Tóm tắt Luận án tiến sĩ Ngữ văn: Cặp thoại chứa hành động cầu khiến - từ chối trong giao tiếp của người Nam Bộ

Đề tài Cặp thoại chứa hành động cầu khiến - từ chối trong giao tiếp của người Nam Bộ có mục đích: làm sáng tỏ về cách ứng xử trong giao tiếp của người Nam Bộ khi thực hiện hành động cầu khiến - từ chối. Đồng thời qua đề tài này góp phần làm rõ lí thuyết hành động ngôn ngữ - cụ thể là hành động cầu khiến - từ chối phù hợp với phương châm hội thoại và nét riêng của người Nam Bộ khi thực hiện hành động này.

TR ƯỜ NG Đ I H C VINH Ạ Ọ

   NGUY N VĂN Đ NG Ễ Ồ

C P THO I CH A HÀNH Đ NG Ặ Ạ Ứ Ộ

C U KHI N ­ T  CH I Ầ Ế Ừ Ố

TRONG GIAO TI P C A NG Ế Ủ ƯỜ I NAM B Ộ

Chuyên ngành: Ngôn ng  Vi t Namữ ệ

Mã s : 92.22.01.02ố

NGH  AN ­ 2018 Ệ

M  Đ UỞ Ầ

1. Lý do ch n đ  tàiọ ề

1.1. H i tho i là đ i tộ ạ ố ượng nghiên c u c a m t s  ngành khoa h c, trong đóứ ủ ộ ố ọ  

có ng  d ng h c. Trong h i tho i, s  tữ ụ ọ ộ ạ ự ương tác gi a c p tho i luôn di n ra m tữ ặ ạ ễ ộ  cách ch t ch  M c đích c a m i c p tho i, xét cho cùng là hặ ẽ ụ ủ ỗ ặ ạ ướng t i hi u quớ ệ ả giao ti p cao nh t mà ngế ấ ười nói mu n đ t đố ạ ược. Đi u này đúng v i các c p tho iề ớ ặ ạ  

ch a b t c  hành đ ng ngôn ng  nào.ứ ấ ứ ộ ữ

Dùng ngôn ng  tác đ ng đ n đ i th  và mu n đữ ộ ế ố ể ố ược đáp  ng m t cách t i đaứ ộ ố  

là nhu c u c a m i cá nhân th  hi n trong ho t đ ng giao ti p. Do v y, trong sầ ủ ọ ể ệ ạ ộ ế ậ ố các hành đ ng ngôn ng  mà con ngộ ữ ườ ử ụi s  d ng, hành đ ng c u khi n xu t hi nộ ầ ế ấ ệ  khá thường xuyên, gi  vai trò quan tr ng. Trữ ọ ước m t hành đ ng c u khi n độ ộ ầ ế ượ  c

ngườ ối đ i tho i đ a ra, s  có nhi u kh  năng đáp l i, trong đó có hành đ ng tạ ư ẽ ề ả ạ ộ ừ 

ch i. Nghĩa là, không ph i l i c u khi n nào cũng đố ả ờ ầ ế ược người tham gia cu c tho iộ ạ  đáp  ng m t cách đ y đ  M t khác, t  ch i cũng có nhi u cách th c khác nhau,ứ ộ ầ ủ ặ ừ ố ề ứ  

v i nh ng bi u hi n h t s c phong phú, tùy vào nhân v t, hoàn c nh, văn hóa  ngớ ữ ể ệ ế ứ ậ ả ứ  

x , n i dung, m c đích giao ti p. Nh  v y, tử ộ ụ ế ư ậ ương tác gi a hành đ ng c u khi nữ ộ ầ ế  

và hành đ ng t  ch i trong hai c p tho i đ i  ng là m t v n đ  r t đáng độ ừ ố ặ ạ ố ứ ộ ấ ề ấ ược tìm 

hi u th u đáo.ể ấ

1.2. Trong Vi t ng  h c t  trệ ữ ọ ừ ước đ n nay, đã có nhi u công trình nghiên c uế ề ứ  

v  câu c u khi n, hành đ ng c u khi n, hành đ ng t  ch i cũng nh  nhi u hànhề ầ ế ộ ầ ế ộ ừ ố ư ề  

đ ng ngôn ng  khác. Nh  v n d ng lý thuy t ng  d ng h c mà các tác gi  đã cóộ ữ ờ ậ ụ ế ữ ụ ọ ả  

nh ng ki n gi i sâu s c và th a đáng v  c u trúc, ng  nghĩa, cách th c s  d ng,ữ ế ả ắ ỏ ề ấ ữ ứ ử ụ  

bi u hi n văn hóa c a nhân v t giao ti p qua vi c th c hi n các hành đ ng ngônể ệ ủ ậ ế ệ ự ệ ộ  

ng   y. Tuy nhiên, ph n l n các công trình nghiên c u ch  quan tâm xét các hànhữ ấ ầ ớ ứ ỉ  

đ ng nêu trên trong s  t n t i đ n l , bi t l p c a chúng. Nh  v y, thêm m t lýộ ự ồ ạ ơ ẻ ệ ậ ủ ư ậ ộ  

do đ  ta th y s  c n thi t ph i kh o sát, phân tích hành đ ng c u khi n ­ ể ấ ự ầ ế ả ả ộ ầ ế ơừ ch iố  trong th  tế ương tác gi a hai c p tho i.ữ ặ ạ

1.3. Ng  d ng h c cho phép ta th u hi u h n v  ngôn ng  trong hành ch c,ữ ụ ọ ấ ể ơ ề ữ ứ  

đ ng th i qua hành ch c, nh n ra nh ng y u t  văn hóa, cách  ng x  c a conồ ờ ứ ậ ữ ế ố ứ ử ủ  

người ­ không ph i con ngả ười chung chung, mà là con người thu c m t vùng mi nộ ộ ề  

c  th  Trong th c t , ngụ ể ự ế ười Vi t   m t vùng mi n nào đó, khi giao ti p v i nhauệ ở ộ ề ế ớ  không ph i dùng m t th  ti ng Vi t toàn dân nh  m t th  ngôn ng  văn hóaả ộ ứ ế ệ ư ộ ứ ữ  chung, mà s  nói th  ngôn ng  mang màu s c đ a phẽ ứ ữ ắ ị ương. Cũng là hành đ ng c uộ ầ  khi n ­ t  ch i, nh ng ngế ừ ố ư ườ ởi   vùng phương ng  này có cách th c th  hi n khôngữ ứ ể ệ  hoàn toàn gi ng v i vùng phố ớ ương ng  khác.   đây, ta s  th y s  tác đ ng haiữ Ở ẽ ấ ự ộ  chi u r t bi n ch ng: cách th c giao ti p c a con ngề ấ ệ ứ ứ ế ủ ười góp ph n t o nên b n s cầ ạ ả ắ  văn hóa vùng mi n, đ ng th i, chính văn hóa vùng mi n l i chi ph i sâu s c cáchề ồ ờ ề ạ ố ắ  

th c giao ti p c a con ngứ ế ủ ười trong t ng trừ ường h p c  th  Chính đi u này d nợ ụ ể ề ẫ  

