Trên cơ sở khảo cứu nguồn tài liệu tin cậy, Luận án tập trung làm rõ sự phát triển của quan hệ Singapore - Trung Quốc trong hai mươi năm kể từ thời điểm hai nước tuyên bố thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức đến năm 2010, trên các lĩnh vực: chính trị - ngoại giao, an ninh - quốc phòng, thương mại và đầu tư và một số lĩnh vực khác. Từ đó, Luận án đánh giá thực chất, rút ra những đặc điểm và tác động của chúng.
Trang 2m i qu c gia trên th gi i đ u ch trọ ố ế ớ ề ủ ương đa phương hóa và đa d ng hóa quan hạ ệ
nh m t n d ng ngo i l c, ph c v cho chi n lằ ậ ụ ạ ự ụ ụ ế ược phát tri n đ t nể ấ ước. Chính vì
l đó, nghiên c u l ch s quan h gi a các qu c gia đã và đang là v n đ h p d n,ẽ ứ ị ử ệ ữ ố ấ ề ấ ẫ thu hút s quan tâm c a các nhà khoa h c trong và ngoài nự ủ ọ ước. Nghiên c u v quanứ ề
h gi a C ng hòa Singapore và C ng hòa Nhân dân Trung Hoa cũng n m trong xuệ ữ ộ ộ ằ
th đó.ế
1.2. Singapore là qu c đ o nh bé v di n tích, nghèo tài nguyên và thi uố ả ỏ ề ệ ế nhân l c, song l i s h u v trí đ a chi n lự ạ ở ữ ị ị ế ược đ c thù trong an ninh khu v c vàặ ự giao thương qu c t Singapore là “con r ng châu Á”, là qu c gia đ ng trong hàngố ế ồ ố ứ ngũ các nước phát tri n, có công ngh k thu t cao, có ngu n tài chính d i dào, cóể ệ ỹ ậ ồ ồ kinh nghi m trong xây d ng và phát tri n kinh t T nh ng đ c thù riêng, quáệ ự ể ế ừ ữ ặ trình xây d ng và phát tri n c a Singapore ph thu c l n vào các y u t bên ngoài.ự ể ủ ụ ộ ớ ế ố
Đi u này làm cho quan h đ i ngo i tr thành m t trong nh ng phề ệ ố ạ ở ộ ữ ương th c t iứ ố quan tr ng đ i v i s s ng còn c a Singapore. Trên th c t , Singapore đã tri t đọ ố ớ ự ố ủ ự ế ệ ể theo đu i chính sách đ i ngo i m c a, h i nh p và mang tính th c d ng trongổ ố ạ ở ử ộ ậ ự ụ
m i tình hu ng.ọ ố
Trung Qu c là m t qu c gia s h u di n tích r ng l n, tài nguyên phong phú,ố ộ ố ở ữ ệ ộ ớ
n i có s n đ i ngũ nhân công giá r đông đ o. Trung Qu c cũng là cơ ẵ ộ ẻ ả ố ường qu cố đang tr i d y, là “công xỗ ậ ưởng c a th gi i”, là th trủ ế ớ ị ường thương m i kh ng l ,ạ ổ ồ
n i thu hút s chú ý đ c bi t c a các nhà đ u t nơ ự ặ ệ ủ ầ ư ước ngoài, trong đó có Singapore. Cùng v i s tr i d y v kinh t , Trung Qu c tham v ng s tăng cớ ự ỗ ậ ề ế ố ọ ẽ ườ ng
nh h ng chính tr kinh t c a mình m t cách m nh m ra bên ngoài, tr c h t
là m r ng s nh hở ộ ự ả ưởng xu ng Đông Nam Á. ố
Singapore và Trung Qu c có nhố i u ề nét tương đ ng v ch ng t c, ngôn ngồ ề ủ ộ ữ
và văn hóa v i ớ c ng đ ng ngộ ồ ười g c Hoa chi m ¾ dân số ế ố Singapore [24;tr26].
Trang 3Trong l ch s , quan h gi a vùng đ t Singapore ngày nay v i Trung Qu c có nhi uị ử ệ ữ ấ ớ ố ề nét đ c thù. Cũng t nhân t Ngặ ừ ố ười Hoa đông đ o mà Singapore đã t ng ả ừ b cácị
qu c gia láng gi ng nghi ng là “ố ề ờ con ng a thành Troy ự ” c a B c Kinh Đông Namủ ắ ở
Á. Ngày 3/10/1990, Singapore tr thành nở ướ Đông Nam Á cu i cùng c ố chính th cứ thi t l p quan h ngo i giao v i Trung Qu c. ế ậ ệ ạ ớ ố
T s từ ự ương đ ng và khác bi t cũng nh nhu c u h p tác c a c Singaporeồ ệ ư ầ ợ ủ ả
l n Trung Qu c đã đ t ra v n đ c n đẫ ố ặ ấ ề ầ ược gi i thích rõ: m c tiêu hả ụ ướng t i c aớ ủ
m i nỗ ước trong m i quan h này là gì? M t nố ệ ộ ước nh nh Singapore, làm cáchỏ ư nào đ đ ng th i v a b o v n n đ c l p, l i v a có th t n d ng đ khai thácể ồ ờ ừ ả ệ ề ộ ậ ạ ừ ể ậ ụ ể
t i đa l i ích t m t nố ợ ừ ộ ướ ớc l n đang phát tri n m nh m nh Trung Qu c? Trungể ạ ẽ ư ố
Qu c đố ược l i gì khi quan h v i Singapore? B n ch t quan h Singapore ợ ệ ớ ả ấ ệ Trung Qu c trong 20 năm k t th i đi m thi t l p quan h đ i ngo i là gì?ố ể ừ ờ ể ế ậ ệ ố ạ Quan h này có n i dung và đ c đi m nh th nào? Ngệ ộ ặ ể ư ế ười Hoa vai trò gì trong quan h hai nệ ước? Vi t Nam chúng ta ch u tác đ ng nh th nào t m i quan hệ ị ộ ư ế ừ ố ệ này?
T nh ng v n đ đ t ra đó, nghiên c u quan h Singapore Trung Qu cừ ữ ấ ề ặ ứ ệ ố
t năm 1990 đ n năm 2010 không ch góp ph n hi u rõ h n xu hừ ế ỉ ầ ể ơ ướng v nậ
đ ng trong chính sách đ i ngo i c a hai nộ ố ạ ủ ước sau Chi n tranh L nh, quanế ạ
tr ng h n, vi c làm này s góp ph n nh n di n rõ nét n i dung, tính ch t, đ cọ ơ ệ ẽ ầ ậ ệ ộ ấ ặ
đi m và tác đ ng c a c p quan h gi a m t nể ộ ủ ặ ệ ữ ộ ước nh v i m t nỏ ớ ộ ước l nớ
kh ng l , đ y ti m năng và tham v ng.ổ ồ ầ ề ọ
1.3. Vi t Nam và Singapore là hai qu c gia trong khu v c Đông Nam Á, cùngệ ố ự
là thành viên kh i ASEAN. Nghiên c u v l ch s , văn hóa, xã h i cũng nh quanố ứ ề ị ử ộ ư
h ệ ngo i giaoạ c a nhau là vi c làm có ý nghĩa khoa h c và th c ti n. Vi t Namủ ệ ọ ự ễ Ở ệ
hi n nay, nghiên c u v Singapore ch a nhi u, nghiên c u v quan hệ ứ ề ư ề ứ ề ệ Singapore Trung Qu c ố đang g n nh b ng Trong b i c nh Vi t Nam có quan h g n gũiầ ư ỏ ỏ ố ả ệ ệ ầ
v i c Singapore và Trung Qu c, đi sâu tìm hi u quan h gi a hai nớ ả ố ể ệ ữ ướ sẽ rút ra c
nh ng kinh nghi m b ích ữ ệ ổ v đề ường l i đ i ngo i, đ ng th i góp ph n kh a l pố ố ạ ồ ờ ầ ỏ ấ kho ng tr ng nghiên c u v l ch s Singapore Vi t Nam hi n nay.ả ố ứ ề ị ử ở ệ ệ
Xu t phát t nh ng ý nghĩa khoa h c và th c ti n nêu trên, chúng tôi quy tấ ừ ữ ọ ự ễ ế
đ nh l a ch n ị ự ọ đ tài ề “Quan h Singapore Trung Qu c t 1990 đ n 2010 ệ ố ừ ế ” để làm lu n án Ti n sĩậ ế L ch sị ử.
