

c  th  nh m nâng cao m c đ  thích  ng v i h c t p c a sinh viên trong cácụ ể ằ ứ ộ ứ ớ ọ ậ ủ  nhà tr ng khác nhau [46], [28], [29], [49], [30], [53].ườ

Tóm l i, các công trình nghiên c u v  thích  ng v i ho t đ ng h cạ ứ ề ứ ớ ạ ộ ọ  

t p c a h c sinh, sinh viên trên th  gi i và Vi t Nam đã nghiên c u kháậ ủ ọ ế ớ ệ ứ  nhi u khía c nh c a thích  ng trong vi c h c t p c a h c viên, sinhề ạ ủ ứ ệ ọ ậ ủ ọ  viên. Các tác gi  cũng đã xác đ nh đả ị ược tiêu chí khách quan đ  đo cácể  

bi u hi n c a s  thích  ng v i ho t đ ng h c t p và ch  ra nhi u y u tể ệ ủ ự ứ ớ ạ ộ ọ ậ ỉ ề ế ố 

ch  quan, khách quan  nh hủ ả ưởng đ n quá trình thích  ng c a h c sinh,ế ứ ủ ọ  sinh viên. Ngoài ra, các công trình đã xây d ng nh ng bi n pháp tâm lý ­ự ữ ệ  

s  ph m giúp h c sinh, sinh viên nhanh chóng thích  ng v i môi trư ạ ọ ứ ớ ườ  ngnhà trường. 

s  hài lòng c a cá nhân. Các công trình nghiên c u v  thích  ng v i ho tự ủ ứ ề ứ ớ ạ  

đ ng d y h c   nhi u khách th  khác nhau t  giáo viên ti u h c đ n gi ngộ ạ ọ ở ề ể ừ ể ọ ế ả  viên đ i h c. Bên c nh đó, m i công trình l i làm sáng t  nh ng v n đ  cạ ọ ạ ỗ ạ ỏ ữ ấ ề ụ 

th  mà các giáo viên thể ường g p ph i trong quá trình d y h c nh  phặ ả ạ ọ ư ươ  ngpháp s  ph m; k  năng d y h c; k  năng s  d ng phư ạ ỹ ạ ọ ỹ ử ụ ương ti n d y h c vàệ ạ ọ  

m i quan h  v i đ ng nghi p, v i h c sinh. H n n a, các tác gi  cũngố ệ ớ ồ ệ ớ ọ ơ ữ ả  nghiên c u y u t   nh hứ ế ố ả ưởng đ n thích  ng c a giáo viên v i ho t đ ngế ứ ủ ớ ạ ộ  

d y h c.ạ ọ

Tác gi  A.I.Serbacov và A.V. Mudric nghiên c u:  ả ứ “S  thích  ng ự ứ   ngh  nghi p  c a ng ề ệ ủ ườ i th y  giáo” ầ   [99] và cho r ng thích  ng nghằ ứ ề nghi p c a ngệ ủ ười th y giáo là quá trình thích nghi v i nh ng đi u ki nầ ớ ữ ề ệ  

th c t  c a ho t đ ng s  ph m th  hi n   các nhà giáo d c tr  khi m iự ế ủ ạ ộ ư ạ ể ệ ở ụ ẻ ớ  vào công tác t i các trạ ường ph  thông.ổ

Năm 1979, G.J.Pine nghiên c u: “ứ S  thích  ng c a giáo viên trong ự ứ ủ  

ho t đ ng ngh  nghi p ạ ộ ề ệ ” [87] k t qu  cho th y, đ  thích  ng v i ho t đ ngế ả ấ ể ứ ớ ạ ộ  

ngh  nghi p, ngề ệ ười giáo viên ph i thích  ng đả ứ ược v i nh ng phớ ữ ương pháp 

gi ng d y r t thông thả ạ ấ ường; khi thích  ng đứ ược v i nh ng phớ ữ ương pháp 

gi ng d y thông thả ạ ường h  m i t  tin thay đ i phọ ớ ự ổ ương pháp

Tác gi  Chepnickova đã nghiên c u các y u t  thích  ng xã h iả ứ ế ố ứ ộ  ngh  nghi p c a gi ng viên tr    thành ph  Chelemink c a Nga, đ  tàiề ệ ủ ả ẻ ở ố ủ ề  

ch n nh ng y u t   nh họ ữ ế ố ả ưởng  đ n thích  ng ngh  nghi p g m haiế ứ ề ệ ồ  nhóm y u t : bên trong và bên ngoài. Nhóm y u t  bên ngoài g m: hoànế ố ế ố ồ  

c nh v t ch t c a giáo viên tr , trình đ  đào t o s  ph m, môi trả ậ ấ ủ ẻ ộ ạ ư ạ ườ  nggiáo d c, t  ch c công tác đào t o nghi p v  s  ph m và uy tín c aụ ổ ứ ạ ệ ụ ư ạ ủ  ngh  trong xã h i. Nhóm y u t  bên trong g m: thâm niên ngh  nghi p,ề ộ ế ố ồ ề ệ  

h  th ng đ nh hệ ố ị ướng giá tr , đ ng c  ch n ngh  s  ph m, các ph mị ộ ơ ọ ề ư ạ ẩ  

ch t ngh  nghi p, t  đánh giá v  trình đ  đào t o [108].ấ ề ệ ự ề ộ ạ

Tác gi  S.N. Shcheglova nghiên c u: “ả ứ Các đ c tr ng thích  ng c a ặ ư ứ ủ   giáo viên ph  thông đ i v i các giá tr  c a vi c s  d ng máy tính” ổ ố ớ ị ủ ệ ử ụ  [90] và cho r ng, thích  ng c a giáo viên v i nh ng giá tr  c a xã h i thông tin làằ ứ ủ ớ ữ ị ủ ộ  

phương pháp đ c đáo đòi h i tính tích c c trong gi ng d y. Công trìnhộ ỏ ự ả ạ  nghiên c u c a tác gi  góp ph n kh ng đ nh đòi h i t t y u c a th  kứ ủ ả ầ ẳ ị ỏ ấ ế ủ ế ỷ XXI đ i v i con ngố ớ ười nói chung và giáo viên nói riêng. Giáo viên mu nố  

t n t i, mu n c ng hi n t t cho ho t đ ng ngh  nghi p c a mình, c nồ ạ ố ố ế ố ạ ộ ề ệ ủ ầ  

ph i thích  ng v i nh ng bi n đ i c a xã h i, c  th  là ph i bi t khai thác,ả ứ ớ ữ ế ổ ủ ộ ụ ể ả ế  

s  d ng các giá tr  c a công ngh  thông tin.ử ụ ị ủ ệ

Tác gi  Mustafa Ozturk đã nghiên c u  ả ứ “B ướ c đ u quen v i ho t ầ ớ ạ  

đ ng d y h c: nh ng khó khăn thích  ng c a giáo viên tr ” ộ ạ ọ ữ ứ ủ ẻ  [85] và đã chỉ 

ra b n y u t  khó thích  ng nh t c a giáo viên tr  là: Áp l c công vi c; uyố ế ố ứ ấ ủ ẻ ự ệ  tín xã h i và b n s c cá nhân; giám sát, qu n lý   trộ ả ắ ả ở ường h c và nh ng khóọ ữ  khăn trong qu n lý l p h c.ả ớ ọ