đ n h  qu : hành đ ng c u khi n ­ t  ch i c a ngế ệ ả ộ ầ ế ừ ố ủ ười giao ti p bao gi  cũng di nế ờ ễ  

ra dưới áp l c vô hình c a m t thi t ch  văn hóa, ngự ủ ộ ế ế ượ ạc l i, qua cách c u khi n ­ầ ế  

t  ch i, chúng ta cũng nh n th y s  hi n th  c a nh ng bi u hi n văn hóa.ừ ố ậ ấ ự ể ị ủ ữ ể ệ

1.4. Trong b c tranh Vi t ng , phứ ệ ữ ương ng  Nam B  có m t v  trí riêng, màuữ ộ ộ ị  

s c riêng không th  l n l n. Màu s c riêng đó th  hi n qua các y u t  ng  âm, hắ ể ẫ ộ ắ ể ệ ế ố ữ ệ 

th ng t  v ng, cú pháp, cách th c nói năng, văn hóa  ng x  trong giao ti p. Có thố ừ ự ứ ứ ử ế ể nói, kh o sát b t c  khía c nh nào, ta cũng có th  nh n ra nh ng nét đ c thù đó.ả ấ ứ ạ ể ậ ữ ặ  

Đã t ng có nhi u công trình nghiên c u các bình di n c a phừ ề ứ ệ ủ ương ng  Nam B  r tữ ộ ấ  

có giá tr , và nh  v y, b n s c văn hóa c a con ngị ờ ậ ả ắ ủ ườ ởi   đây ngày càng được nh nậ  

th c rõ nét h n. Trong tình hình  y, đ t v n đ  nghiên c u c p tho i ch a hànhứ ơ ấ ặ ấ ề ứ ặ ạ ứ  

đ ng c u khi n ­ t  ch i trong giao ti p c a ngộ ầ ế ừ ố ế ủ ười Nam B , chúng tôi không chộ ỉ 

nh m làm sáng t  nh ng khía c nh c a đ i tằ ỏ ữ ạ ủ ố ượng   bình di n ngôn ng  h c, màở ệ ữ ọ  còn mu n t  đó, nh n di n thêm m t s  nét văn hóa, nh t là cách th c th  hi nố ừ ậ ệ ộ ố ấ ứ ể ệ  

l ch s  trong giao ti p c a con ngị ự ế ủ ườ ởi   vùng đ t này. ấ

Xu t phát t  nh ng lí do trên, chúng tôi ch n đ  tài: ấ ừ ữ ọ ề C p tho i ch a hành ặ ạ ứ  

đ ng c u khi n ­ t  ch i trong giao ti p c a ng ộ ầ ế ừ ố ế ủ ườ i Nam B ộ đ  nghiên c uể ứ .

2. M c đích và nhi m v  nghiên c uụ ệ ụ ứ

2.1. M c đích nghiên c u ụ ứ

Đ  tài  ề C p tho i ch a hành đ ng c u khi n ­ t  ch i trong giao ti p ặ ạ ứ ộ ầ ế ừ ố ế  

c a ng ủ ườ i Nam B ộ có m c đích: làm sáng t  v  cách  ng x  trong giao ti p c aụ ỏ ề ứ ử ế ủ  

người Nam B  khi th c hi n hành đ ng c u khi n ­ t  ch i. Đ ng th i qua đ  tàiộ ự ệ ộ ầ ế ừ ố ồ ờ ề  này góp ph n làm rõ lí thuy t hành đ ng ngôn ng  ­ c  th  là hành đ ng c u khi nầ ế ộ ữ ụ ể ộ ầ ế  

­ t  ch i phù h p v i phừ ố ợ ớ ương châm h i tho i và nét riêng c a ngộ ạ ủ ười Nam B  khiộ  

th c hi n hành đ ng này.ự ệ ộ

2.2. Nhi m v  nghiên c u ệ ụ ứ

Th c hi n đ  tài này, chúng tôi đ t ra các nhi m v  c  b n nh  sau:ự ệ ề ặ ệ ụ ơ ả ư

­ Gi i thuy t m t s  v n đ  lý thuy t ngôn ng  h c thu c ph m vi nghiênớ ế ộ ố ấ ề ế ữ ọ ộ ạ  

c u c a đ  tài.ứ ủ ề

­ Phân tích miêu t  các mô hình c u t o và ng  nghĩa c a c p tho i ch aả ấ ạ ữ ủ ặ ạ ứ  hành đ ng c u khi n ­ t  ch i trong giao ti p c a ngộ ầ ế ừ ố ế ủ ười Nam B ộ

­ Qua c p tho i c u khi n ­ t  ch i chúng tôi rút ra chi n lặ ạ ầ ế ừ ố ế ượ ịc l ch s  trongự  giao ti p c a ngế ủ ười Nam B  khi th c hi n hành đ ng c u khi n ­ t  ch i.ộ ự ệ ộ ầ ế ừ ố

3. Đ i tố ượng nghiên c u và ngu n ng  li uứ ồ ữ ệ

3.1. Đ i t ố ượ ng nghiên c u ứ

Đ i tố ượng nghiên c u c a lu n án là c p tho i ch a hành đ ng c u khi n ­ứ ủ ậ ặ ạ ứ ộ ầ ế  

t  ch i trong giao ti p c a ngừ ố ế ủ ười Nam B ,   các m i quan h : quan h  thân t c:ộ ở ố ệ ệ ộ  

v  ­ ch ng, cha m  ­ con cái, ông bà ­ cháu ch t,…; quan h  xã h i: ngợ ồ ẹ ắ ệ ộ ười mua ­ 

người bán, b n bè thân ­ s , đ ng nghi p ­ đ ng nghi p: th y (cô) ­ h c sinh. Vạ ơ ồ ệ ồ ệ ầ ọ ề 

đ  tu i c a đ i tộ ổ ủ ố ượng kh o sát, chúng tôi gi i h n t  18 tu i tr  lên là ngả ớ ạ ừ ổ ở ườ ả  i b n

đ a ho c sinh ra và l n lên trên vùng đ t Nam B  Các c p tho i đị ặ ớ ấ ộ ặ ạ ược kh o sátả  trong th i gian th c hiên lu n án.ờ ự ậ

3.2. Ngu n ng  li u ồ ữ ệ

Ngu n ng  li u đồ ữ ệ ượ ử ục s  d ng trong lu n án là ngôn ng  giao ti p hàng ngàyậ ữ ế  

c a ngủ ười dân Nam B  thu c 13 t nh thành Tây Nam B  (khu v c đ ng b ng Sôngộ ộ ỉ ộ ự ồ ằ  