2. M c tiêu nghiên c uụ ứ
Trên c s kh o c u ngu n tài li uơ ở ả ứ ồ ệ tin c yậ , Lu n án t p trung làm rõ s phátậ ậ ự tri n c a quan h Singapore Trung Qu c trong ể ủ ệ ố hai mươi năm k t th i đi m haiể ừ ờ ể
nước tuyên b thi t l p quan h ngo i giao chính th c đ n năm 2010,ố ế ậ ệ ạ ứ ế trên các lĩnh
v c: ự chính trị ngo i giao, an ninh ạ qu c phòngố , thương m i và đ u tạ ầ ư và m t sộ ố
Trang 4lĩnh v c ự khác. T đó, ừ Lu n án ậ đánh giá th c ch t, rút ra nh ng đ c đi m và tácự ấ ữ ặ ể
đ ng c a chúng.ộ ủ
3. Đ i tố ượng, ph m vi và nhi m v nghiên c u ạ ệ ụ ứ
3.1. Đ i t ố ượ ng nghiên c u ứ
Quá trình v n đ ng và phát tri nậ ộ ể c aủ quan h ệ gi a C ng hòa ữ ộ Singapore và
C ng hòa nhân dân Trung Hoa ộ t năm 1990 đ n 2010ừ ế
2.2. Ph m vi nghiên c u ạ ứ
V th i gian ề ờ , Lu n án t p trung nghiên c u quan h ậ ậ ứ ệ gi a C ng hòa ữ ộ Singapore
và C ng hòa nhân dân Trung Hoa ộ t năm 1990 đ n năm 2010. S dĩ chúng tôi l yừ ế ở ấ
m cố 1990 (c th là ngày 3/10/1990) làm m c m đ u nghiên c u quan hụ ể ố ở ầ ứ ệ Singapore Trung Qu c vì đây là th i đi m hai nố ờ ể ướ tuyên bố thi t l p quan hc ế ậ ệ ngo i giao chính th c. Tuy nhiên, đ có cái nhìn t ng th và toàn di n, chúng tôi cóạ ứ ể ổ ể ệ
đ c p ề ậ m t cáchộ khái quát v quan h Singapore Trung Qu c tề ệ ố rướ năm 1990. c Năm 2010 được ch n làm m c k t thúc nhân k ni m 20 năm thi t l p quan họ ố ế ỷ ệ ế ậ ệ ngo i giaoạ và b ng chuy n thăm c a Phó ằ ế ủ Ch t ch nủ ị ước, Phó Ch t ch Quân yủ ị ủ Trung ương Trung Qu c ố T p C n Bình thăm Singapore ậ ậ t ngày 14 đ n ngàyừ ế 16/11/2010.
V không gian ề và tên g i, ọ “Quan h Singapore Trung Qu cệ ố t 1990 đ nừ ế 2010” hi u m t cách tr n v n là quan h gi aể ộ ọ ẹ ệ ữ nướ C ng hòac ộ Singapore và nướ c
C ng hòa Nhân dânộ Trung Hoa Trong lu n án, chúng tôi g i ậ ọ t t C ng hòaắ ộ Singapore là Singapore và C ng hòa Nhân dân Trung Hoaộ là Trung Qu c. ố Lu n ánậ
ch t p trung nghiên c u quan h Singapore v i Trung Qu c ỉ ậ ứ ệ ớ ố (Trung Qu c l c đ a,ố ụ ị không bao g m Hong Kong và Ma Cao) ồ trong khuôn kh quan h song phổ ệ ương, quan h theo c ch đa phệ ơ ế ương không n m trong ph m vi nghiên c u.ằ ạ ứ
V n i dung ề ộ : Lu n án t p trung nghiên c u nh ng v n đậ ậ ứ ữ ấ ề c b nơ ả sau:
- Nh ng nhân t tác đ ng đ n quan h Singapore Trung Qu c t năm 1990ữ ố ộ ế ệ ố ừ
đ n năm 2010ế
- Quan h song phệ ương Singapore Trung Qu c trên các m t: Chínhố ặ tr ị ngo i giao, qu c phòngạ ố – an ninh; Quan h h p tác kinh t (thệ ợ ế ương m i và đ u t )ạ ầ ư
và m t s ộ ố lĩnh v cự quan h khác (ệ bao g m: ồ văn hóa, giáo d c đào t o, du l ch, xu tụ ạ ị ấ
kh u lao đ ng, khoa h c k thu t).ẩ ộ ọ ỹ ậ Nh ng n i dung ữ ộ khác không thu c ph m viộ ạ nghiên c u c a lu n án.ứ ủ ậ
Quan h gi a hai nệ ữ ước là m i quan h ố ệ hai chi u, ề có tác đ ng qua l i. Tuyộ ạ nhiên, v i mong mu n làm sáng t tính ớ ố ỏ đ c thù trong quan hặ ệ c a Singapore v iủ ớ Trung Qu c, chúng tôi ố dành dung lượng nghiên c u nhi u h n đ i v i ch thứ ề ơ ố ớ ủ ể Singapore
3.3. Nhi m v nghiên c u c a lu n án ệ ụ ứ ủ ậ
Trang 5 Làm rõ vai trò, v trí, m c đ c a các nhân t tác đ ng đ n s v n đ ng,ị ứ ộ ủ ố ộ ế ự ậ ộ phát tri n c a quan h Singapore Trung Qu c t 1990 đ n 2010.ể ủ ệ ố ừ ế
-Làm rõ quá trình phát tri n và n i dung c a quan h gi a Singapore và Trungể ộ ủ ệ ữ
Qu c t 1990 đ n 2010 thông qua vi c đi sâu phân tích các lĩnh v c h p tác cố ừ ế ệ ự ợ ụ
th ể
- Rút ra nh ng nh n xét v ữ ậ ề thành t u, h n ch , ch rõ nh ng đ c đi m riêng,ự ạ ế ỉ ữ ặ ể đánh giá tác đ ng ộ quan h Singapore Trung Qu c ệ ố đ i v i m t s ch th ố ớ ộ ố ủ ể
4. Ngu n tài li u ồ ệ
Ngu n tài li u đ c s d ng trong lu n án bao g m:ồ ệ ượ ử ụ ậ ồ
Tài li u tham kh o ệ ả :
Trong quá trình tri n khai lu n án, chúng tôi ể ậ cũng đã ti p c n các công trìnhế ậ chuyên kh o c a các h c gi trong và ngoài nả ủ ọ ả ước có n i dung ộ đ c pề ậ tr c ti pự ế quan h Singapore Trung Qu c. Bên c nh đó, chúng tôi còn khai thác m t s ệ ố ạ ộ ố bài
vi t đế ượ đăng t i trên các t p chí nghiên c u chuyên ngành, các lu n văn, lu n ánc ả ạ ứ ậ ậ
và m t s trang webộ ố site uy tín trong và ngoài nước có n i dung liên quan đ n quanộ ế
h Singapore Trung Qu c. ệ ố
5. Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c uế ậ ươ ứ
Đây là đ tài nghiên c u thu c ph m trù l ch s quan h qu c t nên cáchề ứ ộ ạ ị ử ệ ố ế
ti p c n h th ng c u trúc ế ậ ệ ố ấ giúp chúng tôi xây d ng nênự khung phân tích. Ngoài ra, trong ph m vi nh t đ nh, ạ ấ ị chúng tôi có s d ng m t s lý thuy t ử ụ ộ ố ế thu cộ chuyên ngành quan h qu c t đ làm rõ s v n đ ng c a quan h Singapore Trungệ ố ế ể ự ậ ộ ủ ệ
Qu c ố trong nh ng năm 1990 đ n 2010ữ ế
Phương pháp ch y u đủ ế ượ ử ục s d ng trong quá trình nghiên c u là phứ ươ ngpháp l ch s và phị ử ương pháp logic. V i các phớ ương pháp này, quan h Singapore ệ Trung Qu c s đố ẽ ược tái hi n thông qua vi c phân tích các s ki n c th , qua t ngệ ệ ự ệ ụ ể ừ
