Phát triển thƣơng mại mặt hàng bao bì của công ty cổ phần sản xuất bao bì và thƣơng mại lam sơn

Đề tài “ Phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty cổ phần sản xuất bao bì và thương mại Lam Sơn” sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về thực trạng hoạt động phát triển thương mại mặt h

TÓM LƯỢC

Bao bì là sản phẩm kinh doanh chính của Công ty cổ phần sản xuất bao bì vàthương mại Lam Sơn Trong suốt thời gian hoạt động, từ năm 2010, Công ty đã cóđược một số thành công nhất định như xây dựng được uy tín trên thị trường, lợi nhuậnluôn tăng qua các năm, Tuy nhiên việc gặp khó khăn trong kinh doanh là không thểtránh khỏi đó là về quy mô sản xuât, phát triển thị trường, phát triển thương mại, Đề

tài “ Phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty cổ phần sản xuất bao bì

và thương mại Lam Sơn” sẽ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về thực trạng hoạt động phát

triển thương mại mặt hàng bao bì trong giai đoạn 2014-2017 để thấy được nhữngthành công đạt được và các khó khăn còn tồn tại Từ đó đưa ra các đề xuất, giải phápnhằm phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty trong tương lai

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khóa luận tốt nghiệp này, em xin gửi lời cảm ơn chân thành đếncác thầy cô giáo trường Đại học Thương Mại đã trang bị cho em những nền tảng kiếnthức cơ bản về các môn học cơ sở và chuyên ngành Kinh tế thương mại cũng nhưnhững kiến thức thực tế trong suốt 4 năm qua

Em xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới cô giáo Th.s Nguyễn ThịHương Giang, bộ môn Kinh tế Thương Mại trường Đại học Thương Mại đã hướng dẫn

và động viên em rất nhiều trong quá trình làm và hoàn thiện khóa luận này

Đồng thời, cháu xin cảm ơn các cô chú, các anh chị trong Ban lãnh đạo, PhòngKinh doanh, Phòng kế toán cùng toàn thể nhân viên trong Công ty cổ phần sản xuấtbao bì và thương mại Lam Sơn đã nhiệt tình giúp đỡ cháu trong quá trình thực tậpcũng như thu thập số liệu tại công ty

Mặc dù đã cố gắng hoàn thiện khóa luận của mình nhưng do hạn chế về kiếnthức, kinh nghiệm nên bài khoá luận tốt nghiệp không thể tránh được những sai sót, rấtmong nhận được sự nhận xét, góp ý của thầy cô

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 4 năm 2018

Sinh viên

Lương Hà Phương

MỤC LỤC

TÓM LƯỢC i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC BẢNG BIỂU vi

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT vii

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của việc phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty cổ phần sản xuất bao bì và thương mại Lam Sơn trên thị trường miền Bắc 1

2 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan 2

3 Xác lập và tuyên bố vấn đề nghiên cứu 3

4 Đối tượng, mục tiêu và phạm vi nghiên cứu 3

5 Phương pháp nghiên cứu 4

6 Kết cấu khóa luận tốt nghiệp 5

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI MẶT HÀNG BAO BÌ TRÊN THỊ TRƯỜNG MIỀN BẮC 6

1.1 Một số khái niệm cơ bản 6

1.1.1 Khái niệm mặt hàng bao bì 6

1.1.2 Khái niệm phát triển thương mại 6

1.2 Một số lí thuyết về phát triển thương mại mặt hàng bao bì trên thị trường miền Bắc 6

1.2.1 Mặt hàng bao bì 6

1.2.2 Phát triển thương mại mặt hàng bao bì 10

1.2.3 Đặc điểm thị trường bao bì ở miền Bắc 12

1.2.4 Các chỉ tiêu đánh giá việc phát triển thương mại mặt hàng bao bì 13

1.3 Các chính sách, biện pháp phát triển thương mại mặt hàng bao bì 15

1.3.1 Từ phía doanh nghiệp kinh doanh bao bì 15

1.3.2 Các chính sách của Nhà nước 16

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI SẢN PHẨM BAO

BÌ VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI

MẶT HÀNG BAO BÌ CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT BAO BÌ VÀ

THƯƠNG MẠI LAM SƠN TRÊN THỊ TRƯỜNG MIỀN BẮC 18

2.1 Tình hình sản xuất kinh doanh chung của Công ty 18

2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến việc phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty cổ phần sản xuất bao bì và thương mại Lam Sơn 19

2.2.1 Giá của mặt hàng 19

2.2.2 Chất lượng và mẫu mã mặt hàng 19

2.2.3 Cạnh tranh trên thị trường 20

2.2.4 Các đơn vị cung ứng nguyên liệu đầu vào cho Công ty 20

2.2.5 Khách hàng của Công ty 20

2.2.6 Chính sách của Nhà nước 21

2.3 Thực trạng phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty cổ phần sản xuất bao bì và thương mại Lam Sơn 21

2.3.1 Chỉ tiêu quy mô phát triển thương mại mặt hàng bao bì 21

2.3.2 Chỉ tiêu chất lượng phát triển thương mại sản phẩm 22

2.3.3 Chỉ tiêu hiệu quả phát triển thương mại sản phẩm bao bì 23

2.3.4 Chỉ tiêu phát triển bền vững mặt hàng bao bì 24

2.4 Các kết luận sau khi nghiên cứu 25

2.4.1 Những kết quả đạt được trong hoạt động phát triển thương mại sản phẩm bao bì của Công ty 25

2.4.2 Những hạn chế và nguyên nhân 26

CHƯƠNG 3 CÁC ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ VÀ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI MẶT HÀNG BAO BÌ CỦA CÔNG TY CỔ PHẦN SẢN XUẤT BAO BÌ VÀ THƯƠNG MẠI LAM SƠN TRÊN THỊ TRƯỜNG MIỀN BẮC 27

