Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong hoạt động của hải quan việt nam hiện nay qua thực tiễn tỉnh thừa thiên huế

6 Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HẢI QUAN VIỆT NAM .... Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tổ chức và hoạt động hải quan Huế phải đáp ứn

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

LÊ CHÍ VINH

PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA HẢI QUAN VIỆT NAM HIỆN NAY - QUA

THỰC TIỄN TỈNH THỪA THIÊN - HUẾ

Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

Mã số: 60 38 01

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC

HÀ NỘI - 2012

Công trình được hoàn thành tại Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội

Cán bộ hướng dẫn khoa học: GS TS Phạm Hồng Thái

Phản biện 1:

Phản biện 2:

Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn, họp tại Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội

Vào hồi giờ , ngày tháng năm 2012

Có thể tìm hiểu luận văn Tại Trung tâm tư liệu - Thư viện Đại học Quốc Gia Hà Nội Trung Tâm Tư liệu - Đại học Quốc Gia Hà Nội

MỤC LỤC

Trang bìa phụ

Lời cam đoan

Mục lục

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu đề tài 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 4

4 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn 4

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 5

6 Những điểm mới của luận văn 6

7 Ý nghĩa của luận văn 6

8 Kết cấu của luận văn 6

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HẢI QUAN VIỆT NAM 7

1.1 VỊ TRÍ, VAI TRÒ VÀ ĐẶC TRƯNG VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HẢI QUAN VIỆT NAM 7

1.1.1 Vị trí, vai trò về tổ chức và hoạt động của ngành Hải quan 7

1.1.2 Những đặc trưng về tổ chức và hoạt động của Hải quan 8

1.2 KHÁI NIỆM, ĐẶC TRƯNG CỦA PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HẢI QUAN 14

1.2.1 Khái niệm pháp chế xã hội chủ nghĩa 14

1.2.1 Khái niệm, đặc trưng của pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tổ chức và hoạt động của Hải quan 19

Chương 2: THỰC TRẠNG PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HẢI QUAN VIỆT NAM, THỰC TIỄN Ở THỪA THIÊN HUẾ 25

2.1 KHÁI QUÁT VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HẢI QUAN HUẾ TỪ 1990 ĐẾN NAY 25

2.1.1 Khái quát về tổ chức hải quan Huế 25

2.1.2 Khái quát về hoạt động hải quan Huế 31

2.2 THỰC TRẠNG CỦA PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ

NGHĨA TRONG TỔ CHỨC CỦA HẢI QUAN HUẾ NÓI RIÊNG VÀ HẢI QUAN VIỆT NAM NÓI CHUNG

TỪ 1990 ĐẾN NAY 50 2.2.1 Giai đoạn từ 1990 đến 2001 50 2.2.2 Giai đoạn từ 2001 đến nay 50

2.3 THỰC TRẠNG PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA

TRONG HOẠT ĐỘNG CỦA HẢI QUAN HUẾ TỪ 1990 ĐẾN NAY 60 2.3.1 Giai đoạn từ 1990 đến 2001 61 2.3.2 Giai đoạn từ 2001 đến nay 63

Chương 3: YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HẢI QUAN HUẾ HIỆN NAY 71 3.1 YÊU CẦU BẢO ĐẢM PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ

NGHĨA TRONG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HẢI QUAN HUẾ 71 3.1.1 Bảo đảm vai trò lãnh đạo của Đảng trong tổ chức và hoạt động của Hải quan Huế 72 3.1.2 Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tổ chức và hoạt động hải quan Huế phải đáp ứng yêu cầu cải cách thể chế về tổ chức và hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước 74 3.1.3 Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tổ chức và hoạt động của hải quan Huế phải đáp ứng các yêu cầu mục tiêu phát triển, hiện đại hóa hải quan 753.1.4 Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tổ chức và hoạt động hải quan Huế phải đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng hải quan chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu quả 76 3.1.5 Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tổ chức và hoạt động hải quan Huế phải đảm bảo yêu cầu phát triển sự hợp tác kinh

tế, đầu tư, giao lưu quốc tế 78

3.1.6 Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tổ chức và hoạt động hải quan Huế phải đảm bảo yêu cầu thu đủ ngân sách nhà nước, tạo thuận lợi cho thương mại, xuất nhập cảnh, du lịch 79