C u Long, ngử ười Nam B  g i t t là mi n tây) và Đông Nam B  g m 4/6 t nhộ ọ ắ ề ộ ồ ỉ  thành là Thành ph  H  Chí Minh, Đ ng Nai, Bình Phố ồ ồ ước và Tây Ninh. Trên t ngổ  

s  17 t nh thành   Tây Nam B  và Đông Nam B , b ng cách th c ghi âm, ghi chépố ỉ ở ộ ộ ằ ứ  

tr c ti p trong su t th i gian th c hi n đ  tài này, chúng tôi thu đự ế ố ờ ự ệ ề ược 2400 c pặ  tho i tạ ương tác c u khi n ­ t  ch i.ầ ế ừ ố

4. Phương pháp, th  pháp nghiên c uủ ứ

Th c hi n đ  tài này, chúng tôi ch  y u s  d ng các phự ệ ề ủ ế ử ụ ương pháp và thủ pháp sau: Ph ng pháp đi u tra, đi n dã h i tho i; Ph ng pháp phân tích di nươ ề ề ộ ạ ươ ễ  ngôn; Phương pháp phân tích c u t o c p tho i; Phấ ạ ặ ạ ương pháp phân tích c u t oấ ạ  

ng  nghĩa c p tho i; Th  pháp so sánh; Th  pháp h  th ng hóa, mô hình hóa.ữ ặ ạ ủ ủ ệ ố

5. Đóng góp c a lu n ánủ ậ

Lu n án là công trình đ u tiên nghiên c u hành đ ng c u khi n ­ t  ch i vàậ ầ ứ ộ ầ ế ừ ố  

s  tự ương tác gi a chúng trong giao ti p c a ngữ ế ủ ười Nam B  Các k t qu  nghiênộ ế ả  

c u góp ph n làm n i b t đ c tr ng vùng mi n qua vi c s  d ng c p tho i c uứ ầ ổ ậ ặ ư ề ệ ử ụ ặ ạ ầ  khi n ­ t  ch i trong giao ti p.ế ừ ố ế

6. C u trúc c a lu n ánấ ủ ậ

Ngoài ph n M  đ u, K t lu n, Ph  l c và Tài li u tham kh o, n i dungầ ở ầ ế ậ ụ ụ ệ ả ộ  

Lu n án đậ ược tri n khai thành 4 chể ương:

Ch ươ ng 1:  T ng quan tình hình nghiên c u và c  s  lý thuy t c a đ  tàiổ ứ ơ ở ế ủ ề

Ch ướ ng 2:  C u t o c p tho i ch a hành đ ng c u khi n ­ t  ch i trongấ ạ ặ ạ ứ ộ ầ ế ừ ố  

giao ti p c a ngế ủ ười Nam Bộ

Ch ươ ng 3:  Ng  nghĩa c a c p tho i c u khi n ­ t  ch i trong giao ti p c aữ ủ ặ ạ ầ ế ừ ố ế ủ  

người Nam Bộ

Ch ươ ng 4:  Chi n lế ượ ịc l ch s  trong giao ti p c a ngự ế ủ ười Nam B  qua hànhộ  

đ ng c u khi n ­ t  ch iộ ầ ế ừ ố

T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C UỔ Ứ

VÀ C  S  LÝ THUY T C A Đ  TÀIƠ Ở Ế Ủ Ề

1.1. T ng quan tình hình nghiên c u phát ngôn c u khi n và phát ngôn tổ ứ ầ ế ừ 

ch iố

1.1.1. Tình hình nghiên c u phát ngôn c u khi n ứ ầ ế

Đi m l i l ch s  nghiên c u câu, phát ngôn c u khi n trong và ngoài nể ạ ị ử ứ ầ ế ướ  c,chúng tôi th y có 3 hấ ướng: hướng ghiên c u c a các nhà ng  pháp truy n th ngứ ủ ữ ề ố  

v  câu c u khi n; hề ầ ế ướng nghiên c u c a các nhà ng  pháp ch c năng; hứ ủ ữ ứ ướ  ngnghiên c u c a các nhà ng  pháp d ng h c.ứ ủ ữ ụ ọ

1.1.2. Tình hình nghiên c u phát ngôn t  ch i ứ ừ ố

Đi m qua các công trình nghiên c u v  hành đ ng t  ch i, chúng thôi th yể ứ ề ộ ừ ố ấ  

có hai hướng ti p c n: 1) Xem xét hành đ ng t  ch i m t cách đ c l p; 2) Xemế ậ ộ ừ ố ộ ộ ậ  xét hành đ ng t  ch i trong quan h  tộ ừ ố ệ ương tác v i hành đ ng c u khi n trong h iớ ộ ầ ế ộ  tho i.ạ

1.2. C  s  lý thuy tơ ở ế

1.2.1. Khái quát v  v n đ  giao ti p ề ấ ề ế

Giao ti p là ho t đ ng trao đ i thông tin gi a con ngế ạ ộ ổ ữ ườ ới v i con người trong 

xã h i mà phộ ương ti n ch  y u là ngôn ng ; ho t đ ng đó có n i dung, có m cệ ủ ế ữ ạ ộ ộ ụ  đích, g n v i m t ng  c nh nh t đ nh.ắ ớ ộ ữ ả ấ ị

1.2.2. Lý thuy t hành đ ng ngôn ng ế ộ ữ

1.2.2.1. Khai niêm hanh đông ngôn nǵ ̣ ̀ ̣ ữ

 Vi t Nam, v n đ  lí thuy t hành đ ng ngôn ng  cũng đã thu hút s  quan

tâm c a nhi u nhà nghiên c u ngôn ng  h c.ủ ề ứ ữ ọ

Hành đ ng ngôn ng  là m t d ng hành đ ng đ c bi t c a con ngộ ữ ộ ạ ộ ặ ệ ủ ười, ch  cóỉ   con ng i. Hành đ ng ngôn ng  g n li n v i hành đ ng nói năng c a con

người, là hành đ ng mang tính xã h i.ộ ộ

1.2.2.2. Phân lo i hành đ ng ngôn ng ạ ộ ữ

J.R. Searle là người hoàn ch nh cách phân lo i hành đ ng   l i. Tác gi  phânỉ ạ ộ ở ờ ả  

lo i các hành vi t i l i thành 5 nhóm l n. Trong đó hành đ ng c u khi n thu cạ ạ ờ ớ ộ ầ ế ộ  nhóm th  hai, đi u khi n. ứ ề ể

1.2.2.3. Đi u ki n s  d ng hành đ ng ngôn ng ề ệ ử ụ ộ ữ

 đây, chúng tôi d a vào b n đi u ki n c a Searle đ  làm c  s  tìm hi u

hành đ ng c u khi n ­ t  ch i trong giao ti p c a ngộ ầ ế ừ ố ế ủ ười Nam B ộ

1.2.3. Khái quát v  v n đ  h i tho i ề ấ ề ộ ạ

1.2.3.1. Khái ni m h i tho i ệ ộ ạ

H i tho i ph i là ho t đ ng ngôn ng  c a ít nh t hai nhân v t tr  lên, sộ ạ ả ạ ộ ữ ủ ấ ậ ở ử 

d ng phụ ương ti n ngôn t , đệ ừ ược th  hi n b ng nh ng lể ệ ằ ữ ượ ờ ươt l i t ng tác luân phiên, có n i dung và m c đích nh t đ nh, g n v i ng  c nh c  th ộ ụ ấ ị ắ ớ ữ ả ụ ể