3.1 Những định hướng phát triển thương mại sản phẩm bao bì của Công ty trên thị trường miền Bắc trong những năm tiếp theo 27

3.1.1 Những dự báo về phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty 27

3.1.2 Mục tiêu và phương hướng phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty 28

3.2 Một số giải pháp nhằm phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty 28

3.2.1 Xây dựng chính sách giá linh hoạt 28

3.2.2 Cải tiến sản phẩm 29

3.2.3 Sử dụng hợp lí nguyên vật liệu 29

3.2.3 Đẩy mạnh hoạt động điều tra, nghiên cứu thị trường 29

3.2.4 Phát triển đảm bảo tính bền vững 30

3.3 Các kiến nghị nhằm phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty trên thị trường miền Bắc 31

3.3.1 Đối với nhà nước 31

3.3.2 Đối với hiệp hội bao bì Việt Nam 32

3.4 Những vấn đề đặt ra cần nghiên cứu 32

TÀI LIỆU THAM KHẢO viii

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1 Kết quả hoạt động kinh doanh chung của Công ty 18

Bảng 2.2 Kết quả hoạt động kinh doanh của Công ty 21

Bảng 2.3 Tốc độ tăng trưởng doanh thu qua các năm 22

Bảng 2.4 Cơ cấu thị trường của Công ty 23

Bảng 2.5 Tỷ suất lợi nhuận và hiệu quả sử dụng lao động của Công ty 23

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

1 DN: Doanh nghiệp

2 GTGT: Giá trị gia tăng

3 LĐ: Lao động

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công

ty cổ phần sản xuất bao bì và thương mại Lam Sơn trên thị trường miền Bắc

Từ xa xưa, con người đã sử dụng bao bì như một vật liệu cần thiết để bảo vệ sảnphẩm, vận chuyển hàng hóa từ nơi sản xuất đến nơi tiêu dùng Ngày nay, khi kinh tếngày càng phát triển, lưu thông hàng hóa không chỉ phát triển trong nước mà còn mởrộng ra nước ngoài thì bao bì càng có vị trí quan trọng đối với sản phẩm Nó không chỉ

có vai trò bảo vệ sản phẩm mà còn đóng góp lớn vào quyết định mua hàng của ngườitiêu dùng Cùng một chủng loại sàn phẩm, cùng chức năng và có thành phần như nhaunhưng sản phẩm nào có bao bì đẹp mắt hơn thì thường được mua nhiều hơn Ngườidùng thậm chí không cần quan tâm đến các thành phần được ghi trên bao bì có gì đặcbiệt hay không Qua đó có thể thấy rằng bao bì đã có một sức ảnh hưởng không nhỏtrực tiếp đến người dùng Chính vì vậy, ngành sản xuất và kinh doanh bao bì đã trởthành đối tác quan trọng góp sức với các doanh nghiệp trên con người đưa sản phẩmđến tay người tiêu dùng

Một sản phẩm muốn có sức hút trên thị trường ngoài chất lượng tốt cần phải cóbao bì, mẫu mã đẹp, thích hợp, Bao bì mang lại sức cạnh tranh cho hàng hóa và thúcđẩy quá trình kinh doanh cho hàng hóa đó Trong những năm gần đây, ngành bao bìkhá phát triển, đã đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu ra nước ngoài.Các doanh nghiệp tham gia vào lĩnh vực sản xuất và kinh doanh bao bì ngày càngtăng, từ đó làm tăng sức cạnh tranh và chất lượng sản lượng sản phẩm Kể từ sau khigia nhập vào thị trường quốc tế, hàng hóa ở nước ta cũng ngày càng đa dạng, nhà sảnxuất nào cũng muốn thu hút khách hàng quan tâm đến sản phẩm của mình đã tạo nênmột làn sóng chạy đua trong thiết kế Và thực tế đã chứng minh rằng quyết định đó làrất đúng đắn Nhiều doanh nghiệp đã tăng được sản lượng hàng hóa của mình chỉ vớiviệc thay đổi bao bì sản phẩm thành bao bì phức hợp có thiết kế đẹp mắt Nhiều doanhnghiệp cho biết bao bì đã góp phần giúp cho sản lượng hàng hóa được tiêu thụ tăng lênđến 2.6 lần và chiếm tỷ lên lên đến 45% Quả là con số không nhỏ và thị trường bao bì

ở Việt Nam nói chung, ở thị trường miền Bắc nói riêng Tuy nhiên ngành bao bì cũnggặp nhiều khó khăn và thách thức Việc sản xuất bao bì còn nhiều bất cập gây hậu quảđối với sự phát triển kinh tế, và môi trường sinh thái Hệ thống lý luận về sản xuất và

sử dụng bao bì chưa được hoàn thiện Trong các doanh nghiệp, việc sản xuất bao bìcòn phụ thuộc nhiều vào các loại nguyên vật liệu thuộc các ngành sản xuất khác nhau,chưa chủ động khai thác hết tiềm năng của bao bì để nâng cao hiệu quả kinh doanh củadoanh nghiệp Một thị trường hàng hóa có tiềm năng lớn nhưng chưa được đầu tư

tương xứng với vai trò của ngành Chất lượng, mẫu mã cũng như kiểu dáng chưa thực

sự đáp ứng yêu cầu của sản phẩm và những công dụng mà bao bì mang lại

Công ty cổ phẩn sản xuất bao bì và thương mại Lam Sơn là một doanh nghiệphoạt động trong lĩnh vực bao bì nên công ty cũng gặp phải những khó khăn chung củangành Từ những ngày đầu mới thành lập cho tới bây giờ, công ty đã dần khẳng địnhđược vị thế của mình trên thị trường bao bì của tỉnh Thanh Hóa Tuy nhiên, doanhnghiệp còn tồn tại nhiều hạn chế ảnh hưởng tới phát triển thương mại mặt hàng bao bì.Các đối thủ trên thị trường đang vận dụng mọi biện pháp, tiết kiệm chi phí sản xuất đểtăng cường lợi nhuận, giảm giá thành sản phẩm để phát triển tiêu thụ sản phẩm củamình Trong khi đó, việc sử dụng nguồn lực của Công ty còn chưa hợp lí, chưa đạtđược tính hiệu quả thương mại Hiện nay, kênh phân phối hiện đại đang ngày càng trởnên phổ biến, được các doanh nghiệp nước ngoài áp dụng thì kênh phân phối truyềnthống của các doanh nghiệp sản xuất bao bì lại trở nên không hiệu quả Việc này đòihỏi các doanh nghiệp phải quan tâm hơn nữa hoạt động thúc đẩy phát triển thương mạitrên thị trường Các doanh nghiệp sẽ phải đàu tư hơn, đổi mẫu mã bao bì cho phù hợp