3.2 GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ

NGHĨA TRONG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HẢI QUAN HUẾ TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY 81 3.2.1 Phát huy dân chủ, tăng cường pháp chế trong tổ chức và hoạt động của hải quan Huế 81 3.2.2 Đổi mới, hoàn thiện hệ thống thể chế về tổ chức và hoạt động của hải quan Huế 85 3.2.3 Tăng cường sự giám sát, kiểm tra, kiểm soát của các thiết chế quyền lực công cộng đối với tổ chức và hoạt động của hải quan Huế 89 3.2.4 Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra sự tuân thủ pháp luật về tổ chức và hoạt động của hải quan Huế 93 3.2.5 Nâng cao năng lực tổ chức và hoạt động của hải quan các cấp 96 3.2.6 Đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục, nâng cao trình độ văn hóa, năng lực áp dụng pháp luật cho đội ngũ cán bộ, công chức hải quan Huế 99

KẾT LUẬN 102 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 104

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trên cơ sở hệ thống pháp luật về tổ chức và hoạt động của Hải quan không ngừng được xây dựng, hoàn thiện Từ Pháp lệnh Hải quan 1990, Luật Hải quan 2001 đến Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật hải quan ngày 26/5/2005, tổ chức và hoạt động của Hải quan Huế ngày càng đáp ứng yêu cầu của công cuộc đổi mới, góp phần thúc đẩy hội nhập nền kinh tế và đảm bảo an ninh chính trị, kinh tế, trật tự an toàn xã hội, đảm bảo nguồn thu ngân khố quốc gia; đồng thời, góp phần củng cố, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa (XHCN) trong tổ chức và hoạt động của Hải quan Việt Nam nói chung và Hải quan Huế nói riêng hiện nay

Thực tiễn cho thấy, thời gian qua, pháp chế XHCN trong tổ chức và hoạt động của Hải quan không ngừng được tăng cường nhằm bảo đảm cho pháp luật hải quan đi vào đời sống kinh tế - xã hội và được tuân thủ nghiêm chỉnh Hàng loạt vụ buôn lậu, gian lận thương mại, trốn thuế xuất nhập khẩu được phát hiện và xử lý kịp thời; góp phần quan trọng cho việc thu ngân sách nhà nước và giữ gìn an ninh kinh tế, chính trị, trật tự an toàn xã hội

Tuy nhiên, pháp chế XHCN trong tổ chức và hoạt động của Hải quan Huế còn nhiều tồn tại không ít những yếu kém, khiếm khuyết, như:

- Việc áp dụng hệ thống pháp luật về tổ chức và hoạt động của Hải quan Việt nam vẫn còn có nhiều bất cập, thiếu tính ổn định, thiếu tính khả thi, chưa phù hợp, đáp ứng kịp thực tiễn đổi mới, mở cửa, hội nhập kinh tế quốc tế, chưa phù hợp với các điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc gia nhập Công tác rà soát, góp ý việc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật về tổ chức và hoạt động hải quan vẫn còn thiếu chủ động, chưa trở thành yếu tố góp phần tích cực vào việc hoàn thiện, đổi mới cơ cấu tổ chức, hoạt động hải quan

- Sự tuân thủ pháp luật và chấp hành pháp luật hải quan của một

bộ phận cán bộ, công chức hải quan và tổ chức, cá nhân hoạt động xuất nhập khẩu vẫn còn không nghiêm dẫn đến phát sinh tiêu cực,

phiền hà, tham nhũng, gian lận thương mại, buôn lậu, trốn thuế, lừa đảo rút "ruột" ngân sách nhà nước điều này tác động không nhỏ đến đời sống kinh tế - xã hội, kinh tế đối ngoại, đầu tư, du lịch, gây mất lòng tin của Đảng, Nhà nước, nhân dân đối với hệ thống tổ chức và hoạt động của Hải quan

