Luận án Tiến sĩ Triết học: Phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào hiện nay

Dưới góc độ Triết học Mác – Lênin, luận giải làm rõ những vấn đề lý luận, thực tiễn, đề xuất giải pháp phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống văn hóa đơn vị cơ sở Quân đội nhân dân Lào hiện nay.

LU N ÁN TI N SĨ TRI T H CẬ Ế Ế Ọ

HÀ N I ­ 2016Ộ

       Tác gi  lu n ánả ậ

S  V NG ĐEN NA MÔNẠ Ẻ

TÔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C U LIÊN QUAN Đ N Đ  TÀIỨ Ế Ề 11

Chương 1 TI P C N LÝ LU N PHÁT HUY GIÁ TR  VĂN HÓAẾ Ậ Ậ Ị  

TRUY N TH NGỀ Ố   TRONG   Đ I   S NG   VĂN   HÓAỜ Ố  

Đ N V  C  S  QUÂN Đ I NHÂN DÂN LÀOƠ Ị Ơ Ở Ộ 241.1 Giá tr  văn hoá truy n th ng các b  t c Lào và đ i s ngị ề ố ộ ộ ờ ố  

văn hoá đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào ơ ị ơ ở ộ 241.2 Th c ch t và tính quy lu t phát huy giá tr  văn hóa truy nự ấ ậ ị ề  

th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dânố ờ ố ơ ị ơ ở ộ  

Chương 2 TH C TI N PHÁT HUY GIÁ TR  VĂN HÓA TRUY NỰ Ễ Ị Ề  

TH NG TRONG Đ I S NG VĂN HÓA Đ N V  CỐ Ờ Ố Ơ Ị Ơ 

S  QUÂN Đ I NHÂN DÂN LÀO HI N NAYỞ Ộ Ệ 652.1 Tình hình phát huy giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ iị ề ố ờ  

s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào hi n nayố ơ ị ơ ở ộ ệ   652.2 Yêu c u phát huy giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ iầ ị ề ố ờ  

s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào trố ơ ị ơ ở ộ ướ  c

xu hướng th c ti n hi n nayự ễ ệ 97

Chương 3 GI I PHÁP PHÁT HUY GIÁ TR  VĂN HÓA TRUY NẢ Ị Ề  

TH NG TRONG Đ I S NG VĂN HÓA Đ N V  CỐ Ờ Ố Ơ Ị Ơ 

S  QUÂN Đ I NHÂN DÂN LÀO HI N NAYỞ Ộ Ệ 1133.1 T  ch c t t vi c k  th a, phát tri n và gổ ứ ố ệ ế ừ ể iáo d cụ  giá trị văn 

hóa truy n th ng ề ố ở đ n v  c  sơ ị ơ ở  1133.2 Tích c c đ a giá tr  văn hóa truy n th ng th m sâu vào m iự ư ị ề ố ấ ọ  

m t đ i s ng và ho t đ ng c a đ n v  c  s  ặ ờ ố ạ ộ ủ ơ ị ơ ở 1193.3 Gi i quy t tho  đáng quan h  truy n th ng – hi n đ i trongả ế ả ệ ề ố ệ ạ  

đ i s ng văn hóa đ n v  c  sờ ố ơ ị ơ ở 130

DANH M C CÁC CÔNG TRÌNH C A TÁC GI  ĐàCÔNG BỤ Ủ Ả Ố 

M  Đ UỞ Ầ

1. Gi i thi u khái quát v  công trình nghiên c u c a lu n ánớ ệ ề ứ ủ ậ

C ng hòa Dân ch  Nhân dân Lào là đ t nộ ủ ấ ước giàu truy n th ng vănề ố  hóa, và s  hi n di n giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ i s ng văn hóaự ệ ệ ị ề ố ờ ố  

đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào là v n đ  khách quan. B n s c dân t cơ ị ơ ở ộ ấ ề ả ắ ộ  

c a văn hóa Lào là k t qu  tr m tích hàng nghìn năm v i s  k  th a, ti pủ ế ả ầ ớ ự ế ừ ế  

n i, b i đ p và gi  gìn di s n văn hoá qua nhi u th  h , hình thành h  giáố ổ ắ ữ ả ề ế ệ ệ  

tr  tiêu bi u đ c tr ng và là c i ngu n s c m nh c ng đ ng. Chính nhị ể ặ ư ộ ồ ứ ạ ộ ồ ờ 

m ch ngu n văn hóa  y mà các b  t c Lào đã xây nên b n lĩnh kiên cạ ồ ấ ộ ộ ả ườ  ng

đ  vể ượt qua th  thách kh c nghi t c a thiên tai và đ ch h a. Giá tr  văn hoáử ắ ệ ủ ị ọ ị  truy n th ng, trong đó có văn hoá quân s , luôn đề ố ự ược coi là m t trongộ  

nh ng đ ng l c c  b n, quan tr ng c a s  phát tri n b n v ng đ t nữ ộ ự ơ ả ọ ủ ự ể ề ữ ấ ướ  ccũng nh  t ng b  t c Lào. V n đ  đ t ra là phát huy giá tr  văn hóa truy nư ừ ộ ộ ấ ề ặ ị ề  

th ng đó   t ng đ n v  c  s ố ở ừ ơ ị ơ ở

Đ  tài lu n án “Phát huy giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ i s ngề ậ ị ề ố ờ ố  văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào hi n nay” là s   p  , tích luơ ị ơ ở ộ ệ ự ấ ủ ỹ 

ki n th c, kinh nghi m và ch  đ ng chu n b  t  lâu c a nghiên c u sinh.ế ứ ệ ủ ộ ẩ ị ừ ủ ứ  

Đây là h ướ ng nghiên c u m i ứ ớ , góp ph n lu n gi i khoa h c v  nh ng v nầ ậ ả ọ ề ữ ấ  

đ  lý lu n và th c ti n xây d ng Quân đ i nhân dân Lào nói chung, ề ậ ự ễ ự ộ xây 

d ng đ i s ng văn hoá đ n v  c  s ự ờ ố ơ ị ơ ở  nói riêng, trong s   ự k t n i truy n ế ố ề  

th ng và hi n đ i ố ệ ạ  Trên c  s  th  gi i quan, phơ ở ế ớ ương pháp lu n c a ậ ủ chủ  nghĩa duy v t bi n ch ng và duy v t l ch s ậ ệ ứ ậ ị ử, lu n án ti p c n, khái quát hậ ế ậ ệ 

th ng khái ni m và l p lu n b n ch t, tính quy lu t, phân tích th c ti n vàố ệ ậ ậ ả ấ ậ ự ễ  

đ  xu t cách gi i quy t mang tính phề ấ ả ế ương pháp lu n nh m ti p t c phátậ ằ ế ụ  huy giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quânị ề ố ờ ố ơ ị ơ ở  

đ i nhân dân Lào. Tr c chính xuyên su t c a lu n án là cách ti p c n tri tộ ụ ố ủ ậ ế ậ ế  

h c đ i v i khách th  văn hoá.ọ ố ớ ể

2. Lý do l a ự ch n đ  tàiọ ề

Nhìn theo chi u l ch đ i, s  phát tri n n n ề ị ạ ự ể ề  văn hóa luôn hàm ch a m i ứ ố   quan h  truy n th ng ệ ề ố  – hi n đ i, ệ ạ  mà vi c k  th a, phát huy truy n th ng ệ ế ừ ề ố là 

t t y u đấ ế ể vươ ớn t i hi n đ iệ ạ  Văn hóa là m t dòng ch y liên t c t  quáộ ả ụ ừ  

kh  đ n hi n t i và tứ ế ệ ạ ương lai, g n li n v i lôgic phát tri n c a xã h i loàiắ ề ớ ể ủ ộ  

người cũng nh  t ng c ng đ ng. Qua t ng giai đo n l ch s , văn hóa m tư ừ ộ ồ ừ ạ ị ử ộ  

m t đặ ược tích h p t  nh ng  ợ ừ ữ giá tr  ngị ườ   trong m i phi ọ ương di n đ iệ ờ  

s ng xã h i, m t khác tác đ ng tích c c tr  l i con ngố ộ ặ ộ ự ở ạ ười – ch  th  vănủ ể  hóa – b ng cách to  th m h  giá tr  ngằ ả ấ ệ ị ườ ấi  y tr  l i đ i s ng c ng đ ng.ở ạ ờ ố ộ ồ  

H  giá tr  văn hoá truy n th ng c a các b  t c Lào đệ ị ề ố ủ ộ ộ ược hình thành theo con đường này. L ch s  đã ch ng t  r ng nhân dân các b  t c Lào đã t  xâyị ử ứ ỏ ằ ộ ộ ự  

đ p cho mình m t n n văn hoá v i b n s c dân t c đ m nét, có s c s ngắ ộ ề ớ ả ắ ộ ậ ứ ố  sâu b n.ề

Trong Quân đ i nhân dân Lào hi n nay, vi c k  th a, phát huy nh ng ộ ệ ệ ế ừ ữ   giá tr  văn hóa truy n th ng  y không nh ng góp ph n phát tri n đ i s ng ị ề ố ấ ữ ầ ể ờ ố   văn hóa đ n v  c  s  lành m nh, mà còn t o đ ng l c đ  ti p t c hình ơ ị ơ ở ạ ạ ộ ự ể ế ụ   thành nh ng giá tr  m i làm giàu di s n văn hoá truy n th ng c a nhân dân ữ ị ớ ả ề ố ủ   các b  t c Lào ộ ộ  Đ c bi t, vi c phát huy giá tr  văn hóa truy n th ng v i tặ ệ ệ ị ề ố ớ ư cách đ ng l c thúc đ y đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  còn cho phép kh ngộ ự ẩ ờ ố ơ ị ơ ở ẳ  

đ nh s c s ng sâu b n, toàn di n, mang tính ch nh th  c a nh ng giá tr  vănị ứ ố ề ệ ỉ ể ủ ữ ị  hoá quân s  ph n ánh tr c ti p b n ch t cách m ng và tính ch t nhân dân,ự ả ự ế ả ấ ạ ấ  tính dân t c c a Quân đ i nhân dân Lào, hi n di n qua nh ng ho t đ ngộ ủ ộ ệ ệ ữ ạ ộ  văn hoá, nh ng quan h  văn hoá, nh ng thi t ch  văn hoá…   t ng đ n v ữ ệ ữ ế ế ở ừ ơ ị

Trong đi u ki n th c ti n hi n nay, đ i s ng văn hóa đ n v  c  s ề ệ ự ễ ệ ờ ố ơ ị ơ ở   Quân đ i nhân dân Lào đang đ ộ ượ c quan tâm đ y m nh.  ẩ ạ Công cu c đ i m iộ ổ ớ  

đ t nấ ước c a nhân dân các b  t c Lào hi n nay g n v i s  chuy n đ iủ ộ ộ ệ ắ ớ ự ể ổ  ngày càng m nh m  sang n n kinh t  th  trạ ẽ ề ế ị ường đ nh hị ướng xã h i chộ ủ nghĩa, cùng v i đó là s  ti p t c phát huy tác d ng tích c c c a các giá trớ ự ế ụ ụ ự ủ ị văn hoá truy n th ng. Theo đó, văn hóa, v i t  cách là t ng hòa các giá trề ố ớ ư ổ ị 

b n ch t ngả ấ ười trong l ch s , đang ch ng t  vai trò h t s c quan tr ngị ử ứ ỏ ế ứ ọ  trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  m t cách tr c ti p và toàn di n. Đ cờ ố ơ ị ơ ở ộ ự ế ệ ặ  

bi t, h  giá tr  văn hóa truy n th ng c a các b  t c Lào đệ ệ ị ề ố ủ ộ ộ ược trân tr ngọ  

gi  gìn, phát huy đã t o ra t ng th  đi u ki n, ti n đ  đ  nuôi dữ ạ ổ ể ề ệ ề ề ể ưỡng, vun 

đ p, phát tri n c  quan có văn hoá, đ n v  có văn hoá, chi n sĩ có văn hoá ắ ể ơ ơ ị ế  trong Quân đ i nhân dân Lào.ộ

Tuy nhiên, tác đ ng m t trái c a c  ch  th  tr ộ ặ ủ ơ ế ị ườ ng hi n nay cũng ệ   đang d n đ n s  xu t hi n nh ng ph n giá tr , s  đ i l p v  xu h ẫ ế ự ấ ệ ữ ả ị ự ố ậ ề ướ   ng nhân cách, đ o đ c, l i s ng… tác đ ng không t t đ n đ i s ng văn hoá ạ ứ ố ố ộ ố ế ờ ố  

đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào ơ ị ơ ở ộ  Vi c phát huy giá tr  văn hóa truy nệ ị ề  

th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  hi n nay còn b c l  nh ng h nố ờ ố ơ ị ơ ở ệ ộ ộ ữ ạ  

ho i c a đ ch v  văn hóa.ạ ủ ị ề

Đ  gi i quy t nh ng v n đ  b t c p trên nh m xây d ng đ i s ng ể ả ế ữ ấ ề ấ ậ ằ ự ờ ố   văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào m t cách t  giác, nh t đ nh ơ ị ơ ở ộ ộ ự ấ ị  

c n ph i ti p c n, lu n gi i c  s  lý lu n trên n n t ng ph ầ ả ế ậ ậ ả ơ ở ậ ề ả ươ ng pháp lu n ậ   tri t h c.  ế ọ Song, hi n nay   C ng hoà Dân ch  Nhân dân Lào đang còn thi uệ ở ộ ủ ế  

v ng nh ng công trình nghiên c u m t cách c  b n, h  th ng và sâu s cắ ữ ứ ộ ơ ả ệ ố ắ  

v  giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quânề ị ề ố ờ ố ơ ị ơ ở  

đ i nhân dân Lào. S  thi u v ng  y đã gây khó khăn không nh  cho đ iộ ự ế ắ ấ ỏ ộ  ngũ cán b , chi n sĩ đ i v i vi c ch  đ ng phát huy giá tr  văn hóa truy nộ ế ố ớ ệ ủ ộ ị ề  

th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  m t cách có c  s  lý lu n, đ ngố ờ ố ơ ị ơ ở ộ ơ ở ậ ồ  

th i phù h p v i th c ti n hoàn c nh, đi u ki n m i c a đ t nờ ợ ớ ự ễ ả ề ệ ớ ủ ấ ước và Quân 