Tác gi  Nguy n Chí Tăng nghiên c u: “ả ễ ứ S  thích  ng c a giáo viên ự ứ ủ   Trung h c c  s  v i vi c  ng d ng công ngh  thông tin vào ho t đ ng ọ ơ ở ớ ệ ứ ụ ệ ạ ộ  

gi ng d y” ả ạ  [48] và cho r ng: H u h t giáo viên Trung h c c  s  thích  ngằ ầ ế ọ ơ ở ứ  

v i vi c  ng d ng công ngh  thông tin vào ho t đ ng gi ng d y   m cớ ệ ứ ụ ệ ạ ộ ả ạ ở ứ  trung bình. M c đ  thích  ng có s  khác nhau khi so sánh gi a: thành th ,ứ ộ ứ ự ữ ị  

đ ng b ng và trung du mi n núi; gi a giáo viên d y các môn h c và giáoồ ằ ề ữ ạ ọ  viên   các đ  tu i. Các y u t   nh hở ộ ổ ế ố ả ưởng là: trình đ  tin h c; ý chí c aộ ọ ủ  giáo viên; tính cách cá nhân; s  h  tr  giúp đ  c a t p th ; qu n lý, lãnhự ỗ ợ ỡ ủ ậ ể ả  

đ o   nhà trạ ở ường… Vi c cung c p tri th c, t  ch c th c hành góp ph nệ ấ ứ ổ ứ ự ầ  nâng cao m c đ  thích  ng c a giáo viên.ứ ộ ứ ủ

Tác gi  Nguy n Th  Ng c Liên đã nghiên c u:  ả ễ ị ọ ứ “S  thích  ng c a ự ứ ủ  

gi ng viên v i ho t đ ng đào t o tín ch    Tr ả ớ ạ ộ ạ ỉ ở ườ ng Đ i h c S  ph m Hà ạ ọ ư ạ  

N i” ộ  [33], k t qu  nghiên c u cho th y: m c đ  thích  ng c a gi ng viênế ả ứ ấ ứ ộ ứ ủ ả  

ch a cao bi u hi n   hi u qu  công vi c theo yêu c u c a đào t o tín chư ể ệ ở ệ ả ệ ầ ủ ạ ỉ còn th p. Nguyên nhân c  b n  nh hấ ơ ả ả ưởng đ n thích  ng c a gi ng viên làế ứ ủ ả  

hi u bi t đ y đ  v  phể ế ầ ủ ề ương th c đào t o m i, nh n th c đứ ạ ớ ậ ứ ượ ực s  thay đ iổ  

và s n sàng thay đ i c a gi ng viên ch a cao. Nguyên nhân khách quan là:ẵ ổ ủ ả ư  

đi u ki n c  s  v t ch t nhà trề ệ ơ ở ậ ấ ường, chuyên môn nghi p v  c a cán bệ ụ ủ ộ 

ph  trách có  nh hụ ả ưởng m nh m  đ n s  thích  ng c a gi ng viên.ạ ẽ ế ự ứ ủ ả

Tác gi  Nguy n Th  Hu  nghiên c u:  ả ễ ị ệ ứ “Thích  ng tâm lý xã h i ứ ộ  

v i   ho t   đ ng   gi ng   d y  trong   đào   t o   theo   tín   ch   c a   gi ng   viên ớ ạ ộ ả ạ ạ ỉ ủ ả  

tr ườ ng Đ i h c Khoa h c Xã h i và Nhân văn, Hà N i” ạ ọ ọ ộ ộ   [50] đã đánh 

giá s  thích  ng c a gi ng viên căn c  vào s  chuy n bi n, thay đ iự ứ ủ ả ứ ự ể ế ổ  tâm lý c a gi ng viên tr  các phủ ả ẻ ương di n nh n th c, thái đ  và hànhệ ậ ứ ộ  

đ ng đ i v i đi u ki n, hoàn c nh, yêu c u trong ho t đ ng gi ng d yộ ố ớ ề ệ ả ầ ạ ộ ả ạ  theo đào t o tín ch  C  th  là các yêu c u m i trong biên so n đạ ỉ ụ ể ầ ớ ạ ề 

cương môn h c, t  ch c d y h c, ki m tra, đánh giá k t qu  h c t pọ ổ ứ ạ ọ ể ế ả ọ ậ  

c a sinh viên. Qua đánh giá th c tr ng và ch  ra m t s  khó khăn tâm lýủ ự ạ ỉ ộ ố  

c a gi ng viên g p ph i khi th c hi n gi ng d y theo đào t o tín chí,ủ ả ặ ả ự ệ ả ạ ạ  tác gi  đ  xu t m t s  bi n pháp kh c ph c nh ng khó khăn đó nh :ả ề ấ ộ ố ệ ắ ụ ữ ư  

chu n b  tâm lý cho gi ng viên; chu n b  đi u ki n, c  s  v t ch t kẩ ị ả ẩ ị ề ệ ơ ở ậ ấ ỹ thu t ph c v  d y h c; đào t o, t p hu n, hu n luy n v  d y h c theoậ ụ ụ ạ ọ ạ ậ ấ ấ ệ ề ạ ọ  tín ch ; ki m tra, đánh giá và s a đ i nh ng l ch l c; đ i m i chínhỉ ể ử ổ ữ ệ ạ ổ ớ  sách đãi ng  đ i v i gi ng viên.ộ ố ớ ả

T  các công trình nghiên c u v  thích  ng v i ho t đ ng d y h cừ ứ ề ứ ớ ạ ộ ạ ọ  cho th y, các tác gi  đã ch  ra khái ni m thích  ng v i ho t đ ng d yấ ả ỉ ệ ứ ớ ạ ộ ạ  

h c; đ a ra tiêu chí đánh giá s  thích  ng c a gi ng viên căn c  vào sọ ư ự ứ ủ ả ứ ự chuy n bi n, thay đ i tâm lý c a gi ng viên tr  trên các phể ế ổ ủ ả ẻ ương di nệ  

nh n th c, thái đ  và hành đ ng đ i v i đi u ki n, hoàn c nh, yêu c uậ ứ ộ ộ ố ớ ề ệ ả ầ  trong ho t đ ng gi ng d y; ch  ra y u t  ch  quan, khách quan  nhạ ộ ả ạ ỉ ế ố ủ ả  

hưởng đ n thích  ng c a gi ng viên tr ; đ  xu t bi n pháp giúp gi ngế ứ ủ ả ẻ ề ấ ệ ả  viên thích  ng t t. ứ ố

2. Khái quát k t qu  nghiên c u c a các công trình đã công bế ả ứ ủ ố 

và nh ng v n đ  đ t ra lu n án c n t p trung gi i quy tữ ấ ề ặ ậ ầ ậ ả ế

2.1. Khái quát k t qu  nghiên c u c a các công trình đã công ế ả ứ ủ  

b   ố

Qua t ng quan các công trình nghiên c u v  thích  ng cho th y, thíchổ ứ ề ứ ấ  

ng c a con ng i luôn là v n đ  đ c nhi u nhà nghiên c u quan tâm b i

chính ý nghĩa và vai trò c a nó đ i v i s  t n t i và phát tri n c a con ng i.ủ ố ớ ự ồ ạ ể ủ ườ  Trong l ch s  phát tri n c a tâm lý h c, tâm lý giáo d c và các khoa h c xã h iị ử ể ủ ọ ụ ọ ộ  khác cho th y có nhi u công trình nghiên c u v  thích  ng   các ch  th  khácấ ề ứ ề ứ ở ủ ể  nhau đ i v i nh ng ho t đ ng, môi tr ng đa d ng. M c dù có nhi u tác giố ớ ữ ạ ộ ườ ạ ặ ề ả 