- Cơ chế đảm bảo cho việc tuân thủ và chấp hành nghiêm minh pháp luật, pháp chế hải quan còn thiếu rõ ràng, minh bạch, chưa hiệu quả, cũng như chưa đủ tính cưỡng chế đảm bảo duy trì việc tuân thủ

và thực hiện pháp luật một cách thường xuyên, liên tục và đồng bộ

Vì các lý do trên tôi chọn đề tài: "Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong hoạt động của Hải quan Việt Nam hiện nay - qua thực tiễn tỉnh Thừa Thiên - Huế” để nghiên cứu và viết luận văn thạc sĩ Luật học

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Pháp chế XHCN là một trong những phạm trù pháp lý cơ bản có

ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn của đời sống chính trị, kinh tế

và xã hội Vì vậy được nhiều học giả quan tâm nghiên cứu, xem xét trên nhiều bình diện và nhiều khía cạnh khác nhau

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Về đối tượng nghiên cứu của luận văn: trên cơ sở nghiên

cứu pháp chế XHCN, luận văn nghiên cứu đặc điểm và nội dung vai trò của pháp chế XHCN trong tổ chức và hoạt động của Hải quan Việt nam Nghiên cứu thực trạng, tìm hiểu nguyên nhân của thực trạng pháp chế XHCN trong tổ chức và hoạt động của Hải quan Huế Luận giải các giải pháp nhằm bảo đảm vai trò pháp chế trong tổ chức và hoạt động của Hải quan Huế hiện nay

- Phạm vi nghiên cứu của luận văn:

Luận văn nghiên cứu pháp chế XHCN trong tổ chức và hoạt động của Hải quan Huế

Thời gian từ năm 1990 đến nay

4 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

* Mục đích nghiên cứu

Luận văn có mục đích nghiên cứu là trên cơ sở nghiên cứu lý luận và đánh giá thực trạng pháp chế XHCN trong lĩnh vực Hải quan Huế, luận văn đề xuất các giải pháp nhằm bảo đảm pháp chế trong tổ

chức và hoạt động của Hải quan Huế hiện nay

* Nhiệm vụ của luận văn

Để thực hiện mục đích nghiên cứu trên nhiệm vụ của luận văn là:

- Xây dựng khái niệm, đặc trưng của pháp chế XHCN trong tổ chức hoạt động của Hải quan

- Phân tích vai trò của pháp chế XHCN trong tổ chức hoạt động của Hải quan

- Phân tích các yêu cầu đảm bảo pháp chế trong tổ chức và hoạt động của Hải quan Huế hiện nay

- Đề xuất giải pháp đảm bảo pháp chế trong tổ chức và hoạt động của Hải quan Huế

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

- Cơ sở lý luận: Luận văn được thực hiện dựa trên cơ sở lý luận

của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về pháp luật và pháp chế XHCN

- Phương pháp nghiên cứu: dựa trên phương pháp luận duy

vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, luận văn đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: lịch sử -

cụ thể, phân tích - tổng hợp, kết hợp với phương pháp xã hội học, thống kê, so sánh

6 Những điểm mới của luận văn

Là luận văn nghiên cứu tương đối toàn diện và hệ thống "Pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tổ chức và hoạt động của Hải quan Việt Nam, thực tiễn ở Thừa Thiên Huế" Vì vậy, có những điểm mới cụ

thể sau:

- Xác định khái niệm, nội dung pháp chế trong tổ chức và hoạt động của Hải quan Huế

- Chỉ ra được những ưu điểm, tồn tại và nguyên nhân của những

ưu điểm, tồn tại về pháp chế XHCN trong tổ chức và hoạt động của Hải quan Huế hiện hành

- Xác lập hệ thống giải pháp có tính khả thi nhằm đảm bảo pháp chế XHCN trong tổ chức và hoạt động của Hải quan Huế