đ i. ộ

T  nh ng v n đ  nêu trên, vi c nghiên c u “ừ ữ ấ ề ệ ứ Phát huy giá tr  văn hóa ị   truy n th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào ề ố ờ ố ơ ị ơ ở ộ  

hi n nay” ệ   là nhi m v  có ý nghĩa lý lu n và th c ti n. Nghiên c u sinhệ ụ ậ ự ễ ứ  

ch n v n đ  này đ  làm lu n án c a mình.ọ ấ ề ể ậ ủ

3. M c đích và nhi m v  nghiên c u đ  tài lu n ánụ ệ ụ ứ ề ậ

M c đích nghiên c u c a lu n án ụ ứ ủ ậ

Dưới góc đ  Tri t h c Mác – Lênin, lu n gi i làm rõ nh ng v n đ  lýộ ế ọ ậ ả ữ ấ ề  

lu n, th c ti n, đ  xu t gi i pháp phát huy giá tr  văn hóa truy n th ngậ ự ễ ề ấ ả ị ề ố  trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào hi n nayờ ố ơ ị ơ ở ộ ệ

Nhi m v  c a lu n án ệ ụ ủ ậ

1. Làm rõ th c ch t, c u trúc và tính quy lu t phát huy giá tr  văn hóaự ấ ấ ậ ị  truy n th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Làoề ố ờ ố ơ ị ơ ở ộ

2. Đánh giá tình hình và xác đ nh yêu c u m i phát huy giá tr  văn hóa truy nị ầ ớ ị ề  

th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào hi n nayố ờ ố ơ ị ơ ở ộ ệ

3. Đ  xu t gi i pháp phát huy giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ iề ấ ả ị ề ố ờ  

s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào hi n nayố ơ ị ơ ở ộ ệ

4. Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c u ạ ứ

Đ i t ố ượ ng nghiên c u c a lu n án ứ ủ ậ

Đ i tố ượng nghiên c u c a lu n ánứ ủ ậ  là nh ng khía c nh b n ch t, tínhữ ạ ả ấ  quy lu t c a vi c phát huy giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ i s ng vănậ ủ ệ ị ề ố ờ ố  hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào.ơ ị ơ ở ộ

Ph m vi nghiên c u c a lu n án ạ ứ ủ ậ

Trong kho tàng giá tr  văn hóa truy n th ng phong phú c a các b  t cị ề ố ủ ộ ộ  Lào, lu n án t p trung đ  c p nh ng giá tr  liên quan tr c ti p đ n đ i s ngậ ậ ề ậ ữ ị ự ế ế ờ ố  văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào hi n nay. Ph m vi kh o sát ơ ị ơ ở ộ ệ ạ ả ở 

m t s  đ n v  đ  quân trên đ a bàn Viêng Chăn. Các tài li u th c ti n độ ố ơ ị ủ ị ệ ự ễ ượ  ctham kh o t p trung t  2010 đ n nay.ả ậ ừ ế

5. C  s  lý lu n, th c ti n và phơ ở ậ ự ễ ương pháp nghiên c uứ

C  s  lý lu n c a lu n án ơ ở ậ ủ ậ

Là h  th ng các quan đi m c  b n c a ch  nghĩa Mác – Lê nin, tệ ố ể ơ ả ủ ủ ư 

tưởng H  Chí Minh và quan đi m c a Đ ng Nhân dân cách m ng Lào vồ ể ủ ả ạ ề văn hóa và văn hóa truy n th ng, v  quân đ i và đ i s ng văn hóa trongề ố ề ộ ờ ố  quân đ i. Đ c bi t, đó là quan đi m c a Đ ng  y B  Qu c phòng, Ch  thộ ặ ệ ể ủ ả ủ ộ ố ỉ ị 

c a B  trủ ộ ưởng B  Qu c phòng, Th  trộ ố ủ ưởng T ng c c Chính tr  v  xâyổ ụ ị ề  

d ng c  quan văn hóa và chi n sĩ văn hóa trong Quân đ i. Đó còn là tácự ơ ế ộ  

ph m và bài vi t có liên quan c a các nhà lãnh đ o Đ ng, Nhà nẩ ế ủ ạ ả ước và Quân đ i nhân dân Lào.ộ

C  s  th c ti n c a lu n án ơ ở ự ễ ủ ậ

C  s  th c ti n c a lu n án chính là th c ti n đ i s ng văn hoá cácơ ở ự ễ ủ ậ ự ễ ờ ố  

đ n v  c  s  Quân đ i nhan dân Lào. Ch  y u d a vào s  li u th ng kê, tàiơ ị ơ ở ộ ủ ế ự ố ệ ố  

li u báo cáo t ng k t c a các c  quan, đ n v  c  s ; k t qu  nghiên c uệ ổ ế ủ ơ ơ ị ơ ở ế ả ứ  

th c ti n qua các đ  tài c p Nhà nự ễ ề ấ ước, c p B  Qu c phòng; công trìnhấ ộ ố  nghiên c u c a các các c  quan, cá nhân trong và ngoài quân đ i liên quan.ứ ủ ơ ộ  

C  s  th c ti n còn d a trên k t qu  đi u tra, kh o sát c a tác gi  v  phátơ ở ự ễ ự ế ả ề ả ủ ả ề  huy giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quânị ề ố ờ ố ơ ị ơ ở  

đ i nhân dân Lào.ộ

Ph ươ ng pháp nghiên c u c a lu n án ứ ủ ậ

Trên c  s  phơ ở ương pháp lu n c a ch  nghĩa duy v t bi n ch ng vàậ ủ ủ ậ ệ ứ  duy v t l ch s , lu n án v n d ng phậ ị ử ậ ậ ụ ương pháp ti p c n xã h i – l ch s ,ế ậ ộ ị ử  giá tr  và ho t đ ng, h  th ng và c u trúc, đ ng đ i và l ch đ i…, đ ngị ạ ộ ệ ố ấ ồ ạ ị ạ ồ  

th i v n d ng phờ ậ ụ ương pháp nghiên c u t ng h p c a các khoa h c liênứ ổ ợ ủ ọ  ngành, đ c bi t coi tr ng phặ ệ ọ ương pháp đi u tra xã h i h c, phề ộ ọ ương pháp chuyên gia, phương pháp phân tích và t ng k t th c ti n…ổ ế ự ễ

6. Nh ng đóng góp m i c a lu n ánữ ớ ủ ậ

­ Góp ph n xây d ng quan ni m v  đ i s ng văn hoá đ n v  c  s  vàầ ự ệ ề ờ ố ơ ị ơ ở  

h  th ng hoá nh ng giá tr  văn hóa truy n th ng c a các b  t c Lào đangệ ố ữ ị ề ố ủ ộ ộ  

hi n di n trong đ i s ng văn hoá đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào.ệ ệ ờ ố ơ ị ơ ở ộ

­ Khái quát th c ch t, tính quy lu t phát huy giá tr  văn hóa truy nự ấ ậ ị ề  

th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào.ố ờ ố ơ ị ơ ở ộ

­ Nh n di n nh ng v n đ  th c ti n và đ  xu t gi i pháp mang tínhậ ệ ữ ấ ề ự ễ ề ấ ả  

phương pháp lu n, đ ng b , kh  thi v  phát huy giá tr  văn hóa truy nậ ồ ộ ả ề ị ề  

th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào hi n nay.ố ờ ố ơ ị ơ ở ộ ệ

7.  Ý nghĩa lý lu n và th c ti nậ ự ễ

Ý nghĩa lý lu n c a lu n án ậ ủ ậ

Lu n án góp ph n lu n gi i c  s  khoa h c c a vi c phát huy giá trậ ầ ậ ả ơ ở ọ ủ ệ ị văn hóa truy n th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhânề ố ờ ố ơ ị ơ ở ộ  dân Lào, góp ph n kh ng đ nh vai trò c a văn hoá đ i v i công cu c xâyầ ẳ ị ủ ố ớ ộ  

d ng Quân đ i nhân dân Lào cách m ng, chính quy, t ng bự ộ ạ ừ ước hi n đ i.ệ ạ

Ý nghĩa th c ti n c a lu n án ự ễ ủ ậ

Lu n án có th  s  dùng làm tài li u tham kh o cho ho t đ ng th cậ ể ử ệ ả ạ ộ ự  

ti n c a lãnh đ o và ch  huy các c p   đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Làoễ ủ ạ ỉ ấ ở ơ ị ơ ở ộ  trong xây d ng đ i s ng văn hoá cho b  đ i hi n nay.ự ờ ố ộ ộ ệ

K t qu  nghiên c u c a lu n án có th  dùng làm tài li u tham kh oế ả ứ ủ ậ ể ệ ả  cho công tác nghiên c u, gi ng d y   các h c vi n, nhà trứ ả ạ ở ọ ệ ường quân đ i.ộ

8.  K t c u c a lu n ánế ấ ủ ậ

Lu n án g m: m  đ u, 3 chậ ồ ở ầ ương (7 ti t), k t lu n, danh m c côngế ế ậ ụ  trình c a tác gi  đã công b , danh m c tài li u tham kh o và ph  l c.ủ ả ố ụ ệ ả ụ ụ

TÔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C U Ứ

LIÊN QUAN Đ N Đ  TÀIẾ Ề

1. Tình hình nghiên c u liên quan đ n đ  tàiứ ế ề

Hi n nay, có r t nhi u công trình khoa h c đã công b  dệ ấ ề ọ ố ưới các d ng:ạ  bài báo khoa h c, chuyên đ  nghiên c u, đ  tài khoa h c c p c  s , c pọ ề ứ ề ọ ấ ơ ở ấ  ngành, c p b , c p qu c gia… nghiên c u v  các v n đ  liên quan đ nấ ộ ấ ố ứ ề ấ ề ế  phát huy giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ i s ng văn hóa nói chung, ị ề ố ờ ố ở 

đ n v  c  s  quân đ i nói riêng. Theo hơ ị ơ ở ộ ướng nghiên c u c a đ  tài, tác giứ ủ ề ả 

lu n án ti p c n các công trình khoa h c liên quan trên các v n đ  c  b nậ ế ậ ọ ấ ề ơ ả  sau:

1.1. Các công trình nghiên c u khoa h c tiêu bi u có đ  c p, lu n ứ ọ ể ề ậ ậ  

gi i v  đ i s ng văn hoá  ả ề ờ ố

 C ng hòa Xã h i ch  nghĩa Vi t Nam

Ở ộ ộ ủ ệ , s  nghiên c u v  văn hóa,ự ứ ề  

đ i s ng văn hoá nh ng năm g n đây ngày càng đờ ố ữ ầ ược quan tâm. Các nhà khoa h c đã đ  xu t nhi u cách ti p c n, khám phá, ch  ra đ c tr ng, đ cọ ề ấ ề ế ậ ỉ ặ ư ặ  

đi m c a đ i s ng văn hóa t  nhi u góc đ  Tiêu bi u là: ể ủ ờ ố ừ ề ộ ể “M y v n đ  lý ấ ấ ề  

lu n và th c ti n xây d ng văn hóa   n ậ ự ễ ự ở ướ c ta hi n nay” ệ   c a PGS.TSủ  Hoàng Vinh, Vi n Văn hóa và Nhà xu t b n Văn hóa thông tin, Hà N i,ệ ấ ả ộ  

1999 đã làm sáng t  thu t ng  “đ i s ng văn hóa; đ i s ng văn hóa   cỏ ậ ữ ờ ố ờ ố ở ơ 

s ” và đ a ra các d ng ho t đ ng cũng nh  ý nghĩa c a vi c xây d ng đ iở ư ạ ạ ộ ư ủ ệ ự ờ  

s ng văn hóa   c  s  ố ở ơ ở

Cu n sách ố “Xây d ng môi tr ự ườ ng văn hóa   n ở ướ c ta hi n nay t  góc ệ ừ   nhìn giá tr  h c” ị ọ  c a GS.TS Đ  Huy, Vi n Văn hóa và Nhà xu t b n Vănủ ỗ ệ ấ ả  hóa thông tin, Hà N i, 2001 có dung lộ ượng ki n th c t ng h p k t h p v iế ứ ổ ợ ế ợ ớ  

s  phân tích chuyên môn c  b n, sâu r ng và toàn di n các v n đ  quanự ơ ả ộ ệ ấ ề  

tr ng c a môi trọ ủ ường văn hóa   Vi t Nam, đở ệ ược v n d ng m t cách logicậ ụ ộ  

t  quá kh  đ n hi n t i và xuyên su t từ ứ ế ệ ạ ố ương lai. Tác gi  đã trình bày b nả ả  

ch t c a cách ti p c n giá tr  h c văn hóa là s  v n đ ng c a các quan hấ ủ ế ậ ị ọ ự ậ ộ ủ ệ văn hóa theo các chu n m c c a lao đ ng, c a h  t  tẩ ự ủ ộ ủ ệ ư ưởng, c a các thủ ướ  c

đo mà xã h i t o l p đ  sáng t o, l u gi , trao truy n và hộ ạ ậ ể ạ ư ữ ề ưởng th  vănụ  hóa. 