đã nghiên c u v  thích  ng, nh ng thích  ng c a con ng i luôn là v n đ  th iứ ề ứ ư ứ ủ ườ ấ ề ờ  

s , có ý nghĩa trong nghiên c u lý lu n và th c ti n đ  nâng cao ch t l ngự ứ ậ ự ễ ể ấ ượ  

s ng c a con ng i trong m t xã h i luôn thay đ i, đúng nh  Spencer đã kh ngố ủ ườ ộ ộ ổ ư ẳ  

đ nh: “Cu c s ng là s  thích  ng liên t c c a các m i quan h  bên trong v iị ộ ố ự ứ ụ ủ ố ệ ớ  

m i quan h  bên ngoài” [89].ố ệ

Các tác gi  đã đ  c p đ n nh ng v n đ  c  b n c a thích  ng nh :ả ề ậ ế ữ ấ ề ơ ả ủ ứ ư  

b n ch t, ngu n g c, ki u lo i thích  ng và c  các v n đ   ng d ng tâmả ấ ồ ố ể ạ ứ ả ấ ề ứ ụ  

lý h c thích  ng trong th c ti n. Trong các công trình nghiên c u, các tácọ ứ ự ễ ứ  

gi  v a t p trung làm rõ v n đ  thích  ng v  m t lý lu n, v a c  g ng tìmả ừ ậ ấ ề ứ ề ặ ậ ừ ố ắ  

hi u th c tr ng v n đ  trên nh ng m u nghiên c u c  th , ch  ra đ c tr ngể ự ạ ấ ề ữ ẫ ứ ụ ể ỉ ặ ư  

và nh ng y u t   nh hữ ế ố ả ưởng đ n s  thích  ng.ế ự ứ

Các tác gi  trong và ngoài nả ước ch  y u nghiên c u thích  ng v iủ ế ứ ứ ớ  

ho t đ ng h c t p c a h c sinh, sinh viên trong môi trạ ộ ọ ậ ủ ọ ường h c t p t i nhàọ ậ ạ  

trường. Không có nhi u công trình nghiên c u thích  ng c a giáo viên t iề ứ ứ ủ ạ  

h c vi n, nhà trọ ệ ường ho c các c  s  đào t o. Đ c bi t, c n ghi nh n s  nặ ơ ở ạ ặ ệ ầ ậ ự ỗ 

l c c a m t s  tác gi  trong vi c  ng d ng các k t qu  nghiên c u c aự ủ ộ ố ả ệ ứ ụ ế ả ứ ủ  mình vào ho t đ ng th c ti n thông qua th c nghi m tác đ ng đ n kháchạ ộ ự ễ ự ệ ộ ế  

th  nghiên c u nh m tăng cể ứ ằ ường hi u qu  c a quá trình thích  ng. Tuyệ ả ủ ứ  nhiên, cho đ n nay ch a có công trình nào nghiên c u ế ư ứ thích  ng v i ho tứ ớ ạ  

đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, trộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ ọ ệ ường đ i h c trongạ ọ  CAND

2.2. Nh ng v n đ  lu n án t p trung gi i quy t ữ ấ ề ậ ậ ả ế

Trên c  s  t ng quan các công trình nghiên c u v  thích  ng vàơ ở ổ ứ ề ứ  

đ  th c hi n t t nhi m v  nghiên c u, lu n án c n t p trung gi i quy tể ự ệ ố ệ ụ ứ ậ ầ ậ ả ế  

nh ng v n đ  sau:ữ ấ ề

­ Nghiên c u khái ni m, b n ch t, c u trúc tâm lý thích  ng v i ho tứ ệ ả ấ ấ ứ ớ ạ  

đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, trộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ ọ ệ ường đ i h c CAND.ạ ọ

­ Nghiên c u bi u hi n thích  ng c a con ngứ ể ệ ứ ủ ườ ới v i các ho t đ ng ạ ộ ở các môi trường khác nhau. Trên c  s  đó, xác đ nh tiêu chí đánh giá thíchơ ở ị  

ng v i ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, tr ng đ i

h c CAND; ch  ra các y u t  c  b nọ ỉ ế ố ơ ả   nh hả ưởng t i thích  ng v i ho tớ ứ ớ ạ  

đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, trộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ ọ ệ ường đ i h c ạ ọ CAND

­ Đánh giá m c đ  thích  ng v i ho t đ ng d y h c c a gi ng viênứ ộ ứ ớ ạ ộ ạ ọ ủ ả  

tr  t i các h c vi n, trẻ ạ ọ ệ ường đ i h c CAND.ạ ọ

­ Nghiên c u các bi n pháp nh m nâng cao m c đ  thích  ng c a conứ ệ ằ ứ ộ ứ ủ  

ng i trong các ho t đ ng   các môi tr ng khác nhau. Qua đó, xác đ nh cácườ ạ ộ ở ườ ị  

bi n pháp tâm lý ­ s  ph m khoa h c, kh  thi nh m nâng cao m c đ  thíchệ ư ạ ọ ả ằ ứ ộ  

ng v i ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i các h c vi n, tr ng đ i

h c CAND.ọ

Chương 1

C  S  LÝ LU N VÀ TH C TI N C A THÍCH  NGƠ Ở Ậ Ự Ễ Ủ Ứ

V I HO T Đ NG D Y H C C A GI NG VIÊN TR  Ớ Ạ Ộ Ạ Ọ Ủ Ả Ẻ

T I CÁC H C VI N, TRẠ Ọ Ệ ƯỜNG Đ I H C CÔNG AN NHÂN DÂNẠ Ọ

1.1. Các khái ni m c  b nệ ơ ả

1.1.1. Thích  ng  ứ

Khái ni m “ệ thích  ng ứ ” (ti ng La tinh là ế adapto, ti ng Anh là ế adapt,  adaptation và ti ng Pháp là ế adapter). Trong tâm lý h c, khái ni m thích  ngọ ệ ứ  

được hi u theo nhi u cách khác nhau, xu t phát t  nh ng trể ề ấ ừ ữ ường phái tâm 

lý h c khác nhau.ọ

­ Quan đi m c a Tâm lý h c Ch c năng v  thích  ng ể ủ ọ ứ ề ứ

Tâm lý h c Ch c năng v i nh ng đ i di n tiêu bi u nh  W. Jamesọ ứ ớ ữ ạ ệ ể ư  (1842­1910), H.Munsterberg (1863­1916), G.S.Hall (1844 ­1924), J. Dewey (1859­1952) là trường phái đ u tiên trong tâm lý h c đ  c p đ n v n đầ ọ ề ậ ế ấ ề thích  ng. Các nhà tâm lý h c ch c năng cho r ng các quá trình tâm lý vàứ ọ ứ ằ  hành vi có m t ch c năng, đó là giúp sinh v t thích  ng v i môi trộ ứ ậ ứ ớ ường; các 

hi n tệ ượng tâm lý v  th c ch t đ u là nh ng hình th c khác nhau c a sề ự ấ ề ữ ứ ủ ự thích  ng c a sinh v t v i môi trứ ủ ậ ớ ường. Theo James, ý th c có tính ch c năng,ứ ứ  

m c đích c a ý th c là giúp cá nhân thích  ng v i môi trụ ủ ứ ứ ớ ường [75].  