7 Ý nghĩa của luận văn

- Về mặt lý luận: Luận văn góp phần làm phong phú thêm lý

luận về pháp chế XHCN trong lĩnh vực cụ thể

- Về thực tiễn: Kết quả luận văn có thể dùng làm tài liệu tham

khảo cho các cơ quan ban ngành, các trường học và những người quan tâm đến lĩnh vực này

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, nội dung của luận văn được kết cấu thành 3 chương, 8 mục

Chương 1: Cơ sở lý luận về pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tổ

chức và hoạt động của Hải quan Việt Nam

Chương 2: Thực trạng pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tổ chức

và hoạt động của Hải quan Huế

Chương 3: Yêu cầu và giải pháp bảo đảm pháp chế xã hội chủ

nghĩa trong tổ chức và hoạt động của Hải quan Huế hiện nay

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG

TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HẢI QUAN VIỆT NAM

1.1 VỊ TRÍ, VAI TRÒ VÀ ĐẶC TRƯNG VỀ TỔ CHỨC VÀ

HOẠT ĐỘNG CỦA HẢI QUAN VIỆT NAM

1.1.1 Vị trí, vai trò về tổ chức và hoạt động của ngành Hải quan

Hệ thống luật lệ của các nước đều xác định vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, nội dung hoạt động cũng như cơ cấu, tổ chức hải quan của Nhà nước đó Trong đời sống chính trị, kinh tế-xã hội quốc gia, vị trí, vai trò của Hải quan các tỉnh, liên tỉnh, thành phố nói chung và Hải quan Huế nói riêng được thể hiện chủ yếu ở những phương diện sau đây:

Một là, Tổ chức Hải quan là một công cụ quan trọng trong việc

bảo hộ, thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế sản xuất hàng hoá trong nước Thông qua hàng rào phi thuế quan để kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ hàng hoá, phương tiện xuất - nhập khẩu, xuất - nhập cảnh, quá cảnh; đấu tranh, ngăn chặn, đấu tranh mạnh mẽ với các hoạt động buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá, tiền tệ, qua biên giới

Hai là, tổ chức Hải quan và hoạt động của Hải quan được xác

định là một trong những công cụ góp phần không nhỏ vào việc bảo

vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của mỗi nước

Ba là, tổ chức Hải quan, hoạt động hải quan góp phần quan

trọng đáng kể vào việc cải thiện môi trường đầu tư nước ngoài, thúc đẩy và thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài của mỗi quốc gia

1.1.2 Những đặc trưng về tổ chức và hoạt động của Hải quan

Hải quan Việt nam là một thiết chế của Nhà nước Thiết chế này

được thành lập để trực tiếp quản lý nhà nước các hoạt động hải quan,

là cơ quan có chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền thực hiện hoạt động hải quan theo các quy định của hệ thống pháp luật Địa vị pháp lý Hải quan được xác định trong nhiều văn bản pháp luật thuộc hệ thống pháp luật Việt Nam

- Vị trí, vai trò và hệ thống tổ chức của ngành Hải quan

Hiện nay, theo Luật Hải quan, "Hải quan Việt Nam được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung, thống nhất Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan thống nhất quản lý, điều hành hoạt động của Hải quan các cấp; Hải quan cấp dưới chịu sự quản lý, chỉ đạo của Hải quan cấp trên"

- Chức năng, nhiệm vụ của Hải quan Việt nam

Thứ nhất, Thực hiện thủ tục Hải quan, kiểm tra, giám sát hải

quan đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu, chuyển cửa khẩu, quá cảnh và phương tiện vận tải xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh theo quy định của pháp luật

Thứ hai, Thực hiện các biện pháp nghiệp vụ cần thiết để chủ

động phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới trong phạm vi địa bàn hoạt động Phối hợp thực hiện nhiệm vụ phòng, chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới ngoài phạm vi địa bàn hoạt động của Cục Hải quan theo quy định của pháp luật và Tổng cục Hải quan