Cu n sách “ố Xây d ng môi tr ự ườ ng văn hóa c  s ” ơ ở  c a PGS, TS. Vănủ  

Đ c Thanh (2004) đã đ  c p đ n m t s  v n đ  chung v  ti p c n kháiứ ề ậ ế ộ ố ấ ề ề ế ậ  

ni m môi trệ ường văn hoá và vai trò c a môi trủ ường văn hóa c  s  trong xâyơ ở  

d ng đ i s ng c ng đ ng. Tác gi  đã ch  rõ: “Nói đ n vai trò c a môiự ờ ố ộ ồ ả ỉ ế ủ  

trường là nói đ n t ng th  nh ng đi u ki n phát tri n con ngế ổ ể ữ ề ệ ể ườ ả ề ờ  i c  v  đ i

s ng v t ch t và đ i s ng tinh th n. Song, nói đ n vai trò c a môi trố ậ ấ ờ ố ầ ế ủ ườ  ngvăn hóa thì ch  y u là nói đ n tác đ ng t ng th  c a nh ng đi u ki n nuôiủ ế ế ộ ổ ể ủ ữ ề ệ  

dưỡng, vun đ p, phát tri n nh ng giá tr  văn hóa trong con ngắ ể ữ ị ười và c ngộ  

đ ng t  đ i s ng v t ch t và đ i s ng tinh th n c a h ” [75; tr. 46 – 47].ồ ừ ờ ố ậ ấ ờ ố ầ ủ ọ

“Phát tri n văn hóa Vi t Nam giai đo n 2011 – 2020” ể ệ ạ  c a PSG. TS.ủ  

Ph m Duy Đ c (ch  biên, 2009), Nxb Chính tr  qu c gia, Hà N i là côngạ ứ ủ ị ố ộ  trình nghiên c u mang tính d  báo chi n lứ ự ế ược, ti p c n văn hóa t  bìnhế ậ ừ  

di n lý lu n chính tr ; quán tri t quan đi m c  b n c a ch  nghĩa Mác –ệ ậ ị ệ ể ơ ả ủ ủ  Lênin, t  tư ưởng H  Chí Minh v  xây d ng và phát tri n văn hóa; th c hi nồ ề ự ể ự ệ  

và phát huy quan đi m, để ường l i, chính sách văn hóa c a Đ ng và Nhàố ủ ả  

nước; ti n hành t ng k t th c ti n xây d ng và phát tri n n n văn hóa Vi tế ổ ế ự ễ ự ể ề ệ  Nam; góp ph n xác đ nh phầ ị ương hướng và nêu nh ng gi i pháp c  th  đữ ả ụ ể ể 

ho ch đ nh chính sách phát tri n văn hóa c a Đ ng và Nhà nạ ị ể ủ ả ước Vi t Nam.ệ

 C ng hòa Dân ch  Nhân dân Lào

Ở ộ ủ , trong nh ng năm qua, vi c ti pữ ệ ế  

c n nghiên c u v  văn hóa nói chung, v  văn hoá truy n th ng và phát tri nậ ứ ề ề ề ố ể  

đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào nói riêng còn ít đờ ố ơ ị ơ ở ộ ượ  c

đ  c p. Tuy nhiên, cùng các tài li u c a Đ ng và Nhà nề ậ ệ ủ ả ước, cũng đã có m tộ  

s  công trình nghiên c u và m t s  lu n án ti n sĩ, lu n văn th c sĩ.ố ứ ộ ố ậ ế ậ ạ  

“L ch s  Lào” ị ử  (1998) là đ  tài liên quan đ n v n đ  phát tri n văn hóaề ế ấ ề ể  Lào t  th i ti n s  đ n hi n nay, do Vi n nghiên c u Đông Nam Á h p tácừ ờ ề ử ế ệ ệ ứ ợ  

v i các nhà khoa h c xã h i Lào nghiên c u thành công. Cu n sách đi tớ ọ ộ ứ ố ừ 

nh ng di tích văn minh th i ti n s  và s  s  đ n s  hình thành các mữ ờ ề ử ơ ử ế ự ườ  ng

c  trên đ t nổ ấ ước Lào; Vương qu c Lào L n X ng th i k  xây d ng và b oố ạ ạ ờ ỳ ự ả  

v  đ t nệ ấ ước; Nước Lào trong th i k  thu c Pháp (1893 – 1954); cu c đ uờ ỳ ộ ộ ấ  tranh c a nhân dân Lào dủ ướ ựi s  lãnh đ o c a Đ ng Nhân dân cách m ngạ ủ ả ạ  Lào ch ng ch  nghĩa th c dân m i c a M ; th ng l i vĩ đ i năm 1975 vàố ủ ự ớ ủ ỹ ắ ợ ạ  

s  l a ch n con đự ự ọ ường phát tri n c a Lào sau cách m ng gi i phóng dânể ủ ạ ả  

t c (1976 – 1995). Công trình này là c  s  l ch s  làm rõ giá tr  văn hóaộ ơ ở ị ử ị  truy n th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Làoề ố ờ ố ơ ị ơ ở ộ  [124]

“Văn hóa ngh  thu t và vai trò c a nó trong s  nghi p đ i m i  ệ ậ ủ ự ệ ổ ớ ở  

n ướ c C ng hòa Dân ch  Nhân dân Lào hi n nay”, ộ ủ ệ  Lu n án Ti n sĩ Tri tậ ế ế  

h c c a S  Bun Họ ủ ỉ ương Phăn Đa Vông (1999), H c vi n Chính tr  ­ Hànhọ ệ ị  chính qu c gia H  Chí Minh. Cùng v i xác đ nh n i dung khái ni m văn hóaố ồ ớ ị ộ ệ  ngh  thu t; làm rõ c  c u, ch c năng xã h i và m i quan h  v i các lĩnhệ ậ ơ ấ ứ ộ ố ệ ớ  

v c xã h i khác, lu n án đã gi i thi u khái quát nh ng nét tiêu bi u trongự ộ ậ ớ ệ ữ ể  

ti n trình l ch s  văn hóa Lào, xem đó là b i c nh văn hóa – l ch s  c a sế ị ử ố ả ị ử ủ ự nghi p xây d ng n n văn hóa ngh  thu t Lào theo phệ ự ề ệ ậ ương châm dân t c,ộ  khoa h c và đ i chúng. Văn hóa ngh  thu t Lào đọ ạ ệ ậ ược hình thành có liên quan ch t ch  v i phát huy giá tr  văn hóa truy n th ng c a các b  t c Làoặ ẽ ớ ị ề ố ủ ộ ộ  [130]

“Xây d ng và phát tri n văn hóa th m m    C ng hòa Dân ch  Nhân ự ể ẩ ỹ ở ộ ủ   dân Lào trong đi u ki n đ i m i và h i nh p qu c t ”,  ề ệ ổ ớ ộ ậ ố ế Lu n án Ti n sĩậ ế  Tri t h c c a Xi L a Bun Kh m (2001), H c vi n Chính tr  ­ Hành chínhế ọ ủ ử ắ ọ ệ ị  

qu c gia H  Chí Minh. Lu n án ch ng minh r ng, n n văn hóa th m mố ồ ậ ứ ằ ề ẩ ỹ 

ph n ánh sâu s c đ i s ng th m m  g n li n v i giá tr  đ c thù đ c đáoả ắ ờ ố ẩ ỹ ắ ề ớ ị ặ ộ  

c a các b  t c; văn hóa dân t c đủ ộ ộ ộ ược th c thành b i s  th ng nh t c aự ở ự ố ấ ủ  phát huy giá tr  văn hóa, văn hóa đ o đ c, văn hóa khoa h c, văn hóa giáoị ạ ứ ọ  

d c, văn hóa th m m … T t c  đ u hụ ẩ ỹ ấ ả ể ướng t i cái chân, cái thi n và cáiớ ệ  

m  Đây là công trình tham gia góp ph n b o v  b n s c văn hóa nói chung,ỹ ầ ả ệ ả ắ  văn hóa th m m  nói riêng   nẩ ỹ ở ước C ng hòa Dân ch  Nhân dân Lào hi nộ ủ ệ  nay [131]

“Vai trò c a văn hóa đ i v i s  phát tri n n n kinh t  nhi u thành ủ ố ớ ự ể ề ế ề  

ph n   C ng hòa Dân ch  Nhân dân Lào hi n nay”, ầ ở ộ ủ ệ  Lu n án Ti n sĩ Tri tậ ế ế  

h c c a Son Th  Nu Thăm M  Vông (2004), H c vi n Chính tr  ­ Hànhọ ủ ạ ạ ọ ệ ị  chính qu c gia H  Chí Minh. Th c ti n đ i m i   C ng hòa Dân ch  Nhânố ồ ự ễ ổ ớ ở ộ ủ  dân Lào cho th y vai trò c a văn hóa đang đấ ủ ược kh ng đ nh nh  nhân tẳ ị ư ố bên trong c a quá trình phát tri n kinh t  ­ xã h i. Công trình làm rõ thêmủ ể ế ộ  vai trò c a văn hóa đ i v i phát tri n kinh t  trong s  v n d ng vào đi uủ ố ớ ể ế ự ậ ụ ề  

ki n c a Lào, t  đó góp ph n kh c ph c c  xu hệ ủ ừ ầ ắ ụ ả ướng tách r i văn hóa v iờ ớ  kinh t  l n xu hế ẫ ướng xem văn hóa ch  là s n ph m th  đ ng c a kinh tỉ ả ẩ ụ ộ ủ ế [132]

“Văn hóa chính tr    C ng hòa Dân ch  Nhân dân Lào trong giai ị ở ộ ủ  

đo n hi n nay”, ạ ệ  Lu n án Ti n sĩ Chính tr  h c c a Khăm M n Chăn Thậ ế ị ọ ủ ặ ạ Lăng S  (2002), H c vi n Chính tr  ­ Hành chính qu c gia H  Chí Minh,ỷ ọ ệ ị ố ồ  

đã nêu rõ: trong quá trình nghiên c u v  chính tr , các nhà khoa h c đã chúứ ề ị ọ  

ý đ n quan h  gi a truy n th ng văn hóa và ho t đ ng chính tr  ế ệ ữ ề ố ạ ộ ị Lu n ánậ  

nêu rõ các công trình v  văn hóa chính tr    Lào hi n nay đ u kh ng đ nhề ị ở ệ ể ẳ ị  ngay t  khi thành l p, Đ ng Nhân dân Cách m ng Lào đã l y ch  nghĩaừ ậ ả ạ ấ ủ  Mác – Lê nin, t  tư ưởng H  Chí Minh làm n n t ng t  tồ ề ả ư ưởng và kim ch  namỉ  cho m i ho t đ ng. Trong s  nghi p đ i m i hi n nay, c n nh n th c toànọ ạ ộ ự ệ ổ ớ ệ ầ ậ ứ  

di n và sâu s c v  tác đ ng c a nhi u nhân t  đ  đ  xu t phệ ắ ề ộ ủ ề ố ể ề ấ ương hướng, 

gi i pháp nâng cao ch t lả ấ ượng và hi u qu  văn hóa chính tr    Lào hi n nayệ ả ị ở ệ  [121]

1.2. Các công trình nghiên c u  ứ khoa h c tiêu bi u  ọ ể v  giá tr  văn hóa ề ị   truy n th ng  ề ố

 C ng hòa Xã h i ch  nghĩa Vi t Nam

truy n th ng đề ố ược coi là m t trong nh ng v n đ  lý lu n và th c ti n quanộ ữ ấ ề ậ ự ễ  

tr ng hàng đ u c a chi n lọ ầ ủ ế ược phát tri n con ngể ười Vi t Nam hi n đ i,ệ ệ ạ  thu hút tâm huy t nghiên c u c a r t nhi u nhà khoa h c.ế ứ ủ ấ ề ọ

Nhi u công trình nghiên c u đã đ a ra quan ni m v  giá tr  văn hóaề ứ ư ệ ề ị  truy n th ng và b c tranh t ng th  h  giá tr  văn hóa Vi t Nam truy nề ố ứ ổ ể ệ ị ệ ề  

th ng; nh ng bi n đ ng m i, xu th  bi n đ i thang giá tr  văn hóa, đ oố ữ ế ộ ớ ế ế ổ ị ạ  

đ c, l i s ng trong n n kinh t  th  trứ ố ố ề ế ị ường… Tiêu bi u là: “ể V  giá tr  văn ề ị   hóa tinh th n Vi t Nam” ầ ệ [82], “Văn hóa xã h i ch  nghĩa ộ ủ ” [6], “M t s  v n ộ ố ấ  

đ  lý lu n văn hóa th i k  đ i m i ề ậ ờ ỳ ổ ớ ”[92], “Văn hóa đ o đ c và ti n b  xã ạ ứ ế ộ  

h i” ộ  [42], “V n đ  khai thác nh ng giá tr  truy n th ng vì m c tiêu phát ấ ề ữ ị ề ố ụ   tri n” ể   [8]  Đ c bi t, cu n sách  ặ ệ ố “Ngu n g c văn hóa truy n th ng Vi t ồ ố ề ố ệ   Nam” c a PGS. TS Lê Văn Quán (2007), Nxb Lao đ ng, Hà N i là t p h pủ ộ ộ ậ ợ  

k t qu  nghiên c u và kh o sát v  văn hóa Vi t Nam tr i nhi u th  k  đãế ả ứ ả ề ệ ả ề ế ỷ  

kh ng đ nh không th  gi i thích các hi n tẳ ị ể ả ệ ượng văn hóa   m i giai đo nở ỗ ạ  cũng nh  văn hóa hi n đ i n u tách r i m i quan h  khăng khít v i truy nư ệ ạ ế ờ ố ệ ớ ề  

th ng. Nói cách khác, s  vô cùng phi n di n và sai l m n u xem xét cácố ẽ ế ệ ầ ế  

hi n tệ ượng văn hóa m t cách bi t l p. ộ ệ ậ

Tác ph m “ầ Nh ng giá tr  văn hóa truy n th ng Vi t Nam ữ ị ề ố ệ ” c a Ngô Đ củ ứ  

Th nh (ch  biên), Nxb Chính tr  qu c gia, Hà N i (2010), d i góc đ  văn hóaị ủ ị ố ộ ướ ộ  

h c đã xây d ng h  th ng lý thuy t v  văn hóa và giá tr  văn hóa, coi đó là côngọ ự ệ ố ế ề ị  

c  ph ng pháp lu n đ  nh n th c h  giá tr  văn hóa Vi t Nam. Các tác giụ ươ ậ ề ậ ứ ệ ị ệ ả cũng đ  c p đ n h  giá tr  truy n th ng t ng quát trong b i c nh toàn c u hoá,ề ậ ế ệ ị ề ố ổ ố ả ẩ  

đ ng th i nghiên c u các giá tr  văn hóa th  hi n trong các lĩnh v c khác nhauồ ờ ứ ị ể ệ ự  

c a đ i s ng xã h i [79]. Các công trình nghiên c u “ủ ờ ố ộ ứ Giá tr , đ nh h ng giá tr ị ị ướ ị   nhân cách và giáo d c giá tr ”   ụ ị c a Nguy n Quang U n và M c Văn Trangủ ễ ẩ ạ  (Ch ng trình khoa h c công ngh  c p nhà n c KX07 – 04, Hà N i, 1994),ươ ọ ệ ấ ướ ộ  

“Đ n hi n đ i t  truy n th ng ế ệ ạ ừ ề ố ” c a Tr n Đình H u, Nxb Văn hóa, Hà N iủ ầ ượ ộ  (1996) đã đ  c p đ n giá tr  truy n th ng nói chung và v n đ  k  th a, phátề ậ ế ị ề ố ấ ề ế ừ  huy giá tr  truy n th ng   Vi t Nam [90]. Bài vi t “ị ề ố ở ệ ế Giá tr  truy n th ng – nhân ị ề ố   lõi và s c s ng bên trong c a s  phát tri n đ t n c, dân t c”  ứ ố ủ ự ể ấ ướ ộ c a Nguy nủ ễ  Văn Huyên, T p chí Tri t h c s  4 (1998), đã kh ng đ nh “tính b n v ng,ạ ế ọ ố ẳ ị ề ữ  

tr ng t n c a các giá tr  truy n th ng, cũng nh  vai trò, s  c n thi t ph i b oườ ồ ủ ị ề ố ư ự ầ ế ả ả  

v , gi  gìn, k  th a và phát huy chúng trong quá trình xây d ng xã h i m i”ệ ữ ế ừ ự ộ ớ  [34]

