Ứng dụng bài tập phát triển sức mạnh tốc độ nâng cao thành tích 100m cho nam đội tuyển điền kinh trƣờng THPT sóc sơn hà nội (2017)

LỜI CAM ĐOANTên tôi là: Lê Anh Tuấn Sinh viên: K39 – Khoa Giáo dục thể chất Trường ĐHSP Hà Nội 2 Tôi xin cam đoan đề tài: “Ứng dụng bài tập phát triển sức mạnh tốc độ nhằm nâng cao thành

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT

LÊ ANH TUẤN

ỨNG DỤNG BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC MẠNH TỐC ĐỘ NÂNG CAO THÀNH TÍCH 100M CHO NAM ĐỘI TUYỂN ĐIỀN KINH TRƯỜNG THPT

SÓC SƠN - HÀ NỘI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

HÀ NỘI - 2017

LÊ ANH TUẤN

ỨNG DỤNG BÀI TẬP PHÁT TRIỂN SỨC MẠNH TỐC ĐỘ NÂNG CAO THÀNH TÍCH 100M CHO NAM ĐỘI TUYỂN ĐIỀN KINH TRƯỜNG THPT

LỜI CAM ĐOAN

Tên tôi là: Lê Anh Tuấn

Sinh viên: K39 – Khoa Giáo dục thể chất Trường ĐHSP Hà Nội 2

Tôi xin cam đoan đề tài: “Ứng dụng bài tập phát triển sức mạnh tốc độ

nhằm nâng cao thành tích 100m cho nam đội tuyển Điền kinh trường THPT Sóc Sơn-Hà Nội ” là công trình nghiên cứu của tôi Đề tài không

trùng kết quả nghiên cứu của tác giả khác Các kết quả nghiên cứu này mangtính thời sự cấp thiết, đúng thực tế khách quan của trường THPT Sóc Sơn –

MỤC LỤC

1.1 Quan điểm của Đảng, Nhà nước về GDTC trong trường

1.3 Cơ sở lý luận của tố chất sức mạnh tốc độ 9

1.3.2 Phương pháp huấn luyện sức mạnh tốc độ 13

1.4 Đặc điểm cơ bản trong huấn luyện sức mạnh tốc độ 15

1.4.2 Đặc điểm cơ bản trong huấn luyện sức mạnh tốc độ 16

CHƯƠNG 2 : NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC

NGHIÊN CỨU

19

2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu 19

3.1 Đánh giá thực trạng huấn luyện và năng lực sức mạnh tốc 25

3.1.1 Thực trạng đội ngũ giáo viên TDTT trường THPT Sóc

Sơn-Hà Nội

25

3.1.2 Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ công tác GDTC 26

3.1.3 Thực trạng việc sử dụng bài tập phát triển SMTĐ cho

nam đội tuyển điền kinh trường THPT Sóc Sơn – Hà Nội

27

3.1.4 Đánh giá thực trạng SMTĐ trong chạy 100m của nam

đội tuyển điền kinh trường THPT Sóc Sơn – Hà Nội

3.2 Ứng dụng và đánh giá bài tập phát triển sức mạnh tốc độ

nâng cao thành tích chạy 100m cho nam đội tuyển điền kinh

trường THPT Sóc Sơn - Hà Nội.

31

3.2.1 Lựa chọn một số bài tập phát triển SMTĐ trong cự ly

chạy 100m

31

3.2.2 Đánh giá hiệu quả các bài tập phát triển SMTĐ trong

huấn luyện nam đổi tuyển điền kinh trường THPT Sóc Sơn – Hà

Nội

36

3.2.2.1 Tổ chức thực nghiệm 36

3.2.2.2 Kết quả kiểm tra trước thực nghiệm 36

3.2.2.3 Kết quả kiểm tra sau thực nghiệm 40

DANH MỤC BIỂU BẢNG

Bảng 3.1 Thực trạng đội ngũ giáo viên TDTT Trường THPT

Bảng 3.2 Thực trạng cơ sở vật chất và phương tiện phục vụ

Bảng 3.3 Thực trạng sử dụng bài tập trong huấn luyện đội

tuyển nam điền kinh trường THPT Sóc Sơn – HàNội

27

Bảng 3.4 Kết quả phỏng vấn lựa chọn các test đánh giá

SMTĐ trong chạy 100m nam (n = 10)

28

Bảng 3.5 Bảng thống kê thành tích thi đấu 100m của các

trường quanh huyện Sóc Sơn năm 2016

30

Bảng 3.6 Kết quả so sánh SMTĐ của nam đội tuyển Điền

kinh trường THPT Sóc Sơn – Hà Nội với trườngTHPT Đa Phúc (n = 12)

30

Bảng 3.7 Kết quả phỏng vấn lựa chọn các bài tập phát triển

SMTĐ trong cự ly chạy 100m nam (n = 10)

33

Bảng 3.8 Kết quả phỏng vấn lựa chọn số buổi tập trong tuần,

thời gian tập trong một buổi, thời gian tập bài tậpsức mạnh tốc độ trong một buổi (n = 10)

ĐẶT VẤN ĐỀ

Cùng với sự phát triển của xã hội loài người, Thể dục Thể thao là một

bộ phận không thể thiếu được trong nền văn hóa của mỗi dân tộc cũng nhưnền văn minh của nhân loại mang đầy đủ tính lịch sử, tính kế thừa, tính giaicấp và tính dân tộc Thể dục thể thao không những là một bộ phận hữu cơ củanền văn hoá xã hội mà còn là một phương tiện giáo dục Vì vậy mà thông quaThể dục Thể thao ta có thể đánh giá được sự phát triển của quốc gia, dân tộc.Mặt khác Thể dục Thể thao còn tạo mối quan hệ giao lưu, thắt chặt tinh thầnđoàn kết hữu nghị giữa các quốc gia, dân tộc trên thế giới không phân biệttrình độ phát triển cao hay thấp, chế độ chính trị xã hội

Nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của Thể dục Thể thao đối vớisức khoẻ nhân dân, đối với vận mệnh của đất nước chủ tịch Hồ Chí Minh đãtừng nói “Mỗi một dân tộc yếu ớt là làm cho cả nước yếu ớt đi một phần, mỗimột dân tộc khoẻ mạnh sẽ làm cho cả nước mạnh khoẻ” [10] Thấm nhuần lờidạy đó ngày nay Đảng và Nhà nước ta đã quán triệt tư tưởng ấy làm nền tảngcho công tác giáo dục thế hệ trẻ trở thành những con người phát triển toàndiện, xứng đáng kế tục sự nghiệp cách mạng của đất nước, của dân tộc mà chaông ta đã dày công vun đắp để sánh vai cùng các cường quốc năm châu Vìvậy, hàng năm bộ Giáo dục và đào tạo kết hợp với các tổng cục TDTT tổchức hệ thống thi đấu thể thao trong các trường phổ thông từ cơ sở đến toànquốc Trong đó Điền kinh được định hướng là môn thể thao mũi nhọn đưa thểthao Việt Nam vươn ra tầm châu lục

Điền kinh là một trong những môn thể thao bắt buộc trong những cuộcthi đấu Đại hội thể thao toàn quốc, khu vực, châu lục và thế giới Điền kinhgiúp người tập dễ dàng lựa chọn bài tập phù hợp với đặc điểm cá nhân và giới

tính Mặt khác sự đơn giản về sân bãi, dụng cụ là điều kiện để môn Điền kinhthu hút được nhiều người tham gia tập luyện Việc tập luyện Điền kinh có tácđộng rõ rệt trong giáo dục các tố chất vận động như sức mạnh, sức nhanh, sứcbền, khéo léo cũng như rèn luyện ý chí kiên cường, bền bỉ, tinh thần lạc quancho người tập Trong tập luyện và thi đấu 100m đòi hỏi vận động viên phảiphát triển đầy đủ các tố chất thể lực, đặc biệt là sức mạnh tốc độ có ảnhhưởng trực tiếp tới thành tích.

Sóc Sơn là một huyện có phong trào TDTT phát triển mạnh Hằng năm

Sở GD&ĐT đã chỉ đạo các đơn vị tăng cường đầu tư kinh phí để đảm bảo cácđiều kiện cho việc dạy học môn Giáo dục thể chất như: Sân tập, dụng cụ thểthao, đồ dùng dạy học Đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện đại, dụng cụtập luyện hiện đại ở một số trường trung tâm làm điểm phục vụ cho việc tậpluyện, học tập của học sinh cũng như việc tổ chức các hoạt động thi đấuTDTT Quan sát đội tuyển Điền kinh nam của trường THPT Sóc Sơn – HàNội tập luyện và thi đấu nhận thấy thể lực chuyên môn của các em còn yếu,nhất là tố chất sức mạnh tốc độ dẫn đến thành tích thi đấu chưa cao

Như vậy, trong quá trình giảng dạy và huấn luyện vận động viên chạy

cự ly ngắn 100m, việc nghiên cứu các bài tập phát triển sức mạnh tốc độ có ýnghĩa rất to lớn Cùng với đó, trong quá trình nghiên cứu tổng hợp tài liệuchúng tôi thấy có nhiều công trình nghiên cứu về sức mạnh tốc độ như củasinh viên Đỗ Thị Huyền Trang (2012), Nguyễn Thị Tâm (2011) Tuy nhiên,tại trường THPT Sóc Sơn- Hà Nội, vấn đề này chưa được đề cập tới

Xuất phát từ những lý do trên, chúng tôi đi sâu vào nghiên cứu đề tài:

“Ứng dụng bài tập phát triển sức mạnh tốc độ nâng cao thành tích 100m cho nam đội tuyển Điền kinh trường THPT Sóc Sơn-Hà Nội”.

* Mục đích nghiên cứu

Đưa ra bài tập phát triển sức mạnh tốc độ trong chạy 100m cho độituyển nam trường THPT Sóc Sơn – Hà Nội

* Giả thuyết khoa học

Nếu lựa chọn và ứng dụng bài tập phát triển sức mạnh tốc độ trong điềnkinh tốt thì sẽ nâng cao được thể lực chuyên môn cho nam đội tuyển điềnkinh trường THPT Sóc Sơn - Hà Nội Tạo điều kiện cho các vận động viêntập luyện, thi đấu tốt và đạt thành tích cao

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1 Quan điểm của Đảng, Nhà nước về GDTC trong trường học

GDTC cho học sinh phổ thông nói chung và học sinh THPT nóiriêng là một vấn đề đang được Đảng và Nhà nước quan tâm, chỉ đạo, nó trởlên quan trọng trước yêu cầu đào tạo con người phát triển toàn diện Conngười vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển nên việc nâng cao chấtlượng giờ học thể dục cho học sinh phổ thông góp phần phát triển thể chấtcho học sinh chính là chủ trương của Đảng và Nhà nước vào giáo dục nhâncách con người

Ngay từ khi thành lập chính quyền (1954), Đảng và Nhà nước ta đã hếtsức coi trọng công tác giáo dục con người phát triển toàn diện, coi đây là tàisản của đất nước Do vậy mà các văn bản pháp lý của Đảng và Nhà nước tađều nhấn mạnh TDTT là công tác cách mạng, là công cụ tác động tích cựcđến đời sống của xã hội về mọi mặt Hàng loạt các văn bản pháp quy về côngtác TDTT nhằm góp phần thực hiện phát triển kinh tế - xã hội theo từng thời

kỳ được ban hành nhằm nêu rõ mục đích giữ gìn, nâng cao sức khỏe cho thế

hệ trẻ ra đời dựa trên cơ sở các chỉ thị, nghị quyết của Đảng Ngay khi đangtiến hành cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ngày 02/06/1969 Thủ tướngchính phủ đã ban hành chỉ thị số 48/TTG-TC trong đó phân tích cặn kẽ tìnhhình công tác GDTC cho học sinh nguyên nhân của các mặt thiếu sót trongthực hiện công tác này và đề ra biện pháp lớn nhằm đẩy mạnh nâng cao chấtlượng GDTC trong nhà trường các cấp Tiếp theo là hàng loạt các chỉ thị củaBan bí thư Trung ương, Chỉ thị 106/TC - TW, 180/TC - TW, 181/TC - TW22/TC - TW về công tác TDTT trong suốt thời kỳ 1958 - 1975 [1] Đảng ta