để cạnh tranh với các doanh nghiệp khác Công ty sản xuất bao bì và thương mại LamSơn cũng vậy, họ cần phải đưa ra các chiến lược để sản phẩm của mình cạnh tranhđược với các công ty sản xuất bao bì trong tỉnh cũng như trên thị trường miến Bắc.Chính vì vậy, việc phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty cổ phầnsản xuất bao bì và thương mại Lam Sơn trên thị trường miền Bắc là hêt sức cần thiết

2 Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan

2.1 Nguyễn Thị Minh Thúy (2011), Giải pháp thị trường nhằm phát triển

thương mại sản phẩm bao bì trên thị trường nội địa (Lấy công ty cổ phần sản xuất và xuất nhập khẩu bao bì Packexim làm đơn vị nghiên cứu), khóa luận tốt nghiệp, khoa

Kinh tế - Đại học Thương mại Đề tài nghiên cứu và làm rõ các vấn đề sau: thực trạnghoạt động phát triển thương mại sản phẩm bao bì trên thị trường nội địa của Công ty

Cụ thể là quy mô, chất lượng sản phẩm bao bì mà Công ty cung cấp qua các năm Đưa

ra các thành công, hạn chế, nguyên nhân từ đó đề xuất các kiến nghị các giải pháp thịtrường để phát triển thương mại sản phẩm

2.2 Nguyễn Thị Lương, Giải pháp đẩy mạnh tiêu thụ bao bì carton sóng của

Công ty cổ phần diêm Thống Nhất, khóa luận tốt nghiệp, khoa Thương mại – Đại học Kinh tế quốc dân Đề tài đi sâu vào việc phân tích, đánh giá tình hình tiêu thụ bao bì

carton sóng tại Công ty cổ phần diêm Thống Nhất Qua đó thấy được những thành tựucũng như những hạn chế còn tồn tại trong khâu tiêu thụ bao bì của Công ty Từ đó đề

ra các giải pháp đối với các cơ quan chức năng có liên quan để đẩy mạnh tiêu thụ bao

bì carton của Công ty

2.3 Mai Thị Anh (2009), Phát triển thương mại sản phẩm sữa nhập khẩu trên

thị trường miền Bắc , khóa luận tốt nghiệp, khoa Kinh tế - Đại học Thương mại Đề tài

nghiên cứu lí giải những vấn đề mang tính lí luận và thực tiễn sâu sắc của ngành củangành sữa cũng như nhu cầu thiết yếu phải nhập khẩu sản phẩm sữa Từ đó có kiếnnghị với nhà nước những chính sách quản lý mặt hàng sữa nhập khẩu nhằm phát triểnthương mại mặt hàng này Bài khóa luận cũng đưa ra các biện pháp cụ thể và mangtính ứng dụng cao cho cho ngành và doanh nghiệp hướng tới phát triển thương mạibền vững

3 Xác lập và tuyên bố vấn đề nghiên cứu

Xuất phát từ nhu cầu thị trường, từ thực trạng phát triển thương mại của doanhnghiệp và xu hướng cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường, sự gia tăng khôngngừng của các doanh nghiệp trên thị trường bao bì làm ảnh hưởng tới hoạt động pháttriển thương mại của công ty như: quy mô doanh nghiệp bị thu hẹp, khách hàng bị sụtgiảm, sự khan hiếm nguồn nhân lực, nguyên vật liệu Bên cạnh đó, trong doanhnghiệp còn tồn tại những hạn chế chưa tương xứng với tiềm năng, yêu cầu đặt ra đốivới doanh nghiệp là làm sao để tối thiểu hóa chi phí, tự chủ hơn nguồn nguyên liệuđầu vào, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường nhằm nâng cao hiệu quảthương mại Để thực hiện các mục tiêu trước mắt cũng như dài hạn của doanh nghiệp

và kế thừa được các nghiên cứu từ các đề tài ở trên em xin chọn đề tài khóa luận tốt

nghiệp: “ Phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty cổ phần sản xuất bao bì và thương mại Lam Sơn trên thị trường miền Bắc”

Khóa luận của em tập trung nghiên cứu những vấn đề sau:

- Về lý thuyết: Đề tài nêu lên các khái niệm liên quan đến phát triển thương mại

sảm phẩm bao bì, các chỉ tiêu được sử dụng để đánh giá phát triển thương mại sảnphẩm bao bì, các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển thương mại sản phẩm bao bì

- Về mặt thực tiễn: Đề tài đi khảo sát thực trạng về vấn đề phát triển thương mại

sản phẩm bao bì của Công ty trong giai đoạn từ năm 2014-2017 Từ thực trạng đãkhảo sát được, đề tài đánh giá các thành công mà công ty đạt được trong 4 năm quacũng như phát hiện những vấn đề còn tồn tại và nguyên nhân của những tồn tại đó Sau

đó, đề xuất các giái pháp nhằm phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty trênthị trường miền Bắc

4 Đối tượng, mục tiêu và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Khóa luận nghiên cứu hoạt động phát triển thương mại bao bì của Công ty trênthị trường miền Bắc về các tiêu chí: quy mô, chất lượng, hiệu quả phát triển thương

mại Nghiên cứu với 2 loại bao bì khác nhau là bao bì giấy và bao bì từ các vật liệunhân tạo