Có nhi u công trình đi sâu khái quát h  giá tr  văn hoá truy n th ng tiêuề ệ ị ề ố  

bi u c a dân t c Vi t Nam. Tác ph m “ể ủ ộ ệ ẩ Giá tr  tinh th n truy n th ng c a ị ầ ề ố ủ   dân t c Vi t Nam” ộ ệ (1980) c a GS. NGND. Tr n Văn Giàu, Nxb Chính tr  qu củ ầ ị ố  gia, Hà N i, tái b n năm 2011, đã phân tích sâu s c v  giá tr  tinh th n truy nộ ả ắ ề ị ầ ề  

th ng dân t c và s  v n đ ng qua nh ng giai đo n l ch s  Vi t Nam. T  gócố ộ ự ậ ộ ữ ạ ị ử ệ ừ  

đ  s  h c, tri t h c và đ o đ c h c, tác gi  đã nghiên c u và đ a ra ki n gi iộ ử ọ ế ọ ạ ứ ọ ả ứ ư ế ả  

v  các giá tr  truy n th ng đ c thù c a dân t c Vi t Nam. Các đ c tính t tề ị ề ố ặ ủ ộ ệ ứ ố  

đ p nh  yêu n c, c n cù, anh dũng, sáng t o, l c quan, th ng ng i, vìẹ ư ướ ầ ạ ạ ươ ườ  nghĩa đ c trình bày v i ý nghĩa m t “h ng s ” ­ b ng giá tr  tinh th n c aượ ớ ộ ằ ố ả ị ầ ủ  

ng i Vi t, đ c đ nh hình ngay t  th i d ng n c, phát tri n đ c l p, khôngườ ệ ượ ị ừ ờ ụ ướ ể ộ ậ  

b  đ ng hóa b i tác đ ng t  bên ngoài, và đ c ng i Vi t Nam coi nh  h nị ồ ở ộ ừ ượ ườ ệ ư ồ  thiêng c a dân t c [ 25 ].ủ ộ

GS Phan Huy Lê trong công trình “Tìm v  c i ngu n ề ộ ồ ”, T p II, Nxb Thậ ế 

gi i, Hà N i (năm 1999) đã đi tìm nh ng giá tr  truy n th ng trong con ng iớ ộ ữ ị ề ố ườ  

Vi t Nam hi n đ i, m i quan h  gi a truy n th ng và hi n đ i, đ c bi t làệ ệ ạ ố ệ ữ ề ố ệ ạ ặ ệ  trong công cu c đ i m i và công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c [41]. Bàiộ ổ ớ ệ ệ ạ ấ ướ  

vi t “ế H  giá tr  văn hóa truy n th ng Vi t Nam trong đ i m i và h i nh p” ệ ị ề ố ệ ổ ớ ộ ậ  

c a Hoàng Chí B o đăng trên T p chí C ng s n, s  797 (2009) đã kh ng đ nh,ủ ả ạ ộ ả ố ẳ ị  

vi c b o t n và phát huy các giá tr  văn hóa truy n th ng trong đi u ki n hi nệ ả ồ ị ề ố ệ ệ ệ  

đ i hóa đòi h i ph i th ng nh t quan đi m và ph ng pháp bi n ch ng vạ ỏ ả ố ấ ể ươ ệ ứ ề phát tri n. Trong các giá tr  văn hóa Vi t Nam, tác gi  nh n m nh yêu n c,ể ị ệ ả ấ ạ ướ  

th ng ng i phát tri n thành ch  nghĩa yêu n c, ch  nghĩa nhân đ o khôngươ ườ ể ủ ướ ủ ạ  

ch  là nét đ p văn hóa mà còn k t tinh thành giá tr  b n v ng c a văn hóaỉ ẹ ế ị ề ữ ủ  truy n th ng Vi t Nam, là c i ngu n b n lĩnh văn hóa Vi t c n phát huyề ố ệ ộ ồ ả ệ ầ  trong h i nh p qu c t  [2]. ộ ậ ố ế

Các h c gi  Vi t Nam khi bàn v  văn hoá truy n th ng đ u đ t nó trongọ ả ệ ề ề ố ề ặ  cái nhìn đ i sánh v i hi n đ i. Công trình nghiên c u c a nhóm tác gi  Nguy nố ớ ệ ạ ứ ủ ả ễ  

Tr ng Chu n – Ph m Văn Đ c – H  S  Quý “ọ ẩ ạ ứ ồ ỹ Tìm hi u giá tr  văn hóa truy n ể ị ề  

th ng trong s  nghi p hóa, hi n đ i hóa”,   ố ự ệ ệ ạ Nxb Chính tr  qu c gia, Hà N iị ố ộ  (2001) đã xu t phát t  quan đi m tri t h c văn hóa đ  làm rõ m i quan h  gi aấ ừ ể ế ọ ề ố ệ ữ  giá tr  truy n th ng v i s  phát tri n, nh n m nh v  th  ch  đ o c a văn hóa n iị ề ố ớ ự ể ấ ạ ị ế ủ ạ ủ ộ  sinh trong h i nh p [9]. Tác ph m “ộ ậ ầ Văn hóa và con ng i Vi t Nam trong đ i ườ ệ ổ  

m i và h i nh p qu c t ”  ớ ộ ậ ố ế c a Hoàng Chí B o, Nxb Chính tr  qu c gia, Hà N iủ ả ị ố ộ  

(2010) đã phân tích sâu s c văn hóa dân t c trong b i c nh toàn c u hóa, kh ngắ ộ ố ả ầ ẳ  

đ nh văn hóa dân t c Vi t Nam chính là c i ngu n, n n t ng và m c tiêu c aị ộ ệ ộ ồ ề ả ụ ủ  

n n văn hóa, b o đ m cho dân t c có v  th  x ng đáng trong c ng đ ng nhânề ả ả ộ ị ế ứ ộ ồ  

lo i h ng t i phát tri n b n v ng [3].ạ ướ ớ ể ề ữ

Tác ph m “ầ Văn hóa Vi t Nam trong con đ ệ ườ ng đ i m i – nh ng th i ổ ớ ữ ờ  

c  và thách th c”, ơ ứ   Nxb Khoa h c xã h i, Hà N i (2010) là t p h p cácọ ộ ộ ậ ợ  nghiên c u c a GS Tr n Văn Bính v  văn hóa Vi t Nam trong giai đo nứ ủ ầ ề ệ ạ  

hi n nay. Tác ph m đã trình bày nh ng khía c nh khác nhau v  quan đi mệ ẩ ữ ạ ề ể  văn hóa và đ ng l c văn hóa, v  gi i phóng con ngộ ự ề ả ười nhìn t  góc đ  vănừ ộ  hóa trong di s n lý lu n c a C. Mác, V.I.Lênin, H  Chí Minh. Trên c  sả ậ ủ ồ ơ ở 

đó, tác gi  đã đ  c p đ n vai trò văn hóa qua các giai đo n cách m ng, nh tả ề ậ ế ạ ạ ấ  

là t m quan tr ng c a văn hóa đ i v i s  phát tri n cũng nh  xây d ng conầ ọ ủ ố ớ ự ể ư ự  

người trong s  nghi p công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t nự ệ ệ ệ ạ ấ ước [7]

Bài vi t “ế T  cái thi n truy n th ng đ n cái thi n trong c  ch  th ừ ệ ề ố ế ệ ơ ế ị  

tr ườ ng   Vi t Nam hi n nay”, ở ệ ệ   đăng trong T p chí Tri t h c, s  8 (135),ạ ế ọ ố  tháng 8 (2002) c a GS, TS Nguy n Hùng H u cho r ng: “Trong c  ch  thủ ễ ậ ằ ơ ế ị 

trường   Vi t Nam hi n nay, cái Thi n mang m t n i dung m i, m t ýở ệ ệ ệ ộ ộ ớ ộ  nghĩa thi t th c c  th  ch  không ch  là cái Thi n chung chung, tr uế ự ụ ể ứ ỉ ệ ừ  

tượng…” [30]. Cu n sách “ố S  bi n đ i c a các giá tr  văn hóa trong b i ự ế ổ ủ ị ố  

c nh xây d ng n n kinh t  th  tr ả ự ề ế ị ườ ng   Vi t Nam hi n nay”  ở ệ ệ c a Nguy nủ ễ  Duy B c (ch  biên), Nxb T  đi n bách khoa và Vi n Văn hóa, Hà N iắ ủ ừ ể ệ ộ  (2008) đã xây d ng h  th ng lý lu n c  b n v  bi n đ i giá tr  văn hóaự ệ ố ậ ơ ả ề ế ổ ị  trong đi u ki n n n kinh t  th  trề ệ ề ế ị ường đ nh hị ướng xã h i ch  nghĩa. Cácộ ủ  tác gi  cũng ch  ra th c tr ng bi n đ i các giá tr  văn hóa truy n th ng dânả ỉ ự ạ ế ổ ị ề ố  

t c, góp ph n b  sung và hoàn thi n h  th ng độ ầ ổ ệ ệ ố ường l i, chính sách phátố  tri n văn hóa [4].ể

 C ng hoà Dân ch  Nhân dân Lào

Ở ộ ủ , v n đ  văn hoá truy n th ngấ ề ề ố  cũng được gi i nghiên c u đ t lên hàng đ u. Tiêu bi u là Lu n án Ti n sĩớ ứ ặ ầ ể ậ ế  Tri t h c c a Bua Phon Bun Nha Nit ế ọ ủ “M i quan h  gi a truy n th ng và ố ệ ữ ề ố  

đ i m i trong công cu c xây d ng n n văn hóa m i   C ng hòa dân ch ổ ớ ộ ự ề ớ ở ộ ủ   nhân dân Lào” (1990), H c vi n Nguy n Ái Qu c, Hà N i. Trong lu n án,ọ ệ ễ ố ộ ậ  tác gi  đã kh ng đ nh: “Truy n th ng văn hóa là truy n th ng ho t đ ngả ẳ ị ề ố ề ố ạ ộ  sáng t o ra các giá tr  văn hóa c a con ngạ ị ủ ười. Vì v y, truy n th ng văn hóaậ ề ố  không th  đ ng nh t v i truy n th ng lao đ ng s n xu t và ý th c h  Để ồ ấ ớ ề ố ộ ả ấ ứ ệ ể phù h p v i yêu c u xây d ng xã h i m i, đòi h i truy n th ng ph i đ iợ ớ ầ ự ộ ớ ỏ ề ố ả ổ  

m i. Th c ch t c a đ i m i là đ i m i con ngớ ự ấ ủ ổ ớ ổ ớ ười – ch  th  sáng t o ra cácủ ể ạ  giá tr  văn hóa – ch  th  c a truy n th ng văn hóa và năng l c th c ti n…”ị ủ ể ủ ề ố ự ự ễ  [104]

Lu n án Ti n sĩ Chính tr  h c c a A Loun Boun Mi Xay ậ ế ị ọ ủ “Nh ng giá ữ  

tr  văn hóa chính tr  truy n th ng Lào và ý nghĩa đ i v i công cu c đ i m i ị ị ề ố ố ớ ộ ổ ớ  

 C ng hòa dân ch  nhân dân Lào hi n nay” 

Hành chính qu c gia H  Chí Minh, kh ng đ nh: “Giá tr  văn hóa chính trố ồ ẳ ị ị ị truy n th ng là m t b  ph n, m t phề ố ộ ộ ậ ộ ương di n c a văn hóa trong xã h i cóệ ủ ộ  giai c p, nói lên ch t lấ ấ ượng t ng h p nh ng giá tr  v t ch t và tinh th nổ ợ ữ ị ậ ấ ầ  

v i h t nhân là các giá tr  chính tr  nhân văn đớ ạ ị ị ược con người sáng t o ra vàạ  

s  d ng trong th c ti n chính tr ” [98; tr. 47]. Văn hóa chính tr  Lào khôngử ụ ự ễ ị ị  

ch  góp ph n làm phong phú kho tàng văn hóa truy n th ng, mà còn là m tỉ ầ ề ố ộ  thành t  c t lõi t o s c m nh t ng h p vô giá trong s  nghi p b o v  đ tố ố ạ ứ ạ ổ ợ ự ệ ả ệ ấ  

nước, phát tri n kinh t  ­ xã h i hi n nay cũng nh  trong tể ế ộ ệ ư ương lai. 

