Bài viết trình bày khảo sát nồng độ NT-proBNP theo từng nhóm tuổi ở những bệnh nhân không có suy tim được nhập viện điều trị tại Bệnh viện Thống Nhất (BVTN).
Trang 1KHẢO SÁT SỰ THAY ĐỔI NỒNG ĐỘ NT-proBNP THEO TUỔI
VÀ THEO MỨC ĐỘ SUY TIM Ở NGƯỜI CAO TUỔI
TẠI BỆNH VIỆN THỐNG NHẤT
Vũ Quang Huy *, Lê Đình Thanh **, Cao Thị Vân***
TÓM TẮT
Mục tiêu: Khảo sát nồng độ NT-proBNP theo từng nhóm tuổi ở những bệnh nhân không có suy tim được
nhập viện điều trị tại Bệnh viện Thống Nhất (BVTN)
Phương pháp: Mô tả cắt ngang có phân tích Thời gian từ tháng 8 - 2013 đến tháng 8 2014 tại Bệnh viện
Thống Nhất Nhóm nghiên cứu gồm 1483 bệnh nhân không suy tim, 300 bệnh nhân có suy tim
Kết quả: Nồng độ trung bình của NT-proBNP ở nhóm không có suy tim tăng theo tuổi: < 50 tuổi: 92 ± 85
pg/mL; 50 – 60 tuổi: 108 ± 94 pg/mL; 60 – 70 tuổi: 133 ± 118 pg/mL; 70 – 80 tuổi: 235 ± 202 pg/mL; > 80 tuổi:
352 ± 259 pg/mL Nồng độ NT-proBNP tăng theo mức độ suy tim
Kết luận: Nồng độ NT-proBNP tăng theo tuổi và tăng theo mức độ suy tim
Từ khóa: Suy tim, NT-proBNP
ABSTRACT
SURVEY CHANGES NT-proBNP CONCENTRATION BY AGE AND LEVEL OF HEART FAILURE IN
ELDERLY IN THONGNHAT HOSPITAL
Vu Quang Huy, Le Dinh Thanh, Cao Thi Van
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Supplement of Vol 19 - No 5 - 2015: 206 - 210
Objective: Survey NT-proBNP concentrations in each age group in patients without heart failure are
hospitalized in BVTN
Methods: Describe cut analysis Between May 8-2013 to May 8-2014 in the ThongNhat Hospital The
study subjects included 1483 patients without heart failure, 300 patients with heart failure
Results: Concentration of NT-proBNP averages in the group without heart failure increases with age <50
years of age: 92 ± 85 pg / mL; 50-60 years old: 108 ± 94 pg / mL; 60-70 years old: 133 ± 118 pg / mL; 70-80 years old: 235 ± 202 pg / mL; > 80: 352 ± 259 pg / mL NT-proBNP concentration increases with the degree of heart failure
Conclusions: NT-proBNP concentration increases with age and increases with the degree of heart failure Keywords: Heart failure, NT-proBNP
ĐẶT VẤN ĐỀ
Suy tim là một hội chứng lâm sàng phức tạp,
tần suất mắc bệnh trên thế giới nói chung và tại
Việt Nam nói riêng đều có khuynh hướng ngày
càng tăng Để chẩn đoán đánh giá mức độ suy
tim, các Bác sĩ thường dựa vào lâm sàng, siêu âm
tim, XQ, ECG Một số nghiên cứu gần đây cho biết nồng độ NT-proBNP trong máu được xem như là một dấu ấn sinh học có giá trị trong chẩn đoán đánh giá mức độ suy tim và theo dõi hiệu quả điều trị Xong, nhiều nghiên cứu đã chứng minh nồng độ NT-proBNP này có giá trị hơn khi
* Trung tâm kiểm chuẩn CL Xét nghiệm Y học - Bộ Y Tế tại Đại học Y Dược TP HCM
** Khoa Hóa sinh, Bệnh viện Thống Nhất TPHCM *** Bệnh viện Thống nhất TP HCM
Tác giả liên lạc: PGS.TS.BS Vũ Quang Huy ĐT: 0913586389 Email: drvuquanghuy@gmail.com
Trang 2xác định được sự thay đổi nồng độ NT-proBNP
theo tuổi của người bệnh(1,2)
Tại Bệnh viện Thống Nhất, do tính đặc thù
bệnh nhân ở đây đa số là những người cao tuổi,
có nhiều bệnh mạn tính kèm theo và nhiều nguy
cơ biến chứng suy tim Vì vậy, thực hiện nghiên