th i k m t cách logic và có tính liên k t. Bên c nh đó, ờ ỳ ộ ế ạ chúng tôi cũng s d ngử ụ
ph i k t h p ố ế ợ m t s phộ ố ương pháp liên ngành nh ư t ng h p, ổ ợ th ng kê, phân tích,ố
đ i chi u, so sánhố ế đ gi i quy t các v n đ đ t ra.ể ả ế ấ ề ặ
6. Đóng góp c a lu n ánủ ậ
Trang 6 Gi i thi u m t cách tớ ệ ộ ương đ i đ y đ v tình hình nghiên c u có liên quanố ầ ủ ề ứ
đ n n i dung “quan h Singapore Trung Qu c t 1990 đ n 2010” theo phân vùngế ộ ệ ố ừ ế
đ a lý.ị
Làm rõ các nhân t c b n tác đ ng đ n quan h song phố ơ ả ộ ế ệ ương Singapore Trung Qu c.ố
Lu n án là công trình đ u tiên Vi t Nam nghiên c u có h th ng và toànậ ầ ở ệ ứ ệ ố
di n v quan h Singapore Trung Qu c t 1990 đ n 2010 trên các lĩnh v c: chínhệ ề ệ ố ừ ế ự
tr , ngo i giao, an ninh, quân s , kinh t đ n văn hóa xã h i trong hai th p niên đ uị ạ ự ế ế ộ ậ ầ sau Chi n tranh L nh. ế ạ
T vi c nghiên c u th c tr ng c a quan h Singapore – Trung Qu c giaiừ ệ ứ ự ạ ủ ệ ố
đo n t 1990 đ n 2010 , Lu n án đã đánh giá thành t u, rút ra đ c đi m và tácạ ừ ế ậ ự ặ ể
đ ng c a m i quan h này v i các ch th ộ ủ ố ệ ớ ủ ể
Lu n án góp ph n b sung thêm vào h th ng t li u và l p lu n khoa h cậ ầ ổ ệ ố ư ệ ậ ậ ọ
đ i v i vi c nghiên c u và gi ng d y v l ch s quan h qu c t Đông Á, Đôngố ớ ệ ứ ả ạ ề ị ử ệ ố ế ở Nam Á nói chung và quan h Singapore Trung Qu c nói riêng trong hai th p kệ ố ậ ỷ sau Chi n tranh L nh.ế ạ
7. B c c c a lu n ánố ụ ủ ậ
Ngoài ph n m đ u, k t lu n, tài li u tham kh o, n i dungầ ở ầ ế ậ ệ ả ộ c a lu n án đủ ậ ượ ctrình bày trong 4 chương:
Chương 1. T ng quan v tình hình nghiên c uổ ề ứ
Chương 2. Nh ng nhân t tác đ ng đ n quan h Singapore Trung Qu c tữ ố ộ ế ệ ố ừ
1.1. Tình hình nghiên c u Vi t Namứ ở ệ
Cho đ n nay, Vi t Nam, nh ng nghiên c u có n i dung đ c p tr c ti pế ở ệ ữ ứ ộ ề ậ ự ế
đ n quan h Singapore Trung Qu c d ng l i m t s công trình chính sau: Tr nế ệ ố ừ ạ ở ộ ố ầ
Đ , “ộ Quan h kinh t Trung Qu c Singapore t sau khi hai n ệ ế ố ừ ướ c chính th c thi t ứ ế
l p quan h ngo i giao v i nhau (1990 2000) ậ ệ ạ ớ ” đăng trên T p chí Nghiên c uạ ứ Đông Nam Á s 5/2001; Dố ương Văn Qu ng ả “Singapore, đ c thù và gi i pháp” ặ ả
NXB Chính tr Qu c gia, năm 2007. K t qu n i b t c a các công trình trên là đãị ố ế ả ổ ậ ủ
ch ra quá trình chuy n giao kinh nghi m v phát tri n kinh t , v qu n lý, đ c pỉ ể ệ ề ể ế ề ả ề ậ
nh ng v n đ tr ng y u nh t trong quan h kinh t hai nữ ấ ề ọ ế ấ ệ ế ước và nh ng đi u ch nhữ ề ỉ
Trang 7quan h gi a hai nệ ữ ước trong tình hình m i. Nhìn chung, các nghiên c u mang tínhớ ứ
ch t đ t v n đ , ch a có s h th ng hóa, phân tích và đánh giá sâu. V th i gian,ấ ặ ấ ề ư ự ệ ố ề ờ các công trình trên ch d ng l i năm 2005. M c d u v y, các công trình trên đãỉ ừ ạ ở ặ ầ ậ cung c p cho chúng tôi khá nhi u t li u quý khi nghiên c u v m i quan h này. ấ ề ư ệ ứ ề ố ệ1.2. Tình hình nghiên c u nứ ở ước ngoài
1.2.1. Tình hình nghiên c u Singapore ứ ở
Singapore, trong các n
Ở ghiên c u v chính sách đ i ngo i c a ứ ề ố ạ ủ nước này
nh :ư “Singapore’s foreign policy: the search for regional order” (NXB World Scientific, 2007); “Between rising powers China, Singapore and India” c a ủ Asad Latif, (NXB Vi n Nghiên c u Đông Nam ệ ứ Á Singapore, 2007), n i dungộ quan hệ Singapore Trung Qu c ố ch m i đỉ ớ ượ đ c pc ề ậ m t cáchộ khái quát. Bên c nh đó,ạ
m t s nộ ố ghiên c u chung ứ nh : ư "20 Years of China Singapore: Diplomatic
Relations: An Assessment", John Wong và Lye Liang Fook (NXB Vi n Nghiên c uệ ứ Đông Á, 2012), thông qua vi c h th ng hóa các s ki n, ệ ệ ố ự ệ quan h Singapore ệ Trung Qu cố đã đượ ph c d ng c ụ ự thành b c tranhứ t ng thổ ể và sinh đ ng.ộ
Trong các công trình vi t v s h p tác kinh t Singapore – Trung Qu c nhế ề ự ợ ế ố ư:
Yunhua Liu, “Facing the challenge of rising China: Singapore’s responses” (2007); Sree Kumar, Sharon Siddique, Yuwa Wong, “Mind the gaps: Singapore Business in
China”(2005); đ cặ bi t, cu n sách ệ ố “Advancing Singapore China Economic
Relations” Saw Swee Hock, John Wong đ ng ch biênồ ủ (2014) v.v. Các tác gi đãả
đã làm rõ s ự phát tri n nhanh và liên t c c a quan h kinh t ể ụ ủ ệ ế hai nướ sau năm c
1990, đã đi sâu th o lu n ả ậ c th ụ ể v c ch , khuôn kh , cách th c liên k t kinh t ,ề ơ ế ổ ứ ế ế
v ề th c tr ng m t s d án quan tr ng,ự ạ ở ộ ố ự ọ v s liên k t c a Chính ph Singaporeề ự ế ủ ủ
và các đ a phị ương c a Trung Qu c trong h p tác đ u tủ ố ợ ầ ư, v c h i và thách th cề ơ ộ ứ
c a c hai nủ ả ướ Các bài vi t trên đã cung c p nh ng c s quan tr ng đ có thc ế ấ ữ ơ ở ọ ể ể nghiên c u sâu h n v v n đ này. ứ ơ ề ấ ề
Quan h an ninh qu c phòng, h p tác du l ch, h p tác xu t kh u lao đ ng,ệ ố ợ ị ợ ấ ẩ ộ
v n đ hôn nhân gi a các công dân Trung Qu c v i công dân Singapore cũngấ ề ữ ố ớ
được đ c p trong m t s bài vi t. M c d u k t qu nghiên c u còn có nh ngề ậ ộ ố ế ặ ầ ế ả ứ ữ
h n ch song đã góp ph n làm rõ h n nh ng n i dung trong t ng th quan hạ ế ầ ơ ữ ộ ổ ể ệ hai nước.
