Phân tích cầu và một số giải pháp mở rộng thị trƣờng tiêu thụ sản phẩm cột bơm xăng dầu của công ty cổ phần chế tạo thiết bị SEEN t

Qua quá trình tìm hiểu về Công ty Cổ phần Chế tạo Thiết bị SEEN, thấy đượcnhững vấn đề còn tồn đọng trong hoạt động kinh doanh của công ty, tác giả đã quyết định nghiên cứu đề tài: “Phân

TÓM LƯỢC

Nền kinh tế Việt Nam ngày càng phát triển, sự cạnh tranh của các doanh nghiệpsản xuất và kinh doanh ngày càng gay gắt hơn Doanh nghiệp muốn có vị thế trên thịtrường thì sản phẩm của họ phải có sức cạnh tranh và phải nhận được sự phản hồi tíchcực của người tiêu dùng Vì vậy đối với bất kỳ doanh nghiệp nào, muốn tồn tại và pháttriển đi lên cần chú trọng tới rất nhiều yếu tố Qua sự phân tích và nghiên cứu kỹ,doanh nghiệp mới có được những kế hoạch và chiến lược đúng đắn giúp hạn chếnhững nhược điểm, phát huy thế mạnh, nắm bắt được tâm lý người tiêu dùng để sảnphẩm, thương hiệu của mình được bay cao bay xa

Qua quá trình tìm hiểu về Công ty Cổ phần Chế tạo Thiết bị SEEN, thấy đượcnhững vấn đề còn tồn đọng trong hoạt động kinh doanh của công ty, tác giả đã quyết

định nghiên cứu đề tài: “Phân tích cầu và một số giải pháp mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm Cột bơm xăng dầu của công ty Cổ phần Chế tạo Thiết bị SEEN trên địa bàn miền Bắc đến năm 2020”.

Đề tài đã tập hợp, hệ thống và làm rõ một số khái niệm và những vấn đề lý thuyết

có liên quan đến thị trường cầu và phân tích cầu, các phương pháp phân tích cầu vàcác mô hình ước lượng cầu, dự báo cầu cơ bản Từ việc thu thập dữ liệu, phân tích dữliệu, và sử dụng các phương pháp định lượng và phương pháp định tính tác giả đãphân tích, đánh giá thực trạng kinh doanh và tiêu thụ sản phẩm, ước lượng và dự báohàm cầu sản phẩm Cuối cùng là tìm ra những giải pháp khắc phục hạn chế còn tồn tại

để mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm Cột bơm xăng dầu Đồng thời, tác giả đưa raphương hướng nghiên cứu trong tương lai để góp phần nâng cao hiệu quả trong côngtác tiêu thụ sản phẩm

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành được luận văn tốt nghiệp với đề tài: “Phân tích cầu và một số giải pháp mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm Cột bơm xăng dầu của công ty Cổ phần Chế tạo Thiết bị SEEN trên địa bàn miền Bắc đến năm 2020”, lời đầu tiên tác

giả xin gửi lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất tới cô giáo hướng dẫn ThS LươngNguyệt Ánh đã tận tình hướng dẫn tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và thực hiện

đề tài

Tác giả xin gửi lời cảm ơn đến các thầy cô giáo trong bộ môn Kinh tế vi mô, cácthầy cô giáo trong trường Đại học Thương Mại đã trang bị những kiến thức và kinhnghiệm quý giá trong quá trình học tập tại trường

Tác giả cũng xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo, các phòng ban và cán bộ côngnhân viên Công ty Cổ Phần Chế tạo Thiết bị SEEN đã cung cấp tài liệu và tạo mọiđiều kiện thuận lợi để tác giả hoàn thành luận văn tốt nghiệp này

Tác giả xin chân thành cảm ơn sự hợp tác của 50 khách hàng trong khu vực miềnBắc đã cung cấp các thông tin và đánh giá khách quan về việc sử dụng sản phẩm Cộtbơm xăng dầu để tác giả có thể tiến hành phân tích nội dung nghiên cứu

Mặc dù có nhiều cố gắng nhưng do thời gian có hạn, trình độ lý luận cũng nhưkinh nghiệm thực tiễn của tác giả còn nhiều hạn chế nên việc nghiên cứu không tránhkhỏi những thiếu sót Tác giả rất mong nhận được sự đóng góp của thầy cô giáo và cácbạn để bài luận văn được hoàn chỉnh hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 25 tháng 4 năm 2017

Sinh viên thực hiệnTrình Thị La

Sinh viên

MỤC LỤC

Hình 1.1: Đồ thị đường cầu 10

Hình 1.2: Đường cầu thị trường hàng hóa X 11

Hình 1.3: Đường engel 14

Bảng 1.1: Mối quan hệ giữa độ co dãn của cầu theo giá với tổng doanh thu 16

Bảng 2.1 Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của công ty giai đoạn 22

2014 – 2016 22

Bảng 2.2: Cơ cấu doanh thu theo thị trường sản phẩm Cột bơm xăng dầu của Công ty Cổ phần Chế tạo Thiết bị SEEN giai đoạn 2014-2016 23

Hình 2.1: Sản lượng tiêu thụ Cột bơm xăng dầu của công ty theo quý năm 24

2014-2016 24

Bảng 2.3: Kết quả phân tích các địa điểm khảo sát khách hàng của Công ty 27

Danh sách địa điểm 27

Bảng 2.4: Kết quả đánh giá sản phẩm Cột bơm xăng dầu của công ty 28

Bảng 2.5: Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tới sự lựa chọn của khách hàng 29

Bảng 2.6: Kết quả phân tích về công tác quảng bá sản phẩm của Công ty 30

Bảng 2.7: Mức độ hài lòng của khách hàng khi sử dụng cột bơm xăng dầu 31

Bảng 2.8: Kết quả ước lượng hàm cầu sản phẩm Cột bơm xăng dầu 32

Bảng 2.9: Giá trị của sản lượng Q theo quý 35

Bảng 2.10: Kết quả ước lượng hàm cầu Cột bơm xăng dầu theo biến thời gian t 36

Bảng 2.11: Dự báo cầu cột bơm xăng dầu trên địa bàn miền Bắc đến năm 2020 37

Hình 2.2: Dự báo sản lượng tiêu thụ Cột bơm xăng dầu giai đoạn 2017-2020 37

DANH MỤC BẢNG

Bảng 1.1: Mối quan hệ giữa độ co dãn của cầu theo giá với tổng doanh thu Error: Reference source not found

Bảng 2.1 Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của công ty giai đoạn Error: Reference source not found

2014 – 2016 Error: Reference source not found Bảng 2.2: Cơ cấu doanh thu theo thị trường sản phẩm Cột bơm xăng dầu của Công ty

Cổ phần Chế tạo Thiết bị SEEN giai đoạn 2014-2016 Error: Reference source not found

Bảng 2.3: Kết quả phân tích các địa điểm khảo sát khách hàng của Công ty Error: Reference source not found

Bảng 2.4: Kết quả đánh giá sản phẩm Cột bơm xăng dầu của công ty Error: Reference source not found

Bảng 2.5: Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tới sự lựa chọn của khách hàng Error: Reference source not found

Bảng 2.6: Kết quả phân tích về công tác quảng bá sản phẩm của Công ty Error: Reference source not found

Bảng 2.7: Mức độ hài lòng của khách hàng khi sử dụng cột bơm xăng dầu Error: Reference source not found

Bảng 2.8: Kết quả ước lượng hàm cầu sản phẩm Cột bơm xăng dầu Error: Reference source not found

Bảng 2.9: Giá trị của sản lượng Q theo quý Error: Reference source not found Bảng 2.10: Kết quả ước lượng hàm cầu Cột bơm xăng dầu theo biến thời gian t Error: Reference source not found

Bảng 2.11: Dự báo cầu cột bơm xăng dầu trên địa bàn miền Bắc đến năm 2020 Error: Reference source not found

DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1: Đồ thị đường cầu 10

Hình 1.2: Đường cầu thị trường hàng hóa X 11

Hình 1.3: Đường engel 14

Bảng 1.1: Mối quan hệ giữa độ co dãn của cầu theo giá với tổng doanh thu 16

Bảng 2.1 Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của công ty giai đoạn 22

2014 – 2016 22

Bảng 2.2: Cơ cấu doanh thu theo thị trường sản phẩm Cột bơm xăng dầu của Công ty Cổ phần Chế tạo Thiết bị SEEN giai đoạn 2014-2016 23

