Tương quan về vị trí và khoảng cách của ống thần kinh Vidian với một số mốc giải phẫu thường dùng qua đường nội soi xuyên hốc mũi

Tìm hiểu tương quan về vị trí và khoảng cách giữa lỗ tự nhiên thần kinh Vidian và các mốc giải phẫu thường dùng trong hốc mũi qua phẫu tích xác bằng nội soi. Từ đó đề xuất phương pháp xác định vị trí ống thần kinh Vidian qua đường nội soi xuyên hốc mũi

TƯƠNG QUAN VỀ VỊ TRÍ VÀ KHOẢNG CÁCH CỦA ỐNG THẦN KINH VIDIAN VỚI MỘT SỐ MỐC GIẢI PHẪU THƯỜNG DÙNG QUA ĐƯỜNG NỘI SOI XUYÊN HỐC MŨI

Võ Công Minh * , Nguyễn Hiền Minh ** , Phạm Kiên Hữu ***

TÓM TẮT

Đặt vấn đề: Thần kinh Vidian là mốc giải phẫu quan trọng trong phẫu thuật xuyên chân bướm để tiếp cận

sàn sọ bên và các cấu trúc quan trọng khác như hố sọ giữa, hố dưới thái dương, đỉnh xương đá Tuy nhiên việc xác định vị trí của thần kinh này luôn gặp nhiều khó khăn do vị trí phức tạp của nó Những hiểu biết về vị trí và tương quan về vị trí và khoảng cách của ống thần kinh này với các mốc giải phẫu khác trong hốc mũi sẽ giúp cho phẫu thuật vùng này an toàn và chính xác hơn

Mục tiêu: Tìm hiểu tương quan về vị trí và khoảng cách giữa lỗ tự nhiên thần kinh Vidian và các mốc giải

phẫu thường dùng trong hốc mũi qua phẫu tích xác bằng nội soi Từ đó đề xuất phương pháp xác định vị trí ống thần kinh Vidian qua đường nội soi xuyên hốc mũi

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Thiết kế: cắt ngang mô tả hàng loạt ca Nghiên cứu được thực

hiện tại trường Đại Học Y Dược TPHCM từ năm 2015 đến 2017 Ba mươi xác ngâm formol đã được phẫu tích theo trình tự giống nhau ở cả hai bên hốc mũi: mở lỗ thông xoang hàm, nạo sàng trước sau, mở xoang bướm, cắt vách mũi xoang, bộc lộ hố chân bướm khẩu cái và ống thần kinh Vidian

Kết quả: Khoảng cách trung bình từ gai mũi trước đến mào sàng là 62,9 ± 4,286mm Mào sàng xuất hiện ở

trong 56/60 bên hốc mũi chiếm tỉ lệ 93% Khoảng cách từ gai mũi trước đến thành sau xoang hàm là 67,05 ± 4,692mm Khoảng cách từ gai mũi trước đến mặt trước xoang bướm là 70,14 ± 4,074 Khoảng cách từ gai mũi trước đến mặt trước xoang bướm là Khoảng cách từ gai mũi trước đến lỗ chân bướm khẩu cái là 63,99 ± 4,225mm Khoảng cách từ gai mũi trước đến lỗ Vidian là 70,78 ± 3,654mm Khoảng cách từ lỗ Vidian đến mào sàng 11,175 ± 1,556mm Khoảng cách từ lỗ Vidian đến vách ngăn là 12,1083 ± 1,6725mm Đường kính ống thần kinh Vidian là 3,2 ± 0,7433 mm

Kết luận: Dựa trên tương quan về khoảng cách và vị trí giữa lỗ thần kinh Vidian và các mốc giải phẫu

thông thường trong hốc mũi, chúng tôi đề xuất hai phương pháp có thể giúp phẫu thuật viên sàn sọ xác định vị trí của ống thần kinh Vidian qua đường nội soi xuyên hốc mũi