Qua ti p c n tài li u, chúng tôi nh n th y, m t s v n đ ch a đế ậ ệ ậ ấ ộ ố ấ ề ư ược quan tâm nhi u trong các nghiên c u Singapore nh : y u t ngề ứ ở ư ế ố ười Hoa, vai trò chủ
đ ng c a chính ph Singapore trong quan h kinh t gi a hai nộ ủ ủ ệ ế ữ ướ đ u t c ac, ầ ư ủ Trung Qu c Singapore,ố ở nh ng h n ch trong h p tác thữ ạ ế ợ ương m iạ , v ng cácắ
Trang 8nghiên c u v ứ ề h p tác văn hóa và khoa h c k thu t. Đợ ọ ỹ ậ ây là nh ng v n đ chúngữ ấ ề tôi nh n th y r t c n ph i đi sâu tìm hi u, phân tích, ki n gi i m t cách th a đáng.ậ ấ ấ ầ ả ể ế ả ộ ỏ
1.1.2. Tình hình nghiên c u Trung Qu c ứ ở ố
Các nghiên c u v quan h hai nứ ề ệ ước đượ ậc t p trung t i các m ng sau: ạ ả
Nh ng công trình nghiên c u chung vi t v quan h song phữ ứ ế ề ệ ương và chính sách ngo i giao c a hai nạ ủ ước đ i v i nhau tiêu bi u nh :ố ớ ể ư H u Tùng Lĩnh, “ầ S phát ự tri n quan h Singapore Trung Qu c t sau Chi n tranh L nh ” ể ệ ố ừ ế ạ , T p chí châu Áạ
Thái Bình Dương đương đ i, s 7/2000, ạ ố “Trung Qu c xây d ng quan h đ i tác ố ự ệ ố
m i v i các n ớ ớ ướ c láng gi ng” ề do Trương Vân Lĩnh ch biên (NXB KHXH B củ ắ Kinh, năm 2006) v.v. đã trình bày v s phát tri n c a quan h hai nề ự ể ủ ệ ước. Bên c nhạ
vi c phân tích m t s y u t tác đ ng đ n m i quan h hai nệ ộ ố ế ố ộ ế ố ệ ước, các n i dungộ
nh quan h kinh t , quan h chính tr , pháp lu t, giao l u văn hóa, khoa h c kư ệ ế ệ ị ậ ư ọ ỹ thu t, an ninh, qu c phòng cũng đậ ố ược cu n sách đ c p. Tuy nhiên, tác gi cũngố ề ậ ả
ch bỉ ước đ u ph c d ng l i nh ng nét căn b n trong quan h hai nầ ụ ự ạ ữ ả ệ ước trước năm
kinh t gi a Trung Qu c và các qu c gia Đông Á” ế ữ ố ố , NXB KHXH Văn Hi n (2007);ế
Vương C nầ , “Đ u t tr c ti p c a Singapore Trung Qu c và xu h ầ ư ự ế ủ ở ố ướ ng m i” ớ ,
(T p chí ạ Nghiên c u Đông Nam Á Trung Qu c tháng ứ ố 2/2007 v.v. V i ngu n tớ ồ ư
li u phong phú, các tác giệ ả đã d ng l i ự ạ b c tranh h pứ ợ tác kinh t , phân tích và kháiế quát đ c đi m quan h kinh t hai nặ ể ệ ế ước, ch ra nh ng t n t i, các gi i pháp kh cỉ ữ ồ ạ ả ắ
ph c cũng nh tri n v ng h p tácụ ư ể ọ ợ Tuy nhiên cách nhìn nh n c a ngậ ủ ười Trung Qu cố
s lơ ượ ở ộ ốc m t s bài nghiên c u chung. Trong ph m vi nh ng công trình chúng tôiứ ạ ữ
được ti p c n, ch a có m t bài vi t chuyên v v n đ này. Đây cũng là m t trongế ậ ư ộ ế ề ấ ề ộ
nh ng kho ng tr ng nghiên c u c n quan tâm.ữ ả ố ứ ầ
1.1.3. Tình hình nghiên c u m t s n ứ ở ộ ố ướ c khác trên th gi i ế ớ
Trang 9Quan h Singapore Trung Qu c đệ ố ược các h c gi nhi u nọ ả ề ước ph n ánhả trong các công trình nghiên c u v chính sách đ i ngo i c a Singapore và Trungứ ề ố ạ ủ
Qu c nh : See Seng Tan (Nh t B n) “ố ư ậ ả Riding the Chinese Dragon: Singapore’s Pragmatic Relationship with China” (trong cu n “ố The Rise of China: Responses from Southeast Asia and Japan” do Jun Tsunekawa ch biên); ủ Robyn Klingler
Vidra (Anh) “The Pragmatic “Little Red Dot”: Singapore’s US Hedge Again China trong "The New Geopolitics of Southeast Asia" LSE IDEAS London 2012; Lu n ánậ
“Singapore’foreign policy beyond realism” c a Ming Hwa Ting (Australia), Trungủ tâm Nghiên c u châu Á, Đ i h c Adelaide; ứ ạ ọ “East Asia's Relations with a Rising
China” Lam Peng Er, Narayanan Ganesan, Colin Dürkop ch biên, ủ NXB Konrad Adenauer Stingtung 2010)… Các công trình trên đ c p đ n chính sách c aề ậ ế ủ Singapore và Trung Qu c đ i v i nhau. Các tác gi bố ố ớ ả ước đ u đ c p đ n v n đầ ề ậ ế ấ ề
t ch , đ c l p dân t c trong chính sách đ i ngo i c a Singapore cũng nhự ủ ộ ậ ộ ố ạ ủ ư
nh ng tham v ng và m r ng nh hữ ọ ở ộ ả ưởng c a Trung Qu c Đông Nam Á. ủ ố ở
Nghiên c u v quan h kinh t Singapore Trung Qu cứ ề ệ ế ố là m t trong hộ ướ ngkhai thác quan tr ng và ph bi n c a các nhà khoa h c trên th gi i. Shee Poonọ ổ ế ủ ọ ế ớ Kim (Nh t B n), “ậ ả Singapore China Special Economic Relations: In Search of Business Opportunities”, T p chí V n đ qu c t , Đ i h c Ritsumeikan s 3/2005;ạ ấ ề ố ế ạ ọ ố
Paul J. Bolt, “The New Economic Partnership between China and Singapore, T p chíạ Asian Affairs: An American Review s 3/1996… đã nghiên c u v chính sách kinhố ứ ề
t đ c thù c a Singapore đ i v i Trung Qu c dế ặ ủ ố ớ ố ưới góc đ tính th c d ng. Các bàiộ ự ụ
vi t ch rõ ế ỉ t m quan tr ng, th i c , thách th c cũng nh các nét chính c a h p tácầ ọ ờ ơ ứ ư ủ ợ kinh t Bên c nh đó, các nghiên c u nế ạ ứ ước ngoài cũng quan tâm đ nế tác đ ng c aộ ủ nhân t ố người Hoa đ i v i quan h Singapore Trung Qu c nhố ớ ệ ố ư Brenda S.A.Yeoh,