Hình 2.1: Sản lượng tiêu thụ Cột bơm xăng dầu của công ty theo quý năm 24

2014-2016 24

Bảng 2.3: Kết quả phân tích các địa điểm khảo sát khách hàng của Công ty 27

Danh sách địa điểm 27

Bảng 2.4: Kết quả đánh giá sản phẩm Cột bơm xăng dầu của công ty 28

Bảng 2.5: Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tới sự lựa chọn của khách hàng 29

Bảng 2.6: Kết quả phân tích về công tác quảng bá sản phẩm của Công ty 30

Bảng 2.7: Mức độ hài lòng của khách hàng khi sử dụng cột bơm xăng dầu 31

Bảng 2.8: Kết quả ước lượng hàm cầu sản phẩm Cột bơm xăng dầu 32

Bảng 2.9: Giá trị của sản lượng Q theo quý 35

Bảng 2.10: Kết quả ước lượng hàm cầu Cột bơm xăng dầu theo biến thời gian t 36

Bảng 2.11: Dự báo cầu cột bơm xăng dầu trên địa bàn miền Bắc đến năm 2020 37

Hình 2.2: Dự báo sản lượng tiêu thụ Cột bơm xăng dầu giai đoạn 2017-2020 37

OLS Phương pháp bình phương nhỏ nhất

SPSS Phần mềm thực hiện công tác thống kêTM&KT Thương mại và kỹ thuật

LỜI MỞ ĐẦU

1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI

Trong điều kiện nền kinh tế thị trường mở rộng nhanh chóng trên mọi lĩnh vựckinh doanh, mỗi doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển thì phải vươn lên nắm thịtrường ngày càng lớn hơn Khai thác thị trường theo chiều sâu và mở rộng thị trường

sẽ là nhiệm vụ thường xuyên liên tục của mỗi doanh nghiệp Việt Nam đang trong thời

kì nhanh chóng hội nhập vào kinh tế thị trường, kinh tế thế giới theo chiều hướng sâurộng hơn, điều này đã tạo cho các doanh nghiệp Việt Nam nhiều hướng thuận lợi pháttriển Năm 2016 đánh dấu mốc quan trọng trong quá trình hội nhập của Việt Nam khitham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương TPP Đó là lúc các doanh nghiệpcủa Việt Nam nói chung, doanh nghiệp vừa và nhỏ nói riêng tận dụng các cơ hội đểphát triển, đồng thời các doanh nghiệp phải biết tự bảo vệ mình và tìm ra các kế hoạch

để của riêng mình để có thể tồn tại và phát triển trước sự xâm nhập ngày càng nhiềucủa doanh nghiệp nước ngoài Hàng hóa Việt Nam sẽ phải đương đầu, cạnh tranh gaygắt với hàng hóa nước ngoài và nền kinh tế Việt Nam cũng nhạy cảm hơn với sự biếnđộng của nền kinh tế thế giới Doanh nghiệp nào đáp ứng được đòi hỏi của người tiêudùng thì doanh nghiệp càng khẳng định được vị trí và sự phát triển của mình

Bên cạnh đó, tiêu thụ sản phẩm là yếu tố quyết định đến sự tồn tại và phát triểncủa doanh nghiệp Một doanh nghiệp chỉ có thể tồn tại và phát triển bền vững nếu biếtcách bám sát và thích ứng với sự biến động của thị trường thông qua đó mở rộng vàphát triển hơn nữa thị trường tiêu thụ sản phẩm của mình Nắm bắt được nhu cầu thịtrường là rất cần thiết cho những mục tiêu phát triển, kế hoạch kinh doanh của doanhnghiệp Vì vậy nghiên cứu thị trường là công việc đầu tiên và quan trọng của bất kỳcông ty nào cần phải làm Với mục đích thu thập các thông tin, xử lý thông tin thịtrường nhằm xác định khả năng tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp từ đó đề ra cácchính sách kinh doanh thích hợp nhằm nâng cao khả năng thích ứng với thị trườngluôn luôn biến động

Thực tế hoạt động kinh doanh của Công ty Cổ phần Chế tạo Thiết bị SEEN chothấy tình hình tiêu thụ sản phẩm Cột bơm xăng dầu của doanh nghiệp có tăng nhưng tỷ

lệ tăng chậm Nguyên nhân của vấn đề này là do công tác phân tích cầu của công tychưa tốt Do công ty chưa nắm bắt chưa tốt nhu cầu của khách hàng và sự cạnh tranhcủa đối thủ Điều đó làm cho tình hình tiêu thụ mặt hàng chủ lực của công ty là Cộtbơm xăng dầu trên địa bàn miền Bắc gặp nhiều khó khăn Miền Bắc là một thị trườngtiềm năng với sự xuất hiện nhiều của các công ty trên mọi lĩnh vực và có quy mô lớn

Vì vậy, đòi hỏi công ty phải có những thực hiện công tác phân tích cầu về sản phẩm

Cột bơm xăng dầu để qua đó tìm ra giải pháp mở rộng thị trường tiêu thụ trên địa bànmiền Bắc với mục đích kinh doanh hiệu quả nhằm tối đa hóa lợi nhuận.

Vậy công ty muốn giữ được thị phần và phát triển trong thời gian tới thì cần phải

có những chiến lược kinh doanh phù hợp với từng giai đoạn phát triển Công ty hiệntại đang rất cần đến những chiến lược kinh doanh và những dự báo cho thị trườngtrong thời gian tới nhằm có thể nắm bắt được nhu cầu của khách hàng để tối ưu việckinh doanh Đối với thị trường rộng lớn và biến đổi không ngừng như hiện nay thìnguồn thông tin và số liệu ước lượng dự báo cầu trở nên quan trọng và mang ý nghĩaquyết định hơn bao giờ hết Chính vì vậy việc nghiên cứu lập kế hoạch triên khai dựđoán và ước lượng cầu của doanh nghiệp là vô cùng quan trọng và cấp thiết

2 TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU

Qua tìm hiểu có thể thấy công tác phân tích, ước lượng và dự báo cầu thị trường

là một khâu quan trọng trong quá trình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Có rấtnhiều tác giả với các công trình nghiên cứu tìm hiểu về cầu sản phẩm để dự báo và mởrộng thị trường tiêu thụ sản phẩm Tuy nhiên mỗi tác giả lại có những phương pháp,cách tiếp cận nghiên cứu khác nhau

Đề tài:“ Phân tích cầu và một số giải pháp mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm sữa bột của công ty TNHH Thái Giang Sơn trên địa bàn miền Bắc đến năm 2020” của

Nguyễn Thị Dung (2015) Với các lý luận cơ bản về cầu và phân tích cầu tác giả đãtiến hành thu thập dữ liệu sơ cấp qua phát phiếu điều tra cũng như sử dụng phần mềmSPSS để phân tích Phần giải pháp tác giả cũng nêu ra khá cụ thể và chi tiết sau khi đã

đi sâu nghiên cứu thực trạng về sản phẩm sữa bột của công ty trên địa bàn miền Bắc.Tuy nhiên mẫu mà tác giả chọn điều tra là 100 người, quá ít so với thị trường mà tácgiả muốn khảo sát Hơn nữa, tác giả chưa sử dụng phần mềm Eviews để ước lượng và

dự báo cầu, phần giải pháp còn thiếu các giải pháp cấp bách gắn với những hạn chế màtác giả đã đưa ra trước đó

Trong luận văn tốt nghiệp của Đại học Thương mại, tác giả Nguyễn Hữu Hanh

(2015) nghiên cứu đề tài: “Phân tích cầu và một số biện pháp mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm máy công trình của Công ty ô tô Trường Thành – TNHH trên địa bàn miền Bắc” Đề tài đã đi sâu phân tích về cầu và các biện pháp mở rộng thị trường tiêu

thụ sản phẩm sản phẩm máy công trình Tuy nhiên, các giải pháp mà tác giả nêu ra vẫnmang tính chất chung chung, chưa cụ thể, chặt chẽ Bài nghiên cứu còn nhiều hạn chếtrong thu thập số liệu sơ cấp, chỉ dừng lại ở nghiên cứu dữ liệu thứ cấp, không chuyênsâu sử dụng các phần mềm hỗ trợ nghiên cứu như Eviews… Do đó, quá trình dự báokhông thể chính xác và mang tính hiện thực