­ Tr ườ ng phái Tâm lý h c Hành vi v  thích  ng ọ ề ứ

Đ i di n tiêu bi u cho tr ng phái Tâm lý h c Hành vi là J.B. Watsonạ ệ ể ườ ọ  (1878­1958), Wi.McDougall (1871­1939), E.Ch.Tolman (1886­1959), C.L.Hull (1884­1952), B. F. Skinner (1904­1990). Thích  ng theo Tâm lý h c Hành viứ ọ  

là người đó đã h c đọ ược nh ng hành vi cho phép gi i quy t thành côngữ ả ế  

nh ng đòi h i c a cu c s ng, ngữ ỏ ủ ộ ố ười thích  ng kém làm cho hành vi đã h cứ ọ  

được c a h  không giúp cho vi c gi i quy t có k t qu  nh ng yêu c u doủ ọ ệ ả ế ế ả ữ ầ  

cu c s ng t o ra. Theo Tâm lý h c Hành vi, c  ch  c  b n c a sinh v tộ ố ạ ọ ơ ế ơ ả ủ ậ  thích  ng v i môi trứ ớ ường là h c t p. Trên c  s  c a Tâm lý h c Hành vi cọ ậ ơ ở ủ ọ ổ 

đi n, các nhà hành vi m i nh  Tolman, Hull, Bandura đã b  sung khái ni mể ớ ư ổ ệ  hành vi t o tác (Operant), hành vi h c t p xã h i (Social learning) và hành viạ ọ ậ ộ  

h c theo quan sát (Observation). Theo các nhà hành vi m i, s  thích  ng cònọ ớ ự ứ  

là k t qu  c a hành vi đế ả ủ ược c ng c  b ng s  t  thủ ố ằ ự ự ưởng, t  ph t   bênự ạ ở  trong m i con ngỗ ười. Hi n nay, Tâm lý h c Hành vi còn phát tri n theo m tệ ọ ể ộ  

hướng m i là Tâm lý h c Hành vi nh n th c (Cognitive behaviorsm). Chớ ọ ậ ứ ủ 

đ  trung tâm c a Tâm lý h c Hành vi nh n th c là ph n  ng tr  l i chề ủ ọ ậ ứ ả ứ ả ờ ủ 

y u lên các quá trình tinh th n di n ra bên trong h n là các tr  l i lên các sế ầ ễ ơ ả ờ ự 

v t   bên ngoài. Ngậ ở ười có hành vi thích  ng t t là ngứ ố ười có năng l c gi iự ả  thích các v n đ , các s  ki n đúng đ n và tích c c đ  cho hành vi di n raấ ề ự ệ ắ ự ể ễ  

có được s  s n sàng th c hi n ch  không ph i là mi n cự ẵ ự ệ ứ ả ễ ưỡng, b t bu cắ ộ  [44]

­ Quan đi m c a Phân tâm h c v  thích  ng ể ủ ọ ề ứ

Người sáng l p ra Phân tâm h c là S.Freud (1856­1939) và các đ iậ ọ ạ  

di n tiêu bi u là C.Jung (1875­1961), A.Adler (1870­1937). Theo Freud, bệ ể ộ máy tâm th n c a con ngầ ủ ườ ồi g m 3 kh i: ố “cái nó” (Id), “cái tôi” (Ego) và 

“cái siêu tôi” (Superego). Theo Phân tâm h c, có th  hi u thích  ng là sọ ể ể ứ ự 

v n hành trôi ch y c a b  máy tinh th n con ngậ ả ủ ộ ầ ười, là t o nên tr ng tháiạ ạ  hài hòa, th ng nh t gi a “ố ấ ữ cái nó”, “cái tôi” và cái “siêu tôi”,   đó nh ng đòiở ữ  hòi c a cái nó đủ ược th a mãn có tính đ n đi u ki n th c t  và không tráiỏ ế ề ệ ự ế  

v i lớ ương tâm, đ o đ c, đóng vai trò quan tr ng là cái tôi ­ c u n i gi a cáiạ ứ ọ ầ ố ữ  

nó v i th c t i. Gi a m t bên là cái nó, n i phát sinh nh ng đòi h i tínhớ ự ạ ữ ộ ơ ữ ỏ  

d c mù quáng, không đ m x a đ n đi u ki n th c t  và bên kia là cái siêuụ ế ỉ ế ề ệ ự ế  tôi v i nh ng đi u c m k , kh t khe có nhi m v  áp ch  nh ng đòi h i đóớ ữ ề ấ ỵ ắ ệ ụ ế ữ ỏ  

và có xu hướng vươ ớ ựn t i s  hoàn thi n. Đ  th c hi n nhi m v  đi u hòa,ệ ể ự ệ ệ ụ ề  cân b ng gi a “ằ ữ cái nó”, “cái tôi” và “cái siêu tôi”, ph i v n d ng các cả ậ ụ ơ 

ch  ế “phòng v ” ệ  Theo Freud có các c  ch  “ơ ế phòng v ”  ệ nh : d n nén, phư ồ ủ 

nh n, phóng chi u, h p lý hóa, gi i t a, di chuy n, huy n tậ ế ợ ả ỏ ể ễ ưởng, thăng hoa. Nh  v y, c  ch  phòng v  cũng là c  ch  thích  ng, c  ch  đ m b oư ậ ơ ế ệ ơ ế ứ ơ ế ả ả  cho s  cân b ng c a đ i s ng tinh th n. Tuy nhiên, s  cân b ng này ch  làự ằ ủ ờ ố ầ ự ằ ỉ  

t m th i và tạ ờ ương đ i. Do d c v ng luôn đòi h i, đi u ki n th c t  khôngố ụ ọ ỏ ề ệ ự ế  

phù h p và đ o đ c, lợ ạ ứ ương tâm không ph i lúc ả nào cũng cho phép nên con 

người thường xuyên trong tr ng thái mâu thu n và mâu thu n, chi n tranhạ ẫ ẫ ế  trong b  máy tâm th n c a con ngộ ầ ủ ười là vĩnh c u. H n n a, d c v ng mùử ơ ữ ụ ọ  quáng, trong đó th ng soái là b n năng tình d c và h y di t, quy t đ nh ph nố ả ụ ủ ệ ế ị ầ  

l n hành vi c a con ngớ ủ ười, cho nên con người là x u xa và v  b n ch t conấ ề ả ấ  

người không th  thích  ng v i môi trể ứ ớ ường xã h i [44].ộ

­ Quan đi m c a Tâm lý h c Nh n th c v  thích  ng ể ủ ọ ậ ứ ề ứ

Đ i di n tiêu bi u nh t c a Tâm lý h c Nh n th c là J.Piaget (1896­ạ ệ ể ấ ủ ọ ậ ứ1989). Trên c  s  quan đi m c a Claparede và Stern cho r ng “ơ ở ể ủ ằ Trí khôn là 

s  thích  ng c a tinh th n vào hoàn c nh m i ự ứ ủ ầ ả ớ ” [41, tr.12], J.Piaget đã g nắ  

li n lý thuy t nh n th c c a mình v i khái ni m thích  ng. Theo ông, quáề ế ậ ứ ủ ớ ệ ứ  trình thích  ng tinh th n cũng tứ ầ ương t  nh  thích  ng sinh h c, cho nên ôngự ư ứ ọ  dùng thu t ng  sinh h c đ  mô t  c  ch  thích  ng tinh th n, nh ng v iậ ữ ọ ể ả ơ ế ứ ầ ư ớ  nghĩa   r ng   đó   là   quá   trình   đ ng   hóa   (assimilation)   và   đi u   ngộ ồ ề ứ  (accommodation). Theo Piaget, khi con ngườ ươi t ng tác v i môi trớ ường, cá nhân có kinh nghi m. N u kinh nghi m này phù h p v i c  c u nh n th cệ ế ệ ợ ớ ơ ấ ậ ứ  

hi n có c a cá nhân, nó s  đệ ủ ẽ ược ti p thu ­ đó là đ ng hóa. Ông cho r ng, sế ồ ằ ự 