đều nhấn mạnh vai trò của TDTT như một công tác cách mạng, trong đónhiệm vụ chủ yếu là chăm sóc sức khỏe, tăng cường thể chất cho nhân dân,nhất là thanh thiếu niên

Hiến pháp năm 1980 đã được xác định tại điều 48 nền TDTT ViệtNam có tính dân tộc, khoa học và nhân dân được phát triển mạnh mẽ, cân đốinhằm tăng cường sức khỏe và bồi dưỡng thể lực cho nhân dân để xây dựngchủ nghĩa xã hội, bảo vệ Tổ Quốc Trong quá trình đổi mới thì hiến pháp năm

1992 - điều 4 hiến pháp: “Quy định chế độ GDTC trong trường học” [5]

Nghị quyết Đại hội ĐCS Việt Nam lần thứ VI (1986) mở đầu thời kỳđổi mới đã khẳng định: “Mở rộng và nâng cao chất lượng phong trào TDTTquần chúng” [11], từng bước đưa việc rèn luyện thể thao thành thói quen hàngngày của đông đảo nhân dân, trước hết là thế hệ trẻ, nâng cao chất lượngGDTC trong trường học Đại hội Đảng lần thứ VII (1991) tiếp tục nhấn mạnh

“công tác TDTT cần coi trọng nâng cao chất lượng GDTC trong trường học”,Đại hội cũng thông qua ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000,

trong đó khẳng định “ bảo vệ nâng cao sức khỏe và thể chất nhân dân, chống

suy dinh dưỡng trẻ em tăng cao, cân nặng thế hệ trẻ ” [11].

Đến Đại hội lần thứ VIII (1996) [11], đặt vị trí chủ chốt của con ngườivới tầm chiến lược sâu sắc hơn của thời kỳ mới Sự cường tráng về thể chất lànhu cầu về bản thân con người, đồng thời là vốn quý tạo ra tài sản trí tuệ vàvật chất cho xã hội Vì vậy GDTC nhằm phát huy nguồn lực con người là yếu

tố cơ bản cho sự phát triển mạnh mẽ và bền vững Do đó Ban Bí thư Trungương ĐCS Việt Nam đã có Chỉ thị 36/TC-TW về công tác TDTT trong giai

đoạn mới nhằm nhấn mạnh “Thực hiện GDTC trong tất cả các trường học

làm cho việc tập luyện TDTT trở thành nếp sống hàng ngày của học sinh, sinh viên…” [2].

Trước thực trạng khó khăn về nhiều mặt trong Chính phủ đã ban hànhChỉ thị 133/TTG ngày 07/03/1995 về việc xây dựng quy hoạch phát triểnTDTT trong đó yêu cầu Bộ GD-ĐT cần đặc biệt coi trọng GDTC trong nhàtrường, cải tiến nội dung giảng dạy, thể dục nội khóa, ngoại khóa, quy địnhtiêu chuẩn rèn luyện thân thể cho học sinh các cấp học.

Có thể nói công tác GDTC trong trường học góp phần chăm lo sứckhỏe và phát triển thể chất cho thế hệ trẻ được Đảng và Nhà nước ta luôn coitrọng trong suốt quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước Đây cũng là mục tiêu

cơ bản quan trọng nhất trong giáo dục con người nhằm phát triển toàn diệnđáp ứng nhu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước

1.2 Đặc điểm tâm – sinh lý lứa tuổi Trung học Phổ thông (16 – 18)

1.2.1 Đặc điểm tâm lý

Về mặt tâm lý các em thích chứng tỏ mình là người lớn, muốn để mọingười tôn trọng mình, đã có một trình độ hiểu biết nhất định, có khả năngphân tích, tổng hợp, muốn hiểu biết, nhiều hoài bão nhưng còn nhiều nhượcđiểm và thiếu kinh nhiệm trong cuộc sống

Độ tuổi này chủ yếu là hình thành thế giới quan, tự ý thức hình thành vềtính cách và hướng về tương lai Tình cảm của các em được biểu lộ rõ rànghơn, lãng mạn, độc đáo và luôn mong cuộc sống tốt đẹp hơn Các em có thái

độ tự giác tích cực trong học tập, xuất phát từ động cơ học tập đúng đắn vàhướng tới việc lựa chọn nghề nghiệp sau này Do đó quá trình hưng phấn caohơn quá trình ức chế nên các em tiếp thu nhanh hơn nhưng cũng chóng chán,mau quên Khi đạt được một số kết quả sẽ dẫn đến tự mãn, điều đó có tácđộng không tốt đến tập luyện cũng như thi đấu thể thao Vì vậy khi tiến hànhtập luyện, huấn luyện cho các em ở lứa tuổi này cần phải uốn nắn nhắc nhởchỉ bảo tận tình định hướng và động viên các em hoàn thành tốt nhiệm vụ, cóhình thức khen thưởng động viên đúng lúc kịp thời Trong quá trình huấn

luyện dần dần từng bước động viên các em tiếp thu chậm Từ đó làm cho các

em không cảm thấy tự ti, chán nản, có định hướng phấn đấu và hiệu quả bàitập được nâng cao

1.2.2 Đặc điểm sinh lý

Ở lứa tuổi này các em có sự phát triển mạnh mẽ về cấu trúc và chứcnăng của cơ thể

* Hệ thần kinh: Các bộ phận thần kinh đã khá hoàn thiện, kích thước

não và hành tùy đạt đến mức của người trưởng thành Trên vỏ não có các trigiác hoạt động có định hướng sâu sắc hơn, khả năng nhận biết cấu trúc độngtác và tái hiện chính xác khả năng vận động được nâng cao, ngoài ra do việchoạt động của các tuyến giáo trong tuyến sinh dục cũng ảnh hưởng đến hoạtđộng thể dục thể thao, các bài tập đơn điệu làm cho học sinh nhàm chán mệtmỏi Vì vậy cần phải thay đổi nhiều hình thức tập luyện