 Lào còn có các sách, bài vi t  c a các nhà khoa h c đ c công b

liên quan đ n v n đ  phát huy giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ i s ngế ấ ề ị ề ố ờ ố  văn hóa   Quân đ i nhân dân Lào hi n nay nh : Bua Ban Vo La Khun,ở ộ ệ ư  

“Tính dân t c c a văn hóa Lào” ộ ủ  (1998), Nxb B  Văn hóa – Thông tin và Duộ  

l ch   Lào   [103];   Bun   Mi   Th p   Si   Mị ệ ương,   “Tài   li u   văn   hóa   và   phát ệ   tri n ể ”( 2008), Nxb B  Văn hóa – Thông tin và Du l ch Lào [105]; Mun K oộ ị ẹ  

O La Bun, “V n đ  t  t ấ ề ư ưở ng ­ chính tr  và văn hóa ị ” (2008), Nxb B  Vănộ  hóa – Thông tin và Du l ch Lào [127]… Các công trình này đã phân tích, kháiị  quát giá tr  văn hóa truy n th ng Lào và ý nghĩa đ i v i công cu c đ i m iị ề ố ố ớ ộ ổ ớ  

c p. Tiêu bi u là ậ ể “Văn hóa quân s  Vi t Nam” ự ệ  c a GS, TS, Lê Văn Quangủ  

và PGS, TS, Văn Đ c Thanh (2002), Nxb Quân đ i nhân dân, Hà N i. Cu nứ ộ ộ ố  sách này đã ti p c n khá nhi u v n đ  m i v  văn hóa quân s  và giá trế ậ ề ấ ề ớ ề ự ị văn hóa quân s  Vi t Nam: v n đ  nâng cao ch t lự ệ ấ ề ấ ượng nhân t  văn hóaố  trong lĩnh v c đ c thù quân s ; vai trò c a văn hóa quân s  trong xây d ngự ặ ự ủ ự ự  

đ i s ng b  đ i   đ n v  c  s  Đ c bi t, cu n sách đã tìm tòi m i và lu nờ ố ộ ộ ở ơ ị ơ ở ặ ệ ố ớ ậ  

ch ng sâu s c các khía c nh b n ch t c a h  giá tr  văn hóa quân s  Vi tứ ắ ả ả ấ ủ ệ ị ự ệ  Nam, vai trò c a h  giá tr  văn hóa quân s  đ i v i ch t lủ ệ ị ự ố ớ ấ ượng nhân t  conố  

người trong quân đ i [67].ộ

Cu n sách ố “Ch ng đ ặ ườ ng 5 năm th c hi n cu c v n đ ng xây d ng ự ệ ộ ậ ộ ự   môi tr ườ ng văn hóa trong các đ n v  quân đ i” (1992 ­ 1997)” ơ ị ộ , T ng c cổ ụ  Chính tr , C c T  tị ụ ư ưởng ­ Văn hóa, Nhà xu t b n Quân đ i nhân dân, Hàấ ả ộ  

N i, 1997 t p trung bàn v  giá tr  lý lu n và th c ti n c a môi trộ ậ ề ị ậ ự ễ ủ ường văn hóa  nh hả ưởng đ n con ngế ười, đ c bi t trong l c lặ ệ ự ượng vũ trang giai đo nạ  

m i, góp ph n không ng ng gi  gìn và phát tri n n n văn hóa tiên ti n,ớ ầ ừ ữ ể ề ế  

đ m đà b n s c c a dân t c ta. Cu n sách “ậ ả ắ ủ ộ ố Nâng cao ch t l ấ ượ ng ho t ạ  

đ ng văn hóa   đ n v  c  s  trong Quân đ i nhân dân Vi t Nam hi n nay” ộ ở ơ ị ơ ở ộ ệ ệ  

(2005) c a Đoàn Mô (ch  biên), Nxb Quân đ i nhân dân, Hà N i đã gi iủ ủ ộ ộ ả  quy t c  s  lý lu n và th c ti n, nhân t  tác đ ng và gi i pháp nâng caoế ơ ở ậ ự ễ ố ộ ả  

ch t lấ ượng ho t đ ng văn hóa   đ n v  c  s  trong giai đo n hi n nay [53].ạ ộ ở ơ ị ơ ở ạ ệ  

Đ  tài “ề Xây d ng đ i s ng văn hóa   đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Vi t ự ờ ố ở ơ ị ơ ở ộ ệ   Nam hi n nay” ệ  (2010), H c vi n Chính tr , Hà N i đã đ  c p nhi u v n đọ ệ ị ộ ề ậ ề ấ ề liên quan đ n đ  tài lu n án c  v  lý lu n và th c ti n, nh t là s  bàn lu nế ề ậ ả ề ậ ự ễ ấ ự ậ  

v  các y u t  tác đ ng và đ nh hề ế ố ộ ị ướng gi i pháp trong phát tri n đ i s ngả ể ờ ố  văn hóa   đ n v  c  s  [39].ở ơ ị ơ ở

Liên quan đ n phát tri n đ i s ng văn hóa   đ n v  c  s  quân đ iế ể ờ ố ở ơ ị ơ ở ộ  

hi n nay còn có các công trình khoa h c nh : Đinh Xuân Dũng, “ệ ọ ư Văn hóa –  văn ngh  và đ i s ng quân đ i”  ệ ờ ố ộ [10]; Nguy n Xuân Trễ ường, “Phát tri n ể   giá tr  văn hóa trong nhân cách sĩ quân tr  Quân đ i nhân dân Vi t Nam ị ẻ ộ ệ  

hi n nay” ệ  (2005), Lu n án Ti n sĩ Tri t h c, H c vi n Chính tr , Hà N iậ ế ế ọ ọ ệ ị ộ  [86]. Đ  Văn Ngoan, ỗ “Quan h  th ng nh t – đa d ng trong phát tri n môi ệ ố ấ ạ ể  

tr ườ ng văn hóa quân s  các tr ự ườ ng sĩ quan Quân đ i nhân dân Vi t Nam” ộ ệ  

(2008), Lu n án Ti n sĩ Tri t h c, H c vi n Chính tr , Hà N i [62]  Cácậ ế ế ọ ọ ệ ị ộ  công trình này hàm ch a nh ng v n đ  lý lu n quan tr ng đ  tác gi  lu nứ ữ ấ ề ậ ọ ể ả ậ  

án k  th a, ti p thu trong lu n gi i v  đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quânế ừ ế ậ ả ề ờ ố ơ ị ơ ở  

đ i nhân dân Lào.ộ

 C ng hoà Dân ch  Nhân dân Lào

Ở ộ ủ , ch a có tác gi  nào vi t côngư ả ế  trình khoa h c chuyên bi t v  đ i s ng văn hóa trong quân đ i. T t nhiên,ọ ệ ề ờ ố ộ ấ  trong th c ti n, các giá tr  văn hoá truy n th ng v n thâm nh p vào m iự ễ ị ề ố ẫ ậ ọ  

lĩnh v c ho t đ ng và đ i s ng đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào, thúcự ạ ộ ờ ố ơ ị ơ ở ộ  

đ y s  phát tri n t t c  các phẩ ự ể ấ ả ương di n đ i s ng văn hóa. ệ ờ ố

Trên T p chí Khoa h c quân s  ­ chính tr , H c vi n Qu c phòng Cayạ ọ ự ị ọ ệ ố  

x n Phom Vi H n (năm th  nh t, s  2, tháng 6 – 12/ 2011, tr 16 – 21) có bàiỏ ả ứ ấ ố  

vi t c a Đ i tá, TS. Sôm Phon Si S  Văn N  v  “ế ủ ạ ụ ạ ề Xây d ng môi tr ự ườ ng văn   hóa trong Quân đ i nhân dân Lào” ộ  Tác gi  cho r ng: Môi trả ằ ường văn hóa trong quân đ i là m t b  ph n c a môi trộ ộ ộ ậ ủ ường văn hóa – xã h i, nh ngộ ư  

ph i bi t rõ đ c tr ng c a quân đ i trong th c hi n nhi m v  chính tr ả ế ặ ư ủ ộ ự ệ ệ ụ ị  Môi trường văn hoá ph i góp ph n làm cho quân đ i th c hi n nhi m vả ầ ộ ự ệ ệ ụ chính tr  b ng nh ng n i dung và công vi c quan tr ng nh : “Có lý tị ằ ữ ộ ệ ọ ư ưở  ng

đ c l p dân t c và ch  nghĩa xã h i, b o v  và phát huy các truy n th ngộ ậ ộ ủ ộ ả ệ ề ố  

t t đ p c a dân t c và c a quân đ i, xây d ng và phát tri n cách s ng c aố ẹ ủ ộ ủ ộ ự ể ố ủ  

b  đ i cách m ng, có lý tộ ộ ạ ưởng cao c  trong nh n th c khoa h c và mả ậ ứ ọ ỹ 

h c” [133].ọ

G n đây,ầ  B  Qu c phòng n c C ng hoà dân ch  nhân dân Lào đã cóộ ố ướ ộ ủ  

Ch  th  s  144/CTH, ngày 27/05/2001 v  ỉ ị ố ề Tiêu chu n v  xây d ng c  quan ẩ ề ự ơ  

có văn hóa và chi n sĩ có văn hóa, ế  N i dung “Xây d ng chi n sĩ văn hóa vàộ ự ế  

c  quan có văn hóa” c a Quân đ i nhân dân Lào đơ ủ ộ ược kh ng đ nh v i tẳ ị ớ ư cách là c ng c  và xây d ng các c  quan chính quy và giáo d c – rèn luy nủ ố ự ơ ụ ệ  chính tr , t  tị ư ưởng cho cán b  ­ chi n sĩ có l i s ng văn minh; đ a giá trộ ế ố ố ư ị văn hóa t t đ p vào cán b  ­ chi n sĩ trong quân đ i và c ng c , phát tri nố ẹ ộ ế ộ ủ ố ể  

đ i s ng văn hóa v t ch t, văn hóa tinh th n c a b  đ i; t ng bờ ố ậ ấ ầ ủ ộ ộ ừ ước ti nế  lên đ  xây d ng Quân đ i nhân dân Lào tr  thành quân đ i cách m ng,ể ự ộ ở ộ ạ  chính quy, t ng bừ ước hi n đ i. Cùng v i Ch  th  này còn có Hệ ạ ớ ỉ ị ướng d nẫ  

Tiêu chu n v  xây d ng c  quan có văn hóa và chi n sĩ có văn hóa ẩ ề ự ơ ế  là m tộ  

n i dung v  xây d ng l c lộ ề ự ự ượng vũ trang nhân dân trong th i k  m i. Cácờ ỳ ớ  

c  quan, đ n v  c  s  trong Quân đ i nhân dân Lào là c  quan ch  huy –ơ ơ ị ơ ở ộ ơ ỉ  

qu n lý quân s , n i giáo d c – rèn luy n t  tả ố ơ ụ ệ ư ưởng, t  duy cho cán b ,ư ộ  chi n sĩ trong quân đ i v ng m nh toàn di n, c  quan t  ch c th c hi nế ộ ữ ạ ệ ơ ổ ứ ự ệ  các ngh  quy t, ch  trị ế ủ ương, đường l i c a Đ ng, Nhà nố ủ ả ước và các nhi mệ  

v  c a Quân đ i. Trong đ n v  c  s  có chi n sĩ văn hóa t t, có c  quanụ ủ ộ ơ ị ơ ở ế ố ơ  

v ng m nh thì m i có Quân đ i cách m ng, chính quy và t ng bữ ạ ớ ộ ạ ừ ước hi nệ  

Qua t ng quan cho th y ch a có công trình khoa h c nào nghiên c uổ ấ ư ọ ứ  

c  b n, h  th ng, chuyên sâu dơ ả ệ ố ưới góc đ  tri t h c v  v n đ  “Phát huyộ ế ọ ề ấ ề  giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ iị ề ố ờ ố ơ ị ơ ở ộ  nhân dân Lào hi n nay” mà lu n án s  nghiên c u.ệ ậ ẽ ứ

Th  nh t ứ ấ , v  m t lý lu n ề ặ ậ : Các công trình khoa h c đ c nêu trên tuyọ ượ  

đã đ  c p khá nhi u đ n phát huy giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ iề ậ ề ế ị ề ố ờ  

s ng văn hóa hi n nay, nh ng b n ch t, tính quy lu t c a vi c phát huyố ệ ư ả ấ ậ ủ ệ  

ch a đư ược phân tích và lu n gi i sâu s c. M t khác, trong các công trìnhậ ả ắ ặ  khoa h c đã công b , ch a có công trình khoa h c nào đ  c p đ n phát huyọ ố ư ọ ể ậ ế  giá tr  văn hóa truy n th ng trong m t khách th  xác đ nh, nh t là đ i v iị ề ố ộ ể ị ấ ố ớ  khách th  đ c thù là đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào. ể ặ ờ ố ơ ị ơ ở ộ

Th  hai ứ , v  m t th c ti n ề ặ ự ễ : Qua t ng quan cho th y, trong các côngổ ấ  trình khoa h c đã công b , ch a có công trình khoa h c đ  c p và lu n gi iọ ố ư ọ ề ậ ậ ả  

m t cách chi ti t, thuy t ph c c  s  th c ti n c a vi c phát huy giá tr  vănộ ế ế ụ ơ ở ự ễ ủ ệ ị  hóa truy n th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dânề ố ờ ố ơ ị ơ ở ộ  

Lào hi n nay. Đ t bi t, ch a có công trình khoa h c nào đánh giá m t cáchệ ặ ệ ư ọ ộ  toàn di n, đ y đ  th c tr ng và xu hệ ẩ ủ ự ạ ướng c a giá tr  văn hoá truy n th ngủ ị ề ố  

và đ i s ng văn hoá quân đ i trong m t đ i tờ ố ộ ộ ố ượng c  th , xác đ nh. Ph nụ ể ị ầ  

l n các công trình ch  đ a ra nh ng đánh giá th c tr ng, xu hớ ỉ ư ữ ự ạ ướng m t cáchộ  

đ nh tính chung v  v n đ  văn hóa, v  giá tr  văn hóa truy n th ng, v  đ iị ề ấ ề ề ị ề ố ề ờ  

s ng văn hoá, út có tác d ng đ a lý lu n quay tr  v  ph c v  th c ti n.ố ụ ư ậ ở ề ụ ụ ự ễ

Th  ba, ứ   v  ph ề ươ ng h ướ ng gi i pháp: ả   Ph n l n các công trình khoaầ ớ  

h c đã công b  m i ch  đ a ra nh ng gi i pháp k  th a, phát tri n giá trọ ố ớ ỉ ư ữ ả ế ừ ể ị văn hóa truy n th ng nói chung, gi i pháp phát huy cũng ch a g n v i cácề ố ả ư ắ ớ  

đ i tố ượng c  th  Nói t i phát huy giá tr  văn hóa truy n th ng cũng ch  đụ ể ớ ị ề ố ỉ ề 

c p   các lĩnh v c khác nh : phát huy giá tr  văn hóa trong nhân cách sĩậ ở ự ư ị  quan tr , ho c phát huy giá tr  văn hóa chính tr , văn hóa quân s , văn hoáẻ ặ ị ị ự  

th m m  mà ch a mang tính h  th ng, đ ng b  đ i v i đ i s ng văn hoáẩ ỹ ư ệ ố ồ ộ ố ớ ờ ố  quân đ i. ộ

2.2. Nh ng v n đ  đ t ra lu n án ti p t c gi i quy t ữ ấ ề ặ ậ ế ụ ả ế

Ti p thu giá tr  khoa h c t  nhi u góc đ  ti p c n khác nhau c a cácế ị ọ ừ ề ộ ế ậ ủ  công trình khoa h c đã công b  có liên quan đ n đ  tài lu n án, bám sátọ ố ế ề ậ  

m c tiêu đã xác đ nh, tác gi  lu n án t p trung làm rõ thêm quan ni m cụ ị ả ậ ậ ệ ơ 

b n v  văn hóa, v  giá tr  văn hóa truy n th ng và v  đ i s ng văn hóaả ề ề ị ề ố ề ờ ố  trong quân đ i. Đ ng th i, v i cách v n d ng m i liên h  gi a cái phộ ồ ờ ớ ậ ụ ố ệ ữ ổ 

bi n v i cái đ c thù và cái đ n nh t, tác gi  lu n án c  g ng đ a ra l pế ớ ặ ơ ấ ả ậ ố ắ ư ậ  

lu n m i và mang tính h  th ng v  phát huy vai trò giá tr  văn hoá truy nậ ớ ệ ố ề ị ề  

th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào. ố ờ ố ơ ị ơ ở ộ

T p trung vào nh ng v n đ  c  th  sau:ậ ữ ấ ề ụ ể

M t là, ộ   nghiên c u toàn di n, nh n di n đ y đ  s  v n đ ng, phátứ ệ ậ ệ ầ ủ ự ậ ộ  tri n c a giá tr  văn hóa truy n th ng; trên c  s  đó lu n gi i m t cách cể ủ ị ề ố ơ ở ậ ả ộ ơ 

b n, h  th ng nh ng v n đ  lý lu n v  phát huy giá tr  văn hóa truy nả ệ ố ữ ấ ề ậ ề ị ề  

th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào hi n nay.ố ờ ố ơ ị ơ ở ộ ệ