Tác giả Phạm Thị Nhài (2016) nghiên cứu đề tài “Ước lượng và dự báo cầu về sản phẩm may mặc của công ty cổ phần đầu tư XNK Thăng Long trên địa bàn miền Bắc đến năm 2020” Tác giả đã nêu được các lý luận cơ bản về cầu và dự báo cầu

sản phẩm, sau đó phân tích thực trạng và đưa ra giải pháp kích cầu sản phẩm Tuynhiên khi đưa ra các mô hình, tác giả mới chỉ dừng lại ở việc nhận xét các hệ sốtrên mô hình mà chưa đề cập đến vấn đề cốt lõi, chưa đặt ra câu hỏi tại sao lại xuấthiện hiện tượng trên

Công trình nghiên cứu: “Phân tích và dự báo cầu về sản phẩm kính cường lực của công ty cổ phần thương mại Thanh Bình trên thị trường Hà Nội đến năm 2017”

của tác giả Bùi Văn Tuấn (2015) Tác giả đã nêu được các lý luận cơ bản về cầu và dựbáo cầu sản phẩm, sau đó phân tích thực trạng và đưa ra giải pháp kích cầu sản phẩm.Tuy nhiên trong quá trình phát phiếu điều tra và thu thập dữ liệu sơ cấp, sử dụng phầnmềm SPSS và Eviews để phân tích thu thập và xử lý số liệu của tác giả còn thiếu tínhsát thực do mẫu điều tra chỉ dừng ở 100 phiếu và phiếu hợp lệ còn chưa tối đa Nhưvậy với tình trạng điều tra kém hiệu quả dẫn đến khó có thể dự báo được chính xác cầu

về sản phẩm kính cường lực giai đoạn tới

Sản phẩm dùng trong xây dựng trong thời gian qua còn chưa nhận được nhiều sựquan tâm của các bạn sinh viên Tác giả Nguyễn Thị Điệp (năm 2013) cũng đưa ra đề

tài: “Phân tích cầu và một số giải pháp thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm cửa nhựa uPVC của Công ty TNHH TM&KT Việt Hà trên thị trường Hà Nội tới năm 2020” Đề tài

phân tích khá chi tiết về các vấn đề liên quan đến cầu Tuy nhiên, sản phẩm phục vụxây dựng có sự khác biệt về phạm vi nghiên cứu cũng như các nhân tố ảnh hưởng đếncầu cũng sẽ có những điểm khác biệt so với sản phẩm hàng hóa khác Tác giả đã nêuđược các lý luận cơ bản về cầu và dự báo cầu sản phẩm, sau đó phân tích thực trạng vàđưa ra giải pháp kích cầu sản phẩm Tuy nhiên trong quá trình phát phiếu điều tra vàthu thập dữ liệu sơ cấp, sử dụng phần mềm SPSS và Eviews để phân tích thu thập và

xử lý số liệu của tác giả còn thiếu tính sát thực do mẫu điều tra chỉ dừng ở 100 phiếu

và phiếu hợp lệ còn chưa tối đa Như vậy với tình trạng điều tra kém hiệu quả dẫn đếnkhó có thể dự báo được chính xác cầu về sản phẩm kính cường lực giai đoạn tới

Với bài viết cụ thể của Vaida Pilinkiene (2008) trong “Selection of market demand forecast method: Criteria and Application”, đối tượng của bài viết là các

phương pháp dự báo từ đó đưa ra các tiêu chí để lựa chọn phương pháp dự báo phùhợp cho từng thị trường nghiên cứu Những kết luận này có ảnh hưởng rất lớn tới cácdoanh nghiệp trong dự báo cầu sản phẩm Vaida Pilinkiene đã áp dụng những kết luậncủa mình để lựa chọn ra phương pháp dự báo cụ thể, phù hợp cho cầu về nội thất

Lithuania đó là dự báo định lượng bằng phương pháp “Exponential smoothing ” và tácgiả cố gắng hạn chế sự có mặt dự báo định tính trong mô hình.

Tác giả Gregory Mankiw (1890), cuốn “Principles of Economics” là một trong

những công trình nghiên cứu về phân tích cầu Trong cuốn sách, tác giả đã đặt ra rấtnhiều câu hỏi để chỉ ra cho độc giả con đường đi đúng đắn nhất trong hoạt động kinhdoanh, đưa ra những nguyên tắc cơ bản nhất về phân tích kinh tế Bên cạnh đó, cáckhái niệm và ví dụ sinh động xung quanh trọng tâm cung – cầu đã trực tiếp đưa ngườiđọc đến cái nhìn tổng quát hơn trong hoạt động phân tích cầu là cần thiết cho sản xuấtkinh doanh

Tác giả Linda Lundberg (2009), “An econometric analysic of the Swedish industry eletricity demand” Mục đích của công trình nghiên cứu này là ước lượng

hàm nhu cầu sử dụng điện công nghiệp Thụy Điển, và để điều tra những thay đổi trong

mô hình nhu cầu trong khoảng thời gian 1960-2006 Tác giả sử dụng dữ liệu về việc sửdụng điện công nghiệp, giá cả và dữ liệu điện và dầu trên giá trị sản xuất, và xác địnhmột hàm log tuyến tính được sử dụng OLS chạy hồi quy Từ đó tác giả đã đưa ra kếtluận ước tính nhu cầu sử dụng điện cũng như các biện pháp sử dụng hiệu quả điệncông nghiệp Giá chính là yếu tố quyết định đến nhu cầu sử dụng điện Tác giả tiếnhành phân tích trong phạm vi cả nước, nên các kết luận đưa ra rất khả quan

Xuất pháp từ tình hình thực tế, đề tài hướng tới giải quyết những vấn đề sau:

• Tính kế thừa

- Cơ sở lý luận về cầu và phân tích cầu

- Những nhân tố tác động đến thị trường tiêu thụ sản phẩm của công ty

- Các phương pháp ước lượng và dự báo cầu nào được sử dụng để áp dụng choviệc ước lượng và dự báo cầu sản phẩm của công ty?

- Các biện pháp thúc đẩy và mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm của doanhnghiệp

• Tính mới của đề tài

- Tập trung phân tích thực trạng cầu về sản phẩm Cột bơm xăng dầu của Công

ty Cổ phần Chế tạo Thiết bị SEEN giai đoạn 2014-2016

- Những nhân tố tác động, mức độ tác động của các nhân tố đó đến thị trườngtiêu thụ sản phẩm Cột bơm xăng dầu trên địa bàn miền Bắc của công ty trong giaiđoạn 2014 – 2016.

- Công tác phân tích cầu của Công ty đã được triển khai như thế nào? Nhữngkết quả đạt được cũng như những hạn chế của công tác này tại Công ty ra sao?

- Đưa ra các giải pháp kích cầu, định hướng phát triển mở rộng thị trường tiêuthụ sản phẩm cột bơm xăng dầu, từ đó có các biện pháp và chiến lược kinh doanh phùhợp nhằm đẩy mạnh hiệu quả kinh doanh và mạng lưới của công ty trên địa bàn miềnBắc giai đoạn đến năm 2020

4 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

4.1 Mục tiêu lý luận

4.1.1 Mục tiêu lý luận

Đề tài nhằm tổng hợp từ khái quát đến chi tiết các vấn đề liên quan đến cầu, cácnhân tố ảnh hưởng tới cầu, khái niệm của phân tích cầu, ước lượng, dự báo cầu Từ đóvận dụng các kiến thức để phân tích và dự báo cầu sản phẩm Cột bơm xăng dầu củacông ty Cổ phần Chế tạo Thiết bị SEEN trên địa bàn miền Bắc đến năm 2020 và đềxuất một số biện pháp mở rộng thị trường tiêu thụ của sản phẩm

4.1.2 Mục tiêu thực tiễn

Một là, tìm hiểu thực trạng tiêu thụ sản phẩm Cột bơm xăng dầu của công ty Cổ

phần Chế tạo Thiết bị SEEN và các nhân tố ảnh hưởng tới cầu sản phẩm Cột bơm xăngdầu của công ty

Hai là, tìm hiểu và đánh giá thực trạng công tác phân tích và dự báo cầu sản

phẩm Cột bơm xăng dầu của công ty trong giai đoạn 2014 – 2016, đồng thời sử dụng

mô hình kinh tế lượng để xây dựng hàm cầu về sản phẩm Cột bơm xăng dầu của công

ty Cổ phần Chế tạo Thiết bị SEEN

Ba là, đưa ra một số dự báo về cầu sản phẩm Cột bơm xăng dầu của công ty trên

địa bàn miền Bắc đến năm 2020 kèm theo một số giải pháp đẩy mạnh tiêu thụ trên thịtrường miền Bắc trong thời gian tới

5 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU

5.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là cầu sản phẩm Cột bơm xăng dầu của công ty Cổ phầnChế tạo Thiết bị SEEN, đồng thời nghiên cứu công tác phân tích và dự báo cầu sảnphẩm Cột bơm xăng dầu của công ty

5.2 Phạm vi nghiên cứu

• Về không gian: Đề tài tập trung nghiên cứu, làm rõ những vấn đề về cầu,phân tích cầu, dự báo cầu và các biện pháp mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm Cộtbơm xăng dầu của Công ty trên địa bàn miền Bắc.