* Hệ cơ: Ở lứa tuổi này đang phát triển nhưng chậm hơn so với hệ

xương biểu hiện là các em cao, gầy Khối lượng cơ tăng nhanh, đàn tính của

cơ tăng nhưng cơ tăng không đều và chủ yếu là các cơ nhỏ và dài, độ phì đại

cơ chưa cao, do đó để củng cố và phát triển sức nhanh, mạnh cần phát triểnsức bền và sức mạnh bền Khi áp dụng các bài tập cần tăng dần lượng vậnđộng, tránh tăng lượng vận động đột ngột dễ dẫn tới chấn thương

* Hệ tuần hoàn: Đang phát triển và đi đến hoàn thiệt Tần số co bóp

của tim 70 – 80 lần/phút Tuy nhiên chưa ổn định, dưới tác động của kíchthích dễ dàng bị thay đổi Phản ứng của hệ tuần hoàn trong vận động tươngđối rõ rệt, sau vận động mạnh đập và huyết áp phục hồi nhanh chóng cho nên

ở lứa tuổi này có thể tập những bài tập dai sức và những bài tập có khốilượng, cường độ vận động lớn Khi sử dụng các bài tập như vậy người HLV,giáo viên cần phải thận trọng và thường xuyên kiểm tra theo dõi trạng thái sứckhỏe của học sinh

* Hệ hô hấp: Ở lứa tuổi này có sự thay đổi rõ rệt về độ dài chu kỳ hô

hấp Độ sâu hô hấp tăng, dung tích sống và thông khí phổi tối đa tăng, khảnăng hấp thụ oxi tối đa lớn

* Hệ xương: Bắt đầu giảm tốc độ phát triển Mỗi năm nữ cao thêm

0,5 – 1cm, nam cao thêm 1 – 3cm Tập luyện TDTT thường xuyên, liên tụclàm cho bộ xương khỏe mạnh hơn Cột sống đã ổn định hình dáng, nhưng vẫnchưa được hoàn thiện dễ bị cong vẹo Cho nên việc tiếp thu bồi dưỡng tư thếchính xác thông qua các bài tập như đi, chạy, nhảy, thể dục nhịp điệu, thể dục

cơ bản… cho các em vẫn rất cần thiết và không thể xem nhẹ

* Hệ máu: Do sự hoạt động thể lực của các em tăng lên rõ rệt do đó

ảnh hưởng rõ rệt tới hệ máu Sau thời gian tập luyện lâu dài và căng thẳng, độnhớt của máu các em tăng, lượng hồng cầu trong máu tăng, sau các hoạt độngkéo dài lượng hồng cầu trong máu giảm Ngược lại trong các hoạt động vớithời gian ngắn lượng hồng cầu tăng lên

* Trao đổi năng lượng: Ở giai đoạn này đòi hỏi về các chất đường,

đạm, mỡ và muối khoáng rất lớn, quá trình chuyển hóa chất xảy ra rất nhanhlượng tế bảo tăng một mặt chuyển hóa cho quá trình trưởng thành của cơ thể,mặt khác để cung cấp cho quá trình vận động thể lực

Như vậy tất cả các bộ phận cơ quan trong cơ thể ở lứa tuổi này vẫn đangphát triển và dần đi đến hoàn thiện Do đó việc huấn luyện, giảng dạy phải hếtsức lưu ý để làm sao tạo điều kiện tốt nhất để các em tiếp tục phát triển cânđối và hoàn thiện

Từ đặc điểm tâm sinh lý chúng tôi đưa ra phương pháp và khối lượng bàitập một cách hợp lý với lứa tuổi này là cơ thể của các em phát triển dần đi đếnhoàn thiện về các cơ quan trong hệ thống trong cơ thể Do vậy việc sử dụngcác bài tập phát triển tố chất thể lực nói chúng và phát triển sức mạnh tốc độnói riêng, đặc biệt là vận dụng các bài tập sức mạnh tốc độ nhằm góp phần

nâng cao thành tích chạy 100m Qua phân tích tài liệu chuyên môn và khảosát thực tiễn thì ở thời điểm lứa tuổi này phát triển tố chất sức mạnh tốc độ làhợp lý và có hiệu quả

1.3 Cơ sở lý luận của tố chất sức mạnh tốc độ

1.3.1 Khái niệm và các quan điểm về sức mạnh tốc độ

Sức mạnh là khả năng con người tạo ra lực cơ học bằng sự nỗ lực của

cơ bắp, hay nói cách khác sức mạnh là khả năng con người khắc phục lực đốikháng bên ngoài hay đối kháng nó bằng sự nỗ lực của cơ bắp

- Theo quan điểm của các nhà tâm lý thì: Sức mạnh tốc độ là khả năngVĐV vượt qua lực cản bên ngoài với tốc độ co có lớn (các môn ném đẩy –chạy ngắn, nhảy cao) song các môn thể thao khác đặt ra, sức mạnh luôn luôn

có quan hệ với tố chất thể lực cụ thể với sức mạnh là sức bền

Năng lực sức manh tốc độ là khả năng khắc phục các lực cản với tốc độ

co cơ cao của VĐV, việc vận dụng hệ thống bài tập nhằm phát triển sức mạnhtốc độ cho những môn thể thao liên quan trước hết là sức mạnh tương đối cầnphải tiến hành sao cho sức mạnh tốc độ được nâng cao mà không có sự phìđại cơ to quá mức Đó là trường hợp khi người ta hay sử dụng lực cản trở vàtrung bình, những lực cản phải được khắc phục bằng tốc độ co cơ cao Trong

đó sự căng thẳng cơ cần thiết để tăng sức mạnh được tạo nên bằng sự co cơnhanh “bột phát”