4.2 Mục tiêu nghiên cứu

+ Nêu lên các nhân tố ảnh hưởng đến hoạt động phát triển thương mại bao bì baogồm các nhân tố vi mô và các nhân tố vĩ mô

+ Từ đó đánh giá thực trạng phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công tytrên thị trường miền Bắc, đánh giá về những thành công cũng như những thất bại củaCông ty trong thời gian qua; từ đó nghiên cứu, phân tích và đề xuất các giải pháp pháttriển thương mại cho mặt hàng bao bì của Công ty trên thị trường miền Bắc trongtương lai

4.3 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: trên thị trường miền Bắc

- Phạm vi thời gian: 4 năm từ năm 2014-2017 và định hướng giải pháp đến năm

2020

- Phạm vi nội dung: phân tích 3 tiêu chí là quy mô, chất lượng và hiệu quả của

việc phát triển thương mại mặt hàng bao bì

5 Phương pháp nghiên cứu

5.1 Phương pháp thu thập số liệu

Phương pháp thu thập số liệu bao gồm phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp vàthu thập dữ liệu thứ cấp Bài khóa luận sử dụng phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp Đây là phương pháp dựa vào những tài liệu, sổ sách, hệ thống phương tiện thôngtin để thu thập các thông tin cần thiết Phương pháp này được sử dụng chủ yếu ởchương 2 của đề tài Đề tài sử dụng dữ liệu thứ cấp như tham khảo một số luận văn cóliên quan, tổng hợp phân tích số liệu từ báo cáo tài chính và bảng kết quả hoạt độngkinh doanh của Công ty, tìm kiếm thông tin liên quan đến sản phẩm bao bì trên sáchbáo, website điện tử, tham khảo thông tin từ các nhân viên trong Công ty từ đó chọnlọc thông tin hữu ích, có tính xác thực phục vụ cho việc nghiên cứu vấn đề phát triển

thương mại sản phẩm bao bì của Công ty cổ phần sản xuất bao bì và thương mại LamSơn trên thị trường miền Bắc

5.2 Phương pháp phân tích dữ liệu

- Phương pháp so sánh: Là phương pháp xem xét các chỉ tiêu phân tích bằng cách

dựa trên việc so sánh số liệu với một chỉ tiêu cơ sở Với các dữ liệu đã thu thập đượcnhư doanh thu, lợi nhuận, nguồn vốn kinh doanh, giá cả sản phẩm, đề tài vận dụngphương pháp so sánh để so sánh số liệu giữa các nă Kết quả thu được cho thấy mứctăng trưởng doanh thu,lợi nhuận của Công ty qua các năm nghiên cứu, tỷ suất lợinhuận cũng như hiệu quả sử dụng các nguồn lực để từ đó Công ty có phương hướngkinh doanh phù hợp với các điều kiện biến đổi của thị trường

- Phương pháp tổng hợp và phân tích: Từ những số liệu thu cấp có được, đưa ra

đánh giá về tình hình phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty Qua đó chỉ

ra những thành tựu đạt được cũng như hạn chế và nguyên nhân trong quá trình pháttriển thương mại mặt hàng bao bì

- Bài khóa luận cũng đồng thời áp dụng một số phương pháp như: phương pháp

quy nạp, phương pháp tổng quan tài liệu, phương pháp thống kê tổng hợp,

6 Kết cấu khóa luận tốt nghiệp

Ngoài các phần tóm lược, lời cảm ơn, danh mục bảng biểu, danh mục từ viết tắt,lời mở đầu, tài liệu tham khảo và phụ lục thì bài khóa luận có 3 chương như sau:

Chương 1: Tổng quan về phát triển thương mại mặt hàng bao bì trên thị trường

miền Bắc

Chương 2: Thực trạng việc phát triển thương mại mặt hàng bao bì của Công ty

cổ phần sản xuất bao bì và thương mại Lam Sơn trên thị trường miền Bắc

Chương 3: Các đề xuất, kiến nghị và giải pháp nhằm phát triển thương mại mặt

hàng bao bì của Công ty cổ phần sản xuất bao bì và thương mại Lam Sơn trên thịtrường miền Bắc

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI MẶT HÀNG

BAO BÌ TRÊN THỊ TRƯỜNG MIỀN BẮC 1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm mặt hàng bao bì

Bao bì là một sản phẩm đặc biệt dùng để bao gói, chứa đựng các sản phẩm khácnhằm bảo vệ giá trị sử dụng của sản phẩm đó, tạo điều kiện thuận lợi cho việc bảoquản, vận chuyển, xếp dỡ, tiêu thụ và tiêu dùng sản phẩm, đảm bảo an toàn môi trường

1.1.2 Khái niệm phát triển thương mại

- Khái niệm thương mại

Theo nghĩa rộng, “Thương mại là toàn bộ hoạt động kinh doanh trên thị trường Thương mại đồng nghĩa với kinh doanh được hiểu như là các hoạt động kinh tế nhằm mục tiêu sinh lợi của các chủ thể kinh doanh trên thị trường” ( Giáo trình Kinh tế

phát triển, Đại học Thương mại)

Theo nghĩa hẹp, “ Thương mại là quá trình mua bán hàng hóa, dịch vụ trên thị trường, là lĩnh vực phân phối và lưu thông hàng hóa xảy ra tại nhiều tầng lớp khác nhau trong xã hội, giữa các cá nhân vs nhau, giữa các nhóm người, các khu vực hay các quốc gia với nhau ” ( Giáo trình Kinh tế phát triển, Đại học Thương mại)

- Khái niệm phát triển thương mại

Theo bài giảng Kinh tế thương mại Việt Nam (Đại học Thương mại), “Phát triển thương mại là quá trình bao gồm nhiều hoạt động nhằm tạo ra sự thay đổi cả về lượng và chất sự tăng trưởng thương mại của quốc gia trong từng giai đoạn phát triển.”

