Tính đến năm 2014, Tp. HCM có 4649 nhà thuốc đạt chuẩn GPP. Việc số lượng các nhà thuốc ngày càng tăng tạo ra nhiều khó khăn trong công tác quản lý và tìm kiếm thông tin. Nhằm tạo một cổng thông tin liên lạc về nhà thuốc có pháp lý tin cậy, hình ảnh thực tế và vị trí cụ thể trên bản đồ, đề tài được thực hiện với các mục tiêu: Xây dựng cơ sở dữ liệu nhà thuốc, xây dựng yêu cầu kỹ thuật, lập trình, đánh giá phần mềm tra cứu hệ thống nhà thuốc tại Thành phố Hồ chí minh.
Trang 1XÂY DỰNG YÊU CẦU KỸ THUẬT, LẬP TRÌNH VÀ ĐÁNH GIÁ PHẦN MỀM TRA CỨU HỆ THỐNG NHÀ THUỐC TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Phạm Quốc Bảo*, Chung Khang Kiệt*, Trương Văn Đạt*
TÓM TẮT
Đặt vấn đề & mục tiêu: Tính đến năm 2014, Tp HCM có 4649 nhà thuốc đạt chuẩn GPP Việc số lượng
các nhà thuốc ngày càng tăng tạo ra nhiều khó khăn trong công tác quản lý và tìm kiếm thông tin Nhằm tạo một cổng thông tin liên lạc về nhà thuốc có pháp lý tin cậy, hình ảnh thực tế và vị trí cụ thể trên bản đồ, đề tài được thực hiện với các mục tiêu: Xây dựng cơ sở dữ liệu nhà thuốc, xây dựng yêu cầu kỹ thuật, lập trình, đánh giá phần mềm tra cứu hệ thống nhà thuốc tại Thành phố Hồ chí minh
Đối tượng & Phương pháp: Cơ sở dữ liệu 300 nhà thuốc trên 24 quận huyện của Tp HCM được thu thập
thông tin và xác định tọa độ địa lý trên bản đồ của Google Maps Thiết kế Yêu cầu kỹ thuật và giao diện Sử dụng các ngôn ngữ: HTML, CSS, PHP, JavaScript tiến hành lập trình phần mềm Sau đó thử nghiệm phần mềm dựa vào yêu cầu kỹ thuật đã có
Kết quả & Bàn luận: Cơ sở dữ liệu 300 nhà thuốc được thu thập hoàn chỉnh và quản lý bằng hệ quản trị cơ
sở dữ liệu MySQL Mỗi nhà thuốc trong CSDL có 12 mục thông tin Tham khảo giao diện và các chức năng của
5 phần mềm tra cứu nhà thuốc trong và ngoài nước Yêu cầu kỹ thuật, giao diện phần mềm được đề xuất và thiết
kế Phần mềm sau khi lập trình được đưa lên máy chủ của nhà cung cấp HOSTVN và được truy cập trực tuyến tại địa chỉ tên miền http://bandonhathuoc.com Phần mềm cơ bản đáp ứng Yêu cầu kỹ thuật đặt ra, kết quả đánh giá cài đặt, vận hành, hiệu năng đều đạt
Kết luận: Phần mềm Tra cứu hệ thống nhà thuốc tại Tp HCM (Bản Đồ Nhà Thuốc) đã được xây dựng
hoàn chỉnh theo mô hình thác nước với 300 nhà thuốc trong CSDL và đạt tất cả các yêu cầu về đánh giá phần mềm
Từ khóa: đánh giá phần mềm, GPP, Yêu cầu kỹ thuật
ABSTRACT
DEVELOPMENT AND QUALIFICATION OF A SOFTWARE FOR SEARCHING PHARMACIES IN HO
CHI MINH CITY
Pham Quoc Bao, Chung Khang Kiet, Truong Van Dat
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Supplement of Vol 20 - No 2 - 2016: 1 - 10
Background: Up to 2014, HCMC has had 4649 GPP pharmacies The increasing in the number of
pharmacies created many difficulties in management and information searching To build an information port with qualification legal, actual images and specific location on a map, the assay was made with 3 objectives: Building a database of pharmacies in HCMC; analyzing and designing; developing and validating the software for searching pharmacies in HCMC