- Theo quan điểm của các nhà sinh lý học: Cơ chế sinh lý điều hòa sứcmạnh có cơ sở khoa học Lực tối đa mà con người ta sản sinh ra một mặt phụthuộc vào đặc tính sinh cơ của động tác, khả năng thu hút các nhóm cơ lớntham gia hoạt động, mặt khác phụ thuộc vào mức độ của từng nhóm riêng biệt

và sự phối hợp giữa chúng Mức độ hoạt động của cơ được quy định bởi hainhân tố xung động từ nơron thần kinh vận động trong sừng trước tủy sống đến

cơ Phản ứng của cơ tức là lực do nó sinh ra để đáp ứng lại xung động thần

kinh, nếu lực cơ phát huy chỉ khoảng 20 – 80% khả năng tối đa của nó thì cơthể điều hòa số lượng sợi cơ có ý thức cơ bản, điều hòa đó có ý nghĩa nội lực,kích thích nhỏ thì chỉ có ít sợi cơ hoạt động tích cực, trong trường hợp lực co

cơ phát huy giá trị tối đa có thể xảy ra một cách điều hòa thứ ba đồng bộ hoạtđộng bình thường không quá 20% xung động là đồng bộ với nhau Với sựphát triển trình độ tập luyện khả năng điều hòa đồng bộ tăng lên rất lớn

- Theo quan điểm của PGS TS Nguyễn Toán cho rằng: Sức mạnh tốc

độ là khả năng sinh lực và khắc phục một trọng lượng nào đó với tốc độnhanh nhất hay sức mạnh tốc độ là khả năng sinh lực trong động tác nhanhnhất với thời gian ngắn nhất

Như vậy để rèn luyện sức mạnh người ta sử dụng một số bài tập mạnh

là các động tác với lực đối kháng, căn cứ vào tính chất lực đối kháng của một

số bài tập sức mạnh được chia thành các bài tập với lực đối kháng bên ngoài

+ Các bài tập với dụng cụ nặng+ Các bài tập với lực đàn hồi+ Các bài tập khắc phục trọng lượng cơ thểChạy 100m là một hoạt động diễn ra trong thời gian tương đối ngắnvới công suất cực đại Do đó chạy 100m tốt phụ thuộc vào nhiều yếu tố, song

lý luận và phương pháp chỉ tập trung vào những yếu tố điều kiện bằng biệnpháp sư phạm Trong đó điều kiện phát triển và hoàn thiện yếu tố thiết diện

cơ, yếu tố điều hòa trong cơ và điều hòa giữa các nhóm cơ có ý nghĩa chủđạo

Như vậy, qua tất cả những điều đã nêu ở trên việc phát triển sức mạnhtốc độ là hết sức quan trọng và cần thiết trong quá trình huấn luyện cho cácVĐV và nhất là VĐV chạy 100m thì một số bài tập phát triển sức mạnh tốc

độ có ý nghĩa rất lớn và liên quan trực tiếp đến thành tích Để tìm hiểu sâu

sự phức tạp giữa chúng, mức độ hoạt động của các cơ được quy định bởi 2nhân tố:

- Xung động từ nơron thần kinh vận động trong sừng trước tủy sống

Nếu lực do cơ huy động chỉ vào khoảng 20 – 80% khả năng tối đa của

nó thì có thể điều hòa số lượng sợi cơ ý nghĩa cơ bản điều đó có ý nghĩa nếulực kích thích nhỏ (trọng lượng nhỏ thì có ít sợi cơ hoạt động tích cực trongtrường hợp đó phát huy đạt trị số tối đa có thể xảy ra các điều hòa thứ ba đồng

bộ hoạt động các sợi cơ), ở những người không tập luyện thường không vượtquá 20% xung động đồng bộ với nhau Cùng với sự phát triển cả trình độ tậpluyện khả năng điều hòa toàn bộ tăng lên rất nhiều

Để phát huy sức mạnh, một số vấn đề quan trọng là phải lựa chọn lựcđối kháng bên ngoài là mặt kích thích sinh lý có cường độ nhất định, quanghiên cứu về đặc điểm sinh lý của bài tập với lực đối kháng khác nhau chothấy: Muốn phát triển được sức mạnh thì trước hết phải tạo ra được sự căng

cơ tối đa nếu không tạo ra được sự căng cơ tương đối thì sức mạnh không

phát triển được, tập luyện với mức độ căng cơ quá nhỏ sẽ giảm sút sức mạnh.Trên thực tế ta thấy có ba cách tạo ra sự căng cơ tối đa đó là:

 Lặp lại cực hạn đối kháng chưa đến mức tối đa

 Sử dụng lực đối kháng tối đa

 Sử dụng trọng lực chưa tối đa độ cực hạn

Để tìm hiểu sâu hơn về cơ sở khoa học của bài tập sức mạnh tốc độ tanghiên cứu cơ sở lý luận của bài tập sức mạnh tốc độ

Sức mạnh tốc độ là khả năng con người thể hiện sự nỗ lực lớn nhấttrong khoảng thời gian ngắn nhất Ngoài ra để hiểu rõ mối quan hệ giữa sứcmạnh tốc độ ta cần hiểu rõ tố chất này Sức mạnh là khả năng con người sinhlực cơ học bằng sự nỗ lực của cơ bắp Nói cách khác sức mạnh của con người

là khả năng khắc phục lực đối kháng bên ngoài hoặc để kháng lại bằng sự nỗlực của cơ bắp, sức mạnh mà cơ phát ra phụ thuộc vào số lượng đơn vị vậnđộng tham gia vào sự căng cơ, chế độ của đơn vị vận động của sợi cơ đó làchiều dài của sợi cơ trước đó

Tốc độ là khả năng thực hiện động tác trong khoảng thời gian thời gianngắn nhất yếu tố quyết định đến tốc độ là độ linh hoạt của quá trình thần kinh

và tốc độ co cơ Độ linh hoạt của quá trình thần kinh thể hiện khả năng biếnđổi nhanh chóng giữa hưng phấn và ức chế trong các trung tâm thần kinh.Tốc độ co cơ phụ thuộc vào tỷ lệ sợi cơ nhanh và sợi cơ chậm trong bó

cơ Trong hoạt động TDTT sức mạnh và tốc độ có liên quan mật thiết vớinhau Mức độ phát triển sức mạnh ảnh hưởng rõ rệt đến tốc độ trong nhiềumôn thẻ thao Kết quả hoạt động còn phụ thuộc vào sự phối hợp giữa hai tốchất này, các hoạt động như vậy gọi là sức mạnh tốc độ (các bài tập chạyngắn, ném đẩy, nhảy)

Bằng thực nhiệm và phân tích khoa học đi đến một số kết luận có ýnghĩa cơ bản trong phân loại sức mạnh

Trong chế độ nhượng bộ khả năng sinh lực của cơ là lớn nhất đôi khigấp hai lần lực phát huy trong điều kiện tĩnh.