Hai là,  kh o sát th c ti n, đánh giá toàn di n, đ y đ , c  th  th cả ự ễ ệ ầ ủ ụ ể ự  

tr ng, đúc rút nh ng kinh nghi m phát huy giá tr  văn hóa truy n th ngạ ữ ệ ị ề ố  trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào hi n nay.ờ ố ơ ị ơ ở ộ ệ

Ba là,  phân tích s  phát tri n c a tình hình nhi m v , xác đ nh yêuự ể ủ ệ ụ ị  

c u, đ  xu t h  th ng gi i pháp c  b n, đ ng b , có tính kh  thi cao trongầ ề ấ ệ ố ả ơ ả ồ ộ ả  

ti n hành phát huy giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ i s ng văn hóa đ nế ị ề ố ờ ố ơ  

v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào hi n nay.ị ơ ở ộ ệ

TI P C N LÝ LU N PHÁT HUY GIÁ TR  VĂN HÓA TRUY N TH NGẾ Ậ Ậ Ị Ề Ố

TRONG Đ I S NG VĂN HÓA Đ N V  C  S  Ờ Ố Ơ Ị Ơ Ở

QUÂN Đ I NHÂN DÂN LÀOỘ

1.1. Giá tr  văn hoá truy n th ng các b  t c Lào và đ i s ng vănị ề ố ộ ộ ờ ố  hoá đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Làoơ ị ơ ở ộ

Phát huy giá tr  văn hóa truy n th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  cị ề ố ờ ố ơ ị ơ 

s  Quân đ i nhân dân Lào là v n đ  có tính logic – l ch s , cho nên đ  phânở ộ ấ ề ị ử ể  tích làm rõ, c n nghiên c u quá trình đó dầ ứ ưới góc đ  tri t h c – văn hóa. Đóộ ế ọ  chính là s  ti p c n ti n trình phát tri n n n văn hóa Lào t  chi u sâuự ế ậ ế ể ề ừ ề  truy n th ng văn hóa dân t c, đ ng th i khái quát dề ố ộ ồ ờ ưới góc đ  phộ ươ  ngpháp lu n tri t h c v  tính quy lu t c a phát huy giá tr  văn hóa truy nậ ế ọ ề ậ ủ ị ề  

th ng. Phố ương pháp lu n tri t h c – văn hóa cho phép ti p c n c  haiậ ế ọ ế ậ ả  

phương di n đó nh m kh ng đ nh quá trình phát huy giá tr  văn hóa truy nệ ằ ẳ ị ị ề  

th ng trong đ i s ng văn hóa là quá trình tuân theo quy lu t khách quan v nố ờ ố ậ ố  

có, đ ng th i tìm ra nh ng phồ ờ ữ ương th c phát huy giá tr  văn hóa truy nứ ị ề  

th ng trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào m t cáchố ờ ố ơ ị ơ ở ộ ộ  khoa h c.ọ

1.1.1. Giá tr  văn hoá truy n th ng các b  t c Lào  ị ề ố ộ ộ

Lý lu n c a ch  nghĩa duy v t bi n ậ ủ ủ ậ ệ ch ngứ  và duy v t l ch s  đã ch  rõ,ậ ị ử ỉ  văn hoá luôn g n v i trình đ  phát tri n c a các hình thái kinh t  ­ xã h i,ắ ớ ộ ể ủ ế ộ  

có c  s  t  kinh t  ­ xã h i, song tác đ ng tr  l i nh  m t đ ng l c khôngơ ở ừ ế ộ ộ ở ạ ư ộ ộ ự  

th  thi u đ  phát tri n kinh t  ­ xã h i b n v ng. Ngay t  khi ba nể ế ể ể ế ộ ề ữ ừ ước Vi tệ  Nam, Lào, Campuchia cùng chung m t m t tr n đ u tranh cách m ng dộ ặ ậ ấ ạ ướ  i

s  lãnh đ o c a Đ ng C ng s n Đông Dự ạ ủ ả ộ ả ương, v n đ  ti n hành cáchấ ề ế  

m ng trên lĩnh v c t  tạ ự ư ưởng – văn hoá đã được đ t ra nh  m t nhi m vặ ư ộ ệ ụ 

c  b n, nh t là trong th i k  M t tr n Dân ch  Đông Dơ ả ấ ờ ỳ ặ ậ ủ ương (1936 – 1939). 

T i Đ i h i Đ i bi u toàn qu c l n th  II Đ ng C ng s n Đôngạ ạ ộ ạ ể ố ầ ứ ả ộ ả  

Dương tháng 2 năm 1951, Ch  t ch H  Chí Minh ch  rõ: “Xúc ti n công tácủ ị ồ ỉ ế  văn hóa đ  đào t o con ngể ạ ười m i và cán b  m i cho công cu c khángớ ộ ớ ộ  chi n ki n qu c. Ph i tri t đ  t y tr  m i di tích thu c đ a và  nh hế ế ố ả ệ ể ẩ ừ ọ ộ ị ả ưở  ng

nô d ch c a văn hóa đ  qu c. Đ ng th i, phát tri n nh ng truy n th ng t tị ủ ế ố ồ ờ ể ữ ề ố ố  

đ p c a văn hóa dân t c và ti p thu nh ng cái m i c a văn hóa ti n b  thẹ ủ ộ ế ữ ớ ủ ế ộ ế 

gi i…” [12; tr.173]. T  tớ ư ưởng văn hóa H  Chí Minh tr c ti p đ t n nồ ự ế ặ ề  móng c  b n v  xây d ng n n văn hóa Vi t Nam, không ng ng đơ ả ề ự ề ệ ừ ượ  c

Đ ng C ng s n Vi t Nam b  sung và ngày càng hoàn thi n, tiêu bi u làả ộ ả ệ ổ ệ ể  

lu n đi m: “Văn hóa là n n t ng tinh th n c a xã h i, đ ng th i là m cậ ể ề ả ầ ủ ộ ồ ờ ụ  tiêu c a ch  nghĩa xã h i” [13]. Đ i v i nủ ủ ộ ố ớ ước Lào, t  tư ưởng văn hóa Hồ Chí Minh cũng là kim ch  nam cho s  nghi p lãnh đ o cách m ng Lào trênỉ ự ệ ạ ạ  lĩnh v c t  tự ư ưởng – văn hoá c a Đ ng Nhân dân Cách m ng Lào khi bủ ả ạ ướ  cvào t  ch c và ho t đ ng đ c l p. ổ ứ ạ ộ ộ ậ

Ngh  quy t Đ i h i Đ i bi u toàn qu c Đ ng Nhân dân Cách m ngị ế ạ ộ ạ ể ố ả ạ  Lào l n th  II (năm 1972), l n th  III (năm 1982), l n th  IV (năm 1986)ầ ứ ầ ứ ầ ứ  

đ u nh n m nh vai trò c a văn hóa đ i v i phát tri n kinh t , xây d ng conề ấ ạ ủ ố ớ ể ế ự  

người. Đ  phát huy vai trò đó, Đ ng ch  trể ả ủ ương: “Cách m ng v  m t tạ ề ặ ư 

tưởng và văn hóa, l y giáo d c làm tr ng tâm và ph i đi trấ ụ ọ ả ước m t bộ ướ  c”[108; tr. 81] và đ a ra đ nh hư ị ướng:  “Xây d ng n n văn hóa m i và conự ề ớ  

người m i xã h i ch  nghĩaớ ộ ủ ” [111]. Đ i h i V (năm 1991) đ a ra nhi m vạ ộ ư ệ ụ phát tri n văn hoá: “ể Xây d ng m t n n văn hóa có tính dân t c, qu n chúngự ộ ề ộ ầ  

và tiên ti n”  ế [112]. Đ i h i VI (năm 1996) kh ng đ nh: “Đ ng Nhân dânạ ộ ẳ ị ả  Cách m ng Lào coi văn hóa là n n t ng tinh th n c a xã h i, là cái làm choạ ề ả ầ ủ ộ  

dân t c t n t i và phát tri n. Văn hóa v a là m c tiêu, v a là đ ng l c c aộ ồ ạ ể ừ ụ ừ ộ ự ủ  

s  phát tri n xã h i” [109], và nh n m nh: “ự ể ộ ấ ạ Xây d ng n n văn hóa có tínhự ề  dân t c, khoa h c và nhân dân, gi  gìn và phát huy b n s c và truy n th ngộ ọ ữ ả ắ ề ố  dân t c, đ ng th i nhanh chóng ti p thu ch n l c nh ng thành t u hi nộ ồ ờ ế ọ ọ ữ ự ệ  

đ i” ạ [113 và 114]. Văn ki n Đ i h i đ i bi u toàn qu c l n th  VIII (nămệ ạ ộ ạ ể ố ầ ứ  2006) và l n th  IX (năm 2011) kh ng đ nh:  ầ ứ ẳ ị “Kiên đ nh quan đi m c aị ể ủ  

Đ ng là phát tri n kinh t  hài hòa v i phát tri n văn hóa – xã h i, gi a xâyả ể ế ớ ể ộ ữ  

d ng ph n vinh và  m no v  v t ch t v i văn minh tinh th n. Trong nh ngự ồ ấ ề ậ ấ ớ ầ ữ  năm trước m t c n quan tâm h n và chú tr ng h n đ n vi c phát tri n lĩnhắ ầ ơ ọ ơ ế ệ ể  

dưới góc đ  phộ ương pháp lu n tri t h c – văn hóa, trậ ế ọ ước h t ph i th uế ả ấ  tri t quan đi m c a Đ ng đ  t  đó làm rõ b n ch t c a văn hóa, giá tr  vănệ ể ủ ả ể ừ ả ấ ủ ị  hóa và đ i s ng văn hóaờ ố , phân tích nh ng nhân t  n n g c quy đ nh đ cữ ố ề ố ị ặ  

tr ng c  b n c a văn hóa Lào t  sâu truy n th ng l ch s  dân t c. ư ơ ả ủ ừ ề ố ị ử ộ

Quan ni m v  h  giá tr  văn hoá truy n th ng ệ ề ệ ị ề ố

H  giá tr  văn hoá truy n th ng các b  t c Lào đang c n đệ ị ề ố ộ ộ ầ ược phát huy trong đ i s ng văn hóa đ n v  c  s  Quân đ i nhân dân Lào ờ ố ơ ị ơ ở ộ hi n nay làệ  

h  giá tr  văn hóa tiên ti n, phù h p v i quy lu t phát tri n c a l ch s ,ệ ị ế ợ ớ ậ ể ủ ị ử  

người. T  đi n Tri t h c c a Rodentan đã đ a ra quan ni mừ ể ế ọ ủ ư ệ : “Văn hóa là  toàn b  nh ng giá tr  v t ch t và tinh th n do con ng ộ ữ ị ậ ấ ầ ườ ạ i t o ra trong quá   trình th c ti n c a xã h i – l ch s  và tiêu bi u cho trình đ  đ t đ ự ễ ủ ộ ị ử ể ộ ạ ượ c trong  

l ch s  phát tri n xã h i  Văn hóa là m t hi n t ị ử ể ộ ộ ệ ượ ng l ch s , phát tri n ị ử ể  

ph  thu c vào s  thay th  các hình thái kinh t  ­ xã h i ụ ộ ự ế ế ộ ” [73; tr. 656].

G n v i tinh th n cách m ng  y, quan ni m văn hóa đắ ớ ầ ạ ấ ệ ược b  sungổ  

nh ng n i dung m i trong nh n đ nh xác đáng c a Ch  t ch H  Chí Minhữ ộ ớ ậ ị ủ ủ ị ồ  

t  năm 1941 vi t xen trong b n th o Nh t ký trong tù: “ừ ế ả ả ậ Văn hóa là s  t ngự ổ  

h p c a m i phợ ủ ọ ương th c sinh ho t cùng v i bi u hi n c a nó mà loàiứ ạ ớ ể ệ ủ  

người đã s n sinh ra nh m thích  ng nh ng nhu c u đ i s ng và đòi h iả ằ ứ ữ ầ ờ ố ỏ  

c a s  sinh t nủ ự ồ ” [49; 431].  Ch  t ch Cay S n Phôm Vi H n cũng kh ngủ ị ỏ ả ẳ  

đ nhị :“Văn hóa là toàn b  nh ng giá tr  v t ch t và giá tr  tinh th n do con ộ ữ ị ậ ấ ị ầ  

ng ườ ạ i t o ra trong quá trình l ch s , hay văn hóa là cái t t đ p c a loài ị ử ố ẹ ủ  

ng ườ i do con ng ườ ạ i t o ra c  v  v t ch t và tinh th n đ  đáp  ng nhu c u ả ề ậ ấ ầ ể ứ ầ  

c a xã h i ủ ộ ” [106; tr. 8].

Hi n nay,   c  trên th  gi i, khu v c và trong nệ ở ả ế ớ ụ ước, người ta đ a raư  

r t nhi u đ nh nghĩa v  văn hóa. Nh ng dù đ a ra đ nh nghía th  nào thìấ ề ị ề ư ư ị ế  

đ u ph i ti p c n   nh ng phề ả ế ậ ở ữ ương di n nh  sau: Văn hóa là ệ ư d u  n con ấ ấ  

ng ườ  trong t ng th  nh ng s n ph m v t ch t và tinh th n do con ng i ổ ể ữ ả ẩ ậ ấ ầ ườ  i

t o ra; là cái ạ b n ch t ng ả ấ ườ  t n t i trong t ng th  các quan h  nhân văn i ồ ạ ổ ể ệ  

gi a con ngữ ườ ớ ựi v i t  nhiên, xã h i và chính b n thân h ; độ ả ọ ược bi u hi nể ệ  

nh  ư h  giá tr  nhân văn ệ ị   đánh d u trình đ  phát tri n b n ch t ngấ ộ ể ả ấ ườ ấ  i  ytrong l ch s  và chi ph i tr  l i đ i s ng c ng đ ng, mà đ nh đi m c a nóị ử ố ở ạ ờ ố ộ ồ ỉ ể ủ  

là trí tu   ệ được k t tinh t  quá trình t  duy c a con ngế ừ ư ủ ười; và nh  th , b nư ế ả  

ch t c t lõi c a văn hóa là d u  n sáng t o và nhân văn c a m i c ng đ ngấ ố ủ ấ ấ ạ ủ ỗ ộ ồ  

theo tiêu chí chân ­ thi n ­ m ệ ỹ.