Từ khóa: thần kinh Vidian, phẫu thuật xuyên chân bướm, ống thần kinh Vidian

ABSTRACT

VIDIAN CANAL: CORRELATIONS IN POSITION AND DISTANCE WITH OTHER NASAL

LANDMARKS UNDER TRANSNASAL ENDOSCOPY

Vo Cong Minh, Nguyen Hien Minh, Pham Kien Huu

* Ho Chi Minh City Journal of Medicine * Vol 23 - No 3- 2019: 39-44

Backgrounds: Vidian nerve which is located in the pterygoid process of sphenoid bone is a very important

landmark in lateral skull base surgery Knowledge about Vidian canal’s location and correlations in position and distance with other common nasal landmarks will help skull base surgeon to look for the nerve when operating in

this area

* Khoa Tai Mũi Họng – Bệnh viện Đại Học Y Dược TP Hồ Chí Minh

** Bộ môn Sinh Lý – Sinh Lý Bệnh – Miễn Dịch – Đại Học Y Dược TP Hồ Chí Minh

*** Bộ môn Tai Mũi Họng – Đại Học Y Dược TP Hồ Chí Minh

Objective: The purpose of this study was to investigate the relationship between the vidian nerve canal and

surrounding important vascular structures and landmarks with the endonasal endoscopic transnasal approach on human cadavers

Methods: Design: case series study This study was carried out at Department of Anatomy at

University of Medicine and Pharmacy Ho Chi Minh city from 2015 to 2017 Thirty human cadavers were included in this study Same surgical dissection procedures were performed on all cadavers in both sides: maxillary antrostomy, anterior and posterior ethmoidectomy, sphenoidotomy, transpterygoid pterygopalatine fossa and vidian canal dissection

Results: Mean distance between the anterior nasal spine and ethmoidal crest was 62.9 ± 4.286mm

Ethmoidal crest was seen in 56/60 sides accounted of 93% Mean distance between the anterior nasal spine and the posterior wall of maxillary sinus was 67.05 ± 4.692mm Mean distance between the anterior nasal spine and the front bony part of natural ostium of sphenoid sinus was 70.14 ± 4.074mm Mean distance between the anterior nasal spine and sphenopalatine foramen was 63.99 ± 4.225mm Mean distance between the anterior nasal spine and the Vidian canal was 70.78 ± 3.654mm Mean distance between the Vidian canal and ethmoidal crest was 11.175 ± 1.556mm Mean distance between the Vidian canal and midline was 12.1083 ± 1.6725mm The diameter of the Vidian canal was 3.2 ± 0.7433mm

Conclusions: The distances and positional relationships between the vidian canal and surrounding nasal

landmarks and vascular structures may help the skull base surgeon to identify the location of Vidian canal through transnasal endoscopic surgery

Keyword: Vidian nerve, transpterygoid endoscopic surgery, Vidian canal

ĐẶT VẤN ĐỀ

Phẫu thuật nội soi xuyên chân bướm là một

phẫu thuật mở rộng giúp phẫu thuật viên có thể

tiếp cận hầu hết các tổ chức giải phẫu quan trọng

của sàn sọ bên như: hố chân bướm khẩu cái, hố

dưới thái dương, ngách ngoài xoang bướm,

xoang tĩnh mạch bên và đỉnh xương đá(4) Tuy

nhiên, những can thiệp phẫu thuật này thường

gặp nhiều khó khăn vì có sự hiện diện của nhiều

mạch máu lớn như động mạch bướm khẩu cái,

động mạch hầu và đặc biệt là động mạch cảnh

trong Thần kinh Vidian đã được chứng minh là

một mốc giải phẫu rất quan trọng để tìm động

mạch cảnh trong, đặc biệt ở những bệnh nhân có

hệ thống xoang khí hóa kém(5)

Thần kinh Vidian nằm trong ống thần kinh

Vidian, thuộc thân xương bướm và rời khỏi ống

thần kinh này để vào hốc mũi thông qua hố chân

bướm khẩu cái(6) Việc xác định lỗ mở tự nhiên

của thần kinh này trong hốc mũi giúp có thể dò

tìm ngược lại đoạn gối trước của động mạch

cảnh trong đoạn trong xương đá, qua đó giúp

cho cuộc phẫu thuật an toàn hơn(7) Hiện nay,

trên thế giới và ở Việt Nam, chúng tôi nhận thấy chưa có nhiều nghiên cứu nhằm xác định tương quan về khoảng cách và vị trí của lỗ mở tự nhiên của thần kinh Vidian trong hốc mũi Mục tiêu chính của nghiên cứu này là mô tả và tìm tương quan về khoảng cách và vị trí của lỗ mở tự nhiên của thần kinh Vidian với các mốc giải phẫu tương đối hằng định và dễ tìm trong hốc mũi từ