Trong các động tác nhanh trị số lực giảm dần so với chiều tăng tốc độ Khả năng sinh lực trong các động tác nhanh tuyệt đối và khả năng sinhlực trong các động tác tĩnh tối đa không có tương quan với nhau

Trên cơ sở đó người ta phân loại sức mạnh thành :

 Sức mạnh đơn thuần: Khả năng sinh lực trong các động tác chậm hoặctĩnh

 Sức mạnh tốc độ: Khả năng sinh lực trong các động tác nhanh trong khixây dựng hệ thống bài tập phát triển sức mạnh tốc độ

1.3.2 Phương pháp huấn luyện sức mạnh tốc độ

Trong huấn luyện để đạt được thành tích ở cự ly ngắn 100m thì phảiphát triển sức mạnh tốc độ, không ngừng nâng cao tốc độ co cơ mà còn phảinâng cao sức mạnh tối đa Trong những môn mà sức mạnh tối đa là cơ sởquyết định tốc độ vận động tối ưu, thì phải phối hợp huấn luyện sức mạnh tối

đa và sức mạnh tốc độ trong dẫn chứng bằng phương trình (phương trình nàyđược suy ra từ sự cân bằng năng lượng của giai đoạn cơ sở)

(P + a)(V + b)= không đổiP: Ngoại lực

V: Tốc độ tối đa của động tác

a và b là các hằng số của từng cơ và đặc trưng chomức độ tác dụng của từng cơ này

Nếu tích số của P và V không đổi thì hệ thần kinh – cơ có thể luôn luôntạo thành tích như nhau mà không phụ thuộc vào độ lớn của ngoại lực Điềunày có ý nghĩa là các ngoại lực nhỏ tạo nên những sự co cơ nhanh, trong khi

đó co cơ chậm hơn khi ngoại lực lớn Từ đó suy ra được kết luận về mặtphương pháp cho huấn luyện sức mạnh tốc độ là phải nâng cao phần sứcmạnh hoặc phần sức nhanh một cách có trọng tâm.

Tác dụng của sức mạnh tốc độ phụ thuộc vào hưng phấn tối ưu của hệthần kinh trung ương Do đó, người ta không nên tiến hành nó trong nhữngđiều kiện mệt mỏi Cần phải hạn chế một cách thích hợp toàn bộ khối lượngcủa các LVĐ sức mạnh - nhanh trong một buổi tập và hạn chế số lần lặp lạitrong một đợt Những lần nghỉ giữa các đợt phải tương đối dài (3 tới 5 phút)

để toàn bộ năng lực thành tích có thể hồi phục được Nếu phát triển năng lựcsức mạnh tốc độ cho các động tác thi đấu có chu kỳ thì cũng phải hướng tớimột tần số động tác tối đa

Như vậy từ những điều kiện trên ta có thể thấy các bài tập sức mạnh tốc

độ và sự hoàn thiện nó giúp cho thành tích chạy 100m tăng Nhưng bên cạnhviệc phát triển sinh cơ học nhằm hoàn thiện các chuyển động của động táctrong kỹ thuật chạy 100m cho VĐV là vô cùng cần thiết Bởi lẽ muốn thựchiện động tác nhanh mạnh chuẩn xác về tư thế của các giai đoạn kỹ thuậtchạy, cần phải sử dụng lực đúng thời điểm và hợp lý mới có hiệu quả cao vàphát triển thành tích chạy 100m Muốn vậy trong quá trình huấn luyện VĐVđạt thành tích cao cần vận dụng những bài tập phát triển sức mạnh tốc độ, kếthợp với hoàn thiện kỹ thuật mặc dù đặc trưng là giai đoạn xuất phát thấp vàchạy lao sau xuất phát

Đánh giá mức độ hoàn thiện kỹ thuật ở các giai đoạn trong chạy 100mchúng ta có thể thông qua quan sát thực tế thực hiện kỹ thuật động tác Vớicách này thì người quan sát phải có trình độ chuyên môn tốt và phải có kinhnghiệm Mặt khác chúng ta dùng phương tiện máy móc như video kết hợp vớimáy móc xác định sinh cơ học để phân tích các giai đoạn kỹ thuật sẽ chuẩnxác

1.4 Đặc điểm cơ bản trong huấn luyện sức mạnh tốc độ

1.4.1 Khuynh hướng giáo dục sức mạnh tốc độ

Từ thực tế trong tập luyện và thi đấu cho thấy thành tích trong cácmôn thể thao nói chung và trong chạy 100m nói riêng đều chịu sự chi phốibởi rất nhiều yếu tố như: điều kiện cơ sở vật chất, trạng thái tâm lý, điều kiệnthi đấu, khả năng phối hợp vận động… Trong đó các tố chất thể lực đóng vaitrò quan trọng đến thành tích thể thao, trong chạy 100m thành tích phụthuộc chủ yếu vào hai yếu tố là tần số bước và độ dài bước chạy Vì vậymuốn có độ dài bước chạy tốt thì mức độ đạp sau cần ổn định và phát triểncác tố chất thể lực mà trong đó yếu tố sức mạnh tốc độ luôn đóng vai tròquyết định Mặt khác khi đã có độ dài bước chạy tốt cần rèn luyện để độ dàibước ổn định và nâng cao khả năng dùng sức hợp lí và đúng thời điểm Đểđạt được yêu cầu đó thì cần phát triển sức mạnh tốc độ cho VĐV, sức mạnhtốc độ còn giữ vai trò quyết định trong giai đoạn xuất phát và chạy lao sauxuất phát Chạy 100m tối đa trong vòng 10s với tốc độ di chuyển hơn 10m/