• Về thời gian: số liệu sử dụng trong đề tài tập trung nghiên cứu thực trạnghoạt động phân tích cầu trong 3 năm là 2014, 2015 và 2016 Và từ đó đưa ra một sốgiải pháp mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm Cột bơm xăng dầu trên địa bàn miềnBắc đến năm 2020

• Phạm vi nội dung: sử dụng số liệu xây dựng mô hình hàm cầu, từ đó phântích, dự báo cầu và đưa ra một số giải pháp mở rộng thị trường tiêu thụ, mở rộng mạnglưới kinh doanh, nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh sản phẩm Cột bơm xăng dầu củaCông ty trên địa bàn miền Bắc

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

6.1 Phương pháp thu thập dữ liệu

Dữ liệu đề tải sử dụng bao gồm hai loại dữ liệu là dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứcấp:

• Dữ liệu sơ cấp: là những dữ liệu thu thập được trong quá trình điều tra phỏngvấn, các dữ liệu có được chưa qua xử lý

• Dữ liệu thứ cấp: là những dữ liệu đã qua xử lý nhằm phục vụ cho các mụcđích cụ thể

6.1.1 Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp

Khi nghiên cứu cầu thị trường về sản phẩm, đề tài đã sử dụng phương pháp điềutra chọn mẫu phi ngẫu nhiên để thu thập dữ liệu sơ cấp Đây là phương pháp được sửdụng khá phổ biến trong các doanh nghiệp với các ưu điểm như: số liệu gốc, chi phíthấp, điều tra đúng đối tượng Phương pháp đem lại kết quả cao cho hoạt động nghiêncứu và phân tích cầu thị trường về một sản phẩm nào đó

Đề tài sử dụng phiếu điều tra, phỏng vấn để tìm hiểu thực trạng thị trường tiêuthụ sản phẩm Cột bơm xăng dầu của Công ty Cổ phần Chế tạo Thiết bị SEEN Sốphiếu điều tra phát ra là 50 phiếu, đối tượng điều tra là các chủ doanh nghiệp, chủ cửahàng hay chủ hộ gia đình có sử dụng sản phẩm Cột bơm xăng dầu trên địa bàn miềnBắc Phiếu điều tra được thiết kế hợp lý, người được phỏng vấn có thể dễ dàng theodõi và trả lời các câu hỏi, giúp người phỏng vấn có thể thu được kết quả mong muốn

6.1.2 Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp

Số liệu thứ cấp được tìm hiểu thông qua:

- Nguồn dữ liệu bên trong Công ty là các báo cáo tài chính hàng năm; báo cáohoạt động kinh doanh của Công ty; báo cáo thị trường của nhân viên kinh doanh.Những dữ liệu thu thập được thông qua những cuộc phỏng vấn chuyên sâu đối vớinhân viên kinh doanh, nhân viên phòng kế toán hay một số lãnh đạo trong Công ty nhưcác trưởng phòng và phó trưởng phòng Qua những buổi phỏng vấn, tác giả tổng hợp

và đưa ra được những nhận định, kết luận về những yếu tố ảnh hưởng đến cầu sảnphẩm, mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đó, tình hình kinh doanh sản phẩm của Công

ty hay xu hướng, triển vọng phát triển của Công ty

- Nguồn dữ liệu bên ngoài Công ty: là những ấn phẩm, tạp chí, sách báo haymột số đề tài nghiên cứu liên quan

6.2 Phương pháp nghiên cứu định tính

• Khái niệm: Phương pháp định tính là phương pháp thu thập dữ liệu bằng chữ

và là phương pháp tiếp cận nhằm tìm cách miêu tả và phân tích đặc điểm của nhómngười từ quan điểm của nhà nhân học

Phương pháp định tính bao gồm các phương pháp: phỏng vấn, điều tra khảo sát

và nghiên cứu hành vi của người tiêu dùng

• Lựa chọn phương pháp: Điều tra khảo sát thông qua phiếu điều tra, bảng hỏi.Công ty thu thập dữ liệu thông qua điều tra khảo sát ý kiến khách hàng Tiếnhành lập phiếu điều tra, bảng hỏi được thiết kế sẵn để khảo sát tình hình tiêu thụ sảnphẩm Cột bơm xăng dầu của công ty thông qua 50 khách hàng khác nhau tại địa bànmiền Bắc Kế hoạch điều tra được tiến hành như sau:

- Đối tượng điều tra: Các công ty, cửa hàng, đại lý xăng dầu

- Phạm vi điều tra: Trên địa bàn miền Bắc

- Quy mô mẫu: 50 phiếu

- Cách thức chọn mẫu: Chọn ngẫu nhiên

- Xử lý số liệu: Các phiếu điếu tra thu thập được sẽ được phân tích thông quaphần mềm SPSS

6.3 Phương pháp nghiên cứu định lượng

• Khái niệm: Phương pháp định lượng là phương pháp thu thập dữ liệu bằng số

và giải quyết quan hệ trong lý thuyết và nghiên cứu theo quan điểm diễn dịch

• Lựa chọn phương pháp: Sử dụng phương pháp ước lượng bình phương nhỏ

nhất và phần mềm Eview để ước lượng

Số liệu cần thu thập để ước lượng mô hình là sản lượng tiêu thụ, giá sản phẩm,giá đối thủ và thu nhập trung bình của người dân trên địa bàn miền Bắc theo quý giaiđoạn 2014-2016.

Bước 3: Ước lượng hàm sản xuất dài hạn bằng phương pháp OLS.

Sử dụng phần mềm Eview để ước lượng từ đó tìm ra được hàm sản xuất của công

ty dưới dạng Q = a + bP + cPR + dM

Bước 4: Kiểm tra sự phù hợp của các giá trị trong bảng ước lượng, đưa ra các phân tích và đánh giá độ tin cậy.

- Để kiểm định ý nghĩa thống kê sử dụng Pvalue

Các tham số ước lượng được coi là có ý nghĩa về mặt thống kê nếu giá trị Pvaluecủa nó nhỏ hơn mức ý nghĩa cho phép cao nhất

- Nếu Pvalue(F) < mức ý nghĩa => Mô hình phù hợp

- Hệ số xác định R2 = a% cho biết a% sự biến động của cầu sản phẩm Cột bơmxăng dầu của công ty được giải thích bởi các yếu tố trong mô hình, còn lại (100-a)%

sự biến động cầu sản phẩm là do các yếu tố khác nằm ngoài mô hình

- Ý nghĩa kinh tế của các hệ số, phân tích độ co dãn

Ngoài ra, tác giả còn sử dụng phương pháp dự báo cầu theo dãy số thời gian.Thực chất của phương pháp này là dựa vào hàm hồi quy để tính toán, ước lượng cácgiá trị tương lai của các biến số trong mô hình, từ đó tính toán giá trị tương lai của cầu

ở giai đoạn tiếp theo

7 KẾT CẤU KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP

Ngoài các phần: Tóm lược, lời cảm ơn, mục lục, danh mục bảng biểu, danh mục

sơ đồ hình vẽ, danh mục từ viết tắt, lời mở đầu, phụ lục và tài liệu tham khảo, khóaluận tốt nghiệp có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về cầu và phân tích cầu

Chương 2: Thực trạng cầu về sản phẩm Cột bơm xăng dầu của Công ty Cổ phầnChế tạo Thiết bị SEEN giai đoạn 2014-2016