đó đề xuất phương pháp giúp cho các phẫu thuật viên sàn sọ có thể dễ dàng xác định được

vị trí chính xác của ống thần kinh này qua đường nội soi

ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu cắt ngang mô tả hàng loạt ca

Đối tượng nghiên cứu

Phẫu tích được tiến hành trên tiêu bản xác ngâm formol bảo quản tại Bộ môn Giải phẫu trường Đại Học Y Dược Tiêu chuẩn chọn xác là không dị dạng hay biến dạng vùng mặt và vùng hốc mũi 2 bên

Chuẩn bị hốc mũi: tất cả xác tham gia nghiên

cứu đều được thực hiện phẫu tích theo quy trình

sau: mở lỗ thông xoang hàm, nạo sàng trước sau,

mở xoang bướm, cắt vách mũi xoang, xác định

vị trí mào sàng, mở thành sau xoang hàm để bộc

lộ hố chân bướm khẩu cái từ mào sàng Sau khi

bộc lộ hoàn toàn hố chân bướm khẩu cái, chúng

tôi tiến hành tìm lỗ mở tự nhiên của thần kinh

Vidian bằng cách tìm bó mạch thần kinh hầu và

tam giác chân bướm Tiến hành đo đạc khoảng

cách từ lỗ mở tự nhiên của thần kinh Vidian với

những mốc giải phẫu sau: gai mũi trước, vách

ngăn ngang mặt trước xoang bướm, mặt phẳng

sàn mũi, mào sàng và lỗ tròn thuộc chân bướm

Thu thập số liệu và thống kê

Các kết quả đo được thực hiện do chính tác

giả và được đo 2 lần Trị số đo cuối cùng là trị số

trung bình cộng của 2 lần đo Xử lý thống kê

bằng phần mềm thống kê SPSS 20.00 có bản

quyền (IBM Corporation, Armonk NY, USA)

KẾT QUẢ

Trong quá trình nghiên cứu từ tháng

5-2015 đến tháng 5-2016, chúng tôi đã tiến hành

phẫu tích 30 mẫu xác ngâm formol tại Bộ môn

Giải Phẫu trường Đại Học Y Dược TP Hồ Chí

Minh Đầu tiên, thực hiện xác định vị trí của lỗ

tự nhiên của thần kinh Vidian dựa trên bó

mạch thần kinh hầu và tam giác chân bướm

theo các bước sau:

Bước 1

Tìm mào sàng: chúng tôi tiến hành bộc lộ

mào sàng lấy mốc từ bờ sau lỗ thông tự nhiên

của xoang hàm Dùng spatule bóc tách niêm

mạc mũi từ bờ sau lỗ thông tự nhiên về phía

sau khoảng từ 0,5 đến 1,5 cm đến mào sàng

Sau đó tiếp tục bóc tách bộc lộ bờ tự do của

mào sàng (Hình 1)

Bước 2

Bộc lộ hố chân bướm khẩu cái: từ mào sàng,

chúng tôi dùng curette lấy bỏ phần xương thành

sau xoang hàm về phía ngoài mào sàng để từng

bước bộc lộ hố chân bướm khẩu cái Điểm lưu ý

của bước này là cần xác định vị trí của bó mạch

bướm khẩu cái và lỗ chân bướm khẩu cái nằm ngay sau mào sàng Hướng mở mào sàng và xương thành sau xoang hàm phù hợp là đi dọc theo bó mạch này Trên thực tế, việc đi dọc theo động mạch bướm khẩu cái giúp phẫu thuật viên

có thể kiểm soát tốt vấn đề chảy máu

Bước 3

Tìm tam giác chân bướm: sau khi lấy bỏ mào sàng và bộc lộ một phần hố chân bướm khẩu cái, dùng spatule vén bó mạch bướm khẩu cái về phía trên và ra ngoài để xác định vùng giới hạn của tam giác chân bướm Tam giác chân bướm là vùng giải phẫu thuộc thân xương bướm có giới hạn gồm 3 cạnh: sàn xoang bướm, bờ tự do của cửa mũi sau và chân bướm trong Thần kinh Vidian sẽ nằm trong vùng tam giác chân bướm này

Bước 4

Tìm bó mạch thần kinh hầu: tiếp tục bóc tách niêm mạc mũi từ mào sàng về phía cửa mũi sau