Objectives and Methods: The information and geographic coordinates of 300 pharmacies across 24 districts
of HCMC were collected and mapped in Google Maps Using the Waterfall model, User Requirement Specifications, Software Requirement Specifications were proposed and software interface was designed by using PowerPoint 2013 The software was developed by using HTML, CSS, PHP, JavaScript languages Then the software was validated based on available URS and SRS
*Khoa Dược, Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh
Tác giả liên lạc: DS Phạm Quốc Bảo ĐT: 0977 994 977 Email: phamqb@gmail.com
Trang 2Results: Database of 300 pharmacies was completely collected and managed by the database management
system MySQL Each pharmacy in the database had 12 fields of information Refering to the interface and the specifications of the 5 pharmacy searching softwares User requirement specifications, interface software, software requirement specifications were proposed and designed Then, the software was programmed with programing languages, uploaded to HOSTVN host and could be accessed on a computer with an Internet connection at: the domain http://bandonhathuoc.com The software was achieved all the requirements of qualification software (IQ,
OQ, and PQ)
Conclusion: The software for searching pharmacies in HCMC was fully developed and qualificated with 300
pharmacies in the database
Key words: Qualification software, GPP, User requirement specifications
ĐẶT VẤN ĐỀ
Theo thông tư số 43/2010/TT-BYT ngày
15/12/2010 quy định lộ trình thực hiện nguyên
tắc, tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc” (GPP),
địa bàn và phạm vi hoạt động của cơ sở bán lẻ
thuốc, đến hết ngày 31/12/2011 tất cả các nhà
thuốc trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh (Tp
HCM) phải đạt GPP Như vậy tất cả các nhà
thuốc, trên địa bàn thành phố hiện tại đều phải
đạt GPP(1) Đến ngày 21/04/2014, số lượng nhà
thuốc đạt chuẩn GPP trên Tp HCM là 4649 nhà
thuốc(2,5) Việc số lượng các nhà thuốc ngày càng
tăng cũng tạo ra nhiều khó khăn trong công tác
quản lý, cũng như trong việc tiếp cận những
thông tin cần thiết của người tiêu dùng Về góc
độ quản lý, thời hạn giấy chứng nhận GPP hiện
tại là 3 năm, khi hết hạn giấy chứng nhận, nếu
nhà thuốc không làm thủ tục Cấp lại giấy chứng
nhận GPP theo quy định của Sở Y tế Tp HCM,
nếu không có biện pháp kiểm tra, thanh tra kịp
thời, nhà thuốc vẫn hoạt động khi đã hết thời
hạn GPP Về góc độ tiếp cận thông tin của người
tiêu dùng, cùng với sự phát triển liên tục của
công nghệ thông tin, nhu cầu tìm kiếm thông tin
về địa chỉ, thông tin liên lạc, đường đi đến một
nhà thuốc gần người tiêu dùng nhất, hoặc một
nhà thuốc có thương hiệu xác định là rất lớn
Phần mềm cần phải được thiết kế, xây dựng yêu
cầu và thẩm định toàn diện(3,4,6,7) Để giải quyết
những khó khăn trên, đồng thời tạo một cổng
thông tin liên lạc có thông tin tin cậy, hình ảnh
thực tế và vị trí cụ thể trên bản đồ, giúp các nhà