Chương 3: Một số giải pháp mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm Cột bơm xăngdầu của Công ty Cổ phần Chế tạo Thiết bị SEEN trên địa bàn miền Bắc

CHƯƠNG 1: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CẦU VÀ PHÂN TÍCH CẦU

1.1 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN VỀ CẦU VÀ PHÂN TÍCH CẦU

1.1.1 Khái niệm cơ bản về cầu

1.1.1.1 Khái niệm cầu

Có nhiều khái niệm khác nhau về cầu: Theo Phan Thế Công (2014): “Cầu là số lượng hàng hóa hoặc dịch vụ mà người mua muốn mua và có khả năng mua tại các mức giá khác nhau trong khoảng thời gian nhất định, các yếu tố khác không đổi”; Theo Begg (2007): “Cầu là số lượng hàng hóa mà người mà muốn mua tại mỗi mức giá chấp nhận được”; Theo McConnell (2003): “Cầu là một kế hoạch thể hiện tổng

số lượng hàng hóa mà khách hàng sẵn sàng và có khả năng mua ở mỗi mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định”

Như vậy qua các khái niệm cầu ta thấy, hai nhân tố quan trọng trong khái niệm

về cầu hàng hóa hay dịch vụ chính là mong muốn mua và khả năng mua của ngườimua Thiếu một trong hai nhân tố trên đều không thể hình thành nên về cầu hàng hóa hay

dịch vụ đó Vậy, dựa vào các yếu tố trên tác giả đưa ra khái niệm về cầu như sau: “Cầu là

số lượng hàng hóa hay dịch vụ mà người mua có khả năng và sẵn sàng mua ở các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định, giả sử các nhân tố khác không đổi”.

Cần lưu ý khác nhau giữa cầu và lượng cầu “Lượng cầu là lượng cụ thể của hàng hóa và dịch vụ mà người mua mong muốn và có khả năng mua tại một mức giá xác định trong một giai đoạn nhất định và giả định rằng tất cả các yếu tố khác không đổi” (Phan Thế Công, 2014) Cầu được thể hiện thông qua tập hợp các lượng cầu ở các

Phần lớn các loại hàng hóa dịch vụ đều có khả năng thay thế bởi loại hàng hóakhác cùng chủng loại Hầu hết các loại hàng hóa (dịch vụ) trên thị trường đều tuântheo luật cầu (khi giá hàng hóa tăng thì lượng cầu giảm, và ngược lại) chỉ có một số íthàng hóa không tuân theo luật cầu, đó là hàng hóa Giffen Hàng hóa gọi là Giffen khi

mà tác động thu nhập đủ lớn để làm lượng cầu giảm khi giá giảm Trường hợp nàyhiếm khi xảy ra và nó cũng ít được quan tâm trong thực tế

b Hàm cầu

Hàm cầu của một loại hàng hóa (dịch vụ) thể hiện thông qua giá và một số yếu tốkhác như giá của hàng hóa liên quan, thu nhập của người tiêu dùng

Hàm cầu tuyến tính có dạng đơn giản nhất, chỉ phụ thuộc vào giá của hàng hóa(dịch vụ) đó, các yếu tố khác không đổi, hàm cầu này có dạng: (a, b 0)

Trong đó:

QD: Lượng cầu của hàng hóa hoặc dịch vụ

P: là giá của hàng hóa, dịch vụ

a: là hệ số chặn, phản ánh khi P=0 thì lượng cầu của hàng hóa (dịch vụ) đạt giátrị lớn nhất là a đơn vị

b: là hệ số góc phản ánh độ nhạy cảm của lượng cầu theo giá, dấu của b là dấu (-),thể hiện khi giá thay đổi (tăng lên) 1 đơn vị thì lượng cầu thay đổi (giảm đi) b đơn vị

1.1.1.3 Cầu cá nhân và cầu thị trường

a Cầu cá nhân

“Đường cầu là đường biểu diễn các mối quan hệ giữa lượng cầu và giá Các điểm nằm trên đường cầu sẽ cho biết lượng cầu của người mua ở các mức giá nhất định” (Phan Thế Công, 2015) Do vậy đường cầu cá nhân là một đường biểu diễn mối

quan hệ về giá và lượng cầu của hàng hóa mà một cá nhân tiêu dùng, có độ dốc âm(hình 1.1)

A(Q0,P0) có mức giá P0 tương ứng với mức sản lượng Q0 Sau đó khi giả giảm từ P0->P1 sản lượng tăng lên từ Q0 -> Q1 tại điểm B(Q1, P1).

b Cầu thị trường

Theo Phan Thế Công (2014) cho rằng “Cầu thị trường bằng tổng các mức cầu

cá nhân (từ cầu cá nhân có thể suy ra được cầu thị trường)” Đường cầu thị trường

được xác định bằng cách cộng theo chiều ngang (trục hoành) các lượng cầu cá nhântương ứng tại mỗi mức giá Do đó độ dốc của đường cầu thị trường thường thoải hơn

độ dốc của đường cầu cá nhân

Việc xác định đường cầu thị trường về một loại hàng hóa hay dịch vụ nào đó cóthể được thực hiện theo nguyên tắc “cộng ngang” các đường cầu cá nhân Theonguyên tắc này, đường cầu thị trường về một loại hàng hóa hay dịch vụ được xác địnhbằng việc cộng lần lượt tất cả các số lượng hàng hóa hay dịch vụ mà các cá nhân trongthị trường mong muốn và sẵn sàng mua ở một mức giá nhất định

Hình 1.2: Đường cầu thị trường hàng hóa X

(Nguồn: Phan Thế Công, 2014)

Qua đồ thị trên ta thấy đường cầu thị trường về hàng hóa X được xây dựng từ haiđường cầu cá nhân DA và DB Tại mức giá P1 ta xác định được lượng cầu thị trường làQ1 = QA 1 + Q B 1 Khi mức giá tăng lên từ P1 đến P2 thì lượng cầu của các cá nhân A và

B đều giảm xuống QA 2 và Q B 2, khi đó lượng cầu thị trường cũng giảm xuống ở mức Q2 = QA 2 + Q B 2.

Đường cầu thị trường D được xác định bởi hai điểm (Q1; P1) và (Q2; P2) Ta thấy

D là đường cầu có độ dốc âm và độ dốc thoải hơn so với các đường cầu cá nhân

1.1.2 Khái niệm phân tích cầu

Phân tích cầu là quá trình thiết kế, thu thập, xử lý thông tin về tình hình tiêu dùngcủa người tiêu dùng và báo cáo kết quả phân tích thông tin cần thiết phục vụ cho việc

ra quyết định của nhà quản trị (Vũ Kim Dung, 2003)

Như vậy, phân tích cầu là một giai đoạn của nghiên cứu cầu, giúp người phântích hiểu được bản chất của cầu, các vấn đề liên quan tới cầu, các yếu tố ảnh hưởng tớicầu,… Vì như đã phân tích cầu là số lượng hàng hóa hay dịch vụ mà người mua có khảnăng và sẵn sàng mua ở các mức giá khác nhau trong một thời gian nhất định, với cácđiều kiện khác là không thay đổi nên cầu liên quan trực tiếp tới hoạt động tiêu thụ sảnphẩm, ảnh hưởng trực tiếp tới doanh thu của công ty Để có doanh thu cao, phân tíchcầu là một hoạt động không thể thiếu để nắm bắt được tâm lý của người tiêu dùng vàthị trường.