“Chinese Migration to Singapore: Discourses and Discontents in a Globalizing
Nation State”, Asian and Paciffic Migration Journal Vol 22, s 1/2013; ố Lee Khuay
Khiang, Patrick Low Kim Cheng trong “The Role of Chinese Clan Associations for
Singapore's Economic Development” xu t b n năm 2009ấ ả
V c b n, các công trình nghiên c u v quan h Singapore Trung Qu c ề ơ ả ứ ề ệ ố ở
m t s nộ ố ước trên th gi i là khá phong phú v s lế ớ ề ố ượng. Các tác gi đã làm rõ m tả ộ
s v n đ liên quan đ n c p quan h song phố ấ ề ế ặ ệ ương này, nh t là v chính sách đ iấ ề ố ngo i và quan h kinh t Đ i v i quan h an ninh qu c phòng, h p tác giáo d c,ạ ệ ế ố ớ ệ ố ợ ụ nhân t ngố ười Hoa và v n đ nh p c cũng đấ ề ậ ư ược đ c p dề ậ ưới nh ng góc đ khácữ ộ nhau, nh ng ch a sâu và ch a có tính h th ng. Các lĩnh v c nh h p tác chính tr ,ư ư ư ệ ố ự ư ợ ị
h p tác du l ch ch a đợ ị ư ược nghiên c u nhi u. ứ ề
Trang 101.3. Nh n xétậ chung v tình hình nghiên c u và nh ng v n đ lu n ánề ứ ữ ấ ề ậ
c n t p trung gi i quy tầ ậ ả ế
nhi u góc đ khác nhau, các công trình nghiên c u đ u h ng đ n nh n
di n, đánh giá toàn b hay t ng lĩnh v c c a quan h hai nệ ộ ừ ự ủ ệ ước, c th : ụ ể
Th nh t ứ ấ , các nghiên c u đã đ c p đ n h u h t các lĩnh v c, trong đó lĩnhứ ề ậ ế ầ ế ự
v c kinh t đự ế ược quan tâm nh t. ấ Th hai, ứ so v i nớ ước ngoài, các công trình nghiên
c u c a Vi t Nam liên quan đ n quan h Singapore Trung Qu c còn khiêm t n,ứ ủ ệ ế ệ ố ố
s lơ ược. Trong khi đó các công trình c a các h c gi nủ ọ ả ước ngoài có tính chi u sâuề
và đa di n h n, đ c bi t v quan h h p tác kinh t ệ ơ ặ ệ ề ệ ợ ế
M c d u v y, nhi u v n đ trong quan h hai nặ ầ ậ ề ấ ề ệ ước ch a đư ược làm rõ: Nhân t cá nhân, m i quan h gi a các lãnh đ o c p cao hai nố ố ệ ữ ạ ấ ước và vai trò tác
đ ng c a y u t này, y u t ngộ ủ ế ố ế ố ười Hoa trong m i quan h hai nố ệ ước, quan hệ Singapore v i các đ a phớ ị ương Trung Qu c, n i dung đ u t c a Trung Qu c ố ộ ầ ư ủ ố ở Singapore… c n có s quan tâm đúng m c. Các n i dung khác nh : quan hầ ự ứ ộ ư ệ chính tr , văn hóa, khoa h c k thu t, an ninh qu c phòng c n nghiên c u thêm.ị ọ ỹ ậ ố ầ ứ Ngoài ra, nh ng tác đ ng c a quan h này đ i v i m t s ch th trong đó cóữ ộ ủ ệ ố ớ ộ ố ủ ể
Vi t Nam cũng nh ng nh ng đ c thù c a m i quan h k trên cũng c n đệ ữ ữ ặ ủ ố ệ ể ầ ượ c
nh n di n, đánh giá m t cách có h th ng.ậ ệ ộ ệ ố
Trên c s kh o c u và làm rõ tình hình nghiên c u, có th kh ng đ nhơ ở ả ứ ứ ể ẳ ị
r ng, ch a có m t công trình nào nghiên c u toàn di n và có h th ng v quanằ ư ộ ứ ệ ệ ố ề
h Singapore – Trung Qu c t 1990 đ n 2010. Đ tài hoàn toàn m i, khôngệ ố ừ ế ề ớ trùng l p v i các công trình c a nh ng ngắ ớ ủ ữ ười đi trước
Quan h Singapore Trung Qu c v n đ ng trong b i c nh qu c t có nhi uệ ố ậ ộ ố ả ố ế ề
bi n đ ng nhanh chóng và ph c t p. Tác đ ng c a xu th toàn c u hóa, khu v cế ộ ứ ạ ộ ủ ế ầ ự hóa và cu c cách m ng khoa h c công ngh đã đ y nhanh quá trình chuy n d ch cộ ạ ọ ệ ẩ ể ị ơ
c u kinh t th gi i, qu c t hóa n n kinh t và đ i s ng xã h i, làm cho tính tùyấ ế ế ớ ố ế ề ế ờ ố ộ thu c l n nhau gi a các qu c gia ngày càng tr nên rõ nét. Nh ng chuy n bi n đóộ ẫ ữ ố ở ữ ể ế
đã tác đ ng m nh t i quan h Singapore Trung Qu c, khi n hai nộ ạ ớ ệ ố ế ước nh n th yậ ấ
l i ích c a s h p tác, nh ng đi m có tính b sung l n nhau. Toàn c u hóa, khuợ ủ ự ợ ữ ể ổ ẫ ầ
Trang 11v c hóa t o đi u ki n cho c hai nự ạ ề ệ ả ước trong quá trình phân công lao đ ng qu c t ,ộ ố ế thâm nh p vào th trậ ị ường l n nhau. Nhu c u h p tác t c hai phía trong b i c nhẫ ầ ợ ừ ả ố ả tình hình qu c t chuy n bi n khi n quan h kinh t và chính tr có đi u ki n h pố ế ể ế ế ệ ế ị ề ệ ợ tác, là đ ng l c thúc đ y các lĩnh v c khác nh khoa h c k thu t, văn hóa, giáoộ ự ẩ ự ư ọ ỹ ậ
d c… cùng phát tri n.ụ ể
2.1.2. Tình hình khu v c ự
S chuy n bi n v kinh t chính tr c a khu v c châu Á Thái Bình Dự ể ế ề ế ị ủ ự ươ ng
t năm 1990 đ n 2010 đã tác đ ng đa chi u đ i v i quan h Singapore Trungừ ế ộ ề ố ớ ệ
Qu c. Trong b i c nh khu v c v i các m i quan h đa d ng, nhi u t ng n c vàố ố ả ự ớ ố ệ ạ ề ầ ấ
đ y tính c nh tranh đã t o nên nh ng th thách và s c ép r t l n t nhi u phíaầ ạ ạ ữ ử ứ ấ ớ ừ ề
đ i v i quan h hai nố ớ ệ ước. Đ ng th i, đây cũng là đi u ki n thu n l i giúp haiồ ờ ề ệ ậ ợ
nước xích g n h n. S sôi đ ng và tăng trầ ơ ự ộ ưởng nh vũ bão c a n n kinh t khuư ủ ề ế
v c châu Á – Thái Bình Dự ương mang l i cho Singapore và Trung Qu c nhi u cạ ố ề ơ