quản lý dễ dàng hơn trong việc quản lý, cũng
như giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận hơn với các nhà thuốc, đề tài “Xây dựng và thẩm định phần mềm tra cứu hệ thống nhà thuốc tại thành phố Hồ Chí Minh” đã được thực hiện với các mục tiêu như sau: Xây dựng cơ sở dữ liệu
300 nhà thuốc; xây dựng yêu cầu kỹ thuật; thiết
kế giao diện; lập trình phần mềm và đánh giá phần mềm Bản Đồ Nhà Thuốc
PHƯƠNG PHÁP Đối tượng nghiên cứu
Danh sách các nhà thuốc đạt GPP lấy từ trang web của Sở Y tế Tp HCM (tính đến ngày 21/04/2014(5)), bao gồm các thông tin: tên nhà thuốc, tên dược sĩ phụ trách chuyên môn, số chứng chỉ hành nghề, địa chỉ hành nghề, số giấy chứng nhận GPP, ngày cấp, ngày hết hạn Hình ảnh thực tế các nhà thuốc và vị trí trên bản đồ sẽ được tiến hành chụp và lấy số liệu thực tế trong thời gian thực hiện đề tài Cơ sở dữ liệu về bản
đồ và đường đi trên địa bàn Tp HCM được lấy
từ Google Maps, tính đến tháng 6/2015
Cơ sở dữ liệu
Cơ sở dữ liệu (CSDL) gồm 300 nhà thuốc được chuẩn bị để đánh giá phần mềm
Phương pháp
Xây dựng yêu cầu kỹ thuật: Dựa trên mẫu chung về URS, theo yêu cầu của người sử dụng phần mềm, đồng thời tham khảo giao diện của một số trang web có sẵn như Thongtinthuoc Online, Foody, Ở Đâu, RxList, NHS Choices Thiết kế giao diện trang web Bandonhathuoc.com: Dựa vào yêu cầu kỹ thuật
Trang 3nêu trên, giao diện của phần mềm trực tuyến
Bandonhathuoc.com được thiết kế bằng
MS-Powerpoint gồm có màn hình chính và màn
hình phụ; thông tin của đầu vào và đầu ra
Đánh giá về cài đặt: bao gồm Tài liệu liên
quan (yêu cầu kỹ thuật), Cơ sở dữ liệu (CSDL
của 300 nhà thuốc), Nội dung đánh giá (phiếu
đánh giá cài đặt), Cách tiến hành (Đánh giá theo
Phiếu đánh giá cài đặt, trên Windows 8, với lần
lượt các trình duyệt: Internet Explorer 11, Google
Chrome 45, Mozilla Firefox 39.0) và Ghi kết quả
(“+”: đạt, “-”: không đạt)
Đánh giá về hiệu năng: bao gồm Tài liệu liên
quan (yêu cầu kỹ thuật), Cơ sở dữ liệu (dùng 3
CSDL như trên), Nội dung đánh giá (Phiếu đánh
giá hiệu năng), Cách tiến hành (Tổng số nhà
thuốc hiện có trong CSDL của phần mềm, Tổng
số mục của mỗi nhà thuốc trong CSDL, Nội
dung trong các mục của mỗi nhà thuốc trong
CSDL) và Ghi kết quả (Ghi giá trị quan sát và
trung bình)
Đánh giá về vận hành: Bao gồm Tài liệu liên
quan (yêu cầu kỹ thuật), Nội dung đánh giá
(phiếu đánh giá vận hàn), Cách tiến hành (Ghi
nhận các chức năng có hoạt động đúng, dễ dàng,
nhanh không) và Ghi kết quả (“+”: có (đạt), “-”:
không có (không đạt))
KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Yêu cầu kỹ thuật của phần mềm trực tuyến
Bandonhathuoc.com
Thông tin tổng quát
Tên phần mềm: Bản Đồ Nhà Thuốc
Địa chỉ truy cập:
http://bandonhathuoc.com
Công dụng: Tra cứu, tìm kiếm nhà thuốc
trên địa bàn Tp HCM
Đơn vị phát triển: Bộ môn Công nhệ thông
tin Dược , Khoa Dược, ĐH Y Dược Tp HCM
Thời gian phát triển: 2014 - 2015
Phiên bản: 1.0
Loại hình: Trực tuyến (Online)
Giao diện phần mềm
Phông chữ: Hoàn toàn bằng tiếng Việt Giao diện chính: Khi khởi động phần mềm, Trang chủ sẽ xuất hiện ngay Kích thước màn