1.2 MỘT SỐ LÝ THUYẾT VỀ CẦU VÀ PHÂN TÍCH CẦU

1.2.1 Các phương pháp phân tích cầu

1.2.1.1 Phân tích cầu thông qua phiếu điều tra, khảo sát khách hàng

Điều tra, nghiên cứu người tiêu dùng là việc xem xét người tiêu dùng sẽ thay đổinhư thế nào khi thay đổi giá, thu nhập, giá của các hàng hóa có liên quan và các yếu tốkhác Công việc này có thể điều tra thông qua phiếu điều tra, phỏng vấn

Thông thường, các doanh nghiệp sẽ sử dụng các mẫu để điều tra, tùy thuộc vàomục đích điều tra mà phương pháp điều tra có thể khác nhau Có thể việc điều tra cóthể được tiến hành rất đơn giản nhưu phỏng vấn trực tiếp khách hàng, hay đôi khi mẫuđiều tra phải được thiết kế rất cẩn thận và được chuyển tới khách hàng trước để họnghiên cứu

Sau đó, doanh nghiệp phải xử lý được thông tin sau khi thu thập, vì người tiêudùng có thể cung cấp thông tin không chính xác, hay lựa chọn nhóm người khôngthích hợp,…

Phương pháp này khá tốn kém về thời gian

Ưu điểm: mang tính khách quan và cập nhật được thông tin của người tiêu dùngphục vụ hữu ích cho công tác phân tích

Nhược điểm: người tiêu dùng có thể không trả lời một cách trung thực

1.2.1.2 Phân tích cầu bằng phương pháp kinh tế lượng

Đây là phương pháp nhằm lượng hóa các mối quan hệ giữa cầu và các nhân tốảnh hưởng đến cầu Kết quả phân tích được cho thấy được các nhân tố ảnh hưởng đếnlượng cầu, mức độ ảnh hưởng và độ chính xác của mô hình khi giải thích các mối quan

hệ đó Từ đó ta có thể dự đoán được lượng cầu trong thời gian tới là như thế nào, căn

cứ vào kết quả đó mà công ty có thể đưa ra những chính sách, kế hoạch sản xuất, kinhdoanh hợp lý, hiệu quả Việc tiến hành phân tích cầu bằng phương pháp kinh tế lượngđược thể hiện thông quan hàm cầu

Hàm cầu tổng quát được biểu diễn dưới dạng tuyến tính:

QD = a + bP + cM + dPR+eT+fPE + gN

Trong đó: a là hệ số chặn Các hệ số góc (b, c, d, e, f, g) đo ảnh hưởng đối vớilượng hàng hóa được tiêu thụ khi thay đổi một trong các biến số (P, M, PR, T, PE, N)khi các đại lượng khác không đổi Khi hệ số góc của một biến nhất định là số dương(âm) thì lượng cầu sẽ tỷ lệ thuận (tỷ lệ nghịch) với biến đó.

Ngoài ra ta còn biểu diễn đường cầu dưới dạng phi tuyến Dạng thông dụng nhất

là dạng loga tuyến tính:

Q = aPbMcPRdTePEfNgCăn cứ vào các yếu tố tác động đến cầu có các hệ số co dãn của cầu: Độ co dãncầu theo giá của bản thân hàng hóa đó ( ), độ co dãn của cầu theo thu nhập ( ), độ

co dãn của cầu theo giá chéo ( ) Phân tích cầu thông qua hệ số co dãn giúp đánh

giá được phản ứng của khách hàng đối với sản phẩm của công ty, mức độ tác động củathu nhập tới lượng cầu sản phẩm, so sánh mức độ cạnh tranh của đối thủ trong ngành

Từ đó công ty đưa ra các chính sách giá, sản phẩm hợp lý nhằm thúc đẩy tiêu thụ sảnphẩm, nâng cao khả năng cạnh tranh, đạt được các mục tiêu đề ra

1.2.2 Các yếu tố ảnh hưởng tới cầu

1.2.2.1 Giá bản thân hàng hóa(P x )

Sự tác động của giá cả hàng hóa được thể hiện thông qua luật cầu, nghĩa là khigiá cả hàng hóa và dịch vụ tăng lên thì số lượng cầu về hàng hóa hoặc dịch vụ đó sẽgiảm xuống và ngược lại (giả sử các yếu tố khác không đổi) Khi giá của bản thânhàng hóa tăng lên trong khi ngân sách tiêu dùng không đổi, người tiêu dùng sẽ tìmcách tối đa hóa lợi ích của mình bằng việc giảm tiêu dùng hàng hóa đó Sự thay đổi giácủa bản thân hàng hóa sẽ gây ra hiện tượng trượt dọc trên đường cầu

1.2.2.2 Giá cả của hàng hóa liên quan (P R )

Không chỉ có giá của bản thân hàng hóa mà giá của hàng hóa liên quan cũng tácđộng đến sự thay đổi của lượng cầu, nhưng sự tác động này có sự khác biệt Sự tácđộng này chia theo hai hướng khác nhau phụ thuộc vào hàng hóa gì, hàng hóa bổ sunghay thay thế

Hàng hóa thay thế là những loại hàng hóa cùng thỏa mãn một nhu cầu (nhưng cóthể độ thỏa mãn khác nhau), có thể thay thế cho những hàng hóa khác Vì là hàng hóathay thế cho nhau nên nó sẽ có cùng công dụng và cùng chức năng nên người tiêudùng có thể chuyển từ mặt hàng này sang mặt hàng kia khi giá mặt hàng này thay đổi.Khi giá của hàng hóa thay thế mặt hàng A tăng lên thì lượng cầu của hàng hóa A sẽtăng lên và ngược lại

Hàng hóa bổ sung là những hàng hóa được sử dụng song hành với nhau để bổsung cho nhau nhằm thỏa mãn một nhu cầu nhất định nào đó Khi giá của hàng hóa bổsung với hàng hóa B tăng lên thì lượng cầu của hàng hóa B sẽ giảm đi và ngược lại.

1.2.2.3 Thu nhập của người tiêu dùng (M)

Thu nhập là một yếu tố quan trọng để xác định cầu Thu nhập ảnh hưởng trựctiếp đến khả năng mua của người tiêu dùng Khi thu nhập tăng lên thì người tiêu dùngcần nhiều hàng hóa hơn và ngược lại Tuy nhiên, điều này phụ thuộc vào từng loạihàng hóa cụ thể mà mức độ thay đổi của cầu sẽ khác nhau

- Với hàng hóa thông thường: Khi thu nhập của người tiêu dùng tăng, cầu đối vớiloại hàng hóa này tăng lên

- Với hàng hóa thứ cấp: Khi thu nhập của người tiêu dùng giảm thì cầu loại hànghóa này tăng lên

Mối quan hệ giữa cầu và thu nhập được biểu diễn trên đường Engel

Hình 1.3: Đường engel

(Nguồn: Phan Thế Công, 2014)

1.2.2.4 Thị hiếu của người tiêu dùng (T)

Thị hiếu của người tiêu dùng được hiểu là sở thích hay sự ưu tiên của người tiêudùng đối với loại hàng hóa (dịch vụ) đó Đây là một trong hai yếu tố ảnh hưởng tới sựlựa chọn tiêu dùng tối ưu của khách hàng Nó có thể chịu ảnh hưởng của phong tục,tập quán, môi trường văn hóa- xã hội, thói quen tiêu dùng… của người tiêu dùng Khiyếu tố này thay đổi, nhu cầu tiêu dùng mặt hàng nào đó sẽ thay đổi theo Ví dụ khingười tiêu dùng thích hàng hóa A thì họ sẽ mua hàng hóa A thay vì mua hàng hóa B làhàng hóa thay thế của nó, điều này làm cho lượng cầu về hàng hóa A tăng lên vàngược lại Và sự tác động này sẽ dẫn đến dịch chuyển đường cầu của hàng hóa A

1.2.2.5 Các yếu tố kỳ vọng (P E )

Kỳ vọng là sự mong muốn của khách hàng về một loại hàng hóa hay dịch vụ nào

đó Cầu đối với hàng hóa hoặc dịch vụ sẽ thay đổi tùy thuộc vào các kỳ vọng Nếungười tiêu dùng hy vọng rằng giá cả hàng hóa hay dịch vụ nào đó sẽ giảm xuống trongtương lai thì cầu hiện tại về hàng hóa đó sẽ giảm làm cho đường cầu hiện tại dịchchuyển sang trái Ngược lại, nếu chúng ta mong đợi giá cao hơn trong tương lai thì cầuhiện tại sẽ tăng lên làm cho đường cầu dịch chuyển sang phải Ngoài ra, các kỳ vọng

có thể là về thu nhập, thị hiếu, số lượng người tiêu dùng cũng sẽ tác động tới cầu đốivới hàng hóa

1.2.2.6 Số lượng người mua (hay quy mô thị trường) (N)

Quy mô thị trường chính là số lượng người tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ trên thịtrường Cầu về một sản phẩm, dịch vụ có quan hệ tỉ lệ thuận với quy mô thị trường.Khi quy mô thị trường càng lớn, tức là số lượng người tiêu dùng lớn thì lượng cầu củathị trường càng lớn Cầu thị trường tăng làm cho đường cầu dịch chuyển sang phải