để tìm bó mạch thần kinh hầu Bó mạch này khá nhỏ nên động tác bóc tách cần nhẹ nhàng trách làm sang chấn gây đứt bó mạch Bó mạch nằm trong ống xương tự nhiên được gọi là kênh khẩu cái – hầu(2)

Bước 5

Tìm lỗ tự nhiên của thần kinh Vidian: vị trí được xác định bằng điểm giao nhau của kênh khẩu cái hầu và sàn xoang bướm Vị trí này sẽ nằm hoàn toàn trong vùng giải phẫu thuộc tam

giác chân bướm (Hình 2)

Hình 1: A: Dùng curette nạo bỏ mào sàng, bộc lộ bó

mạch bướm khẩu cái B: Bộc lộ một phần hố chân bướm khẩu cái

Chú thích: TSXH: thành sau xoang hàm, BMBKC: bó mạch bướm khẩu cái, MS: mào sàng, XB: xoang bướm, VH: vòm mũi họng

Hình 2: A: Vén bó mạch bướm khẩu cái B: Ranh giới

ảo của tam giác chân bướm C: Tìm bó mạch thần

kinh hầu D: Bộc lộ động mạch và thần kinh Vidian

nằm trong ống thần kinh Vidian

Chú thích: TSXH: thành sau xoang hàm, BMBKC: bó mạch bướm

khẩu cái, HCBKC: hố chân bướm khẩu cái, XB: xoang bướm, VH:

vòm mũi họng, VN: vách ngăn TGCB: tam giác chân bướm

Sau khi xác định được vị trí của lỗ tự nhiên

của thần kinh Vidian, chúng tôi tiếp tục đo

khoảng cách từ lỗ thần kinh này đến một số các

mốc giải phẫu thông dụng trong hốc mũi

Khoảng cách từ gai mũi trước đến mào sàng

là khoảng cách đo được từ gai mũi trước đến bờ

tự do của mào sàng Giá trị đo trung bình là 62,9

mm (khoảng từ 56 mm đến 72,5 mm) Mào sàng

không hoàn toàn xuất hiện ở các mẫu xác (56/60

bên hốc mũi chiếm tỉ lệ 93%)

Hình 3: Mốc đo khoảng cách từ gai mũi trước và

vách ngăn đến lỗ thần kinh Vidian

Khoảng cách từ gai mũi trước đến thành sau xoang hàm là khoảng cách đo được từ gai mũi trước đến thành sau xoang hàm sau khi mở rộng

lỗ thông tự nhiên của xoang hàm Giá trị đo trung bình là 67,95 mm Khoảng cách từ gai mũi trước đến mặt trước xoang bướm là khoảng cách

từ gai mũi trước đến mặt trước xoang bướm ở vị trí lỗ thông tự nhiên của xoang bướm Giá trị đo trung bình là 70,04 mm Khoảng cách từ gai mũi trước đến lỗ chân bướm khẩu cái là khoảng cách

từ gai mũi trước đến bờ trước của lỗ chân bướm khẩu cái sau khi gặm bỏ mào sàng Giá trị đo trung bình là 63,99 mm Khoảng cách từ gai mũi trước đến lỗ Vidian là khoảng cách từ gai mũi trước đến lỗ tự nhiên thần kinh Vidian ở vị trí sàn xoang bướm sau khi bộc lộ hố chân bướm khẩu cái và lấy đi bó mạch và hạch chân bướm khẩu cái Giá trị đo trung bình là 70,78 mm Khoảng cách từ lỗ Vidian đến mào sàng là khoảng cách đo được từ bờ tự do của mào sàng đến bờ tự do của lỗ tự nhiên thần kinh Vidian ở

vị trí sàn xoang bướm Giá trị đo trung bình là 11,175 mm Khoảng cách từ lỗ Vidian đến vách ngăn là khoảng cách đo được từ vách ngăn vị trí ngay trước lỗ thông tự nhiên của xoang bướm đến bờ tự do của lỗ tự nhiên thần kinh Vidian ở

vị trí sàn xoang bướm Giá trị đo trung bình là 12,1083 mm Đường kính lỗ Vidian là đường kính của lỗ tự nhiên thần kinh Vidian Giá trị đo trung bình là 3,2 mm

Bảng 1: Bảng tóm tắt các giá trị đo được

Chỉ số Giá trị trung

bình (mm)