cứu này nhằm khảo sát nồng độ NT-proBNP ở
người cao tuổi, qua đó có thể loại trừ biến chứng
suy tim hoặc giúp phát hiện sớm những bệnh
nhân có rối loạn chức năng thất trái, để từ đó có
phương pháp điều trị sớm nhằm làm chậm quá
trình tiến triển của suy tim
Mục tiêu nghiên cứu
Khảo sát nồng độ NT-proBNP theo từng
nhóm tuổi ở những bệnh nhân không có suy tim
được nhập viện điều trị tại BVTN
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Thời gian nghiên cứu
Từ tháng 8 năm 2013 đến tháng 8 năm 2014
Địa điểm nghiên cứu
Bệnh nhân nhập viện điều trị tại Bệnh viện
Thống Nhất
Thiết kế nghiên cứu
Hồi cứu, mô tả cắt ngang có phân tích
Đối tượng nghiên cứu
Là các bệnh nhân khám và nhập viện điều trị
tại BVTN đồng thời có xét nghiệm NT-proBNP
Tiêu chuẩn chẩn đoán
Căn cứ vào chẩn đoán ra viện, lọai trừ những
bệnh nhân trong giai đoạn suy tim cấp, suy thận,
suy kiệt nặng
Tiêu chuẩn xét nghiệm
- Bệnh phẩm: Máu tĩnh mạch cho vào ống có
chứa chất chống đông heparin
- Thuốc thử của Roche
- Máy phân tích: Xét nghiệm NT-proBNP
được định lượng trên máy phân tích miễn dịch
tự động Cobas của Roche tại khoa Hóa Sinh
Bệnh viện Thống Nhất TP HCM
Kiểm tra chất lượng xét nghiệm
Để đảm bảo chất lượng xét nghiệm đưa vào nghiên cứu, phòng xét nghiệm và kỹ thuật xét nghiệm được tuân thủ theo nguyên tắc đảm bảo chất lượng bằng nội kiểm tra chất lượng và tham gia các chương trình ngoại kiểm của TTKC
ĐHYD BYT và TTKC TPHCM
Thực hiện nội kiểm tra chất lượng bằng huyết thanh kiểm tra precicontrol cardiac 2 mức kết quả là các trị số thu được đều nằm trong khoảng giới hạn định trước Như vậy các kết quả xét nghiệm đã thu thập trong nghiên cứu này đảm bảo được độ chính xác và độ xác thực
Cách tiến hành nghiên cứu
Chọn hồ sơ bệnh án của tất cả các bệnh nhân nhập viện có xét nghiệm NT-proBNP, sau đó phân thành 2 nhóm: nhóm bệnh nhân có suy tim
và nhóm bệnh nhân không có suy tim (căn cứ theo chẩn đoán ra viện)
Tiến hành thu thập số liệu đã được thống kê
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU Tuổi
Bảng 1- Tuổi
Nhóm tuổi Không có suy tim Có suy tim Tổng cộng
n Tỷ lệ % n Tỷ lệ % n Tỷ lệ %
Nhận xét : Hai nhóm có độ tuổi tương đương
nhau
- Trong nhóm không suy tim: tuổi < 60: 11,12%; tuổi > 60: 88,82%
- Trong nhóm bệnh nhân có suy tim: tuổi < 60: 12%; tuổi > 60: 88%
Giới
Bảng 2- Giới
Nhóm tuổi
Không có suy tim Có suy tim Tổng cộng
n Tỷ lệ % n Tỷ lệ % n Tỷ lệ %
Trang 3Nhóm
tuổi
Không có suy tim Có suy tim Tổng cộng
n Tỷ lệ % n Tỷ lệ % n Tỷ lệ %
Tuổi trung
Nhận xét
- Trong nhóm không suy tim: Nam = 58,8%;
Nữ = 41,2%
- Trong nhóm bệnh nhân có suy tim: Nam =
52,67%; Nữ = 47,33%
- Tuổi trung bình của nhóm nghiên cứu: 74 ±
11 tuổi Trong đó tuổi trung bình của nhóm
không suy tim là 73 ± 13 tuổi, tuổi trung bình của
nhóm suy tim là 75 ± 12 tuổi Vậy hai nhóm bệnh
và không bệnh có độ tuổi tương đương nhau
Nồng độ NT-proBNP ở hai nhóm nghiên cứu
Bảng 3- Nồng độ NT-proBNP ở hai nhóm nghiên
cứu
Không có suy tim (n = 1483) (pg/ml)
Có suy tim (n = 300) (pg/ml)
Nồng độ NT-proBNP trong nhóm có suy
tim, trung vị cao gấp 19 lần nhóm không suy tim
Nồng độ NT-proBNP ở nhóm không có suy tim theo từng lớp tuổi