Số lượng người tiêu dùng ảnh hưởng lớn đến lượng cầu của hàng hóa Khi lượngngười tiêu dùng tăng lên, công ty có khả năng mở rộng thị trường, tìm kiếm thêmkhách hàng để đẩy mạnh tiêu thụ sản phẩm cho công ty

Từ việc xác định các yếu tố ảnh hưởng đến cầu, ta xây dựng được hàm cầu tổngquát Hàm cầu tổng quát được biểu diễn:

QD = f(P, M, PR, T, PE, N)Trong đó: QD là lượng cầu hàng hóa hoặc dịch vụ

P là giá cả của bản thân hàng hóa hoặc dịch vụ

M là thu nhập của người tiêu dùng

PR là giá cả của hàng hóa có liên quan

T là thị hiếu của người tiêu dùng

PE là kỳ vọng về giá của sản phẩm trong tương lai

N là số lượng người tiêu dùng trên thị trường

1.2.3 Độ co dãn của cầu

1.2.3.1 Độ co dãn cầu theo giá của bản thân hàng hóa đó ( )

Độ co dãn của cầu theo giá là tỷ lệ giữa % thay đổi trong lượng cầu so với %thay đổi trong giá cả của hàng hóa đó Khi giá cả tăng 1% thì lượng cầu hàng hóa đógiảm bao nhiêu % và ngược lại Hệ số co dãn của của cầu theo giá đo lường mức độphản ứng của giá cả so với lượng cầu

Công thức tính: = =

Các giá trị của hệ số co dãn của cầu theo giá luôn không dương và không có đơn

vị tính

• Các trường hợp co dãn của cầu theo giá:

- Cầu co dãn theo giá: │%∆Q│>│%∆P│hay│ │>1

- Cầu kém co dãn theo giá: │%∆Q│<│%∆P│hay│ │<1

- Cầu co dãn đơn vị: │%∆Q│=│%∆P│hay│ │= 1

- Cầu không co dãn:│ │= 0

- Cầu hoàn toàn co dãn: = -∞

• Mối quan hệ giữa độ co dãn của cầu theo giá với tổng doanh thu

Bảng 1.1: Mối quan hệ giữa độ co dãn của cầu theo giá với tổng doanh thu

Độ co dãn của cầu theo giá P tăng P giảm

1.2.3.2 Độ co dãn của cầu theo thu nhập (

Độ co dãn của cầu theo thu nhập là tỷ lệ giữa % thay đổi trong lượng cầu so với

% thay đổi trong thu nhập Khi thu nhập thay đổi 1% thì lượng cầu hàng hóa đó thayđổi bao nhiêu % Hệ số co dãn của của cầu theo thu nhập đo lường mức độ phản ứngcủa thu nhập của người tiêu dùng so với lượng cầu

Công thức tính: = =

Phân loại hệ số co dãn của cầu theo thu nhập:

- Nếu > 1, thì hàng hóa đang xét có thể là hàng hóa xa xỉ, hàng hóa cao cấp

- Nếu 0 < < 1, thì hàng hóa đang xét có thể là hàng hóa thiết yếu.

- Nếu < 0, thì hàng hóa đang xét có thể là hàng hóa thứ cấp

- Nếu = 0, thì lượng cầu và thu nhập không có mối quan hệ với nhau

1.2.3.3 Độ co dãn của cầu theo giá chéo ( )

Độ co dãn của cầu theo giá chéo là hệ số phản ánh % thay đổi trong lượng cầucủa hàng hóa này so với % thay đổi trong giá cả của hàng hóa kia Nói cách khác, khigiá cả của hàng hóa kia thay đổi 1% thì lượng cầu cảu hàng hóa này thay đổi bao nhiêu

% Hệ số co dãn của cầu theo giá chéo đo lường mức độ phản ứng của giá cả hàng hóakia so với lượng cầu của hàng hóa này

Công thức tính: = =

Các trường hợp của hệ số co dãn của cầu theo giá chéo:

- Khi > 0 thì X và Y là 2 hàng hóa thay thế

- Khi < 0 thì X và Y là 2 hàng hóa bổ sung

- Khi = 0 thì X và Y là hai hàng hóa độc lập với nhau

1.3 NỘI DUNG VÀ NGUYÊN LÝ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.3.1 Ước lượng cầu

1.3.1.1 Khái niệm ước lượng cầu

Ước lượng cầu là quá trình lượng hóa các mối quan hệ giữa lượng cầu và các yếu tốtác động đến lượng cầu, dựa trên số liệu thu thập được và những kết quả phân tích cầu.Ước lượng cầu là một trong những khâu rất quan trọng một thời điểm trong côngtác phân tích định lượng về cầu Đồng thời nó cũng là một căn cứ quan trọng để dựbáo cầu

1.3.1.2 Các bước ước lượng cầu

Trước hết cần phải xác định hàm cầu thực nghiệm

Hàm cầu thực nghiệm phi tuyến thông dụng nhất là dạng mũ được sử dụng đểchuyển đổi sang dạng hàm loga- tuyến tính: Q= a

Để ước lượng được hàm cầu dạng này phải chuyển về loga tự nhiên :

lnQ= lna+ blnP+ clnM +dlnPR+ elnN(Với dạng hàm này, độ co dãn là cố định: , )

Sự khác biệt giữa hãng định giá và hãng chấp nhận giá là đối với hãng định giávấn đề đồng thời không tồn tại và đường cầu của hãng có thể được ước lượng bằngphương pháp OLS Các bước ước lượng cầu đối với hãng định giá được thực hiệntrình tự :

Bước 1: Xác định hàm cầu của hãng định giá

Có thể có dạng: Q= a+ bP +cPR+dM

Bước 2: Thu thập dữ liệu về các biến có trong hàm cầu của hãng

Bước 3: Ước lượng cầu của hãng đinh giá bằng phương pháp OLS (sử dụngEviews)

Ta có thể ước lượng cầu đối với hãng chấp nhận giá và ước lượng cầu đối vớihãng định giá như sau:

• Ước lượng cầu đối với hãng chấp nhận giá

- Dữ liệu quan sát được về giá và lượng được xác định một cách đồng thời tạiđiểm mà đường cung và đường cầu giao nhau => vấn đề đồng thời

- Vấn đề ước lượng cầu của một ngành phát sinh do sự thay đổi tổng các giá rịquan sát được của giá và lượng thị trường được xác định một cách đồng thời từ sự thayđổi trong cả cung và cầu

- Phương pháp 2SLS (phương pháp bình phương nhỏ nhất).

Bước 1: Tạo một biến đại diện cho biến nội sinh tương quan với biến nội sinh(biến sản lượng, doanh thu) nhưng không tương quan với sai số ngẫu nhiên

Bước 2: Thay thế biến nội sinh bằng biến đại diện và áp dụng phương pháp OLS

để ước lượng các tham số của hàm hồi quy

• Ước lượng cầu đối với hãng định giá

Đối với hãng định giá, vấn đề đồng thời không tồn tại và đường cầu của hãng cóthể ước lượng bằng phương pháp OLS

Bước 1: xác định hàm cầu của hãng định giá

Bước 2: thu thập dữ liệu về các biến có trong hàm cầu của hãng

Bước 3: ước lượng cầu của hãng định giá bằng phương pháp OLS

1.3.2 Dự báo cầu

1.3.2.1 Khái niệm và sự cần thiết của dự báo cầu

Theo Vũ Kim Dung (2003) “dự báo cầu là việc tiên lượng một mức nhu cầu cụ thể trong tương lai và trong môi trường xác định”.