Độ lệch chuẩn (mm)

Gai mũi trước đến mào sàng 62,9 4,286 Gai mũi trước đến lỗ chân

bướm khẩu cái

Gai mũi trước đến lỗ Vidian 70,78 3,654 Gai mũi trước đến mặt trước

xoang bướm

Gai mũi trước đến thành sau xoang hàm

Lỗ Vidian đến mào sàng 11,175 1,556

Lỗ Vidian đến vách ngăn 12,1083 1,6725 Đường kính ống thần kinh

Vidian

Khi thống kê các số liệu thu thập được,

chúng tôi thử tìm hiểu mức độ tương quan

giữa vị trí lỗ thần kinh Vidian với các mốc

giải phẫu như gai mũi trước, thành sau lỗ

thông xoang hàm, mào sàng và mặt trước

xoang bướm Qua phép kiểm tương quan(2),

chúng tôi nhận thấy có sự tương quan thuận

cao giữa “Khoảng cách gai mũi trước –

thành sau xoang hàm” và “Khoảng cách gai

mũi trước – lỗ thần kinh Vidian” với hệ số

tương quan là 0,696 Đồng thời, chúng tôi

cũng thấy có sự tương quan thuận cao giữa

“Khoảng cách gai mũi trước – mặt trước

xoang bướm” và “Khoảng cách gai mũi

trước – lỗ thần kinh Vidian” với hệ số tương

quan là 0,861 Hơn nữa, cũng có sự tương

quan thuận cao giữa “Khoảng cách gai mũi

trước – mào sàng” và “Khoảng cách gai mũi

trước – lỗ thần kinh Vidian” với hệ số tương

quan là 0,74

Tiếp tục, khi thực hiện phân tích đa biến

dựa trên các nhóm biến số có tương quan

cao với nhau, chúng tôi nhận thấy có thể dự

đoán “Khoảng cách gai mũi trước – lỗ thần

kinh Vidian” theo công thức như sau:

Khoảng cách gai mũi trước – lỗ thần kinh

Vidian = 15,419 – 0,13 (Khoảng cách gai mũi

trước – thành sau trong xoang hàm) + 0,694

(Khoảng cách gai mũi trước – mặt trước xoang

bướm) + 0,245 (Khoảng cách gai mũi trước –

mào sàng)

Mô hình này không có sự tự tương quan

theo phép kiểm Durbin-Watson (giá trị: 1,806;

N=60), với khả năng dự đoán chính xác là 75%,

P<0,05

BÀN LUẬN

Dựa trên kết quả phẫu tích, chúng tôi nhận

thấy việc tìm ra mối tương quan về khoảng cách

và vị trí của lỗ tự nhiên thần kinh Vidian và các

mốc giải phẫu dễ tìm khác trong hốc mũi qua

phẫu tích xác dưới nội soi được xem là khả thi

giúp cho phẫu thuật viên sàn sọ có thể dựa vào các mốc giải phẫu này để có thể tìm được thần kinh này dễ dàng hơn Cụ thể, chúng tôi nhận thấy có thể tìm được lỗ tự nhiên của thần kinh Vidian bằng 2 cách:

Cách 1: Dựa vào tương quan vi trí của lỗ

Vidian với động mạch hầu và tam giác chân bướm Đối với cách này, các mốc giải phẫu ứng dụng là mào sàng, bó mạch và lỗ chân bướm khẩu cái, bó mạch hầu, tam giác chân bướm và sàn xoang bướm

Trong cách tìm này, việc xác định được vị trí của bó mạch hầu và ranh giới của tam giác chân bướm là quan trọng nhất Lỗ tự nhiên của thần kinh Vidian sẽ nằm trong tam giác này với vị trí chính xác là điểm giao nhau giữa hướng đi của

bó mạch thần kinh hầu và mặt phẳng sàn xoang bướm Dự vào cách này, hoàn toàn có thể xác định được lỗ Vidian một cách dễ dàng