Thứ tư, kiến nghị chủ trương, biện pháp quản lý nhà nước về hải

quan đối với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh và chính sách thuế đối với hàng hoá xuất khẩu, nhập khẩu Phải nói rằng, nhiệm vụ này được phái sinh từ ba nhiệm vụ nêu trên

Hai là, tổ chức, hoạt động Hải quan Việt Nam có mối quan hệ

chặt chẽ với các cơ quan khác

- Mối quan hệ của Tổ chức Hải quan với cơ quan quản lý nhà nước cấp trên

Hiện nay, Tổng cục Hải quan là cơ quan trực thuộc Bộ Tài chính, Bộ Tài chính nằm trong cơ cấu tổ chức Chính phủ, tổ chức

và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ, trong khi đó Hải quan Việt Nam lại tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc "tập trung, thống nhất"

- Mối quan hệ giữa Tổng cục Hải quan với các cấp, đơn vị hải quan trực thuộc

Cơ quan hành chính nhà nước chủ yếu chịu trách nhiệm thực hiện quản lý nhà nước lĩnh vực hải quan là các cơ quan Hải quan, gọi chung là Hải quan Việt Nam Theo Luật Hải quan, "Hải quan Việt Nam được tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung, thống nhất Tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan thống nhất quản lý, điều hành hoạt động của Hải quan các cấp; Hải quan cấp dưới chịu sự quản lý, chỉ đạo của Hải quan cấp trên"

- Mối quan hệ giữa Hải quan với các cơ quan, đơn vị hữu quan

Luật Hải quan xác định rõ: "Tổng cục Hải quan là cơ quan giúp Chính phủ thực hiện thống nhất quản lý nhà nước về hải quan"; các

cơ quan khác của Nhà nước có trách nhiệm phối hợp thực hiện quản

lý nhà nước lĩnh vực hải quan, như: Biên phòng, Cảnh sát biển, Cảnh sát kinh tế, Kiểm dịch động vật, Kiểm dịch thực vật, Kiểm dịch y tế, Kiểm tra văn hoá, uỷ ban nhân dân các cấp Ngân hàng, Kho bạc,

Tổ chức, cá nhân thực hiện xuất - nhập khẩu, quá cảnh hàng hoá, xuất cảnh, nhập cảnh, quá cảnh phương tiện vận tải là đối tượng quản

lý có nghĩa vụ thực hiện các quyết định, yêu cầu phối hợp thực hiện pháp luật của cơ quan hải quan

- Mối quan hệ giữa Hải quan với một số cơ quan quyền lực nhà nước và hệ thống chính trị

Trong lĩnh vực quản lý nhà nước về hải quan, thực hiện thẩm quyền giám sát, ngoài các cơ quan, tổ chức, cá nhân, như Quốc hội, Đại biểu Quốc hội theo Luật tổ chức Quốc hội và Luật giám sát Quốc hội, và thêm vào đó còn gồm các cơ quan, tổ chức, cá nhân được quy

định trong Luật Hải quan, gồm:

1.2 KHÁI NIỆM, ĐẶC TRƯNG CỦA PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ

NGHĨA TRONG TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA HẢI QUAN

1.2.1 Khái niệm pháp chế xã hội chủ nghĩa

Pháp chế XHCN là một khái niệm, một phạm trù pháp lý cơ bản của khoa học pháp lý XHCN Đây là vấn đề không phải là mới

mẻ Song, sau khi các nước XHCN ở Đông Âu và Liên Xô sụp đổ, các nước trong hệ thống XHCN đã đều tiến hành cải tổ đổi mới theo những con đường phát triển riêng của mình, pháp chế được bàn đến trong một điều kiện mới Trong điều kiện của quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền, quá trình xây dựng phát triển nền kinh tế thị trường mở cửa, hội nhập quốc tế và xây dựng xã hội công dân, pháp chế XHCN (theo quan niệm cũ) không dễ gì có sự thống nhất về nội hàm của nó Vì vậy, để đưa ra được một khái niệm về pháp chế XHCN một cách tương đối hoàn chỉnh, đúng với tên gọi của nó cần tiếp cận từ nhiều phương diện