Như vậy, phát triển thương mại sản phẩm bao bì là quá trình cải thiện, khôngngừng gia tăng về quy mô, thay đổi cơ cấu hàng hóa và thương mại sản phẩm bao bìtheo hướng tối ưu, nâng cao chất lượng và một nội dung không thể thiếu là hiệu quảthương mại theo hướng phát triển bền vững - là mục tiêu mà các doanh nghiệp đềuhướng đến

Các hoạt động hướng tới phát triển thương mại thì phải đảm bảo cho thị trườngbao bì có sự mở rộng về quy mô, sự thay đổi chất lượng, nâng cao tính hiệu quả kinh

tế và đảm bảo phát triển bền vững hoặc cả bốn vấn đề trên

1.2 Một số lí thuyết về phát triển thương mại mặt hàng bao bì trên thị trường miền Bắc

1.2.1 Mặt hàng bao bì

1.2.1.1 Phân loại bao bì

Ở nước ta, với những mục đích nghiên cứu khác nhau, bao bì được phân loại theocác tiêu thức :

- Theo tiêu thức công dụng:

+ Bao bì trong: Dùng để đóng gói hàng hoá, trực tiếp tiếp xúc với sản phẩm,

thường được bán cùng sản phẩm

+ Bao bì ngoài (hay bao bì vận chuyển): Có tác dụng bảo vệ nguyên vẹn số

lượng và chất lượng sản phẩm, phục vụ cho việc chuyên chở sản phẩm từ nơi sản xuấtđến nơi tiêu dùng

- Theo số lần sử dụng:

+ Bao bì sử dụng một lần: Được “tiêu dùng”cùng với sản phẩm, chỉ phục vụ cho

một lần lưu chuyển của sản phẩm từ khi sản phẩm được sản xuất ra đến khi sản phẩmđược tiêu dùng trực tiếp

+ Bao bì sử dụng nhiều lần: Có khả năng phục vụ cho một số lần lưu chuyển

sản phẩm, tức là có khả năng sử dụng lại Thường bao gồm các loại bao bì ngoài, bao

bì trong, được sản xuất từ các vật liệu bền vững (như kim loại, chất dẻo tổng hợp…)

- Theo độ cứng (độ chịu nén):

+ Bao bì cứng: Có khả năng chịu được các tác động cơ học từ bên ngoài, tải

trọng của sản phẩm bên trong, giữ nguyên hình dạng khi thực hiện việc chứa đựng,vận chuyển, xếp dỡ

+ Bao bì nửa cứng: Có đầy đủ tính vững chắc khi chứa đựng sản phẩm và vận

chuyển; tuy nhiên bị giới hạn ở mức độ nhất định Nó có thể bị biến dạng dưới sứcnặng của hàng hoá, tác động sức ép khi chất đống hàng, tác động cơ học (va đập, rungxóc) khi vận chuyển

+ Bao bì mềm: Dễ bị biến dạng khi chịu tác động của trọng tải hàng hóa và tác

động cơ học từ bên ngoài nên dễ bị thay đổì hình dạng, thừng dùng cho các sản phẩmdạng bột, hạt vì chất lượng sản phẩm không bị ảnh hưởng bởi các tác động cơ học

- Theo mức độ chuyên môn hoá bao bì:

+ Bao bì thông dụng: Loại bao bì này có thể dùng để chứa đựng nhiều loại sản

phẩm khác nhau

+ Bao bì chuyên dùng: Chỉ được dùng bao gói, chứa đựng một loại sản phẩm

nhất định, thường là các sản phẩm có tính chất lý, hóa học, trạng thái đặc biệt như khí,hóa chất độc hại, dễ cháy nổ,

- Theo vật liệu chế tạo:

+ Bao bì gỗ: Bao bì gỗ có đặc điểm là dễ sản xuất, dễ sử dụng, có độ bền tương

đối cao, có khả năng thu hồi sử dụng lại, vật liệu dễ khai thác Nhưng loại bao bì này

có trọng lượng tương đối nặng, chịu ẩm kém (dễ hút nước), dễ cháy, dễ bị phá hoại bởi

các vật gặm nhấm (mối, mọt, chuột…) Bao bì gỗ thường ở dạng hòm, thùng chứađóng kín hoặc có các kẽ hở nhất định.

+ Bao bì bằng kim loại: Loại này khắc phục được các nhược điểm của bao bì

bằng gỗ nhưng chi phí vật liệu cao, trọng lượng của một số kim loại nặng, do đóthường sử dụng cho các loại sản phẩm đặc biệt hoặc sản phẩm dạng lỏng Bao bì kimloại có khả năng sử dụng nhiều lần

+ Bao bì bằng giấy, carton và bìa: Đây là loại bao bì phổ biến hiện nay trên thị

trường quốc tế và trong nước Nó chiếm khoảng 70% các loại bao bì sử dụng Loại này cókhả năng thu hồi vật liệu để tiếp tục quá trình sản xuất các loại bao bì hàng hoá khác

+ Bao bì bằng thuỷ tinh, đồ gốm: Thường để chứa đựng các sản phẩm dạng lỏng

như dược phẩm, hoá chất, rượu bia, nước giải khát… loại này không độc, không phảnứng với hàng hoá, có độ cứng nhất định, nhưng rất dễ vỡ khi bị va chạm, rung xóctrong quá trình vận chuyển, xếp dỡ

+ Bao bì hàng dệt: Vật liệu chủ yếu là các loại sợi đay, gai, vải, sợi nylon Đây là

loại bao bì mềm, thường chứa đựng các loại sản phẩm dạng hạt rời Loại này có độbền nhất định, dễ chất xếp nhưng dễ bị côn trùng gặm nhấm và gây bụi bẩn

+ Bao bì bằng mây, nứa, tre đan: bao bì này thường ở các dạng giỏ, lẵng, Đây là

loại bao bì nửa cứng, nguồn vật liệu dồi dào, sản xuất đơn giản, tiện lợi trong sử dụng nênthường để vận chuyển, chứa đựng sản phẩm rau quả và một số sản phẩm khác