Bảng 4- Nồng độ NT-proBNP ở nhóm không có suy tim theo từng lớp tuổi
Nhận xét: nồng độ trung bình proBNP tăng dần theo từng lớp tuổi, tuổi càng cao nồng độ
NT-proBNP càng tăng
Nồng độ NT-proBNP ở nhóm dưới 60 tuổi và trên 60 tuổi
Bảng 5- Nồng độ NT-proBNP ở nhóm dưới 60 tuổi và trên 60 tuổi
Nồng độ trung bình của NT-proBNP theo
phân độ suy tim (NYHA)
Bảng 6:- Nồng độ trung bình của NT-proBNP
theo phân độ suy tim (NYHA)
Độ suy tim theo NYHA Nồng độ NT-proBNP (pg/ml)
Suy tim độ 1 (n = 0 )
Nhận xét: nồng độ NT-proBNP tăng theo
mức độ suy tim
BÀN LUẬN
NT- proBNP là một chuỗi polypeptide gồm
76 acid amin Đây là một protein bất hoạt có thời gian bán hủy kéo dài, tồn tại lâu trong máu và phản ánh tình trạng của tim Đã có nhiều công trình nghiên cứu trong nước cũng như trên thế giới khẳng định vai trò của NT-ProBNP là thật
sự cần thiết trong việc hỗ trợ chẩn đoán suy tim,
Trang 4đánh giá tình trạng nặng của bệnh, phân loại
nguy cơ ở bệnh nhân nhồi máu cơ tim, theo dõi
tình trạng diễn tiến và tiên lượng sự suy giảm
chức năng thất trái(3)
Năm 2002 cơ quan Quản lý thuốc và thực
phẩm Hoa kỳ (FDA) và Hội tim mạch Châu Âu
đề nghị sử dụng NT-proBNP trong chẩn đoán,
theo dõi và tiên lương suy tim
Trong nghiên cứu của chúng tôi, đối tượng
được đưa vào nhóm nghiên cứu là những bênh
nhân đến khám và điều trị tại BVTN, điều này có
nghĩa là nhóm bênh nhân không suy tim không
có nghĩa là bệnh nhân hoàn toàn khỏe mạnh mà
là những bệnh nhân không có hay chưa có suy
tim Điều này cũng phù hợp với sinh lý lão hóa
của con người Vì tính đặc thù của bênh nhân tại
bệnh viện chúng tôi nên nghiên cứu được tiến
hành khảo sát nồng độ NT-proBNP ở bệnh nhân
người cao tuổi để có thể đưa ra một ngưỡng
nồng độ khuyến cáo cho đối tượng bệnh nhân là
người cao tuổi
Trong nghiên cứu, số bệnh nhân đưa vào hồi
cứu là 1783 bệnh nhân theo đúng tiêu chuẩn
chọn bệnh, trong đó nhóm suy tim là 300 bệnh
nhân, nhóm không suy tim là 1483 bệnh nhân
Về đặc điểm của nhóm nghiên cứu
Số bệnh nhân trong nhóm nghiên cứu ở
nhóm tuổi > 60 tuổi chiếm 88,7%, trong khi
nhóm dưới 60 tuổi chiếm 11,27% Nhận thấy số
lượng bệnh nhân đa số là người cao tuổi Điều
này đã phản ánh đươc tính đặc thù của bệnh
viện lão khoa Trong nhóm không suy tim, tỷ lệ
bệnh nhân dưới 60 tuổi là 11,12%; trên 60 tuổi là
88,82% Nhóm có suy tim, tỷ lệ bệnh nhân dưới
60 tuổi là 12%; trên 60 tuổi là 88%
Tuổi trung bình của nhóm nghiên cứu là 74±
11 tuổi, trong đó tuổi trung bình của nhóm
không suy tim là 73 ± 13 tuổi và nhóm suy tim là
75± 12 tuổi Như vậy ta thấy hai nhóm có độ tuổi
tương đương nhau và tỉ lệ mắc suy tim ở người
cao tuổi thì rất cao(4) Vì thế, việc phát hiện sớm
để hạn chế mức độ suy tim là hết sức quan trọng
đối với cuộc sống của bệnh nhân
Ở bảng 2, khảo sát về giới của nhóm nghiên cứu, nhóm không suy tim có số bệnh nhân nam
là 58,8%; nữ là 41,2% Trong nhóm bệnh nhân có suy tim: số bệnh nhân nam là 52,67%; nữ là 47,33%, không có sự khác biệt về giới tính trong suy tim (p> 0,05)
Có rất nhiều nghiên cứu về tìm điểm cắt NT-proBNP cho việc phân biệt suy tim và không suy tim(6,7) Vấn đề nồng độ NT-proBNP thay đổi theo tuổi đã được khẳng định nhưng nghiên cứu