Dự báo cầu là khâu kết thúc của quá trình nghiên cứu thị trường, nó giúp cácdoanh nghiệp phân tích định lượng các nhân tố ảnh hưởng đến cầu các mặt hàng củadoanh nghiệp đó

Dự báo cầu là một công tác rất cần thiết ở mỗi doanh nghiệp, nhờ đó doanhnghiệp mới có những chiến lược kinh doanh hợp lý hiệu quả Không có cách nào đểxác định tương lai là gì một cách chắc chắn (tính không chính xác của dự báo).Dùphương pháp chúng ta sử dụng là gì thì luôn tồn tại yếu tố không chắc chắn cho đếnkhi thực tế diễn ra

Dựa trên kết quả dự báo cầu doanh nghiệp có thể nhận biết được một số tìnhhuống có thể xảy ra trong tương lai và từ đó doanh nghiệp chủ động nắm bắt cơ hộicũng như đề phòng những rủi ro

1.3.2.2 Các phương pháp dự báo cầu

a, Dự đoán theo xu hướng tuyến tính

Thực chất của phương pháp này là việc xác định hàm hồi quy theo thời gian Căn

cứ vào hàm hồi quy của cầu theo thời gian để tính giá trị tương laicủa cầu giai đoạn tiếp theo

Nếu b > 0 biến cần dự đoán tăng theo thời gian

Nếu b < 0 biến cần dự đoán giảm theo thời gian

Nếu b = 0 biến cần dự đoán không đổi theo thời gian

b, Dự đoán theo mùa vụ - chu kỳ

Dữ liệu mùa vụ có thể biểu hiện sự biến động có tình mùa vụ hoặc chu kỳ Khiước lượng theo chu kỳ tuyến tính thông thường sử dụng biến giả qua đó dự đoán lượngcầu ở giai đoạn tiếp theo Nếu có N giai đoạn mùa vụ thì có N-1 biến giả Mỗi biến giảđược tính cho một giai đoạn mùa vụ và biến giả bằng 1 nếu quan sát rơi vào giai đoạn

đó và bằng 0 nếu quan sát rơi vào giai đoạn khác Dạng hàm:

Qt = a + bt + c1D1 + c2D2 +…+Cn-1Dn-1

c Dự đoán cầu tương lai cho hãng định giá

Bước 1: Ước lượng hàm cầu của hãng

Hàm cầu tuyến tính của hãng có dạng:

Từ phương trình cầu ước lượng xét dấu hệ số và độ co giãn , , để thấy

sự tác động của các nhân tố tới đường cầu của hãng Kiểm tra mô hình ươc lượng được

có phù hợp với mô hình không thông qua hệ số R2

Bước 2: Dự đoán giá trị tương lai của biến làm dịch chuyển cầu

Sử dụng phương pháp dự báo theo chuỗi thời gian Mô hình hàm cầu dự báo theochuỗi thời gian có dạng: = + t

Kiểm tra dấu của các tham số, giá trị Pvalue có phù hợp với mô hình mẫu

Bước 3: Tính toán vị trí của hàm cầu trong tương lai

Dựa vào các kết quả ước lượng dự báo các giá trị của cầu ở giai đoạn tiếp theo

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CẦU SẢN PHẨM CỘT BƠM XĂNG DẦU CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN CHẾ TẠO THIẾT BỊ SEEN TRÊN ĐỊA BÀN MIỀN BẮC

2.1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN CHẾ TẠO THIẾT BỊ SEEN

VÀ NHỮNG NHÂN TỐ TÁC ĐỘNG TỚI HOẠT ĐỘNG TIÊU THỤ SẢN PHẨM CỦA CÔNG TY TRÊN ĐỊA BÀN MIỀN BẮC

2.1.1 Khái quát chung về công ty Cổ phần Chế tạo Thiết bị SEEN

2.1.1.1 Giới thiệu chung về công ty

• Thông tin chung về công ty

Công ty Cổ phần Chế Tạo Thiết Bị SEEN là thành viên của Tập đoàn SEEN và làmột trong những công ty hàng đầu về Công nghệ tại Việt nam Công ty thành lập từtháng 7/2006, trải qua mười năm xây dựng và trưởng thành, công ty đã không ngừng

nỗ lực phát triển về mọi mặt: quy mô tổ chức, cơ cấu ngành nghề, chất lượng sảnphẩm,…

- Tên công ty: Công ty Cổ phần Chế Tạo Thiết Bị SEEN

- Tên giao dịch: SEEN PRODUTION CORPORATION

- Ngày hoạt động: 28/7/2006

- Địa chỉ: Tầng 1 toà nhà SEEN, Lô CN1, Cụm công nghiệp Từ Liêm, Km13Đường 32, Phường Minh Khai, Quận Bắc Từ Liêm, TP Hà Nội

• Ngành nghề kinh doanh của công ty

- Sản xuất và kinh doanh các loại thiết bị điện tử: cột bơm xăng dầu, thiết bịtrạm xăng dầu, bàn phím Sedi, bộ hiển thị Sedi, cột bơm vỏ thép chống gỉ,… các thiết

bị đo lường điện tử bằng điện tử theo bản quyền của công ty SEEN

- Sản xuất và kinh doanh các loại thiết bị cơ khí: Tủ điều khiển báo, máy táchrác tự động, tủ động lực, lốp TMC Japan, Lường TMC Japan

- Thi công xây lắp và sửa chữa, lắp ráp máy móc, thiết bị công nghệ và các sảnphẩm điện, điện tử, thiết bị tự động hóa và cơ khí chính xác

Một trong những sản phẩm nổi bật của công ty đó là mặt hàng cột bơm xăng dầuđiện tử Không chỉ cung cấp thị trường trong nước, cột bơm xăng dầu của SEEN cònđược xuất khẩu sang các nước trong khu vực Đông Nam Á như Lào, Campuchia…Công ty Cổ phần Chế Tạo Thiết Bị SEEN sử dụng mạng lưới bán hàng theo khuvực địa lý, bao gồm 2 trung tâm lớn là Hà Nội và TP Hồ Chí Minh Thị trường chủ yếucủa công ty là thị trường miền bắc chiếm tới 60% tổng doanh thu Sản phẩm của công

ty còn được cung cấp cho các tỉnh miền Trung, miền Nam Sản phẩm của công tyđược tiêu thụ chủ yếu qua đại lý, hiện nay công ty đã xây dựng được một hệ thống đại

lý từ Bắc vào Nam Tuy nhiên hệ thống các đại lý của công ty còn ít tại khu vực miềnTrung và Miền nam, mật độ các đại lý tập trung ở các khu vực miền Bắc là cao hơn

Bên cạnh việc tiêu thụ sản phẩm qua đại lý, công ty còn trực tiếp tìm kiếm khách hàng

và thực hiện bán hàng ngay tại kho của công ty

2.1.1.2 Kết quả hoạt động kinh doanh của công ty giai đoạn 2014-2016

Trong suốt quá trình hình thành và phát triển Công ty Cổ phần Chế tạo Thiết bịSEEN hiện đã có vị thế nhất định trên địa bàn Hà Nội và khắp các tỉnh thành trên cả nước.Thị trường chủ yếu mà công ty SEEN đang chiếm lĩnh là thị trường miền Bắc chiếm tới60% tổng doanh thu Ngoài ra sản phẩm Cột bơm xăng dầu xuất khẩu sang các nướcĐông Nam Á như Lào, Campuchia,…cũng mang tới một nguồn thu đáng kể Được thànhlập và phát triển từ năm 2006, hiện nay Công ty đã có những kết quả nhất định

Bảng 2.1 Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của công ty giai đoạn

2014 – 2016

Đơn vị: Triệu đồng

So sánh2015/2014

So sánh2016/2015

Tổng doanh thu 40.515 46.273 55.146 5.786 14,21 8.873 19,1

8Tổng chi phí 35.762 40.547 48.161 4.758 13,38 7.614 18,7

8Tổng lợi nhuận trước thuế 4.753 5.726 6.985 973 20,47 1.259 21,9

(Nguồn: Phòng tài chính kế toán Công ty Cổ phần Chế Tạo Thiết Bị SEEN)

Nhìn chung tình hình hoạt động kinh doanh của công ty giai đoạn 2014- 2016tăng đều qua các năm Tổng doanh thu và lợi nhuận giai đoạn này tăng khá ổn định

Cụ thể:

Tổng doanh thu năm 2015 so với năm 2014 tăng 5.786 triệu đồng, tăng 14,21%.Bước sang năm 2016 tổng doanh thu tiếp tục tăng và có tốc độ tăng nhanh hơn 2 nămtrước, so với 2015 là 19,18% tương ứng tăng 8.873 triệu đồng Những con số này thểhiện sự cố gắng của Công ty trong quá trình tìm kiếm lợi nhuận, đồng thời nó cũngcho thấy sự phát triển của Công ty trong quá trình kinh doanh Đây là tốc độ tăngtrưởng tương đối tốt trong thời kỳ kinh tế trong nước và thế giới vẫn đang gặp nhiềukhó khăn hiện nay Lý giải sự tăng trưởng này của công ty là do công ty ngày càng chútrọng mở rộng thị trường, xây dựng mối quan hệ với khách hàng tốt trong các năm