1.2.3.2. V n đ ng h i tho i ậ ộ ộ ạ

a. S  trao l i  ự ờ

S  trao l i là v n đ ng mà SP1 nói lự ờ ậ ộ ượ ờ ủt l i c a mình ra và hướng lượ ờ  t l i

c a mình v  phía Sp2 nh m làm cho SP2 nh n bi t đủ ề ằ ậ ế ượ ằc r ng lượ ờ ượt l i đ c nói ra 

1.2.3.3. Các quy t c h i tho i  ắ ộ ạ

Bàn v  quy t c h i tho i, tác gi  Orecchioni chia quy t c h i tho i thành baề ắ ộ ạ ả ắ ộ ạ  nhóm

Đ  Th  Kim Liên đ a ra 6 quy t c: Quy t c thỗ ị ư ắ ắ ương lượng; Quy t c luânắ  phiên lượ ờt l i; Quy t c liên k t; Quy t c tôn tr ng th  di n ngắ ế ắ ọ ể ệ ười nghe; Quy t cắ  khiêm t n v  phía ngố ề ười nói và Quy t c c ng tác.ắ ộ

a2. Quan đi m c a tác gi  lu n án ể ủ ả ậ

Hành đ ng c u khi n độ ầ ế ược th c hi n khi ngự ệ ười nói (Sp1) đ a ra n i dungư ộ  

m nh đ  ph n ánh nhu c u, nguy n v ng mu n ngệ ề ả ầ ệ ọ ố ười nghe (Sp2) th c hi n vi cự ệ ệ  

gì đó, nh m m t đích nh t đ nh (có l i cho mình ho c vai giao ti p). T  quan đi mằ ộ ấ ị ợ ặ ế ừ ể  

đó, chúng tôi đi sâu phân tích hành đ ng c u khi n trong giao ti p hàng ngày c aộ ầ ế ế ủ  

người Nam B ộ

b. Đi u ki n nh n di n hành đ ng c u khi n ề ệ ậ ệ ộ ầ ế

b1. N i dung m nh đ ộ ệ ề: do Sp1 đ a ra hư ướng đ n ngế ười nghe (Sp2) th cự  

hi n­ thệ ường th  hi n theo mô hình m nh đ : Sp2 ­ th c hi n hành đ ng (C ­ V).ể ệ ệ ề ự ệ ộ

b2.  Quy t c chu n b ắ ẩ ị: Sp1 nghĩ, cho, tin r ng Sp2 có kh  năng th c hi nằ ả ự ệ  hành đ ng: v i n i dung nói ra trên b  m t phát ngôn, trộ ớ ộ ề ặ ước khi nói, Sp1 (em) nghĩ 

r ng Sp2 (ch ) làm đằ ị ược

b3. Quy t c chân thành ắ : Sp1 chân thành, th c s  mong mu n Sp2 th c hi n.ự ự ố ự ệ

b4. Quy t c căn b n ắ ả : Sp1 không nói ra thì ch a ch c Sp2 s  th c hi n.ư ắ ẽ ự ệ

1.2.4.2. Khái ni m và Đi u ki n nh n di n hành đ ng t  ch i trong quan h ệ ề ệ ậ ệ ộ ừ ố ệ 

t ươ ng tác v i hành đ ng c u khi n ớ ộ ầ ế

a. Khái ni m hành đ ng t  ch i ệ ộ ừ ố

Hành đ ng t  ch i là hành đ ng đáp l i mà b n ch t (đích) là không th cộ ừ ố ộ ờ ả ấ ự  

hi n hành đ ng theo đ  ngh  c a ngệ ộ ề ị ủ ười nói

b. Đi u ki n nh n di n hành đ ng t  ch i ề ệ ậ ệ ộ ừ ố

a) N i dung m nh đ : ộ ệ ề  b  ràng bu c b i n i dung m nh đ  c a hành đ ngị ộ ở ộ ệ ề ủ ộ  

c u khi n nh ng theo chi u ph  đ nh.ầ ế ư ề ủ ị

b) Đi u ki n chu n b ề ệ ẩ ị: Sp2 có quan h  thân c n, xã h i g n nào đó (thânệ ậ ộ ầ  

t c, b n bè, th y cô,…) trong m t kho ng không gian ­ th i gian v a ph i đ  cóộ ạ ầ ộ ả ờ ừ ả ể  

th  th c hi n hành đ ng c u khi n c a Sp1 (tr  trể ự ệ ộ ầ ế ủ ừ ường h p c u khi n gián ti p:ợ ầ ế ế  Hãy sáng lên các vì sao! ­ không có câu tr  l i).ả ờ

c) Đi u ki n chân thành: ề ệ  Sp2 (tr  thành ngở ười đáp ­ Sp1) chân thành không 

mu n th c hi n hành đ ng c a sp1.ố ự ệ ộ ủ

d) Đi u ki n căn b n: ề ệ ả  ràng bu c trách nhi m gi a Sp1 và Sp2 (Sp2 làm m tộ ệ ữ ấ  lòng, m t th  di n c a Sp1).ấ ể ệ ủ

1.2.5. Các đ n v  h i tho i ơ ị ộ ạ

1.2.5.1. Cu c tho i  ộ ạ (cu c tộ ương tác ­ conversation, interaction)

Là đ n v  h i tho i bao trùm, l n nh t, tính t  khi các nhân v t b t đ u h iơ ị ộ ạ ớ ấ ừ ậ ắ ầ ộ  tho i cho đ n khi k t thúc.ạ ế ế

1.2.5.2. Đo n tho i (sequence) ạ ạ

Đo n tho i là đ n v  do m t ho c m t s  c p tho i liên k t t o thành. ạ ạ ơ ị ộ ặ ộ ố ặ ạ ế ạ

1.2.5.3. Tham tho i (participants) ạ

Tham tho i là đ n v  tr c ti p c u thành c p tho i. Tham tho i là đ n vạ ơ ị ự ế ấ ặ ạ ạ ơ ị trùng v i m t lớ ộ ượ ờt l i. Là ph n đóng góp c a t ng nhân v t h i tho i vào m t c pầ ủ ừ ậ ộ ạ ộ ặ  tho i nh t đ nh.ạ ấ ị