sự thay đổi của nồng độ NT-proBNP theo từng lớp tuổi thì chưa nhiều
Trong nghiên cứu này, ở bảng 3, nồng độ trung bình của NT-proBNP ở nhóm không suy tim là 250 ± 229 pg/mL và nhóm suy tim là 6783 ±
8469 pg/mL
Tiếp tục phân tích ở bảng 4, chúng tôi phân
ra từng lớp tuổi thì thấy ở nhóm không có suy tim, có sự gia tăng nồng độ NT-proBNP theo từng lớp tuổi, tuổi càng cao nồng độ NT-proBNP càng tăng
Theo Luật quy định Người cao tuổi là công dân Việt Nam từ 60 tuổi trở lên Vì thế, nghiên cứu cũng khảo sát nồng độ NT-proBNP theo ngưỡng tuổi này
Ở bảng 5, nhận thấy nồng độ trung bình của NT-proBNP ở nhóm không suy tim dưới
60 tuổi và trên 60 tuổi có sự khác biệt rõ (101 ±
91 pg/ml so với 269 ± 234 pg/ml), tuổi càng lớn thì nồng độ NT-proBNP cũng tăng theo(1) Còn
ở nhóm có suy tim thì nồng độ NT-proBNP nhận thấy không có sự khác biệt giữa hai nhóm tuổi (7800 ± 10251pg/ml và 6871 ± 8576 pg/ml) (p > 0,05) Điều này có thể do cỡ mẫu còn nhỏ và còn tùy thuộc vào mức độ nặng nhẹ của tình trạng suy tim
Ở bảng số 6, nồng độ NT-proBNP tăng theo mức độ suy tim khá rõ Giữa tình trạng không suy tim và suy tim độ 1, thực tế trên lâm sàng cũng khó phân biệt nên trong nghiên cứu này, ở phân độ suy tim theo độ 1 là không có mẫu Nhưng giữa không suy tim và suy tim từ độ 2
Trang 5trở lên thì nồng độ NT-proBNP tăng theo mức
độ nặng của bệnh(2,5)
Từ (1) và (2) ta thấy nồng độ NT-proBNP
tăng theo tuổi và tăng theo mức độ của suy tim
Tại Hội nghị Tim mạch Đông Nam Á lần
thứ 17 tại Hà Nội, Hội nghị quốc tế về tim
mạch lần đầu tiên tổ chức tại Việt Nam, GS-BS
James L Januzzi Trường ĐH Y khoa Harvard,
Giám đốc TTCSTCTM của Bệnh viện Đa khoa
Massachusetts (Boston-Hoa Kỳ) có khuyến cáo
NT-proBNP trở thành công cụ tầm soát
thường quy nhằm phát hiện sớm những bất
thường của tim
Như vậy qua khảo sát 1783 bệnh nhân nhập
viện và điều trị tại bệnh viện Thống nhất, nhận
thấy trên 80% bệnh nhân là Người cao tuổi và
mắc suy tim với tỉ lệ rất cao Việc tầm soát và
phát hiện sớm suy tim là góp phần cải thiện chất
lượng sống cho người bệnh
KẾT LUẬN
Nồng độ NT-proBNP tăng theo tuổi và tăng
theo mức độ suy tim
Bảng 7: Nồng độ TB của NT-proBNP ở bệnh nhân
không có biến chứng suy tim
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Management ò Chronic Heart Failure in the Adult Circulation 2005;112:e154-e235
– 568
amino-terminal probrain natriuretic peptide: anovel approach
to the diagnosis of cardiac dysfuntion J Card Fail;6:130-139)
sau đại học Tỉ lệ mắc suy tim ở người già ngày càng tăng và tăng theo tuổi
for diagnosis and short-term prognosis in acute destabilized heart failure European Heart Journal Advance Access published online on November 17
NT-proBNP với các giai đoạn trong quá trình tiến triển của suy tim Luận án chuyên khoa cấp II Đại Học Y Dược TPHCM
Scgulthe-iss HP (2005) The role of NT-proBNP in the diagnostics of isolated diastolic dysfunction: correlation with echocardiographic and invasive measurements, Eur Heart J 2005;2277-2284
Ngày phản biện nhận xét bài báo: 16/09/2015 Ngày bài báo được đăng: 20/10/2015