h i trong phát tri n kinh t đ ng th i, đó cũng là c h i ki m tìm l i nhu n c aộ ể ế ồ ờ ơ ộ ế ợ ậ ủ
r t nhi u nấ ề ước khác. Đi u này hình thành nên môi trề ường c nh tranh kh c li tạ ố ệ ngay trong khu v c. M c dù có nh ng ti m năng riêng t o nên s c hút l n đ iự ặ ữ ề ạ ứ ớ ố
v i các nhà đ u t song c Singapore và Trung Qu c bu c ph i c nh tranh v iớ ầ ư ả ố ộ ả ạ ớ các đ i tác còn l i. Nh ng th i c và thách th c trên đ t c hai trố ạ ữ ờ ơ ứ ặ ả ước bài toán
đ i ngo i c n m t phép gi i linh ho t và phù h p. ố ạ ầ ộ ả ạ ợ
2.2. Nhân t đ a lý, văn hóa và l ch số ị ị ử
2.2.1. Nhân t đ a kinh t , đ a văn hóa ố ị ế ị
Singapore đã khai thác v trí đ a lý đ c đáo và tr thành m t trung tâm giaoị ị ộ ở ộ thông, trung tâm buôn bán trung chuy n hàng đ u v i c s h t ng đ ng b ể ầ ớ ơ ở ạ ầ ồ ộ Trung Qu c đã hố ướng t i m c tiêu t n d ng v trí trung chuy n, trung tâm khu v cớ ụ ậ ụ ị ể ự
c a Singapore nh m m r ng cánh c a h i nh p kinh t v i th gi i bên ngoài,ủ ằ ở ộ ử ộ ậ ế ớ ế ớ tăng cường kh năng m r ng ph m vi nh hả ở ộ ạ ả ưởng đ i v i khu v c Đông Nam Á,ố ớ ự
t o ti n đ đ kh ng đ nh vai trò nạ ề ề ể ẳ ị ướ ớc l n c a mình. Khi Singapore ph i đ i m tủ ả ố ặ
v i nh ng h n ch và thách th c v di n tích, tài nguyên và nhân l c thì đây l i làớ ữ ạ ế ứ ề ệ ự ạ
l i th c a Trung Qu c. Y u t này t o nên nhu c u h p tác, b sung gi a haiợ ế ủ ố ế ố ạ ầ ợ ổ ữ
nước. Là hai nước thu c khu v c Đông Á, hai nộ ự ước có đi u ki n giao thông đề ệ ườ ng
bi n và hàng không thu n l i cũng nh r t nhi u c h i đ cùng tham gia các tể ậ ợ ư ấ ề ơ ộ ể ổ
ch c và di n đàn khu v c, m r ng không gian h p tác. ứ ễ ự ở ộ ợ
Nh ng tữ ương đ ng v văn hóa, ngôn ng v i m t c ng đ ng ngồ ề ữ ớ ộ ộ ồ ười Hoa đông
đ o và th c l c kinh t khá m nh đã tr thành l i th c a Singapore tr ng h p tácả ự ự ế ạ ở ợ ế ủ ọ ợ
v i Trung Qu c, nh t là trên lĩnh v c kinh t Tuy nhiên, nhân t ngớ ố ấ ự ế ố ười Hoa cũng
ti m n nh ng v n đ mang tính t nh , đ c bi t liên quan đ n "Gi c m ng Trungề ẩ ữ ấ ề ế ị ặ ệ ế ấ ộ
Trang 12Hoa" mà chính quy n Trung Qu c đang theo đu i. Vì v y, trong quan h chính tr ,ề ố ổ ậ ệ ị văn hóa, an ninh qu c phòng gi a hai nố ữ ước, Singapore luôn có s dè d t và c nự ặ ẩ
tr ng. ọ
Nh v y, nhân t đ a kinh t , đ a văn hóa có tác đ ng khá sâu s c đ n quanư ậ ố ị ế ị ộ ắ ế
h Singapore Trung Qu c và mang tính hai m t, m t m t, t o đi u ki n thu n l i,ệ ố ặ ộ ặ ạ ề ệ ậ ợ
là c s quan tr ng c a quan h h p tác gi a hai nơ ở ọ ủ ệ ợ ữ ướ ừc t trong l ch s , m t khácị ử ặ cũng t o ra nh ng rào c n, làm cho Singapore có ph n c nh giác v i Trung Qu c,ạ ữ ả ầ ả ớ ố
nh t là v an ninh trong đó y u t tích c c, thu n l i chi m u th ấ ề ế ố ự ậ ợ ế ư ế
2.2.2. Quan h Singapore Trung Qu c tr ệ ố ướ c năm 1990
Là m i quan h có chi u sâu l ch s nh ng do s chi ph i c a ý th c h , đ cố ệ ề ị ử ư ự ố ủ ứ ệ ặ thù v s c t c, đ a lý khi n Singapore và Trung Qu c có nh ng bề ắ ộ ị ế ố ữ ước ti p c nế ậ
th n tr ng. Nh m tránh r i ro chính tr , hai nậ ọ ằ ủ ị ước đã linh ho t đi u ch nh chính sáchạ ề ỉ
c a mình, duy trì tr ng thái “n a quan h ” t năm 1978, đ y m nh phát tri n quanủ ạ ử ệ ừ ẩ ạ ể
h kinh t , văn hóa, du l ch hệ ế ị ướng t i vi c đ m b o l i ích t i đa. Nh ng thànhớ ệ ả ả ợ ố ữ
t u trong quan h hai nự ệ ước trước năm 1990 đã đ t n n t ng c s v ng ch c, đ yặ ề ả ơ ở ữ ắ ẩ nhanh h n s h p tác gi a hai nơ ự ợ ữ ước sau khi thi t l p quan h đ i ngo i. Tuyế ậ ệ ố ạ nhiên, m t s v n đ chính tr trong quan h hai nộ ố ấ ề ị ệ ước trước ngày 3/10/1990 cho
th y, v n còn t n t i tâm lý dè ch ng, nghi k , ch a th t tin tấ ẫ ồ ạ ừ ỵ ư ậ ưởng l n nhau. Đi uẫ ề này có tác đ ng ngộ ược chi u đ i v i s phát tri n c a quan h hai nề ố ớ ự ể ủ ệ ước trong giai
đo n sau.ạ
2.3. Tình hình Singapore
2.3.1. S phát tri n kinh t và tình hình chính tr xã h i ự ể ế ị ộ
Quá trình hi n đ i hóa đ t nệ ạ ấ ước c a Singapore g n li n v i chi n lủ ắ ề ớ ế ược xu tấ
kh u, xây d ng m t n n kinh t hẩ ự ộ ề ế ướng ngo i. S linh ho t giúp Singapore v nạ ự ạ ậ hành chính sách kinh t th c d ng, năng đ ng, mang tính m đã mang l i s phátế ự ụ ộ ở ạ ự tri n th n k , đ a Singapore đ ng vào hàng ngũ các nể ầ ỳ ư ứ ước phát tri n, tr thành m tể ở ộ
đ i tác sáng giá. Kinh t Singapore và Trung Qu c s h u nh ng y u t b sungố ế ố ở ữ ữ ế ố ổ
l n nhau nhi u h n nh ng y u t c nh tranh. Đi u này tác đ ng to l n đ n h pẫ ề ơ ữ ế ố ạ ề ộ ớ ế ợ tác Singapore Trung Qu c, đ c bi t trên lĩnh v c kinh t ố ặ ệ ự ế