1.2.5.4. C p tho i (c p trao đáp ­ exchange)  ặ ạ ặ

C p tho i là đ n v  lặ ạ ơ ị ưỡng tho i t i thi u nh ng ch a ph i là đ n v  nhạ ố ể ư ư ả ơ ị ỏ 

nh t. ấ

1.2.6. Khái quát v  phề ương ng  và phữ ương ng  Nam Bữ ộ

1.2.6.1. Khái ni m ph ệ ươ ng ng ữ

Phương ng  là ti ng nói riêng c a m t vùng lãnh th , m t khu v c đ aữ ế ủ ộ ổ ộ ự ị  

phương. Phương ng  là bi n th  c a ngôn ng  toàn dân, chúng có nét khác bi tữ ế ể ủ ữ ệ  

so v i ngôn ng  toàn dân v  các m t ng  âm, t  v ng ­ ng  nghĩa, ng  pháp vàớ ữ ề ặ ữ ừ ự ữ ữ  cách hành ch c.ứ

1.2.6.2. Ph ươ ng ng  Nam B ữ ộ

Cái riêng, s  khác bi t c a phự ệ ủ ương ng  Nam B  so v i các vùng mi n khácữ ộ ớ ề  

được th  hi n trên c  ba phể ệ ả ương di n: ng  âm, t  v ng và ng  pháp.ệ ữ ừ ự ữ

1.3. Ti u k t chể ế ương 1

Qua n i dung trình bày   chộ ở ương 1, chúng tôi rút ra m t s  ti u k t nh  sau:ộ ố ể ế ư

a. V  l ch s  nghiên c u phát ngôn c u khi n c a các tác gi  trong và ngoàiề ị ử ứ ầ ế ủ ả  

nước, có th  chia làm ba hể ướng: hướng nghiên c u c a các nhà ng  pháp truy nứ ủ ữ ề  

th ng v  câu c u khi n, hố ề ầ ế ướng nghiên c u c a các nhà ng  pháp ch c năng vàứ ủ ữ ứ  

hướng nghiên c u hành đ ng ngôn ng  c a các nhà ng  d ng h c. Theo hứ ộ ữ ủ ữ ụ ọ ướ  ngnghiên c u hành đ ng ngôn ng  c a các nhà ng  d ng h c, hi n đã có nhi u côngứ ộ ữ ủ ữ ụ ọ ệ ề  trình trong và ngoài nước nghiên c u v  hành đ ng c u khi n và t  ch i. Tuyứ ề ộ ầ ế ừ ố  nhiên, ch a có m t công trình nào nghiên c u hành đ ng c u khi n ­ t  ch i trongư ộ ứ ộ ầ ế ừ ố  giao ti p c a ngế ủ ười Nam B  đ t trong s  tộ ặ ự ương tác

b. V  nh ng khái ni m lí thuy t c  b n liên quan đ n đ  tài, có th  nh nề ữ ệ ế ơ ả ế ề ể ậ  

th y:ấ

b1. Khái ni m hành đ ng c u khi n ­ t  ch i trong ti ng Vi t nói chung,ệ ộ ầ ế ừ ố ế ệ  trong ho t đ ng giao ti p c a ngạ ộ ế ủ ười Nam B  nói riêng là khái ni m c t lõi độ ệ ố ượ  cchúng tôi đ  c p đ n, đây là lo i hành đ ng ngôn ng  g n li n v i quá trình giaoề ậ ế ạ ộ ữ ắ ề ớ  

ti p, th  hi n qua l i h i tho i c a các nhân v t g n v i vai giao ti p c  th  Vìế ể ệ ờ ộ ạ ủ ậ ắ ớ ế ụ ể  

th ,   lu n án này, chúng tôi trình bày nh ng v n đ  giao ti p có liên quan đ n h iế ở ậ ữ ấ ề ế ế ộ  tho i và hành đ ng ngôn ngạ ộ ữ

b2. Hành đ ng c u khi n, cho đ n nay, đã độ ầ ế ế ược các nhà nghiên c u trong vàứ  ngoài nước quan tâm.   chỞ ương 1 này chúng tôi đã đi m l i m t s  quan ni m vể ạ ộ ố ệ ề 

c u khi n c a các nhà nghiên c u đi trầ ế ủ ứ ước và đ  xu t các căn c  đ  xác đ nh hànhề ấ ứ ể ị  

đ ng này. Hành đ ng t  ch i ch  xu t hi n trong s  tộ ộ ừ ố ỉ ấ ệ ự ương tác v i hành đ ng c uớ ộ ầ  khi n. Chính vì v y, hi u l c   l i c a hành đ ng này là r t quan tr ng. T  đó,ế ậ ệ ự ở ờ ủ ộ ấ ọ ừ  

chúng tôi đi m l i các lý thuy t liên quan hành đ ng t  ch i cũng nh  tiêu chíể ạ ế ộ ừ ố ư  

nh n di n chúng.ậ ệ

V  đ c đi m c a phề ặ ể ủ ương ng , ngoài nh ng đi m tữ ữ ể ương đ ng v i ngôn ngồ ớ ữ toàn dân, phương ng  Nam B  còn có s  khác bi t   các phữ ộ ự ệ ở ương di n ng  âm, tệ ữ ừ 

v ng, ng  pháp và trong s  d ng, c  th  trong gioa ti p, th  hi n qua c p tho iự ữ ử ụ ụ ể ế ể ệ ặ ạ  

c u khi n ­ t  ch i. Trong đó, đi m khác c a phầ ế ừ ố ể ủ ương ng  Nam B  chúng tôi sữ ộ ẽ phân tích   chở ương 2, chương 

C U T O C P THO I CH A HÀNH Đ NG C U KHI N ­ T  CH IẤ Ạ Ặ Ạ Ứ Ộ Ầ Ế Ừ Ố

TRONG GIAO TI P C A NGẾ Ủ ƯỜI NAM BỘ

b t g p các d ng c u t o sau: T nh lắ ặ ạ ấ ạ ỉ ược vai trao (Sp2); T nh lỉ ược vai nh n (Sp2);ậ  

T nh lỉ ược TTTT cu i c u t o; T nh lố ấ ạ ỉ ược c  vai trao Sp1 và vai nh n Sp2; T nhả ậ ỉ  

lượ ảc c  vai nh n Sp2 và TTTT; T nh lậ ỉ ược vai trao Sp1 và Đg

2.2.1.3. Mô hình c u t o tham tho i h i đáp ch a hành đ ng t  ch i đ t ấ ạ ạ ồ ứ ộ ừ ố ặ   trong s  t ự ươ ng tác v i tham tho i trao ch a hành đ ng c u khi n ớ ạ ứ ộ ầ ế

Mô hình c u t o c a tham tho i h i đáp ch a hành đ ng t  ch i ch  xu tấ ạ ủ ạ ồ ứ ộ ừ ố ỉ ấ  

hi n khi có hành đ ng trao l i (hành đ ng c u khi n) và nó b  chi ph i b i hànhệ ộ ờ ộ ầ ế ị ố ở  

đ ng trao. Đ t trong s  tộ ặ ự ương tác v i hành đ ng trao, chúng tôi th y tham tho iớ ộ ấ ạ  