đ ng hóa này “giúp cho ch  th  tr  nên nh y c m h n v i nh ng kích thíchồ ủ ể ở ạ ả ơ ớ ữ  này” và b n thân c u trúc nh n th c thay đ i và phong phú thêm theoả ấ ậ ứ ổ  

nh ng s  đ ng hóa m i” [42, tr.9­17] nghĩa là con ngữ ự ồ ớ ườ ẽi s  thích  ng t tứ ố  

h n nh  đ ng hóa. N u kinh nghi m đó không phù h p v i c  c u nh nơ ờ ồ ế ệ ợ ớ ơ ấ ậ  

th c c a cá nhân, s  m t cân b ng di n ra và c  c u nh n th c s  đứ ủ ự ấ ằ ễ ơ ấ ậ ứ ẽ ượ  cthay đ i đ  nó có th  ti p nh n kinh nghi m ­ đó là đi u  ng. Chính đi uổ ể ể ế ậ ệ ề ứ ề  

ng làm cho c  c u nh n th c c a cá nhân phát tri n thêm nhi u c  c u

m i, giúp cá nhân tớ ương tác phù h p và hi u qu  v i môi trợ ệ ả ớ ường, duy trì sự cân b ng v i môi trằ ớ ường. Nh  v y, thích  ng là quá trình khép kín g mư ậ ứ ồ  

đ ng hóa và đi u  ng, trong đó c  c u nh n th c c a cá nhân đồ ề ứ ơ ấ ậ ứ ủ ược bi nế  

đ i c  v  ch t và phát tri n phong phú h n đ  cá nhân ti p thu nh ng kinhổ ả ề ấ ể ơ ể ế ữ  nghi m v n ban đ u không phù h p v i c  c u nh n th c c a mình. Quáệ ố ầ ợ ớ ơ ấ ậ ứ ủ  trình này, v  b n ch t, tề ả ấ ương t  nh  quá trình trao đ i ch t gi a c  th  vàự ư ổ ấ ữ ơ ể  môi trường trong sinh h c nh ng   trình đ  cao h n. Theo Piaget, s  thíchọ ư ở ộ ơ ự  

ng nh  là m t s  cân b ng gi a đ ng hóa và đi u  ng, thích  ng cũng có

nghĩa là m t s  cân b ng c a nh ng trao đ i gi a ch  th  và khách th  ộ ự ằ ủ ữ ổ ữ ủ ể ể

­ Quan đi m c a Tâm lý h c Nhân văn v  thích  ng ể ủ ọ ề ứ

Tâm lý h c Nhân văn v i đ i bi u n i b t là A.Maslow (1907­1970) vàọ ớ ạ ể ổ ậ  C.Rogers (1902­1987) đã xây d ng quan đi m v  “thích  ng”, l y con ng iự ể ề ứ ấ ườ  làm trung tâm. Thuy t này l y nhân cách là đ i t ng nghiên c u c a mình,ế ấ ố ượ ứ ủ  

v i quan đi m xem xét nhân cách nh  là m t h  th ng tr n v n, v i cái tôiớ ể ư ộ ệ ố ọ ẹ ớ  

v n có, b m sinh. Con ng i, n u đ c đ t trong m t môi tr ng lành m nh,ố ẩ ườ ế ượ ặ ộ ườ ạ  

h  t t y u s  hòa h p v i ng i khác, s  th  hi n t i đa ti m năng c a mình,ọ ấ ế ẽ ợ ớ ườ ẽ ể ệ ố ề ủ  

s  tr  thành ng i mà h  có th  tr  thành, đ t đ c cái mà h  có th  đ tẽ ở ườ ọ ể ở ạ ượ ọ ể ạ  

đ c. A. Maslow đã đ a ra thuy t h  th ng nhu c u 5 b c, theo đó các nhuượ ư ế ệ ố ầ ậ  

c u c a con ng i đ c x p thành 5 lo i t  th p đ n cao: nhu c u sinh lý,ầ ủ ườ ượ ế ạ ừ ấ ế ầ  nhu c u an ninh, nhu c u xã h i, nhu c u đ c tôn tr ng và nhu c u t  thầ ầ ộ ầ ượ ọ ầ ự ể 

hi n. Khi nhu c u b c th p đ c th a mãn   m t m c đ  nào đó thì nhu c uệ ầ ậ ấ ượ ỏ ở ộ ứ ộ ầ  

 b c cao h n s  tr  thành đ ng c  thúc đ y con ng i, c  th  chúng t o nên

m t xu h ng phát tri n đi lên mà đ nh cao là nhu c u t  th  hi n. Xu h ngộ ướ ể ỉ ầ ự ể ệ ướ  này là xu h ng t t đ p, h ng thi n, không nh ng không mâu thu n v i xãướ ố ẹ ướ ệ ữ ẫ ớ  

h i mà còn h ng vào xã h i, phù h p v i l i ích xã h i [83]. Nh  v y, thíchộ ướ ộ ợ ớ ợ ộ ư ậ  

ng chính là quá trình con ng i n  l c, c  g ng th a mãn các nhu c u cá

nhân c a mình, trong đó m c đ  cao là nhu c u gia nh p vào các nhóm xã h i,ủ ứ ộ ầ ậ ộ  

hi n th c hóa đ y đ  ti m năng c a mình. Quá trình này, ngoài s  n  l c c aệ ứ ầ ủ ề ủ ự ỗ ự ủ  

b n thân, còn ph  thu c vào y u t  môi tr ng xã h i. Qua đó, cho th y r ngả ụ ộ ế ố ườ ộ ấ ằ  tâm lý h c nhân văn đã ch  ra cách ti p c n m i đ i v i v n đ  thích  ng c aọ ỉ ế ậ ớ ố ớ ấ ề ứ ủ  con ng i: thích  ng c a con ng i không tách r i quá trình con ng i v nườ ứ ủ ườ ờ ườ ươ  

t i nh ng m c tiêu c a cu c đ i. Do đó, m c đ  thành công c a con ng i làớ ữ ụ ủ ộ ờ ứ ộ ủ ườ  

m t trong nh ng tiêu chí quan tr ng đ  đánh giá m c đ  thích  ng c a ng iộ ữ ọ ể ứ ộ ứ ủ ườ  đó

­ Quan đi m c a Tâm lý h c Ho t đ ng v  thích  ng ể ủ ọ ạ ộ ề ứ

Đ i di n tiêu bi u c a Tâm lý h c Ho t đ ng là các nhà tâm lý h cạ ệ ể ủ ọ ạ ộ ọ  

Xô   vi t   nh   L.X.V gôtxki   (1986­1934),   A.N.Leônchiev   (1903­1979),ế ư ư  X.L. Rubinstein (1889­1960), A.R. Luria (1902­ 1977) v i quan đi m tâmớ ể  

lý con ngườ ượi đ c hình thành, phát tri n và bi u hi n trong ho t đ ng. Cácể ể ệ ạ ộ  nhà tâm lý h c ho t đ ng kh ng đ nh ho t đ ng là nhân t  quy t đ nh sọ ạ ộ ẳ ị ạ ộ ố ế ị ự hình thành và phát tri n tâm lý, do đó, mu n nghiên c u tâm lý con ngể ố ứ ườ  i

ph i b ng ho t đ ng và thông qua ho t đ ng c a con ngả ằ ạ ộ ạ ộ ủ ười. Ho t đ ngạ ộ  