s Hơn nữa, chạy 100m cơ thể VĐV hoạt động ở trạng thái yếm khí và cơthể chưa hoạt động đến mức tối đa với các chức phận của cơ thể, vì vậy ởgiai đoạn giữa quãng và về đích cơ thể đã diễn ra quá trình phân giải và cungcấp ATP một cách nhanh chóng Chính vì lẽ đó mà phải giáo dục sức mạnhtốc độ tốt để nâng cao khả năng hoạt động yếm khí và sự thích nghi của cơthể, đồng thời khi sức mạnh tốc độ tốt thì độ dài bước chạy được nâng cao,giúp cho quá trình thả lỏng cơ bắp dài tạo điều kiện cho việc tái tạo lạinăng lượng ATP tốt nhất khi cơ bắp hoạt động Mặt khác, không tạo rađược sự thích nghi đó thì VĐV chạy về đích sẽ xảy ra hiện tượng đau đầu,chóng mặt, hoa mắt và có thể bị ngã do cung cấp và phân giải ATP không kịpthời, điều này sẽ ảnh hưởng tới thành tích

Như vậy, sức mạnh tốc độ không thể thiếu được trong quá trình đàotạo VĐV chạy cự ly ngắn Hay nói một cách khác là tố chất sức mạnh tốc độ

có liên quan, quan hệ chặt chẽ mật thiết đối với thành tích chạy 100m

1.4.2 Đặc điểm cơ bản trong huấn luyện sức mạnh tốc

độ

Để xác định hướng tác động qua quá trình huấn luyện tố chất sứcmạnh tốc độ cho nam VĐV chạy 100m Song phải hiểu và biết phân biệt rõràng tác động của sức mạnh tốc độ ảnh hưởng đến chạy 100m ta cần nghiêncứu kỹ nhiều lần và áp dụng vào thực tiễn cho có hiệu quả cao

Thực tế cho thấy hoạt động sức mạnh tốc độ bao gồm các dạng bàitập thể lực luôn tạo ra một trọng tải ổn định, một vận tốc cao nhất và VĐVcần phải hoạt động ở mức tối đa trong thời gian tối thiểu Năng lượng sửdụng chủ yếu là ATP - CP dự trữ trong cơ Trong quá trình hoạt động nợoxy lên đến

95% song do thời gian hoạt động ngắn nên tổng nợ oxi không lớn lắm Với tínhiệu xuất phát VĐV nhanh chóng bước vào hoạt động với cường độ cácnhóm cơ nhanh với chức năng vận động càng nhiều oxi Căn cứ vào nguồnnăng lượng chính cung cấp cho quá trình hoạt động nên chạy 100m đượcxếp vào nhóm hoạt động yếm khí

Phương pháp cơ nhằm phát triển khả hoạt động yếm khí cho VĐV là bàitập chạy 30-50m với tốc độ tối đa không quá 5,6 lần

Như chúng ta đã biết sức mạnh tốc độ là khả năng sinh lực trong cácđộng tác nhanh Lực tối đa mà con người có thể sinh sản ra một mặtphụ thuộc đặc tính sinh cơ riêng biệt và sự phối hợp giữa chúng Do đó, đểphát triển sức mạnh thì nhất thiết phải tạo ra sự căng cơ tối đa Để phát triểnsức mạnh tốc độ người ta sử dụng đa dạng phong phú những phươngpháp như các bài tập mang vật nặng, bật xa tại chỗ, đạp sau tại chỗ…cũng cótác dụng tốt đối với việc phát triển sức mạnh tốc độ

nhất là sức mạnh tốc độ.

- Phát triển cân đối các nhóm cơ trong hệ vận động

- Phát triển năng lực sử dụng khác nhau trong các điều kiện cụ thể mànhiệm vụ giáo dục đề ra Việc sử dụng các bài tập tiện lợi ở các góc độ khácnhau Các bài tập có thẻ tác động tới hầu hết các nhóm cơ tham gia hoạtđộng do sự điều khiển của hệ thần kinh trung ương và mức độ hoạt động cơbắp được quy định bởi hai nhân tố

- Xung động từ các nơron thần kinh vận động ở vùng trước tủysống đến cơ

- Phản ứng của các lực sinh ra để đáp lại xung đột thần kinh, nói ngắngọn sức mạnh của cơ phụ thuộc hai nhân tố:

+ Nhân tố 1: Thiết diện sinh lý của hệ cơ

+ Nhân tố 2: Điều hòa thần kinh

Ảnh hưởng dinh dưỡng của thần kinh trung ương thông qua hệ thốngAdrênalin giao cảm Độ dài của cơ thời điểm đó kích thích một số nhân tốkhác, cơ chế chủ tạo cho phép thay đổi tới mức độ này bằng hai cách:

+ Huy động số lượng khác nhau các đơn vị vận động vào hoạt động+ Thay đổi tần số xung động ly tâm (Trong căng cơ tối đa, trong 1giây có thể từ 5-6 đến 30-40 xung động) Như vậy lực do cơ phát huy chỉ vàokhoảng 20-80% sợ cơ có ý nghĩa Nếu lực kích thích nhỏ thì chỉ có ít số lượngsợi cơ hoạt động tích cực Trong trường hợp do cơ phát huy đạt giá trị tối

đa có thể xảy ra một cách điều hòa thứ ba đồng bộ hóa hoạt động của sợi cơ,

ở những người không tập luyện thể dục thể thao không quá 20% xungđộng đồng thời đồng bộ với nhau cùng với sự phát triển của quá trình độ tậpluyện khả năng điều hòa đồng bộ tăng lên rất nhiều