A: Sp2 + Ng  Đg + Sp1 + TTTT ữ

B: P PĐ  + KCV

đáp có ba nhóm c u t o: ấ ạ tham tho i c u t o m t thành t ; tham tho i c u t o hai ạ ấ ạ ộ ố ạ ấ ạ   thành t ; tham tho i c u t o ba thành t ố ạ ấ ạ ố

2.2.2. Miêu t  các thành t  c u t o c p tho i ch a hành đ ng c u khi n ả ố ấ ạ ặ ạ ứ ộ ầ ế  

­ t  ch i trong giao ti p c a ng ừ ố ế ủ ườ i Nam B ộ

2.2.2.1. Các thành t  tham gia c u t o tham tho i trao ch a hành đ ng c u ố ấ ạ ạ ứ ộ ầ   khi n ế

a. T  x ng hô ch  ch  th  c u khi n Sp1 và đ i th  ti p nh n Sp2 ừ ư ỉ ủ ể ầ ế ố ể ế ậ

Kh o sát 2400 tham tho i trao ch a hành đ ng c u khi n trong giao ti p c aả ạ ứ ộ ầ ế ế ủ  

người Nam B , chúng tôi b t g p 41 t  và 18 t  h p t , xu t hi n 4090 l n, thu cộ ắ ặ ừ ổ ợ ừ ấ ệ ầ ộ  

trường nghĩa x ng hô ch  ch  th  c u khi n (Sp1) và đ i th  ti p nh n (Sp2).ư ỉ ủ ể ầ ế ố ể ế ậ

a1. Nhóm danh từ

Ti u nhóm danh t  thân t c xu t hi n trong các tham tho i trao ch a hànhể ừ ộ ấ ệ ạ ứ  

đ ng c u khi n c a ngộ ầ ế ủ ười Nam B , có 19 t  thu c ti ng Vi t toàn dân và 8 tộ ừ ộ ế ệ ừ thu c phộ ương ng  Nam B ữ ộ

a2. Nhóm đ i t  x ng hô ạ ừ ư

Có 14 đ i t , chia làm hai ti u nhóm: ti u nhóm đ i t  trong ti ng Vi t toànạ ừ ể ể ạ ừ ế ệ  dân có 4 t , xu t hi n 554 l n, chi m 64,12%; ti u nhóm đ i t  thu c phừ ấ ệ ầ ế ể ạ ừ ộ ương ngữ Nam có 8 t , xu t hi n 310 l n, chi m 35,88% ừ ấ ệ ầ ế

a3. Nhóm t  h p t  x ng hô ổ ợ ừ ư

Có 18 t  h p t , xu t hi n 511 l n, chi m 15,75 là nh ng t  h p t  mangổ ợ ừ ấ ệ ầ ế ữ ổ ợ ừ  

đ c tr ng riêng c a phặ ư ủ ương ng  Nam B ữ ộ

b. T  ng  ch  hành đ ng, tr ng thái mà Sp1 mu n Sp2 th c hi n ừ ữ ỉ ộ ạ ố ự ệ

b1. Các đ ng t , tính t  ch  hành đ ng, tr ng thái do Sp2 th c hi n đ ng ộ ừ ừ ỉ ộ ạ ự ệ ứ  

đ c l p ộ ậ  (Cao Xuân H o g i chúng là v  t )ạ ọ ị ừ

­ Đ ng t  ch  ho t đ ng do Sp2 th c hi n mà ngộ ừ ỉ ạ ộ ự ệ ười Nam B  s  d ng g mộ ử ụ ồ  

có: đi, ra, ch , de,   l i, nói ỉ ở ạ  

Tính t  ch  tính ch t, tr ng thái chuy n hoá thành đ ng t  mà Sp2 có th  làmừ ỉ ấ ạ ể ộ ừ ể  thay đ i, đi u ch nh đổ ề ỉ ược nh : ư im l ng, nhanh, ch m, l  lên,… ặ ậ ẹ  

b2. Các ng  đ ng t  ch  hành đ ng do Sp2 th c hi n ữ ộ ừ ỉ ộ ự ệ

­ Các ng  đ ng t  Sp2 th c hi n có ph  t  đ ng trữ ộ ừ ự ệ ụ ừ ứ ướ hãy, đ ng, chc:  ừ ớ

­ Các ng  đ ng t  do Sp2 th c hi n có tr  đ ng t  đ ng sau: ữ ộ ừ ự ệ ợ ộ ừ ứ giùm, giúp,  cho

­ Các ng  đ ng t  do Sp2 th c hi n có th c t  đ ng sau danh t , c m danhữ ộ ừ ự ệ ự ừ ứ ừ ụ  từ

c. Ti u t  tình thái th  hi n s c thái c u khi n cu i phát ngôn ể ừ ể ệ ắ ầ ế ố

Chúng tôi b t g p 19 TTTT, xu t hi n cu i 1429 phát ngôn; trong đó, có 8ắ ặ ấ ệ ố  

ti u t  tình thái thu c ti ng Vi t toàn dân, 11 ti u t  thu c phể ừ ộ ế ệ ể ừ ộ ương ng ữ

2.2.2.2. Miêu t  các thành t  trong mô hình c u t o tham tho i h i đáp ch a ả ố ấ ạ ạ ồ ứ   hành đ ng t  ch i c a ng ộ ừ ố ủ ườ i Nam B ộ

C u t o tham tho i trao ch a hành đ ng t  ch i trong giao ti p c a ngấ ạ ạ ứ ộ ừ ố ế ủ ườ  iNam B  có 6 thành t , bao g m: ộ ố ồ T , c m t  ph  đ nh đ ng đ u phát ngôn; K t ừ ụ ừ ủ ị ứ ầ ế  

c u C ­ V ch a nòng c t ph  đ nh; K t c u C ­ V nêu lí do; K t c u C ­ V c u ấ ứ ố ủ ị ế ấ ế ấ ầ   khi n ng ế ượ ạ c l i; K t c u C ­ V nh m h ế ấ ằ ướ ng đ y lùi th i gian th c hi n; K t c u ẩ ờ ự ệ ế ấ  

C ­ V đ y vai th c hi n hành đ ng c u khi n sang ng ẩ ự ệ ộ ầ ế ườ i khác. Các thành t  đ ngố ứ  

đ c l p ho c k t h p v i nhau t o thành các tham tho i t  ch i rra d ng.ộ ậ ặ ế ợ ớ ạ ạ ừ ố ạ