được hi u là quá trình con ngể ười tác đ ng vào các đ i tộ ố ượng v t ch t và tinhậ ấ  

th n, bi n đ i theo ý mu n c a mình, là m i quan h  gi a khách th  và chầ ế ổ ố ủ ố ệ ữ ể ủ 

th , là phể ương th c t n t i c a con ngứ ồ ạ ủ ười trong môi trường [58]. Nh  v y,ư ậ  thích  ng c a con ngứ ủ ười chính là quá trình con người ho t đ ng tích c c,ạ ộ ự  lĩnh h i nh ng kinh nghi m l ch s  ­ xã h i mà loài ngộ ữ ệ ị ử ộ ười đã đ t đạ ược. Quá trình thích  ng c a con ngứ ủ ườ ượi đ c di n ra   c  bình di n sinh v t và bìnhễ ở ả ệ ậ  

di n xã h i, trong đó bình di n xã h i là ch  y u. S  thích  ng  y th  hi nệ ộ ệ ộ ủ ế ự ứ ấ ể ệ  trong tâm th  c a cá nhân hế ủ ướng t i các  ng x  gi a ngớ ứ ử ữ ườ ới v i người, trong thái đ  đ i v i h  th ng giá tr  xã h i hi n t i độ ố ớ ệ ố ị ộ ệ ạ ược th a nh n chung vàừ ậ  

được th a nh n chính trong t p th  n i cá nhân đó s ng và ho t đ ng. Quáừ ậ ậ ể ơ ố ạ ộ  trình này di n ra trong đi u ki n giao ti p xã h i, n i con ngễ ề ệ ế ộ ơ ười ti p thuế  

nh ng chu n m c, giá tr  và nh ng yêu c u c a xã h i, nh ng kinh nghi m,ữ ẩ ự ị ữ ầ ủ ộ ữ ệ  

k  năng, phỹ ương th c hành đ ng đ  con ngứ ộ ể ười đáp  ng đứ ược nh ng yêuữ  

c u, đòi h i c a ho t đ ng và môi trầ ỏ ủ ạ ộ ường. Do v y, ho t đ ng là y u t  quanậ ạ ộ ế ố  

tr ng giúp con ngọ ười thích  ng t t v i môi trứ ố ớ ường luôn thay đ i và k t quổ ế ả 

c a ho t đ ng là m t trong tiêu chí quan tr ng đ  đánh giá m c đ  thích  ngủ ạ ộ ộ ọ ể ứ ộ ứ  

ứ kh  năng c a cá nhân ho c nhóm đ  x  lý thông tin m i ho c thayả ủ ặ ể ử ớ ặ  

đ i, k t qu  đáp l i hành vi, sinh lý và tâm lý mà nó cho phép vi c ho tổ ế ả ạ ệ ạ  

đ ng hi u qu  và đ t độ ệ ả ạ ược m c đích trong môi trụ ường thay đ i liên t cổ ụ  [77, tr.15]

Theo T  đi n Tâm lý h c, Vũ Dũng ch  biên năm 2008, thích  ng làừ ể ọ ủ ứ  

ph n  ng c a c  th  v i nh ng thay đ i c a môi trả ứ ủ ơ ể ớ ữ ổ ủ ường. V  nguyên t c, cóề ắ  hai phương th c thích  ng khác nhau c a c  th  đ i v i nh ng thay đ i c aứ ứ ủ ơ ể ố ớ ữ ổ ủ  các đi u ki n c a môi trề ệ ủ ường: Phương th c th  nh t, thích  ng b ng cáchứ ứ ấ ứ ằ  thay đ i c u t o và ho t đ ng c a các c  quan; đây là phổ ấ ạ ạ ộ ủ ơ ương th c phứ ổ 

bi n đ i v i đ ng v t và th c v t. Phế ố ớ ộ ậ ự ậ ương th c th  hai, thích  ng b ngứ ứ ứ ằ  cách thay đ i hành vi mà không thay đ i t  ch c; phổ ổ ổ ứ ương th c này ch  đ cứ ỉ ặ  

tr ng cho đ ng v t và g n li n v i s  phát tri n c a tâm lý [10]. ư ộ ậ ắ ề ớ ự ể ủ

T  đi n Tâm lý h c Quân s , vi t: “Thích  ng là s  thay đ i, đi uừ ể ọ ự ế ứ ự ổ ề  

ch nh nh t đ nh c a con ngỉ ấ ị ủ ườ ềi v  năng l c ho t đ ng, hành vi  ng x  choự ạ ộ ứ ử  phù h p v i đi u ki n môi trợ ớ ề ệ ường s ng m i đ  qua đó có th   n đ nh cu cố ớ ể ể ổ ị ộ  

s ng và phát tri n” [60].ố ể

A.I. Serbacov và A.V. Mudric nghiên c u thích  ng ngh  nghi p c aứ ứ ề ệ ủ  

gi ng viên m i ra tr ng cho r ng: “Thích  ng ngh  nghi p c a ng i th yả ớ ườ ằ ứ ề ệ ủ ườ ầ  giáo là quá trình thích nghi v i nh ng đi u ki n th c t  c a ho t đ ng sớ ữ ề ệ ự ế ủ ạ ộ ư 

ph m th  hi n   nhà giáo d c tr  khi m i vào công tác   tr ng ph  thông”ạ ể ệ ở ụ ẻ ớ ở ườ ổ  [99].

Theo tác gi  Tr n Th  Minh Đ c: Thích  ng là quá trình hoà nh pả ầ ị ứ ứ ậ  tích c c v i hoàn c nh có v n đ , qua đó cá nhân đ t đự ớ ả ấ ề ạ ượ ự ưởc s  tr ng thành 

v  m t tâm lý ­ xã h i [15].ề ặ ộ

Tác gi  Chu Văn Đ c cho r ng: thích  ng tâm lý xã h i là quá trìnhả ứ ằ ứ ộ  

tương tác tích c c gi a con ngự ữ ười v i môi trớ ường xã h i, trong đó conộ  

người làm quen, ti p nh n các y u t  c a môi trế ậ ế ố ủ ường xã h i, đi u ch nhộ ề ỉ  

c m xúc, lĩnh h i kinh nghi m và phả ộ ệ ương th c hành vi m i, quá trình conứ ớ  

ngườ ỗ ựi n  l c kh c ph c khó khăn nh m gi i quy t thành công nh ng v nắ ụ ằ ả ế ữ ấ  

đ  n y sinh trong m i quan h  gi a con ngề ả ố ệ ữ ườ ới v i môi trường xã h i [14,ộ  tr.42]

T ng h p các quan đi m và đ nh nghĩa khác nhau v  thích  ng cho th yổ ợ ể ị ề ứ ấ  

b n ch t c a thích  ng bao g m các n i dung sau:ả ấ ủ ứ ồ ộ

­ Thích  ng là quá trình tứ ương tác gi a con ngữ ườ ới v i môi trường xã 

h i, quá trình con ngộ ười làm quen, thâm nh p vào môi trậ ường xã h i thôngộ  qua ho t đ ng và giao ti p.ạ ộ ế

­ Quá trình thích  ng c a con ngứ ủ ười bao hàm s  vự ượt qua nh ng khóữ  khăn c a cá nhân đ  đáp  ng yêu c u m i c a ho t đ ng, môi trủ ể ứ ầ ớ ủ ạ ộ ường và đó cũng chính là quá trình hình thành nh ng c u t o tâm lý m i c a cá nhân.ữ ấ ạ ớ ủ