Nh  v y, có th  quan ni m: ư ậ ể ệ văn hóa là s  phát tri n nh ng l c l ự ể ữ ự ượ   ng

b n ch t ng ả ấ ườ i theo tiêu chí chân ­ thi n ­ m  và hi n th c hóa nó thông ệ ỹ ệ ự   qua ho t đ ng s ng c a con ng ạ ộ ố ủ ườ i trong ti n trình l ch s ế ị ử. Khái ni mệ  mang tính đ nh hị ướng này cho phép chúng ta đi sâu nghiên c u m t s  v nứ ộ ố ấ  

đ  chung v  văn hóa, làm c  s  ti p c n ti n trình phát tri n văn hóa Làoề ề ơ ở ế ậ ế ể  

t  chi u sâu l ch s  giá tr  truy n th ng c a các b  t c.ừ ề ị ử ị ề ố ủ ộ ộ

 Khái ni m vệ ề  giá tr  văn hóa ị  v n có l ch s  t  khái ni m giá tr ố ị ử ừ ệ ị

Thu t ng  giá tr  t ng xu t hi n ngay trong tri t h c c  đ i. T  thậ ữ ị ừ ấ ệ ế ọ ổ ạ ừ ế 

k  XIX tr  đi, khái ni m giá tr  tr  thành khái ni m trung tâm c a Giá trỷ ở ệ ị ở ệ ủ ị 

h c. T i nay, khái ni m giá tr  đọ ớ ệ ị ượ ử ục s  d ng r ng rãi trong nhi u b  mônộ ề ộ  khoa h c xã h i và nhân văn. Tùy theo góc đ  nghiên c u mà   m i b  mônọ ộ ộ ứ ở ỗ ộ  khoa h c, khái ni m này có n i hàm riêng v i m c đ  r ng, h p khác nhauọ ệ ộ ớ ứ ộ ộ ẹ  

và theo đó là các cách phân lo i khác nhau. Theo Đ i t  đi n ti ng Vi t,ạ ạ ừ ể ế ệ  

giá tr  là cái đ ị ượ c xác đ nh có ích, có hi u qu  trong cu c s ng v t ch t và ị ệ ả ộ ố ậ ấ   tinh th n, ầ  bao gi  cũng g n v i con ng i và ho t đ ng s ng c a h , g nờ ắ ớ ườ ạ ộ ố ủ ọ ắ  

v i nhu c u c a con ngớ ầ ủ ười thông qua quan h  gi a con ngệ ữ ười  và đ iố  

tượng, là t t c  nh ng gì đem l i s  ti n b  c a con ng ấ ả ữ ạ ự ế ộ ủ ườ i, xã h i.  ộ T   ừ góc 

đ  tri t h c – văn hoá ộ ế ọ , khái ni m giá tr  đệ ị ược đ  c p   m t s  phể ậ ở ộ ố ươ  ng

di n ch  y u sau:ệ ủ ế

M t là ộ , giá tr  v i tính cách ph m trù v n có c a con ngị ớ ạ ố ủ ười luôn t nồ  

t i g n v i ho t đ ng s ng và đem l i l i ích cho con ngạ ắ ớ ạ ộ ố ạ ợ ười. Giá tr  và đị ộ 

b n v ng c a nó ph  thu c vào kh  năng th a mãn nhu c u, l i ích c a sề ữ ủ ụ ộ ả ỏ ầ ợ ủ ố đông người trong c ng đ ng hay t p đoàn xã h i nh t đ nh.ộ ồ ậ ộ ấ ị

Hai là,  giá tr  luôn mang tính khách quan. S  xu t hi n, t n t i hayị ự ấ ệ ồ ạ  

m t đi c a m t giá tr  nào đó không ph  thu c ý mu n ch  quan c a conấ ủ ộ ị ụ ộ ố ủ ủ  

người v i t  cách ch  th  trong m i quan h  v i nó. Tuy nhiên, xét vớ ư ủ ể ố ệ ớ ề 

phương di n th m đ nh, s  d ng thì giá tr  l i tu  thu c ý chí ch  quan.ệ ẩ ị ử ụ ị ạ ỳ ộ ủ

Ba là, giá tr  có tính l ch s , c  th  và th c ti n, đị ị ử ụ ể ự ễ ược hình thành trong 

ho t đ ng và thông qua ho t đ ng s ng c a con ngạ ộ ạ ộ ố ủ ười. M i hình thái kinhỗ  

t  ­ xã h i có h  th ng thang giá tr  nh t đ nh th  hi n s  ti p nh n c a cáế ộ ệ ố ị ấ ị ể ệ ự ế ậ ủ  nhân và c ng đ ng xã h i đ i v i h  th ng giá tr   y.ộ ồ ộ ố ớ ệ ố ị ấ

B n là, ố  trong m i giá tr  đ u ch a đ ng y u t  nh n th c, y u t  tìnhọ ị ể ứ ự ế ố ậ ứ ế ố  

c m, thái đ  và y u t  hành vi c a ch  th , đ ng th i th  hi n s  l a ch nả ộ ế ố ủ ủ ể ồ ờ ể ệ ự ự ọ  

và đánh giá c a ch  th  trong m i quan h  v i s  v t, hi n tủ ủ ể ố ệ ớ ự ậ ệ ượng mang giá 

tr  Vì v y, trong xã h i có giai c p, giá tr  bao gi  cũng mang tính chính tr ị ậ ộ ấ ị ờ ị  Quan đi m chính tr  c a các cá nhân, c ng đ ng, giai c p khác nhau chiể ị ủ ộ ồ ấ  

ph i sâu s c t i quan ni m giá tr  và đ nh hố ắ ớ ệ ị ị ướng giá tr ị

Ti p c n giá tr  t  ho t đ ng sáng t o c a con ngế ậ ị ừ ạ ộ ạ ủ ười, lu n án đi sâuậ  nghiên c u m t lo i hình giá tr  ­ ứ ộ ạ ị giá tr  văn hóa ị  Đó là ph m trù đạ ượ ử c s

d ng khá ph  bi n, thông thụ ổ ế ường được hi u là s n ph m c a các hình tháiể ả ẩ ủ  sinh ho t tinh th n trong đi u ki n v t ch t nh t đ nh do xã h i t o ra, g nạ ầ ề ệ ậ ấ ấ ị ộ ạ ắ  

v i m t phớ ộ ương th c s n xu t nh t đ nh trong l ch s  Đó là cái “ứ ả ấ ấ ị ị ử cao quý 

nh t, đ p đ  nh t, cái mùi, cái v , cái h ấ ẹ ẽ ấ ị ươ ng, cái th  c a đ i s ng ơ ủ ờ ố ” [18; 

tr.133]. “Nh ng t  tữ ư ưởng, nh ng quan ni m, nh ng ý ni m, nh ng thànhữ ệ ữ ệ ữ  

t u văn hóa đã có tác d ng thúc đ y s  đi lên c a l ch s  và ph c v  choự ụ ẩ ự ủ ị ử ụ ụ  

l i ích và nhu c u c a nhân dân, đ t nợ ầ ủ ấ ước” [83; tr.138]. 

T  góc đ  tri t h c – văn hóa, quan ni m v  giá tr  văn hóa đừ ộ ế ọ ệ ề ị ược đề 

c p   m t s  phậ ở ộ ố ương di n ch  y u: ệ ủ ế Th  nh t,  ứ ấ ph n ánh đ c tr ng c  b nả ặ ư ơ ả  

c a văn hóa (đ c tr ng sáng t o và nhân văn) và ch c năng  u tr i c a vănủ ặ ư ạ ứ ư ộ ủ  hóa (ch c năng phát tri n c ng đ ng). ứ ể ộ ồ Th  hai,  ứ hi n di n trong t ng thệ ệ ổ ể 

nh ng s n ph m (v t ch t và tinh th n) ph n ánh trình đ  phát tri n nh tữ ả ẩ ậ ấ ầ ả ộ ể ấ  

đ nh c a xã h i.     ị ủ ộ Th  ba,  ứ được hình thành và được th  hi n trong ho tể ệ ạ  

đ ng sáng t o có ý nghĩa xã h i c a cá nhân và c ng đ ng trong ti n trìnhộ ạ ộ ủ ộ ồ ế  

l ch s , đánh d u ch  s  nhân văn c a m i ho t đ ng. Nh  v y, giá tr  vănị ử ấ ỉ ố ủ ọ ạ ộ ư ậ ị  hóa là t ng hòa nh ng thành t u con ngổ ữ ự ườ ạ ượi đ t đ c th  hi n trình đ  phátể ệ ộ  tri n l c lể ự ượng b n ch t ả ấ NGƯỜI theo tiêu chí chân, thi n, m ệ ỹ c a m i cáủ ỗ  nhân và c ng đ ng.ộ ồ

Tuy nhiên, lu n án không bàn sâu v  giá tr  văn hoá nói chung, mà t pậ ề ị ậ  trung bàn sâu v  ề giá tr  văn hoá truy n th ng ị ề ố , do v y không th  khôngậ ể  

đ ng v ng trên c  s  đ nh hình v  ứ ữ ơ ở ị ề khái ni m truy n th ng ệ ề ố  

Theo phiên âm Hán – Vi t, truy n th ng là nh ng gì đệ ề ố ữ ược trao truy nề  

l i, chuy n giao và n i ti p t  đ i này sang đ i khác m t cách chính th ng.ạ ể ố ế ừ ờ ờ ộ ố  

GS Tr n Qu c Vầ ố ượng đ a ra quan ni m xác đáng: “Truy n th ng nh  làư ệ ề ố ư  

văn hóa được sáng t o trong quá kh  l ch s  dân t c và m t đ u là s  th mạ ứ ị ử ộ ộ ầ ự ẩ  

đ nh, xác l p và phát huy c a ngị ậ ủ ười hi n đ i. Vì v y, truy n th ng là cácệ ạ ậ ề ố  giá tr  quá kh  mang ý nghĩa hi n đ i” [71; tr. 45]. GS Tr n Văn Giàu vi t:ị ứ ệ ạ ầ ế  

“Nói truy n th ng là nói lâu dài qua nhi u th i mà lõi c t v n gi … Trongề ố ề ờ ố ẫ ữ  giá tr  truy n th ng dân t c thì… ngị ề ố ộ ười sau n i chí ngố ười trước, phát huy lên, làm giàu mãi. Giá tr  truy n th ng là m t s c m nh vĩ đ i không thị ề ố ộ ứ ạ ạ ể xem thường” [25; tr. 52]

Các giá tr  văn hóa bi u hi n thông qua h  t  tị ể ệ ệ ư ưởng khoa h c; họ ệ chu n m c, cách th c  ng x , giao ti p; phong t c, thói quen sinh s ng;ẩ ự ứ ứ ử ế ụ ố  hình thái sinh ho t v t ch t và tinh th n… có tính khuôn m u, đánh d uạ ậ ấ ầ ẫ ấ  trình đ  hoàn thi n b n ch t ngộ ệ ả ấ ười, được trao truy n qua các th  h  và trauề ế ệ  chu t, t a sáng trong th c ti n. C t lõi c a giá tr  văn hóa là trí tu , đố ỏ ự ễ ố ủ ị ệ ượ  c

k t tinh trong quá trình t  duy c a con ngế ư ủ ười, hình thành nên h  t  tệ ư ưởng ­ 

lý lu n, khoa h c, ngh  thu t, đ o lý, tín ngậ ọ ệ ậ ạ ưỡng ­ tôn giáo… trong đó y uế  

t  truy n th ng th  hi n r t rõ. ố ề ố ể ệ ấ V i tính cách kho tàng giá tr , ớ ị  truy n th ngề ố  văn hóa “nh  m t ký  c l ch s  đ y năng lư ộ ứ ị ử ầ ượng, bi u hi n nh  m t di s nể ệ ư ộ ả  

gi  gìn gữ ương m t c a m t dân t c” [4; tr,18]. M t giá tr  tr  thành truy nặ ủ ộ ộ ộ ị ở ề  

th ng “không ph i vì nó ch  thu c v  quá kh … Chính là vì nó… phát sinhố ả ỉ ộ ề ứ  

ra nh ng giá tr  đa d ng trong vi c gìn gi  th c tr ng xã h i, đ m b o sữ ị ạ ệ ữ ự ạ ộ ả ả ự 

n đ nh, duy trì cu c s ng gia đình, đáp  ng đ c ý nghĩa c  b n c a con

ngườ ềi v  tình đoàn k t, tình yêu thế ương cũng nh  đ m b o tư ả ả ương lai cho chúng ta…” [19; tr. 36­37]

Nghiên c u ti p c n giá tr  văn hóa truy n th ng cũng c n phân đ nhứ ế ậ ị ề ố ầ ị  

gi a giá tr  văn hóa truy n th ng v i giá tr  văn hóa c  truy n. Nói đ n giáữ ị ề ố ớ ị ổ ề ế  

tr  văn hóa c  truy n là nói đ n m i giá tr  văn hóa đã t ng xu t hi n trongị ổ ề ế ọ ị ừ ấ ệ  quá kh , b t k  đ n nay nó còn có tác d ng n a hay không. Còn nói đ nứ ấ ể ế ụ ữ ế  

giá tr  văn hóa truy n th ng trị ề ố ước h t ph i là văn hóa c  truy n, nh ng choế ả ổ ề ư  

đ n th i đế ờ ương đ i v n còn nguyên giá tr  và đạ ẫ ị ược trân tr ng trao truy n,ọ ề  

ti p t c g t giũa, phát huy, nhân lên t m cao m i trong đi u ki n th c ti n,ế ụ ọ ầ ớ ề ệ ự ễ  

có tính t i m c đích ho t đ ng ti n b  c a con ngớ ụ ạ ộ ế ộ ủ ười

Theo cách ti p c n trên, có th  th y ế ậ ể ấ giá tr  văn hóa truy n th ng là ị ề ố   khái ni m dùng đ  ch  t ng th  nh ng giá tr  văn hóa v t ch t và văn hóa ệ ể ỉ ổ ể ữ ị ậ ấ   tinh th n đ ầ ượ c hình thành t  đi u ki n t  nhiên, xã h i và quá trình ho t ừ ề ệ ự ộ ạ  