+ Bao bì bằng các vật liệu nhân tạo (dệt từ sợi PP, PE): các loại bao bì được

sản xuất từ chất liệu polime, cao su nhân tạo, màng chất dẻo, bao bì nhựa cứng… hoặckết hợp nhiều loại vật liệu khác để sản xuất ra các loại bao bì đảm bảo được yêu cầutrong bảo quản, vận chuyển sản phẩm

- Theo nguồn gốc của bao bì

+ Bao bì các sản phẩm của doanh nghiệp sản xuất: Dùng để bao gói sản phẩm

trong khâu tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp

+ Bao bì hàng hoá của các doanh nghiệp thương mại: Là loại bao bì chứa đựng

hàng hoá chia theo lô và vận chuyển hàng hoá trong kinh doanh của doanh nghiệp.Ngoài các tiêu thức trên, có thể phân loại bao bì theo các tiêu thức khác như độ thấmnước, mức chất lượng, trọng lượng tương đối của bao bì, theo kiểu dáng hình học…Tuy các cách phân loại bao bì mang tính tương đối nhưng mỗi cách phân loại đều

có ý nghĩa nhất định trong việc nghiên cứu sản xuất, sử dụng, quản lý và có nhữngbiện để phát huy những chức năng của bao bì đối với nền kinh tế quốc dân và với hoạtđộng sản xuất kinh doanh của mỗi doanh nghiệp

1.2.1.2 Đặc điểm của mặt hàng bao bì

- Đặc điểm sản xuất của sản phẩm

Bao bì được sản xuất qua 3 giai đoạn Giai đoạn tiền sản xuất hay quy trình tổchức sản xuất mặt hàng bao bì Đây là giai đoạn hỗ trợ doanh nghiệp lên ý tưởng, traođổi với khách hàng và đưa ra các tiêu chuẩn cho sản phẩm cần thực hiện Sau khi kháchàng đồng ý với giá cả và mẫu bao bì được sản xuất thử, doanh nghiệp bắt đầu thực hiệnsản phẩm với số lượng như trong hợp đồng đã ký Cuối cùng, thành phẩm được nhậpkho và bàn giao cho khách hàng theo số lượng và thời gian mà hợp đồng đã ký kết

- Có độ cứng nhất định, chống ẩm, chống thấm và chịu được một số va đập

cơ học.

+ Bao bì giấy có độ dai bền tốt, có thể chịu lực nén tốt Nhờ đặc tính dai bền này

mà bao bì carton được ứng dụng trong việc bảo vệ các sản phẩm như linh kiện điện tử,máy móc, đồ gia dụng, thực phẩm, mỹ hóa phẩm… nhằm tránh các tác nhân gâybiến chất, biến dạng hay giúp chống thấm, bảo vệ sản phẩm luôn khô ráo, tránh ẩmmốc Bao bì giấy carton với trọng lượng tương đối nhẹ, nhỏ gọn, còn có thể xếp lạilưu trữ ở dạng phẳng một cách đơn giản nên tạo sự tiện lợi cho người dùng trongquá trình sử dụng

+ Bao bì làm từ các vật liệu nhân tạo chịu được tác động, va chạm trong quá trìnhbốc dỡ vận chuyển và thường dùng cho các sản phẩm dạng hạt bột, không làm ảnhhưởng đến chất lượng sản phẩm Đây là loại bao bì mềm có độ bền nhất định, dễ chấtxếp, nhiệt độ càng cao thì càng trở nên mềm dẻo nhưng khi nhiệt độ được hạ xuống thìtrở lại đặc tính ban đầu Loại bao bì này có đặc điểm thường là không mùi, không vị,

độ cứng vững cao, chống va chạm cơ học hiệu quả, chống thấm khí hơi do đó đảm bảođược áp lực cao trong môi trường chứa thực phẩm

- Nguyên liệu sản phẩm đa dạng, phong phú, đáp ứng được yêu cầu của các loại sản phẩm khác nhau

+ Một trong những thành phần quan trọng nhất để làm bao bì giấy chính là giấycuộn Giấy cuộn có vai trò 70% tạo nên chất lượng của bao bì carton Giấy cuộn làmbao bì carton thường dùng có 4 màu cơ bản: trắng, vàng, nâu và không màu Có điềunày bởi vì bề mặt trơn với các màu dễ nhận dạng làm màu nền sẽ giúp cho việc in ấnlên thùng Carton theo yêu cầu của khách hàng được dễ dàng hơn

+ Nguyên liệu ban đầu để sản xuất bao bì PP là các hạt nhựa nguyên sinh hiệuđược nhập khẩu từ Thái Lan, Trung Quốc, Đài Loan hoặc sử dụng nguyên liệu trongnước Hạt nhựa chủ yếu sử dụng màu trắng sữa và trong suốt, nếu bao bì có các màusắc thì phải phối trộn với hạt nhựa màu Master Batch

- Bao bì hàng hóa có thể được sử dụng nhiều lần

Với các sản phẩm hàng hóa khác khi sử dụng để cấu thành nên giá trị sử dụngmới thì không có khả năng dùng vào mục đích cũ hay với mục đích khác Bao bì có

khả năng tái sử dụng ngay vào mục đích cũ hay mục đích khác thông qua các biệnpháp thu hồi, tái chế, tái sinh Vòng đời của bao bì dài hơn hẳn vòng đời của các hànghóa khác Đây là một lợi thể lớn của bao bì giúp tiết kiệm được chi phí sử dụng nhưngmặt tiêu cực cũng không phải nhỏ, đó là vấn đề rác thải bao bì sẽ gây ra nhiều tác hạivới môi trường sinh thái.