­ S  thích  ng di n ra trong su t quá trình s ng c a con ngự ứ ễ ố ố ủ ười, vì môi trường, xã h i và con ngộ ười luôn thay đ i, phát tri n. ổ ể

­ M c đ  thích  ng c a cá nhân đứ ộ ứ ủ ược bi u hi n   k t qu  th c hi nể ệ ở ế ả ự ệ  

ho t đ ng và s  hài lòng c a cá nhân đ i v i vi c th c hi n ho t đ ng ạ ộ ự ủ ố ớ ệ ự ệ ạ ộ ở môi trường m i.ớ

T  nghiên c u các quan ni m khác nhau v  thích  ng có th  quan ni mừ ứ ệ ề ứ ể ệ  thích  ng nh  sau: ứ ư

Thích  ng là quá trình con ng ứ ườ i tích c c thay đ i, đi u ch nh tâm lý đ ự ổ ề ỉ ể   đáp  ng yêu c u c a môi tr ứ ầ ủ ườ ng m i, đ m b o hi u qu  ho t đ ng ớ ả ả ệ ả ạ ộ

 Con người thay đ i b n thân chính là quá trình thay đ i nh n th c,ổ ả ổ ậ ứ  thái đ , hành vi c a mình. Đ  thích  ng v i ho t đ ng, môi trộ ủ ể ứ ớ ạ ộ ường m iớ  

bu c cá nhân ph i thay đ i c  v  nh n th c, thái đ , hành vi c a b n thânộ ả ổ ả ề ậ ứ ộ ủ ả  trong quá trình th c hi n ho t đ ng m i, s ng   môi trự ệ ạ ộ ớ ố ở ường m i. S  thayớ ự  

đ i c a cá nhân phù h p v i yêu c u c a xã h i, đó là m t quá trình khóổ ủ ợ ớ ầ ủ ộ ộ  khăn, c n s  n  l c, ý chí c a cá nhân vầ ự ỗ ự ủ ượt qua khó khăn đó nh m th c hi nằ ự ệ  

ho t đ ng hi u qu ạ ộ ệ ả

Quá trình thích  ng có các giai đo n khác nhau, t  khi con ngứ ạ ừ ườ ắ  i b t

đ u thâm nh p vào môi trầ ậ ường m i, ho t đ ng m i đ n khi con ngớ ạ ộ ớ ế ười làm 

ch  môi trủ ường, làm ch  ho t đ ng và t o ra hi u qu  c a ho t đ ng.ủ ạ ộ ạ ệ ả ủ ạ ộ  Theo công trình nghiên c u: “Các y u t  thích  ng ngh  nghi p c a sinhứ ế ố ứ ề ệ ủ  viên” được đăng trên http:/www.jour.club.ru. ch  ra r ng ỉ ằ quá trình thích  ngứ  ngh  nghi p c a sinh viên bao g m: giai đo n ti p nh n: cề ệ ủ ồ ạ ế ậ h p nh n m cấ ậ ụ  đích c a ho t đ ngủ ạ ộ ; giai đo n hòa nh p: ạ ậ làm ch  đ i tủ ố ượng ho t đ ngạ ộ  và giai đo n hình thành: s  thành th o v  ngh  nghi p. ạ ự ạ ề ề ệ

1.1.2. Ho t đ ng d y h c  ạ ộ ạ ọ

Ho t đ ng d y h c là m t ho t đ ng ch  đ o c a các c  s  giáoạ ộ ạ ọ ộ ạ ộ ủ ạ ủ ơ ở  

d c, đào t o. M t là, ho t đ ng d y h c bao g m ho t đ ng d y c a giáoụ ạ ộ ạ ộ ạ ọ ồ ạ ộ ạ ủ  viên, ho t đ ng h c c a h c viên. Hai là, ho t đ ng d y h c đạ ộ ọ ủ ọ ạ ộ ạ ọ ược hi uể  theo m t chi u hộ ề ướng là ho t đ ng gi ng d y c a giáo viên.ạ ộ ả ạ ủ

Ho t đ ng d y h c là s  t  ch c và đi u khi n t i  u quá trìnhạ ộ ạ ọ ự ổ ứ ề ể ố ư  

ngườ ọi h c chi m lĩnh tri th c (khái ni m khoa h c), trong và b ng cách đóế ứ ệ ọ ằ  hình thành và phát tri n nhân cách h c viên. D y h c v  b n ch t là s  tể ọ ạ ọ ề ả ấ ự ổ 

ch c nh n th c cho h c viên và giúp h c viên h c t p t t.ứ ậ ứ ọ ọ ọ ậ ố

Ho t đ ng d y h c là m t quá trình có m c đích, có t  ch c, ph i ạ ộ ạ ọ ộ ụ ổ ứ ố  

h p th ng nh t gi a ho t đ ng c a ng ợ ố ấ ữ ạ ộ ủ ườ ạ i d y và ng ườ ọ i h c nh m trang b ằ ị   các ki n th c, k  năng, k  x o ngh  nghi p, phát tri n kh  năng t  duy ế ứ ỹ ỹ ả ề ệ ể ả ư   sáng t o, giáo d c nh ng ph m ch t nhân cách c n thi t cho ng ạ ụ ữ ẩ ấ ầ ế ườ ọ   i h c

[60, tr.58]

Giáo viên là ch  th  c a ho t đ ng d y, ngủ ể ủ ạ ộ ạ ườ ắi n m v ng m c tiêu,ữ ụ  

chương trình, n i dung, phộ ương pháp giáo d c, n m v ng quy lu t phátụ ắ ữ ậ  tri n tâm lý c a h c viên qua các l a tu i, đ c bi t là n m v ng trình để ủ ọ ứ ổ ặ ệ ắ ữ ộ 

hi u bi t và năng l c h c t p c a h c viên đ  t  ch c d y h c, hể ế ự ọ ậ ủ ọ ể ổ ứ ạ ọ ướng d nẫ  

h c viên h c t p cho phù h p và có k t qu ọ ọ ậ ợ ế ả

Giáo viên là người gi  vai trò ch  đ o trong ti n trình d y h c. Côngữ ủ ạ ế ạ ọ  

vi c c a h  không đ n thu n là truy n đ t ki n th c, mà là th c hi n cệ ủ ọ ơ ầ ề ạ ế ứ ự ệ ả 

m t quy trình v i nhi u ho t đ ng độ ớ ề ạ ộ ượ ắc s p x p n i ti p nhau, t  thi t kế ố ế ừ ế ế 

m c tiêu, xây d ng chụ ự ương trình k  ho ch, đ n vi c t  ch c các ho tế ạ ế ệ ổ ứ ạ  

đ ng c a h c viên b ng các phộ ủ ọ ằ ương pháp linh ho t nh m đi u khi n, đ nhạ ằ ề ể ị  

hướng cho h c viên tìm tòi, n m v ng ki n th c và luy n t p v n d ngọ ắ ữ ế ứ ệ ậ ậ ụ  vào th c t  Trong d y h c, giáo viên còn thự ế ạ ọ ường xuyên ki m tra, u n n nể ố ắ  

k p th i các sai sót c a h c viên, chú ý đ n giáo d c ý th c, đ ng c , khíchị ờ ủ ọ ế ụ ứ ộ ơ  

l  h ng thú h c t p c a h c viên [65, tr.111­112].ệ ứ ọ ậ ủ ọ

Qua nghiên c u ho t đ ng d y h c cho th y, đ  th c hi n t t ho tứ ạ ộ ạ ọ ấ ể ự ệ ố ạ  