Thứ nhất, tiếp cận từ tư tưởng của các nhà kinh điển của chủ

nghĩa Mác - Lênin về pháp chế XHCN, "pháp chế là một hiện tượng

xã hội độc lập với tư cách là nhân tố của quyền lực chính trị"

Thứ hai, tiếp cận từ quan điểm của Đảng ta về pháp chế XHCN

trong các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III đến lần thứ X, Đảng ta đều coi pháp chế XHCN là nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Nhà nước Muốn nâng cao hiệu lực, hiệu quả của quản lý Nhà nước và phát huy dân chủ XHCN phương pháp chủ yếu, tổng thể, toàn diện và thường xuyên là tăng cường pháp chế XHCN

Thứ ba, tiếp cận từ khái niệm pháp chế của khoa học pháp lý

Có thể thấy rằng khái niệm (hay phạm trù) pháp chế XHCN được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều tác giả trong và ngoài nước Song cho đến nay định nghĩa về pháp chế XHCN chưa phải là đồng nhất về nội dung của khái niệm này

Ở Việt Nam có các định nghĩa về pháp chế đáng chú ý sau đây:

- GS - TSKH Đào Trí Úc cho rằng: "pháp chế là sự hiện diện của một hệ thống pháp luật cần và đủ để điều chỉnh các quan hệ xã hội, làm cơ sở cho sự tồn tại một trật tự pháp luật và kỷ luật, là sự

tuân thủ và thực hiện đầy đủ pháp luật trong tổ chức và hoạt động của Nhà nước, của các cơ quan, đơn vị tổ chức và đối với công dân" [56, tr.680]

Mọi vi phạm pháp luật đều bị xử lý theo pháp luật XHCN được quy định tại Điều 12 Hiến pháp năm 1992 Đồng tình với các khái niệm trên, theo tôi có thể hiểu pháp chế XHCN theo những nội dung

cơ bản sau đây:

Thứ nhất: Pháp chế là chế độ của đời sống chính trị xã hội:

pháp luật và pháp chế là hai hiện tượng xã hội khác nhau, độc lập tương đối với nhau, nhưng có mối quan hệ mật thiết với nhau: pháp luật với tư cách là hệ thống quy phạm pháp luật là tiền đề, cơ

sở của pháp chế

Thứ hai: Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật Nội dung này

dường như là "lẽ thường tình" và nó không phải là nội hàm của pháp chế Thực tế không phải như vậy Nhà nước phải quản lý xã hội chủ yếu bằng pháp luật, phải "pháp trị" mới là hiện tượng pháp chế

Thứ ba: các chủ thể của quan hệ pháp luật như các cá nhân, các

pháp nhân, các hộ gia đình, tổ hợp tác được nhấn mạnh theo tính chất của chủ thể là cơ quan nhà nước, các tổ chức Đảng, các đơn vị vũ trang nhân dân, các tổ chức chính trị xã hội, xã hội nghề nghiệp và xã hội thuần tuý cũng như các đơn vị kinh tế ở mọi thành phần kinh tế

và công dân đều phải tôn trọng và thực hiện Hiến pháp và pháp luật

Thứ tư: Nội dung của pháp chế còn là "mọi vi phạm pháp luật

đều bị xử lý theo pháp luật Vi phạm pháp luật là một hiện tượng

xã hội Nhưng pháp chế được thể hiện trong việc dùng pháp luật, căn cứ vào pháp luật, đối chiếu với pháp luật mà xử lý mọi hành

vi xâm phạm đến an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội, xâm phạm đến lợi ích nhà nước, lợi ích tập thể, các quyền và lợi ích hợp pháp của công dân

1.2.1 Khái niệm, đặc trưng của pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tổ chức và hoạt động của Hải quan

1.2.1.1 Khái niệm pháp chế xã hội chủ nghĩa trong tổ chức và hoạt động của Hải quan

Pháp chế XHCN trong tổ chức và hoạt động hải quan là một