2.4. Tiêu kêt ch̉ ́ ương 2

T  nh ng v n đ  trình bày trên, chúng tôi rut ra m t s  k t lu n c  b n sau:ừ ữ ấ ề ́ ộ ố ế ậ ơ ả

a.C u t o c a tham tho i trao ch a hành đ ng c u khi n trong giao ti pấ ạ ủ ạ ứ ộ ầ ế ế  

c a ngủ ười Nam B  đ u   d ng c u khi n nguyên c p, nghĩa là, không có s  xu tộ ề ở ạ ầ ế ấ ự ấ  

hi n c a đ ng t  ng  vi mang ý nghĩa c u khi n. Mô hình c u t o tham tho i traoệ ủ ộ ừ ữ ầ ế ấ ạ ạ  

ch a hành đ ng c u khi n có hai d ng c  b n: d ng đ y đ  và d ng t nh lứ ộ ầ ế ạ ơ ả ạ ầ ủ ạ ỉ ượ  c;trong đó, d ng mô hình có c u t o t nh lạ ấ ạ ỉ ược chi m t  l  cao h n d ng đ y đ ế ỷ ệ ơ ạ ầ ủ  

Đi u này phù h p v i thói quen giao ti p ng n g n, b c tr c, không vòng vo, kề ợ ớ ế ắ ọ ộ ự ể 

c  khi th c hi n hành đ ng c u khi n ­ hành đ ng đe do  cao t i th  di n vai giaoả ự ệ ộ ầ ế ộ ạ ớ ể ệ  

ti p.ế

b.C u t o tham tho i trao ch a hành đ ng c u khi n có 4 thành t : t , tấ ạ ạ ứ ộ ầ ế ố ừ ổ 

h p t  x ng hô ch  Sp1; t , t  h p t  x ng hô ch  Sp2; thành t  ch  hành đ ngợ ừ ư ỉ ừ ổ ợ ừ ư ỉ ố ỉ ộ  

tr ng thái do Sp2 th c hi n và ti u t  tình thái cu i phát ngôn. Trong đó, t  x ngạ ự ệ ể ừ ố ừ ư  

hô là thành t  th  hi n rõ nh t v  nét riêng c a vùng đ t và con ngố ể ệ ấ ề ủ ấ ười Nam B  làộ  cách s  d ng th  b c đ  x ng hô nh : ử ụ ứ ậ ể ư ư ch  hai, anh ba, t , năm ị ư , s  d ng các tử ụ ừ vay mượ ừn t  người Hoa Tri u Châu đ  làm t  x ng hô nh : ề ể ừ ư ư tía, hia, ch   ế Bên 

c nh đó, có r t nhi u ti u t  tình thái đạ ấ ề ể ừ ượ ử ục s  d ng cu i các phát ngôn c u khi nố ầ ế  

ch  đỉ ượ ử ục s  d ng trong phương ng  Nam B  nh : ữ ộ ư nghe, nghen, hen, heng  Đó là 

các thành t  góp ph n t o nên d u  n, nét riêng c a vùng đ t và con ngố ầ ạ ấ ấ ủ ấ ười Nam 

B ộ

c. Ở tham tho i h i đáp ch a hành đ ng t  ch i, có ba d ng c u t o c  b n:ạ ồ ứ ộ ừ ố ạ ấ ạ ơ ả  

d ng m t thành t  (là m t k t c u C ­ V); d ng hai thành t  (là d ng có s  k tạ ộ ố ộ ế ấ ạ ố ạ ự ế  

h p gi a hai k t c u C ­ V); và d ng đ y đ  ba thành t  (là d ng có s  k t h pợ ữ ế ấ ạ ầ ủ ố ạ ự ế ợ  

gi a ba k t c u C ­ V). Trong đó, d ng có c u t o m t thành t  (m t k t c u C ­ữ ế ấ ạ ấ ạ ộ ố ộ ế ấ  V) chi m t  l  nhi u nh t.ế ỉ ệ ề ấ

d.Tham gia c u t o tham tho i t  ch i có hai thành t , g m: t , c m t  phấ ạ ạ ừ ố ố ồ ừ ụ ừ ủ 

đ nh đ ng đ u phát ngôn; thành t  là m t k t c u C – V. Trong đó, thành t  là k tị ứ ầ ố ộ ế ấ ố ế  

c u C ­ V chi m t  l  nhi u h n. Các thành t  có th  đ ng đ c l p ho c k t h pấ ế ỉ ệ ề ơ ố ể ứ ộ ậ ặ ế ợ  

v i nhau đ  th c hi n hành đ ng t  ch i tr c ti p và t  ch i gián ti p (nh ngớ ể ự ệ ộ ừ ố ự ế ừ ố ế ữ  tham tho i có s  tham gia c a t , c m t  ph  đ nh ho c k t c u C ­ V ch a nòngạ ự ủ ừ ụ ừ ủ ị ặ ế ấ ứ  

c t ph  đ nh s  là tham tho i t  ch i tr c ti p).ố ủ ị ẽ ạ ừ ố ự ế

NG  NGHĨA C A C P THO I CH A HÀNH Đ NGỮ Ủ Ặ Ạ Ứ Ộ

C U KHI N ­ T  CH I TRONG GIAO TI P C A NGẦ Ế Ừ Ố Ế Ủ ƯỜI NAM BỘ

3.1. Khái ni m ng  nghĩa trong ngôn ngệ ữ ữ

3.1.1. Ý ki n c a các tác gi  đi tr ế ủ ả ướ c

Nghiên c u v  ứ ề nghĩa trong ngôn ng , đ n nay đã có nhi u tác gi  trong vàữ ế ề ả  ngoài nước đ  c p đ n, nh : John Lyons (2006), Dik Geeraerts (2010), H. Paul,ề ậ ế ư  Nguy n Nh  Ý, Lê Quang Thiêm, …ễ ư

3.1.2. Phân bi t nghĩa, ý nghĩa, ng  nghĩa ệ ữ

Nghĩa là cái tr u từ ượng t n t i trong m i c p đ  c a ngôn ng  ồ ạ ọ ấ ộ ủ ữ Ý nghĩa là 

m t n i dung c a t  đặ ộ ủ ừ ược bi u th  qua v  v t ch t c a t  Còn ể ị ỏ ậ ấ ủ ừ ng  nghĩa ữ  là toàn 

b  n i dung c a ngôn ng  mà ngộ ộ ủ ữ ười nói hướng t i ngớ ười nghe, g n v i các t ngắ ớ ầ  

ch c năng.ứ

3.2. Th ng kê miêu t  ng  nghĩa c p tho i c u khi n ­ t  ch i trongố ả ữ ặ ạ ầ ế ừ ố  giao ti p c a ngế ủ ười Nam Bộ

3.2.1. Th ng kê đ nh l ố ị ượ ng ng  nghĩa c p tho i c u khi n ­ t  ch i ữ ặ ạ ầ ế ừ ố

D a vào nghĩa xu t hi n thành trự ấ ệ ường (mi n) và đích tác đ ng đ n ngề ộ ế ườ  i

th c hi n (Sp2), chúng tôi chia ra 9 nhóm:  ự ệ khi n, c u, r , vay m ế ầ ủ ượ n, xin, m nh ệ  

l nh, nh c nh , m i, khuyên.  ệ ắ ở ờ Cùng v i 9 nhóm thu c hành đ ng c u khi n là cácớ ộ ộ ầ ế  nhóm t  ch i từ ố ương  ng. ứ