Sau n a th p k phát tri n, Singapore là m t xã h i tử ậ ỷ ể ộ ộ ương đ i n đ nh, th ngố ổ ị ố
nh t, là c s đ thi t l p quan h bình đ ng v i các qu c gia láng gi ng trong đóấ ơ ở ể ế ậ ệ ẳ ớ ố ề
có Trung Qu c. Singapore có th chia s v i Trung Qu c kinh nghi m qu n lý xãố ể ẻ ớ ố ệ ả
h i, xây d ng chính quy n, phòng ch ng tham nhũng, xây d ng n n pháp ch Bênộ ự ề ố ự ề ế
c nh đó, b máy chính quy n g n nh , linh ho t là đi u ki n đ Singapore thi tạ ộ ề ọ ẹ ạ ề ệ ể ế
l p quan h h p tác v i c c p trung ậ ệ ợ ớ ả ấ ương cũng nh đ a phư ị ương c a Trung Qu c.ủ ố
Mô hình phát tri n xã h i c a Singapore tr thành mô hình tham kh o và h c t pể ộ ủ ở ả ọ ậ
c a Trung Qu c trong quá trình h p tác song phủ ố ợ ương
Trang 132.3.2. Chính sách đ i ngo i ố ạ
Đi m đ c bi t trong chính sách đ i ngo i c a Singapore chính là cách ti pể ặ ệ ố ạ ủ ế
c n không giáo đi u, đ cao tính th c d ng trong c quá trình ho ch đ nh cũng nhậ ề ề ự ụ ả ạ ị ư tri n khai. Bên c nh chính sách ngo i giao hòa bình, không liên k t, Singapore th cể ạ ạ ế ự
hi n cân b ng chi n lệ ằ ế ược v i các đ i tác chính trong khu v c và trên th gi i.ớ ố ự ế ớ Chi n lế ược này lôi kéo các cường qu c tham gia vào vi c n đ nh khu v c v i vaiố ệ ổ ị ự ớ trò đ c bi t n i tr i c a M ặ ệ ổ ộ ủ ỹ
T nh ng năm 1990, tr ng tâm chi n lừ ữ ọ ế ược phát tri n kinh t Singaporeể ế chuy n t qu c t hóa sang chú tr ng phát tri n quan h v i khu v c, trong đó, thể ừ ố ế ọ ể ệ ớ ự ị
trường Trung Qu c là m t trong nh ng đi m đ n đố ộ ữ ể ế ược quan tâm khá đ c bi t.ặ ệ Trong con m t các nhà lãnh đ o Singapore, s tr i d y c a Trung Qu c là m t cắ ạ ự ỗ ậ ủ ố ộ ơ
h i (xét trên phộ ương di n khai thác th trệ ị ường, đ ng c phát tri n và ti m năngộ ơ ể ề kinh t c a Trung Qu c) đ ng th i cũng là m t thách th c (xét dế ủ ố ồ ờ ộ ứ ưới góc đ c nhộ ạ tranh đ a chính tr ). Vì v y, t sau Chi n tranh l nh, Singapore đã đi u ch nh chínhị ị ậ ừ ế ạ ề ỉ sách đ i v i Trung Qu c nh m b o v l i ích qu c gia, cùng t n t i, h p tác vàố ớ ố ằ ả ệ ợ ố ồ ạ ợ phát tri n.ể
2.3.3. Vai trò c a Lý Quang Di u ủ ệ
Lý Quang Di u là ngệ ười có d u n đ m nét trong quá trình hình thành vàấ ấ ậ phát tri n c a quan h hai nể ủ ệ ước. Cùng v i Đ ng Ti u Bình, ông là ngớ ặ ể ười có vai trò tháo g , kh i thông nh ng vỡ ơ ữ ướng m c trong l ch s , xúc ti n quá trình thi tắ ị ử ế ế
l p và đ t n n móng quan h ngo i giao Singapore Trung Qu c. V i t cách làậ ặ ề ệ ạ ố ớ ư lãnh đ o chính ph , Lý Quang Di u có vai trò trong vi c thúc đ y m r ng quanạ ủ ệ ệ ẩ ở ộ
h song phệ ươ Bên c nh đó, ông còn là nguyên th thi t l p đng ạ ủ ế ậ ược quan h cáệ nhân ch t ch v i các th h lãnh đ o Trung Qu c. Singapore dặ ẽ ớ ế ệ ạ ố ưới th i Lýờ Quang Di u là m t trong nh ng nhân t tác đ ng tích c c đ n s bi n đ i képệ ộ ữ ố ộ ự ế ự ế ổ
c a Trung Qu c. ủ ố
2.4. Tình hình Trung Qu cố
2.4.1. S tr i d y kinh t và c i cách chính tr ự ỗ ậ ế ả ị
T sau năm 1990, công cu c c i cách Trung Qu c đã đi vào chi u sâu, thuừ ộ ả ở ố ề
được nhi u th ng l i l n, giúp Trung Qu c nâng cao th c l c qu c gia, t m nhề ắ ợ ớ ố ự ự ố ầ ả
hưởng và v th trên trị ế ường qu c t ngày càng đố ế ượ ủc c ng c ố
Trong su t h n 3 th p k , s tr i d y c a Trung Qu c bi n nố ơ ậ ỷ ự ỗ ậ ủ ố ế ước này trở thành đi m nóng v thu hút v n đ u t nể ề ố ầ ư ước ngoài, là cường qu c giao thố ươ ng
l n, d n đ u th gi i v ch t o, đớ ẫ ầ ế ớ ề ế ạ ược m nh danh là “công xệ ưởng th gi i”, nhế ớ ờ vào lượng nhân công d i dào, giá nhân công th p. Vì v y, Singapore và Trungồ ấ ậ
Qu c có th b sung cho nhu c u h p tác c a nhau v nhân l c lao đ ng, trungố ể ổ ầ ợ ủ ề ự ộ chuy n trong thể ương m i và đ a bàn đ u t C i cách th ch chính tr đạ ị ầ ư ả ể ế ị ược tri nể
Trang 14khai song hành v i c i cách kinh t , t o nên s n đ nh chính tr xã h i Trungớ ả ế ạ ự ổ ị ị ộ ở
Qu c, là đi u ki n Trung Qu c thu hút đ u t h p tác v i các qu c gia bên ngoài. ố ề ệ ố ầ ư ợ ớ ốCông cu c c i cách m c a h i nh p c a Trung Qu c là m t c h i h p.ộ ả ở ử ộ ậ ủ ố ộ ơ ộ ợ
Nh ng chính sách m , thông thoáng k trên c a Trung Qu c t o đi u ki n cho cácữ ở ể ủ ố ạ ề ệ
nước đang khát th trị ường, có v n văn hóa và ngôn ng g n gũi, đ c bi t, có nhuố ữ ầ ặ ệ
c u h p tác nh Singapore. Đ ng th i, nó cũng đ t ra nh ng thách th c l n.ầ ợ ư ồ ờ ặ ữ ứ ớ
2.4.2. Chính sách đ i ngo i ố ạ
N u nh trong th p niên 90 c a th k XX, chính sách ngo i giao c a Trungế ư ậ ủ ế ỷ ạ ủ