Nhìn chung xét một cách tổng quát khi huấn luyện sức mạnh tốc

độ cho VĐV muốn phát triển tốt đòi hỏi VĐV phải thực hiện bài tập với tốc

độ tối đa (nâng cao sự co cơ và nâng cao sức mạnh tốc độ tối đa) – (sứcmạnh tuyệt đối ) Như vậy vấn đề đặt ra là muốn phát triển sức mạnh tuyệtđối nên sử dụng các bài tập có lượng đối kháng tối đa hoặc gần tối đa và khi

sử dụng những bài tập như vậy tốc độ co cơ lại chậm lại Ngược lại khi sửdụng các bài tập với lượng đối kháng nhỏ thì tốc độ co cơ lại nhanh, nhưngkhông phát triển được sức mạnh tuyệt đối Nên trong thực tế để huấn luyệnsức mạnh tốc độ cần phải nâng cao sức mạnh hoặc sức mạnh tốc độ mộtcách có trọng tâm, tùy thuộc môn thể thao Huấn luyện sức mạnh tốc độ yêucầu phải sắp xếp chính xác yếu tố của lượng vận động và không nên tiếnhành tập luyện khi cơ thể mệt mỏi cần hạn chế khối lượng vận động trongbuổi tập luyện sức mạnh tốc độ Những lần nghỉ ngơi giữa các đợt phảitương đối dài 3-5 phút để kịp thời phục hồi

2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để giải quyết mục đích nghiên cứu nêu trên, đề tài đã tiến hành giảiquyết hai nhiệm vụ nghiên cứu sau:

- Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng huấn luyện và năng lực sức mạnh

tốc độ của nam đội tuyển điền kinh trường THPT Sóc Sơn – Hà Nội

- Nhiệm vụ 2: Ứng dụng và đánh giá bài tập phát triển sức mạnh tốc

độ nâng cao thành tích chạy 100m cho nam đội tuyển điền kinh trường THPTSóc Sơn - Hà Nội

2.2 Phương pháp nghiên cứu

Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu nêu trên trong quá trình nghiêncứu đề tài đã sử dụng những phương pháp sau:

2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu

Trong quá trình nghiên cứu của đề tài chúng tôi sử dụng phương phápnày nhằm tham khảo, phân tích và tổng hợp các tài liệu chuyên môn có liênquan đến việc nghiên cứu làm cơ sở lý luận cho đề tài Thu thập cơ sở lý luận,

cơ sở sinh lý trong vận động, đặc biệt tâm lý đối tượng nghiên cứu và một sốtài liệu có liên quan đến đề tài Qua đó giúp chúng tôi hiểu vấn đề và giảiquyết các nhiệm vụ của đề tài một cách thuận lợi và đảm bảo tính khoa học.Trong đề tài đã thực hiện:

- Nghiên cứu tài liệu, văn kiện Đảng nhà nước về giáo dục và TDTT,qua đó hình thành cơ sở lí luận phục vụ cho quá trình nghiên cứu

- Tổng hợp các số liệu thu thập được về thực trạng GDTC ở trườngTHPT Sóc Sơn – Hà Nội

- Tổng hợp và phân tích các số liệu thu thập được về kết quả thựcnghiệm.

2.2.2 Phương pháp phỏng vấn – tọa đàm

Là phương pháp thu thập thông tin qua hỏi – trả lời giữa nhànghiên cứu và các cá nhân, tổ chức khác nhau về các vấn đề cần quan tâm

Phương pháp tiến hành phỏng vấn các giáo viên Thể dục, HLV Điền kinh

về yếu tố ảnh hưởng đến kỹ thuật chạy cự ly ngắn, phương pháp và nội dunghuấn luyện trong quá trình thực nghiệm Trên cơ sở đó xác định ứng dụng cácbài tập phù hợp với đối tượng nghiên cứu

2.2.3 Phương pháp quan sát sư phạm

Để nghiên cứu đề tài này, quan sát các buổi tập luyện của các em namđội tuyển Điền kinh chạy 100m trường THPT Sóc Sơn – Hà Nội nhằm rút ranhững thông tin cần thiết kịp thời uốn nắn, sửa chữa những sai sót khi thựchiện các bài tập, giúp các em thực hiện bài tập một cách khoa học và hiệuquả

nghiệm trong 6 tuần, mỗi tuần 3 buổi, mỗi buổi tập 90 phút, gồm 2 nhóm:

- Nhóm 1: Nhóm thực nghiệm gồm 6 em tập theo bài tập đã được lựachọn để đưa vào thực nghiệm

- Nhóm 2: Nhóm đối chứng gồm 6 em tập theo tập các bài tập do giáoviên nhà trường đưa ra

Để thực hiện đề tài đã tiến hành 2 đợt kiểm tra, kiểm tra trước thực

nghiệm và sau thực nghiệm Từ đó so sánh để khẳng định hiệu quả bài tập

2.2.5 Phương pháp kiểm tra sư phạm

Là phương pháp sử dụng các bài tập, phương pháp sử dụng trên đốitượng nghiên cứu so sánh mối tương quan kết quả kiểm tra từ đó đánh giákết quả của quá trình giảng dạy Từ đó lựa chọn các test để tiến hành kiểmtra sư

2.2.6 Phương pháp toán học thống kê

Phương pháp này được sử dụng nhằm xử lý các số liệu đã thuthập được trong quá trình nghiên cứu đề tài từ đó có cơ sở đánh giá hiệuquả việc áp dụng các biện pháp bài tập đã lựa chọn Chúng tôi xử lý số liệubằng các công thức sau:

- Thành tính trung bình cộng theo công thức:

- Phương sai chung:

x  i 1

- Xây dựng và bảo vệcương.

tài - Các tài liệu cần thiết choquá trình thực hiện đề tài

đề - Đề cương nghiên cứu khoahọc

- Thu thập tài liệu có liênquan, viết tổng quan của đềtài

- Các tài liệu nghiên cứuchuyên môn có liên quanđến các vấn đề nghiên cứu

- Tổng quan nghiên cứu đềtài

+ Thực trạng, khả năng ứngdụng, tính hiệu quả thực tếcủa các bài tập phát triểnsức mạnh tốc độ 100m chonam đội tuyển điền kinhTHPT Sóc Sơn - Hà Nội.+ Các test đảm bảo tínhkhoa học hợp lý

+ Các bài tập phù hợp và

- Hoàn thành tổng quannghiên cứu của đề tài

+ Đánh giá thực trạng của đốitượng nghiên cứu

+ Lựa chọn phương tiện đánhgiá đối tượng nghiên cứu (cáctest)

-Giải quyết nhiệm vụ 2+ Lựa chọn, ứng dụng các bài