đ ng th c ti n tích c c c a con ng ộ ự ễ ự ủ ườ i trong l ch s , đ ị ử ượ c trau truy n và ề  

t a sáng qua các th  h  trong nh ng c ng đ ng văn hóa nh t đ nh, không ỏ ế ệ ữ ộ ồ ấ ị  

ch  kh ng đ nh b n s c mà còn là g c n n b n v ng cho s  phát tri n c a ỉ ẳ ị ả ắ ố ề ề ữ ự ể ủ   văn hoá đ ươ ng đ i cũng nh  đ nh h ạ ư ị ướ ng cho văn hoá t ươ ng lai

C  s  hình thành văn hoá truy n th ng các b  t c Lào  ơ ở ề ố ộ ộ

Đ a ­ văn hóa Lào: ị  Đ a hình c a đ t n c Lào mang tính đa d ng vàị ủ ấ ướ ạ  

hi m tr , phía B c là vùng đ i núi, phía Tây là vùng đ ng b ng xen v i đ iể ở ắ ồ ồ ằ ớ ồ  núi, mi n Trung và phía Nam là vùng cao nguyên. Khí h u   Lào có s  khácề ậ ở ự  

bi t gi a hai mi n Nam – B c, đệ ữ ề ắ ược chia thành mùa m a (kéo dài t  thángư ừ  

5 t i tháng 11) và mùa khô (kéo dài t  tháng 12 t i tháng 4 năm sau). Lào cóớ ừ ớ  

l m núi nhi u r ng, chi m 3/4 di n tích c  nắ ề ừ ế ệ ả ước, dãy núi dài nh t là X iấ ả  Phu Luông (Trường S n), núi cao nh t là Bía Xiêng Kho ng (cao 2.817m),ơ ấ ả  cùng nh ng cao nguyên n i ti ng: Cánh đ ng Chum, khu du l ch t nh H aữ ổ ế ồ ị ỉ ủ  Phăn, t nh Luang Ph  Bang… Đ t tr ng tr t chi m 1/4 di n tích v i đ ngỉ ạ ấ ồ ọ ế ệ ớ ồ  

b ng Viêng Chăn, đ ng b ng S  Văn Nh  Kh t, đ ng b ng Chăm Pa S c.ằ ồ ằ ạ ạ ế ồ ằ ắ  

Nước Lào còn có h  th ng sông, su i, ngòi ch ng ch t, l n nh t và dài nh tệ ố ố ằ ị ớ ấ ấ  

là Mê Kông ch y d c su t chi u dài đ t nạ ọ ố ề ấ ướ ừc t  Nh t U t i Li phi (dài 235ọ ớ  km), tướ ưới n c và b i đ p phù sa cho ba đ ng b ng. Đó chính là cái g c đ aồ ắ ồ ằ ố ị  – văn hóa làm n y sinh n n văn hóa c  truy n h t s c phong phú và đaả ề ổ ề ế ứ  

d ng c a đ t nạ ủ ấ ước Lào và con người Lào, đ c bi t là s  đa d ng văn hoáặ ệ ự ạ  

do có nhi u vùng văn hoá v i nh ng nét b n s c riêng.ề ớ ữ ả ắ

S  ­ văn hóa Lào ử : Vào th  k  XIV, vua Phá Ngum (Ch u Phá Ngum)ế ỳ ấ  

th ng nh t đ t nố ấ ấ ước Lào t  các ti u vừ ể ương qu c, đ t tên là Lán X ng, cóố ặ ạ  nghĩa là “đ t nấ ước tri u voi lông tr ng”. Năm 1893, th c dân Pháp xâmệ ắ ự  

lược Lào. Nh  phong trào đ u tranh gi i phóng dân t c c a nhân dân các bờ ấ ả ộ ủ ộ 

t c Lào nên ngày 12 tháng 10 năm 1945, nộ ước Lào tuyên b  đ c l p, songố ộ ậ  

đ n đ u năm 1946, Pháp quay tr  l i xâm lế ầ ở ạ ược. T  năm 1955, đ  qu c Mừ ế ố ỹ gây chi n ch ng l i nhân dân Lào, ti p đó l p nên chính ph  phái h u thânế ố ạ ế ậ ủ ữ  

M  Ngày 12 tháng 2 năm 1973, Hi p đ nh Viêng Chăn l p l i hòa bình vàỹ ệ ị ậ ạ  

th c hi n hòa h p dân t c   Lào đự ệ ợ ộ ở ược ký k t gi a M t tr n Lào yêu nế ữ ặ ậ ướ  c

và Phái h u Viêng Chăn. Quá trình đ u tranh anh dũng và b n b  c a nhânữ ấ ề ỉ ủ  dân các b  t c Lào yêu nộ ộ ước đã đem l i th ng l i và ngày 2 tháng 12 nămạ ắ ợ  

1975, Đ i h i đ i bi u Nhân dân Lào h p t i Viêng Chăn đã tuyên b  thànhạ ộ ạ ể ọ ạ ố  

l p nậ ước C ng hòa Dân ch  Nhân dân Lào. S  ­ văn hóa Lào g n li n v iộ ủ ử ắ ề ớ  

s  nghi p d ng nự ệ ự ước đi đôi v i gi  nớ ữ ước trong su t chi u dài c a hànhố ề ủ  trình dân t c, v a t p trung ph n ánh v a là đ ng l c tinh th n l n lao c aộ ừ ậ ả ừ ộ ự ầ ớ ủ  

l ch s  d ng nị ử ự ước và gi  nữ ướ ấc  y [134]. Theo đó, văn hóa truy n th ngề ố  

c a các b  t c Lào luôn t p trung ph n ánh l ch s  đ u tranh d ng nủ ộ ộ ậ ả ị ử ấ ự ước và 

gi  nữ ướ ủc c a nhân dân, cũng nh  ph n ánh truy n th ng dân ch  lâu đ i.ư ả ề ố ủ ờ

Kinh t  – văn hoá Lào ế : Đây cũng là nhân t  n n g c quan tr ng quyố ề ố ọ  

đ nh s  hình thành và phát tri n văn hóa truy n th ng Lào. Đị ự ể ề ố ược thiên nhiên  u đãi, Lào có ngu n tài nguyên khá đ i dào và phong phú; có hư ồ ồ ệ 

th ng sông ngòi giàu th y s n và phù sa, có r ng v i nhi u g  quý nhố ủ ả ừ ớ ề ỗ ư đinh, lim, s n, táu, vàng tâm, p ­mu… và nhi u đ ng v t quý hi m nhế ơ ề ộ ậ ế ư voi, h , trâu r ng, bò, báo, g u… Đ ng th i, nói t i nhân t  kinh t  ­ vănổ ừ ấ ồ ờ ớ ố ế  

hóa Lào là nói t i bàn tay và kh i óc sáng t o, c n cù, khéo léo c a conớ ố ạ ầ ủ  

người Lào mà nh  đó, ba đ ng b ng tr  thành ba v a lúa phì nhiêu, các caoờ ồ ằ ở ự  nguyên tr  thành vùng đ i xanh ngút ngàn tr ng đ  th  cây công nghi pở ồ ồ ủ ứ ệ  

nh  cà phê, chè, cao su… và cây ăn qu  Nư ả ề  văn minh nông nghi p – lúan ệ  

nước là đ c tr ng c a kinh t  ­ văn hóa Lào cặ ư ủ ế ổ, có s  k t h p v iự ế ợ ớ  nông nghi p – lúa ệ khô trên nương r y vàẫ  k t h p v i ng  nghi p, lâm nghi pế ợ ớ ư ệ ệ , ngh  th  côngề ủ … m t cách tộ ương đ i ngố ang b ng. Ph n ánh n n t ng kinhằ ả ề ả  

t , văn hoá truy n th ng c a các b  t c Lào không hế ề ố ủ ộ ộ ướng đ n nh ng sế ữ ự khám phá vĩ đ i mà luôn g n li n v i tinh th n hoà h p, nhân văn. Tuyạ ắ ề ớ ầ ợ  nhiên, l ch s  kinh t  Lào không có nh ng bị ử ế ữ ước nh y v t đ t bi n, do v yả ọ ộ ế ậ  

n n văn hóa truy n th ng c a nhân dân các b  t c Lào cũng ti n tri n m tề ề ố ủ ộ ộ ế ể ộ  cách bình  n, d n d n.ổ ầ ầ

Chính tr  ­ văn hóa ị : Do l ch s  văn hóa dân t c Lào g n v i l ch s  đ uị ử ộ ắ ớ ị ử ấ  tranh d ng nự ước và gi  nữ ước c a dân t c, nên cách  ng x  chính tr  ­ vănủ ộ ử ử ị  hoá m t m t g n v i nhu c u đ nh hình đ i c ng đ ng, m t khác duy trìộ ặ ắ ớ ầ ị ạ ộ ồ ặ  quy n dân ch  r t r ng c a các b  t c. Đi u đó không ch  đề ủ ấ ộ ủ ộ ộ ề ỉ ược ghi l i quaạ  các b  s  thi đ c đáo nh : Chăm Pa Xi T n (Chăm Pa 4 cây), Ph t Thộ ử ộ ư ố ụ ạ 

S n, Nang Tăn Tay  mà còn để ược ghi l i qua các công trình ki n trúc vănạ ế  hóa c  nh : Tháp Lu ng, chùa Ph  Kéo, chùa Si S  K t, chùa Ông T  ổ ư ổ ạ ạ ế ứ ở Viêng Chăn và các chùa n i ti ng   Luông Ph  Bang  Lào là m t qu c giaổ ế ở ạ ộ ố  

nước không r ng, ngộ ười không đông nh ng có truy n th ng đ u tranh b tư ề ố ấ ấ  khu t ch ng gi c ngo i xâm, nh t là đoàn k t sát cánh v i nhân dân Vi tấ ố ặ ạ ấ ế ớ ệ  Nam, Campuchia đánh th ng nhi u k  thù xâm lắ ề ẻ ược cùng b n tay sai ph nọ ả  

đ ng. Trong th   ng x  v i các n n văn hóa l n nh  Trung Qu c,  n Đ ,ộ ế ứ ử ớ ề ớ ư ố Ấ ộ  văn hóa Lào luôn gi  đữ ược b n s c dân t c đ c đáo và không ng ng phátả ắ ộ ộ ừ  tri n b n s c đó. Đ c bi t, tình đoàn k t gi a hai dân t c, hai n n văn hóaể ả ắ ặ ệ ế ữ ộ ề  

Lào và Vi t Nam v n có l ch s  t  lâu đ i, trong cu c đ u tranh ch ng kệ ố ị ử ừ ờ ộ ấ ố ẻ thù chung gi i phóng đ t nả ấ ước cũng nh  trong k  vai sát cánh, chung s cư ề ứ  chung lòng, “h t g o c n đôi, c ng rau b  n a”… đ  xây d ng cu c s ng,ạ ạ ắ ọ ẻ ử ể ự ộ ố  

đã hình thành nên nét đ p văn hóa chính tr  h t s c đ c đáo, có m t khôngẹ ị ế ứ ộ ộ  hai trên th  gi i.ế ớ

Xã h i – văn hóa Lào ộ : Lào là m t qu c gia đa t c ng i v i 49 b  t c,ộ ố ộ ườ ớ ộ ộ  

có th  để ược s p x p thành 4 nhóm ngôn ng :ắ ế ữ  Nhóm Lào – Tày g m 8 bồ ộ 

t c nh : Lào, Tày, Thái, L , Nhu n, Nh ng, Xách và Thái N a.ộ ư ự ộ ắ ư  Nhóm Môn  – Kh  Me (khom) ơ  g m 32 b  t c: C m M , Pray, Xinh Mun, Phóng, Then,ồ ộ ộ ư ụ  

 Đu, Bít, La Mêt, Xam Tao, Ca Tang, M  Cong, Tri, Y Ru,Ta Riêng, Ta

Ôi, Gi , Brau, CaTu, A Răc, Ôi, Ca Riêng, Cheeng, Sa Đăng, Xuôi, Nhẹ ạ 

H n, La Vi, Pa Cô, Kh  Me, Túm, Nguan, Moi, Cri.ơ ơ  Nhóm M ng – Eu Mi n ố ế  

g m hai b  t cồ ộ ộ  H M ng và Eu Mi n.ố ế  Nhóm Chin – Ti B t ệ g m 7 b  t c Aồ ộ ộ  Khan, Phu Nói, La Hu, La Si, Ha Nhi, Lô Lô, Hó. Các b  t c nêu trên tuy cóộ ộ  

l i s ng, v  th  xã h i, phong t c t p quán, đ i s ng tinh th n, cách th cố ố ị ế ộ ụ ậ ờ ố ầ ứ  

ăn,  , m c… trong hoàn c nh, đi u ki n khác nhau nh ng h  đ u yêuở ặ ả ề ệ ư ọ ề  

nước, hoà đ ng, chung s c, chung lòng, bình đ ng, yêu thồ ứ ằ ương, trung thành 

v i các nhà lãnh đ o đ  làm ch  đ t nớ ạ ể ủ ấ ước c a mình. M t đi m đ c bi tủ ộ ể ặ ệ  khác trong nhân t  xã h i ­ văn hóa Lào là y u t  văn hóa Ph t giáo. Ph tố ộ ế ố ậ ậ  giáo du nh p vào Lào s m nh t, t  đ i Ch u Phá Ngum và đ n th  k  XIXậ ớ ấ ừ ờ ấ ế ế ỷ  

tr  thành Qu c giáo. Tuy t đ i đa s  dân Lào theo đ o Ph t, b i phù h pở ố ệ ạ ố ạ ậ ở ợ  

v i truy n th ng nhân ái và bao dung, ít k  th  c a ngớ ề ố ỳ ị ủ ười Lào, phù h p v iợ ớ  nhu c u sinh t n c a m t dân t c tầ ồ ủ ộ ộ ương đ i nh  trên lãnh th  không l n,ố ỏ ổ ớ  

l i luôn b  uy hi p b i các th  l c m nh g p b i. Tuy nhiên, trong đ i s ngạ ị ế ở ế ự ạ ấ ộ ờ ố  

xã h i, ý th c th  quy n cao h n ý th c th n quy n, m c dù các nhà sộ ứ ế ề ơ ứ ầ ề ặ ư 

v n đẫ ược kính tr ng không kém các nhà ch c trách. M t khác, đ i s ngọ ứ ặ ờ ố