- Không bị ảnh hưởng bởi tính thời vụ

Nhu cầu về sản phẩm bao bì ngày một tăng và là sản phẩm được sử dụng thườngxuyên, không bị ảnh hưởng của tính thời vụ Bao bì đi kèm với sản phẩm để tạo thànhmột sản phẩm hoàn chỉnh nên nhu cầu về tiêu dùng hàng hóa tăng lên thì nhu cầu vềbao bì cũng tăng theo

- Có sự biến động về giá

Sản phẩm bao bì phải nhập nguyên vật liệu và máy móc từ nước ngoài là chủ yếu(nguyên vật liệu trong nước chỉ đáp ứng được khoảng 10% nhu cầu sử dụng nội địa)nên giá thành sản phẩm chịu sự biến động của giá dầu thô và tỷ giá hổi đoái Sự phụthuộc vào nguyên vật liệu đầu vào không những làm cho giá không ổn định mà giáthành sản phẩm bao bì của Việt Nam luôn cao hơn bao bì Trung Quốc và Đài Loan từ10% đến 15%, làm giảm sức cạnh tranh của sản phẩm nội địa

1.2.2 Phát triển thương mại mặt hàng bao bì

1.2.2.1 Bản chất của phát triển thương mại mặt hàng bao bì

- Phát triển thương mại sản phẩm bao bì là sự thay đổi về chất lượng sản phẩm

- Phát triển thương mại gắn liền với việc nâng cao hiệu quả sản phẩm bao bì

Thực chất của nội dung này là trình độ sử dụng các nguồn lực trong thương mạinhằm đạt được các mục tiêu đã xác định Nó phản ánh mối quan hệ so sánh giữa kếtquả kinh tế đạt được với chi phí của các nguồn lực tài chính, lao động, các yếu tố kỹthuật trong hoạt động kinh doanh sản phẩm bao bì Kết quả đạt được là sự đóng gópcủa các hoạt động thương mại vào GDP của cả nước, là lợi nhuận thu về thông qua cáchoạt động thương mại Hiệu quả thương mại không đơn thuần là hiệu quả kinh tế, nócòn phải đạt được hiệu quả xã hội và môi trường

- Phát triển thương mại mặt hàng bao bì hướng đến tính bền vững

Phát triển bền vững được hiểu một cách toàn diện là “phát triển bền vững baotrùm các mặt của đời sống xã hội, nghĩa là phải gắn kết sự phát triển kinh tế với thựchiện tiến bộ và công bằng xã hội, giữ gìn và cải thiện môi trường, giữ vững ổn địnhchính trị- xã hội, đảm bảo quốc phòng an ninh quốc gia”.

Khái niệm bền vững bao gồm 3 phương diện: môi trường bền vững, kinh tế bềnvững và xã hội bền vững Phát triển thương mại sản phẩm bao bì đảm bảo tính bềnvững là phát triển đảm bảo tính ổn định lâu dài và việc phát triển không làm ảnhhưởng đến thế hệ tương lai Đó là sự phát triển dựa trên mức tăng trưởng cao và ổnđịnh, hướng tới mục tiêu tiến bộ và công bằng xã hội, khai thác và bảo vệ nguồn tàinguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường Phát triển thương mại sản phẩm bao bì khôngnhững phải đảm bảo tốc độ tăng trưởng kinh tế ổn định mà còn cần quan tâm đến vấn

đề môi trường

Môi trường với chức năng là không gian sinh tồn của con người, là nơi cung cấptài nguyên, là nơi chứa đựng, xử lý, tái chế các phế thải của con người Với nhữngchức năng đó môi trường đóng vai trò vô cùng quan trọng tác động đến cuộc sống củacon người Tuy nhiên, bao bì là một loại sản phẩm đặc biệt được sử dụng trong cả quátrình sản xuất, lưu thông lẫn tiêu dùng hàng hóa, là sản phẩm khó phân hủy, có thể tái

sử dụng nhiều lần nên vấn đề về ô nhiễm môi trường do các sản phẩm bao bì đang trởnên rất phổ biến và nghiêm trọng Theo các nhà nghiên cứu môi trường thì mặc dù rácthải từ bao bì chỉ chiếm 2-5% tổng số rác thải trong xã hội nhưng nó cũng gây tác hạikhông nhỏ đối với môi trường nếu công tác thu gom, tái chế sử dụng, thiêu hủy khôngđược coi trọng và thực hiện tốt Rác thải từ bao bì gây ô nhiễm không khí, ô nhiễmnguồn nước ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nhân dân và làm mất cảnh quanmôi trường sinh thái Yêu cầu này đòi hỏi không chỉ các nhà sản xuất mà các nhà kinhdoanh phải có thái độ nghiêm túc trong việc sử dụng các loại vật liệu bao bì đóng góihàng hóa Sử dụng bao bì không chỉ nhằm mục tiêu hiệu quả doanh nghiệp mà cònmục tiêu bảo vệ môi trường không khí, môi trường nước, bảo vệ lợi ích công đồng Tình trạng ô nhiễm do bao bì đang trong tình trạng xấu, không đảm bảo tính bềnvững Phát triển thương mại mặt hàng bao bì là một hướng đi đúng đắn trong chiếnlược phát triển kinh tế của đất nước tuy nhiên không vì thế mà quên đi những hệ quảxấu về môi trường, vì vậy cần có những giải pháp kịp thời ngăn chặn tình trạng ônhiễm do bao bì gây lên để đảm bảo sự phát triển mạnh và bền vững

1.2.2.2 Mục tiêu và vai trò của phát triển thương mại mặt hàng bao bì

- Mục tiêu

Đối với các doanh nghiệp

+ Chiếm được thị phần lớn nhất có thể trên thị trường, tăng mức tiêu thụ từ đódành được doanh thu cao

+ Tăng cường lợi ích cho khách hàng và đối tác kinh doanh, đảm bảo sự pháttriển bền vững cho doanh nghiệp

+ Tối đa hóa hiệu quả sử dụng các nguồn lực và lợi ích của các nhà cung cấp.Đây là diều kiện để tồn tại và phát triển