đ ng d y h c đòi h i gi ng viên tr  c n ph i hi u sâu s c b n ch t c aộ ạ ọ ỏ ả ẻ ầ ả ể ắ ả ấ ủ  

ho t đ ng d y h c, môi trạ ộ ạ ọ ường d y h c và có đạ ọ ược năng l c th c hi n cácự ự ệ  nhi m v  và các m i quan h  xã h i di n ra trong nhà trệ ụ ố ệ ộ ễ ường. Bên c nhạ  

đó, gi ng viên tr  c n n m v ng xu th  c a d y h c đ i h c hi n đ i đả ẻ ầ ắ ữ ế ủ ạ ọ ạ ọ ệ ạ ể thay đ i b n thân, đáp  ng t t yêu c u, nhi m v  d y h c trong th i kổ ả ứ ố ầ ệ ụ ạ ọ ờ ỳ 

m i. ớ V i nh ng đ c đi m c a xớ ữ ặ ể ủ ã h i hi n đ i và nh ng thách th c đ t raộ ệ ạ ữ ứ ặ  cho d y h c đ i h c, vi cạ ọ ạ ọ ệ  chu n b  cho sinh viên nhu c u và kh  năng h cẩ ị ầ ả ọ  

thường xuyên và h c t p su t đ i là m t đ nh họ ậ ố ờ ộ ị ướng m iớ . Đ nh h ng nàyị ướ  đòi h i trong d y h c nói chung và d y h c đ i h c nói riêng ph i: Xâyỏ ạ ọ ạ ọ ạ ọ ả  

d ng chự ương trình, h c ch  nhà trọ ế ường và các lo i hình h c t p ngày càngạ ọ ậ  đáp  ng cao h n nhu c u h c thứ ơ ầ ọ ường xuyên, h c su t đ i; chuy n t  cáchọ ố ờ ể ừ  

ti p c n l y vi c d y là chính (gi ng viên làm trung tâm) sang cách ti pế ậ ấ ệ ạ ả ế  

c n l y vi c h c là chính (sinh viên làm trung tâm); d y cho h c viên cáchậ ấ ệ ọ ạ ọ  

h c, chu n b  cho h  phọ ẩ ị ọ ương pháp t  h c, t  nghiên c u là chính đ  có thự ọ ự ứ ể ể 

h c t p m t cách thọ ậ ộ ường xuyên, liên t c, đ m b o ti p thu ki n th c m iụ ả ả ế ế ứ ớ  trong su t cu c đ i.ố ộ ờ

1.1.3. Thích  ng v i ho t đ ng d y h c c a gi ng viên tr  t i ứ ớ ạ ộ ạ ọ ủ ả ẻ ạ  

h c vi n, tr ọ ệ ườ ng đ i h c Công an nhân dân ạ ọ

1.1.3.1. Gi ng viên tr ả ẻ

Theo Đi u 54, Lu t Giáo d c đ i h c, gề ậ ụ ạ ọ i ng viên trong c  s  giáoả ơ ở  

d c đ i h c là ngụ ạ ọ ười có nhân thân rõ ràng; có ph m ch t, đ o đ c t t; cóẩ ấ ạ ứ ố  

s c kh e theo yêu c u ngh  nghi p; đ t trình đ  v  chuyên môn, nghi pứ ỏ ầ ề ệ ạ ộ ề ệ  

v  quy đ nh t i đi m e kho n 1 Đi u 77 c a Lu t ụ ị ạ ể ả ề ủ ậ Giáo d cụ  (có b ng t tằ ố  

nghi p đ i h c tr  lên và có ch ng ch  b i dệ ạ ọ ở ứ ỉ ồ ưỡng nghi p v  s  ph m đ iệ ụ ư ạ ố  

v i nhà giáo gi ng d y cao đ ng, đ i h c; có b ng th c sĩ tr  lên đ i v iớ ả ạ ẳ ạ ọ ằ ạ ở ố ớ  nhà giáo gi ng d y chuyên đ , hả ạ ề ướng d n lu n văn th c sĩ; có b ng ti n sĩẫ ậ ạ ằ ế  

đ i v i nhà giáo gi ng d y chuyên đ , hố ớ ả ạ ề ướng d n lu n án ti n sĩ). Trongẫ ậ ế  

Lu t Giáo d c đ i h c cũng quy đ nh c  th  v  nhi m v  và quy n c aậ ụ ạ ọ ị ụ ể ề ệ ụ ề ủ  

gi ng viên [35].ả

Thu t ng  gi ng viên tr  đậ ữ ả ẻ ược hi u là ngể ười gi ng d y trong cácả ạ  

h c vi n, trọ ệ ường đ i h c CAND, đ m b o các yêu c u đạ ọ ả ả ầ ược quy đ nhị  trong Lu t Giáo d c, Lu t Giáo d c đ i h c và quy đ nh c a ngành Côngậ ụ ậ ụ ạ ọ ị ủ  

an, v a tr  tu i đ i, v a tr  tu i ngh  ừ ẻ ổ ờ ừ ẻ ổ ề

Căn c  xác đ nh tu i đ i và tu i ngh  c a gi ng viên đứ ị ổ ờ ổ ề ủ ả ược g i làọ  

gi ng viên tr  d a trên c  s  tu i c a ngả ẻ ự ơ ở ổ ủ ườ ối t t nghi p trung h c  ệ ọ phổ thông và h c qua chọ ương trình đ i h c t i các h c vi n, trạ ọ ạ ọ ệ ường đ i h cạ ọ  CAND và các h c vi n, tr ng đ i h c ngoài ngành Công an. Tu i trung bìnhọ ệ ườ ạ ọ ổ  

c a h c sinh t t nghi p ph  thông trung h c th ng có tu i đ i là 18 tu i, th iủ ọ ố ệ ổ ọ ườ ổ ờ ổ ờ  gian h c đ i h c th ng t  4 đ n 5 năm. Do đó, tu i c a m t gi ng viên khiọ ạ ọ ườ ừ ế ổ ủ ộ ả  

b c vào gi ng d y t i các h c vi n, tr ng đ i h c CAND th ng t  22 ­ 23ướ ả ạ ạ ọ ệ ườ ạ ọ ườ ừ  

tu i. ổ

Tu i ngh  c a gi ng viên đổ ề ủ ả ược tính t  khi gi ng viên đừ ả ược tuy nể  

d ng làm giáo viên gi ng d y t i các h c vi n, trụ ả ạ ạ ọ ệ ường đ i h c CAND đ nạ ọ ế  

th i đi m hi n t i. Căn c  vào Thông t  s  09/2010/TT­BCA, ngày 15ờ ể ệ ạ ứ ư ố  tháng 02 năm 2010, quy đ nh tiêu chu n, quy trình b  nhi m, mi n nhi mị ẩ ổ ệ ễ ệ  các ch c danh gi ng d y, hu n luy n trong l c lứ ả ạ ấ ệ ự ượng CAND, xác đ nh cácị  

ch c danh c  th  c a gi ng viên t  tr  gi ng, gi ng viên, gi ng viên chính.ứ ụ ể ủ ả ừ ợ ả ả ả  Theo đó, th i gian đ  gi ng viên đờ ể ả ược b  nhi m ch c danh tr  gi ng đổ ệ ứ ợ ả ượ  ctính t  th i gian t p s  gi ng d y ít nh t là 06 tháng, nh ng không quá 2ừ ờ ậ ự ả ạ ấ ư