3.2.2. Miêu t  các nhóm ng  nghĩa trong c p tho i c u khi n ­ t  ch i ả ữ ặ ạ ầ ế ừ ố

3.2.2.1. Hành đ ng khi n và t  ch i đ t trong s  t ộ ế ừ ố ặ ự ươ ng tác 

a. Đi u ki n đ  x p vào hành đ ng ề ệ ể ế ộ khi n ế  là:

1) Vào th i đi m nói, Sp1 sai khi n Sp2 ph i th c hi n hành đ ng nào đóờ ể ế ả ự ệ ộ  ngay. N u không th c hi n thì Sp2 s  nh n t n th t v  phía mình (b  trách móc, bế ự ệ ẽ ậ ổ ấ ề ị ị chê, b  phê bình, …).ị

2) V  th  xã h i, gia t c, tu i tác c a Sp1 cao h n Sp2.ị ế ộ ộ ổ ủ ơ

b. Bi u hi n ng  nghĩa cùa hành đ ng ể ệ ữ ộ khi n ế

­ Hành đ ng ộ khi n ế  v i n i dung bu c Sp2 ph i d ng m t ho t đ ng c  thớ ộ ộ ả ừ ộ ạ ộ ụ ể nào đó n u không s   nh hế ẽ ả ưởng x u đ n ngấ ế ười khác. 

­ Hành đ ng ộ khi n ế  v i n i dung bu c Sp2 th c hi n m t hành đ ng theo chớ ộ ộ ự ệ ộ ộ ỉ 

d n c a Sp1. ẫ ủ

­ Hành đ ng ộ khi n ế  v i n i dung bu c Sp2 tr  l i cho Sp1 môt đ  v t nào đóớ ộ ộ ả ạ ồ ậ  thu c quy n s  h u c a Sp1. ộ ề ở ữ ủ

­ Hành đ ng ộ khi n ế  có n i dung bu c Sp2 ph i r i kh i đ a đi m hi n t i khiộ ộ ả ờ ỏ ị ể ệ ạ  Sp1 c m th y mình b  làm phi n. ả ấ ị ề

­ Hành đ ngộ  khi n ế  sai khi n Sp2 th c hi n m t hành đ ng nào đó có l i choế ự ệ ộ ộ ợ  Sp1. 

c. Ng  nghĩa t  ch i c a nhóm hành đ ngữ ừ ố ủ ộ  khi n ế  đ t trong s  tặ ự ương tác

­ Ng  nghĩa c a nhóm t  ch i tr c ti p bao g m năm ti u nhóm: 1) T , c mữ ủ ừ ố ự ế ồ ể ừ ụ  

t  mang ý nghĩa ph  đ nh đ ng đ c l p; 2) T , c m t  mang ý nghĩa ph  đ nh +ừ ủ ị ứ ộ ậ ừ ụ ừ ủ ị  nêu lí do; 3) T , c m t  mang ý nghĩa ph  đ nh + Trì hoãn; 4) T , c m t  mang ýừ ụ ừ ủ ị ừ ụ ừ  nghĩa ph  đ nh + C u khi n ngủ ị ầ ế ượ ạc l i; 5) T , c m t  mang ý nghĩa ph  đ nh +ừ ụ ừ ủ ị  

C u khi n ngầ ế ượ ạc l i + Nêu lí do

­ Ng  nghĩa c a nhóm t  ch i gián ti p g m tám ti u nhóm: 1) Nêu lí do; 2)ữ ủ ừ ố ế ồ ể  Trì hoãn; 3) C u khi n ngầ ế ượ ạc l i; 4) C u khi n ngầ ế ượ ạc l i + Nêu lí do; 5) Nêu lí do + C u khi n ngầ ế ượ ạc l i; 6) Nêu lí do + Trì hoãn; 7) Trì hoãn + nêu lí do; 8)Nêu lí do + đ y trách nhi m sáng Sp3.ẩ ệ

3.2.2.2. Hành đ ng c u và t  ch i đ t trong s  t ộ ầ ừ ố ặ ự ươ ng tác

a. Đi u ki n đ  x p m t c p tho i vào nhóm có ng  nghĩa ề ệ ể ế ộ ặ ạ ữ c u ầ  là:

1) Vào th i đi m nói, Sp1 mong mu n Sp2 th c hi n m t hành đ ng nào đóờ ể ố ự ệ ộ ộ  ngay mang l i l i ích cho Sp1. Sp1 tin r ng Sp2 có kh n năng th c hi n hành đ ngạ ợ ằ ả ự ệ ộ  đó

2) V  th  phát ngôn c a Sp1 thị ế ủ ường th p h n Sp2 ho c y u th  h n   m tấ ơ ặ ế ế ơ ở ộ  

phương di n nào đó.ệ

b. Bi u hi n ng  nghĩa c a nhóm hành đ ng ể ệ ữ ủ ộ c u ầ

+ Hành đ ng c u nh  v  Sp2 làm m t vi c gì đó mà Sp1 không có kh nộ ầ ờ ả ộ ệ ả  năng th c hi n. ự ệ

+ Hành đ ng c u nh  v  Sp2 th c hi n m t hành đ ng nào đó có l i choộ ầ ờ ả ự ệ ộ ộ ợ  Sp1. Ch ng h n:ẳ ạ

c. Ng  nghĩa t  ch i c a hành đ ng ữ ừ ố ủ ộ c u  ầ đ t trong s  tặ ự ương tác

­ Nhóm ng  nghĩa t  ch i tr c ti p có hai ti u nhóm: ữ ừ ố ự ế ể 1) T  ch i tr c ti p ừ ố ự ế  

k t h p nêu lí do; 2) T  ch i tr c ti p kèm theo hành đ ng c u khi n ng ế ợ ừ ố ự ế ộ ầ ế ượ c và   nêu lí do.

­ Nhóm ng  nghĩa t  ch i gián ti p có b n ti u nhóm:ữ ừ ố ế ố ể  1) T  ch i gián ti p ừ ố ế  

b ng cách nêu lí do; 2) T  ch i gián ti p b ng cách nêu lí do k t h p v i hành ằ ừ ố ế ằ ế ợ ớ  

đ ng h a h n; 3) T  ch i gián ti p b ng cách nêu lí do k t h p hành đ ng c u ộ ứ ẹ ừ ố ế ằ ế ợ ộ ầ   khi n ng ế ượ ạ c l i; 4) T  ch i b ng hành đ ng trì hoàn k t h p nêu lí do ừ ố ằ ộ ế ợ

3.2.2.3. Hành đ ng r  và t  ch i đ t trong s  t ộ ủ ừ ố ặ ự ươ ng tác

a Đi u ki n đ  x p m t hành đ ng vào nhóm hành đ ng r  là: ề ệ ể ế ộ ộ ộ ủ