Hình 4: Vị trí của ống thần kinh Vidian và tương

quan với tam giác chân bướm, xoang bướm, động

mạch hầu và lỗ tròn Chú thích: XB: xoang bướm, VN: ống thần kinh Vidian Cách 2: Dựa vào tương quan về khoảng cách

giữa lỗ Vidian và các mốc giải phẫu dễ tìm khác trong hốc mũi Trong trường hợp này, các mốc giải phẫu được dùng là gai mũi trước, vách ngăn, thành sau xoang hàm, mào sàng, bó mạch

và lỗ chân bướm khẩu cái và mặt trước lỗ thông xoang bướm tự nhiên Từ những mốc giải phẫu

này, chúng tôi có thể đo được các chỉ số là:

khoảng cách từ gai mũi trước đến mào sàng, đến

mặt trước xoang bướm, đến thành sau xoang

hàm Dự đoán được khoảng cách từ gai mũi

trước đến lỗ tự nhiên thần kinh Vidian với khả

năng chính xác là 75% Khoảng cách từ lỗ Vidian

và vách ngăn vị trí mặt trước xoang bướm và

khoảng cách từ lỗ Vidian đến mào sàng với các

trị số trung bình lần lượt là 11 mm và 12 mm cho thấy vị trí của lỗ Vidian cách đường giữa vào khoảng 1cm về phía trước trong (vách ngăn) và khoảng xấp xỉ 1cm về phía trước ngoài (mào sàng) Đồng thời, số liệu các khoảng cách này của chúng tôi không có nhiều khác biệt so với nghiên cứu của các tác giả nước ngoài(1,3,4)

Bảng 2: Bảng so sánh số liệu chúng tôi với các tác giả khác

Chỉ số Chúng tôi Karci (2018) Bidarkotimath (2015) Kasemsiri (2013)

Khoảng cách từ gai mũi trước đến mào

sàng

62,9 ± 4,286 mm 60,35 ± 1,31 mm Khoảng cách từ gai mũi trước đến lỗ

Vidian

70,78 ± 3,654 mm 64,6 ± 1,71 mm

KẾT LUẬN

Thần kinh Vidian là một mốc giải phẫu

quan trọng thuộc vùng giải phẫu sàn sọ bên,

đóng vai trò rất quan trọng do đóng vai trò

làm mốc tìm gối động mạch cảnh trong đoạn

đỉnh xương đá, giúp cho cuộc phẫu thuật

vùng giải phẫu hẹp và sâu này được thuận lợi

và an toàn Thông qua phẫu tích xác, chúng tôi

thử đề xuất hai phương pháp để tìm vị trí của

ống thần kinh này qua tương quan vị trí và

kích thước với các mốc giải phẫu trong hốc

mũi, với hy vọng có thể giúp cho việc tìm ống

thần kinh này trở nên thuận lợi hơn Trong

thực tế phẫu thuật, việc tìm thần kinh Vidian

theo cách thứ nhất thông qua động mạch hầu

và tam giác chân bướm sẽ phù hợp và khả thi hơn

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Bidarkotimath S, Viveka S, Udyavar A (2012) Vidian canal:

radiological anatomy and functional correlations J Morphol Sci,

29(1):pp.27-31.

2 Herzallah IR, Amin S, El-Hariri MA, Casiano RR (2012) Endoscopic identification of the pharyngeal (palatovaginal)

canal: an overlooked area J Neurol Surg B Skull Base,

73(5):pp.352-7.

3 Karci B, Midilli R, Erdogan U, Turhal G, Gode S (2018) Endoscopic endonasal approach to the vidian nerve and its relation to the surrounding structures: an anatomic cadaver

study Eur Arch Otorhinolaryngol, 275(10):pp.2473-2479

4 Kasemsiri P, Solares CA, Carrau RL, Prosser JD, Prevedello DM, Otto BA, Old M, Kassam AB (2013) Endoscopic endonasal transpterygoid approaches: anatomical landmarks for planning

the surgical corridor Laryngoscope, 123(4):pp.811-5.

5 Kassam AB, Vescan AD, Carrau RL, Prevedello DM, Gardner P, Mintz AH et al (2008) Expanded endonasal approach: vidian

canal as a landmark to the petrous internal carotid artery J

Neurosurg, 108:pp.177–183

6 Randy JJ (2000) Atlas of Neuroradiologic Embryology, Anatomy, and Variants MD Lippincott Williams & Wilkins,pp.87.

7 Vescan AD, Snyderman CH, Carrau RL, Mintz A, Gardner P, Branstetter B 4th, Kassam AB (2007) Vidian canal: analysis and

relationship to the internal carotid artery Laryngosope,

117(8):pp.1338-42

Ngày phản biện nhận xét bài báo: 10/12/2018