Qu c t p trung phá v th cô l p trong quan h qu c t thì sang th k XXI,ố ậ ỡ ế ậ ệ ố ế ế ỷ Trung Qu c đã chuy n sang ngo i giao nố ể ạ ướ ớc l n và chú tr ng m r ng quan họ ở ộ ệ
v i các nớ ước láng gi ng. ề
Đông Nam Á là khu v c quan tr ng, n i hi n di n nh ng l i ích v chính tr ,ự ọ ơ ệ ệ ữ ợ ề ị kinh t , an ninh qu c phòng c a Trung Qu c, là ch d a làm bàn đ p giúp Trungế ố ủ ố ỗ ự ạ
Qu c phát huy t m nh hố ầ ả ưởng ra khu v c châu Á Thái Bình Dự ương, ti n t i xácế ớ
l p v th siêu cậ ị ế ường. Trung Qu c đã đ y m nh h p tác kinh t và coi đây là tr ngố ẩ ạ ợ ế ọ tâm trong chính sách Đông Nam Á. Bên c nh đó, Trung Qu c ra s c tri n khaiạ ố ứ ể chính sách lôi kéo các nước ASEAN nh m c nh tranh và thay th vai trò chính tr ằ ạ ế ị
an ninh c a M và vai trò kinh t c a Nh t B n. V i th c l c và v th c aủ ỹ ế ủ ậ ả ớ ự ự ị ế ủ Singapore trong ASEAN, Singapore là m t trong nh ng đ i tác có kh năng giúpộ ữ ố ả Trung Qu c m r ng t m nh hố ở ộ ầ ả ưởng c a h Đông Nam Á. Đi u này tác đ ngủ ọ ở ề ộ
l n đ n quan h c a Trung Qu c v i Singapore.ớ ế ệ ủ ố ớ
Chương 3QUAN H SINGAPORE TRUNG QU C TRONG CÁC LĨNH V CỆ Ố Ự
d ngự c ch tham v n v các v n đ liên quan đ n h p tác gi a hai nơ ế ấ ề ấ ề ế ợ ữ ước. Ngoài
ra, lãnh đ o hai nạ ước thường xuyên có chuy n thăm l n nhauế ẫ nh m tăng cằ ườ ng
hi u bi t, c ng c ni m tin chính tr , đ a ra các gi i pháp k p th i ể ế ủ ố ề ị ư ả ị ờ để đi u ch nhề ỉ
nh ng phát sinh trong quan h hai nữ ệ ướ t o d ng các c ch h p tác song phc, ạ ự ơ ế ợ ươ ng
Trang 15cho m r ng h p tác kinh t , văn hóa, khoa h c k thu t cũng nh c ng c quanở ộ ợ ế ọ ỹ ậ ư ủ ố
h h p tác cùng có l i. Đây là m i quan h th c d ng, linh ho t, có hi u qu vàệ ợ ợ ố ệ ự ụ ạ ệ ả khá ph bi n trong bang giao qu c t c a th i k h u Chi n tranh L nh.ổ ế ố ế ủ ờ ỳ ậ ế ạ
3.1.2. Qu c phòng an ninh ố
Quan h ệ qu c phòng và an ninh gi a ố ữ Singapore Trung Qu c ố t ch đóngừ ỗ băng dưới th i Chi n tranh L nh sang xu hờ ế ạ ướng t ng bừ ước được thi t l p và mế ậ ấ lên c trong ả h p tác an ninh truy n th ng l n phi truy n th ng.ợ ề ố ẫ ề ố T th p niên 90,ừ ậ
nh t là bấ ước vào th p niên đ u c a th k XXIậ ầ ủ ế ỷ , h p tác qu c phòng Singapore ợ ố Trung Qu c có nh ng đi m m iố ữ ể ớ Các ho t đ ng ạ ộ thăm vi ng ế h u ngh c a quân đ iữ ị ủ ộ hai bên ngày càng nhi uề Hai nước đã ký Hi p đ nh song phệ ị ương v trao đ i qu cề ổ ố phòng và h p tác an ninhợ (ADSEC), cùng t p tr n chung ậ ậ nâng cao kh năng hànhả
đ ng liên k t và phòng hộ ế ộ, t ch c các cu c đ i tho i ổ ứ ộ ố ạ chính sách qu c phòngố Trung Qu c Singaporeố Hai bên ph i h p trongố ợ đ u tranh ch ng t i ph m xuyênấ ố ộ ạ
qu c gia, ch ng buôn l u ma túyố ố ậ , kí Hi p đ nh h p tác ch ng h i t c và cệ ị ợ ố ả ặ ướp bi nể
vũ trang khu v c châu Áự , cùng tìm ki m bi n pháp gi i quy t n th a v n đ phátế ệ ả ế ổ ỏ ấ ề sinh t lao đ ng Trung Qu c nh p c v.v. Tuy v y h p tác qu c phòng an ninhừ ộ ố ậ ư ậ ợ ố
gi a hai nữ ước còn r tấ dè d t. ặ
3.2. Quan h kinh tệ ế
3.2.1. Th ươ ng m i ạ
3.2.1.1. Kim ng ch th ạ ươ ng m i ạ
Nghiên c u kim ng ch thứ ạ ương m i gi a Singapore và Trung Qu c cho th y:ạ ữ ố ấ
Th nh t ứ ấ , trong giai đo n 1990 đ n 2010, ạ ế t ng kim ng ch thổ ạ ương m iạ Singapore Trung Qu c có s tăng trố ự ưở liên t cng ụ , ch có bi n đ ng đi xu ng vàoỉ ế ộ ố năm 1998 và năm 2009 do ch u tác đ ng c a kh ng ho ng và suy thoái kinh t ị ộ ủ ủ ả ế
Th hai, ứ Trung Qu c là m t đ i tác thố ộ ố ương m i ngày càng quan tr ng đ i v iạ ọ ố ớ Singapore, trong khi v trí c a Singapore trong xu t nh p kh u c a Trung Qu cị ủ ấ ậ ẩ ủ ố
v n n đ nhẫ ổ ị Th ba, ứ trong quan h thệ ương m i ạ hai nướ t năm 1990 đ n nămc ừ ế
2010, c Trung Qu c và Singapore đ u tr i qua thâm h t và th ng d tuy nhiên cánả ố ề ả ụ ặ ư cân thương m i nghiêng v Trung Qu c nhi u h n.ạ ề ố ề ơ
3.2.1.2. C c u th ơ ấ ươ ng m i ạ
C c u hàng hóa ơ ấ trong quan h ệ thương m i Singapore Trung Qu c ạ ố t 1990ừ
đ n 2010 có s bi n đ iế ự ế ổ Nhóm hàng hóa d a trên tài nguyên ngày càng gi m trongự ả khi nhóm hàng hóa s n xu t ngày càng phát tri n m nhả ấ ể ạ Nhóm hàng hóa có ngu nồ
g c t tài nguyên chi m h n m t n a th ph n trong t ng s hàng hóa nh p kh uố ừ ế ơ ộ ử ị ầ ổ ố ậ ẩ
c a Singapore t Trung Qu c ủ ừ ố (1992) gi m xu ng ả ố còn ch h n 1/10 th ph n (ỉ ơ ị ầ 2009). Nhóm hàng này cũng gi m m nh trong t ng hàng hóa nh p kh u vào Trung Qu cả ạ ổ ậ ẩ ố
t Singapore. Cừ ơ ấ c u thương m i gi a hai nạ ữ ướ ngày càng b chi ph i c ị ố m nh ạ b iở