Đối với nền kinh tế - xã hội

+ Đáp ứng nhu cầu thị trường, phục vụ cho quá trình công nghiệp hóa, hiện đạihóa của đất nước, góp phần tạo thu nhập và tăng trưởng kinh tế

+ Góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo xu hướng tăng dần tỷ trọng ngànhcông nghiệp dịch vụ, giảm dần tỷ trọng ngành nông nghiệp

+ Ổn định thị trường nội địa góp phần bình ổn nền kinh tế

+ Giải quyết việc làm cho người lao động, từ đó nâng cao thu nhập, cải thiện chấtlượng cuộc sống của người dân

- Vai trò

+ Góp phần mở rộng thị trường sản phẩm bao bì Trong quá trình sản xuất kinhdoanh của doanh nghiệp thì thị trường đóng vai trò vô cùng quan trọng, đó là môitrường để thực hiện các hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, là nơi ngườimua và người bán gặp nhau để trao đổi hàng hóa dịch vụ Thông qua thị trường doanhnghiệp sẽ có căn cứ để hoạch định chiến lược sản phẩm, xây dựng mạng lưới tiêu thụhợp lý

+ Tăng chất lượng sản phẩm bao bì, phục vụ tốt hơn nhu cầu của thị trường làmnâng cao hiệu quả thương mại sản phẩm bao bì

+ Nâng cao lợi nhuận của công ty, tiết kiệm các nguyên vật liệu đầu vào và sửdụng tối đa các nguồn lực sẵn có sao cho lợi ích thu về là lớn nhất và chi phí bỏ ra làthấp nhất, nâng cao giá trị gia tăng và mức đóng góp vào thu nhập quốc dân

+ Giúp cho doanh nghiệp phát triển kinh doanh ở hiện tại nhưng vẫn đảm bảođược tiềm năng phát triển trong tương lai, đảm bảo sự kết hợp hài hòa giữa ba mặt: lợiích kinh tế, xã hội và môi trường

+ Tăng mức đóng góp vào ngân sách nhà nước thông qua các khoản thuế, phí,tạo công ăn việc làm cho người lao động ở địa phương và khu vực

1.2.3 Đặc điểm thị trường bao bì ở miền Bắc

- Tốc độ và tiềm năng tăng trưởng tốt: Với quy mô dân số đông và tiềm năng

tăng trưởng mạnh của ngành tiêu dùng trong nước cùng với triển vọng xuất khẩu đượcđẩy mạnh nhờ TPP, ngành bao bì có triển vọng tăng trưởng khá tốt trong các năm tiếptheo Đặc biệt là ngành bao bì giấy vì chiếm gần 70% tổng tiêu thụ toàn ngành

- Cạnh tranh cao trong sản xuất bao bì thành phẩm nhưng thiếu cung về nguyên liệu sản xuất bao bì: Số lượng doanh nghiệp tham gia vào khâu sản xuất ra

thành phẩm cuối cùng là bao bì khá nhiều Chính vì thế, cạnh tranh giữa các doanhnghiệp khá gay gắt, đặc biệt là giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốnFDI Tuy nhiên, nguồn cung cấp nguyên liệu đầu vào để sản xuất bao bì tương đốithấp, vẫn phải nhập khẩu từ nước ngoài

- Rào cản gia nhập ngành chủ yếu ở yếu tố vốn: Bao bì giấy là sản phẩm phụ

trợ cho công nghiệp chế biến, không có tính đặc trưng và khác biệt lớn Sản phẩmcũng không cần xây dựng kênh phân phối và không có rào cản về chính sách củaChính phủ Rào cản gia nhập ngành chủ yếu ở yếu tố vốn, khi suất vốn đầu tư mộtnhà máy bao bì là khá lớn, đòi hỏi doanh nghiệp phải có tiềm lực tài chính tốt Đâycũng là nguyên nhân khiến các doanh nghiệp vốn đầu tư nước ngoài đang thống lĩnhthị trường

- Thị trường tiềm năng bị bỏ ngỏ: Ở nước ta hiện nay, do công nghệ kĩ

thuật chưa cao, ngành công nghiệp bao bì nói chung và ngành sản xuất bao bì nói riêngchưa thực sự tạo ra những giá trị và mang lại lợi nhuận đúng nghĩa cho các doanhnghiệp Các công ty hoạt động mạnh trong lĩnh vực bao bì chủ yếu do nước ngoài đầu

tư Ngoài ra, các công ty làm bao bì Việt còn bị cạnh tranh bởi bao bì thành phẩm nhậpkhẩu Dù chưa thống lĩnh được ngành công nghiệp bao bì như mong đợi, nhưng chúng

ta cũng không thể phủ nhận thành quả đạt được của các doanh nghiệp Việt hiện nay đãtốt hơn trước

1.2.4 Các chỉ tiêu đánh giá việc phát triển thương mại mặt hàng bao bì 1.2.4.1 Chỉ tiêu về quy mô

- Chỉ tiêu sản lượng (chênh lệch sản lượng): là chỉ tiêu tuyệt đối đánh giá quy

mô thương mại Sản phẩm bao bì được đo lường bằng đơn vị tấn, nghìn tấn Chỉ tiêunày dương là sản lượng bao bì tiêu thụ năm sau nhiều hơn năm trước và ngược lại chỉtiêu âm là sản lượng năm sau tiêu thụ ít hơn năm trước Chỉ tiêu này tăng qua các nămchứng tỏ quy mô thương mại được mở rộng

±Δq= qi- qi-1

±Δq: sản lượng bao bì tuyệt đối tăng giảm liên hoàn

qi: sản lượng bao bì bán ra năm sau

qi-1: sản lượng bao bì bán ra năm trước

- Chỉ tiêu về doanh thu (chênh lệch doanh thu):

∆M = M i - M i−1

M i: Doanh thu tiêu thụ sản phẩm bao bì năm sau

M i−1: Doanh thu tiêu thụ sản phẩm bao bì năm trước