hình tự động thích nghi với độ phân giải và kích
thước của màn hình máy vi tính Từ Trang chủ người dùng có thể thực hiện chức năng Tìm kiếm hoặc đến các trang Giới thiệu, Loại hình nhà thuốc, Liên hệ
Các giao diện phụ: Các màn hình phụ Kết quả tìm kiếm, Chi tiết nhà thuốc phải được thiết kế một
cách hệ thống
Chức năng phần mềm
Phần mềm có 2 chức năng chính với yêu cầu tóm tắt như sau:
Tìm kiếm: Tìm kiếm nhà thuốc theo quận
phường, theo vị trí người dùng hoặc tìm kiếm nâng cao theo tên nhà thuốc, tên dược sĩ, sau khi
có danh sách kết quả, người dùng có thể xem thông tin chi tiết của một nhà thuốc cụ thể
Quản trị CSDL: Thêm, xóa, cập nhật thông
tin nhà thuốc trong CSDL; Thêm, xóa, cập nhật liên kết, hình ảnh đối tác; chỉnh sửa nội dung
Giới thiệu/ Liên hệ
Đầu vào và Đầu ra
Tìm kiếm Đầu vào: Địa bàn, phạm vi cần tìm kiếm
(quận huyện, phường xã), vị trí người dùng, phạm vi bán kính, tên nhà thuốc, tên dược sĩ
Xử lý: Truy vấn CSDL lọc ra kết quả
Đầu ra: Màn hình kết quả tìm kiếm, thông tin
chi tiết nhà thuốc
Quản trị CSDL Đầu vào: Thông tin của nhà thuốc, loại hình,
tập tin hình ảnh, tọa độ vị trí
Xử lý: Kiểm tra lỗi nhập liệu, cập nhật thông
tin vào CSDL
Đầu ra: Danh mục nhà thuốc đã nhập vào
Phần cứng và hệ điều hành
Phần cứng: Máy vi tính để bàn, máy vi tính
Trang 4xách tay có kết nối Internet
Hệ điều hành: Windows (Win XP, Win 7,
Win 8), Linux, Mac OS
Trình duyệt: Internet Explorer 11, Google
Chrome 45, Mozilla Firefox 39.0
Đóng gói và cài đặt
Phần mềm Bản Đồ Nhà Thuốc là phần mềm
trực tuyến, được truy cập tại địa chỉ
http://bandonhathuoc.com bằng kết nối Internet
mà không cần cài đặt
Phần trợ giúp
Gồm các thông tin về phần mềm Bản Đồ
Nhà Thuốc, tên và địa chỉ đơn vị phát triển,
hướng dẫn sử dụng
Giao diện thiết kế của phần mềm trực
tuyến Bandonhathuoc.com
Trang chủ: Sau khi truy cập thành công,
phần mềm sẽ xuất hiện Trang chủ từ trên xuống
dưới gồm: thanh tiêu đề "BẢN ĐỒ NHÀ
THUỐC TP HỒ CHÍ MINH" và thanh Menu
gồm 4 phần: Trang chủ, Giới thiệu, Loại hình
nhà thuốc, Liên hệ (Phần Trang chủ: Từ đây
người sử dụng sẽ thấy tổng thể về phần mềm, có
thể chuyển đến những chức năng khác Phần
Giới thiệu: Thông tin chi tiết về phần mềm trực
tuyến Phần Loại hình nhà thuốc: Gồm Nhà
thuốc tư nhân, Nhà thuốc của doanh nghiệp,
Nhà thuốc bệnh viện Phần Liên hệ: Thông tin
liên lạc, địa chỉ email, số điện thoại)
Kết quả tìm kiếm: bao gồm Tìm kiếm cơ bản
(theo loại hình, quận huyện, phường xã), Tìm
kiếm theo vị trí người dùng với bán kính tùy
chọn và Tìm kiếm nâng cao (theo tên nhà thuốc,
dược sĩ)
Giới thiệu: Trang Giới thiệu nhằm đưa thông
tin giới thiệu về phần mềm, tính năng phần
mềm có, hướng dẫn sử dụng dành cho người
dùng
Loại hình nhà thuốc: Trang Loại hình nhà thuốc gồm ba trang ứng với ba loại hình nhà thuốc: Nhà thuốc tư nhân, Nhà thuốc của doanh nghiệp, Nhà thuốc bệnh viện Mỗi trang sẽ đưa
ra định nghĩa loại hình nhà thuốc kèm danh sách những nhà thuốc ứng với loại hình đó trên địa bàn Tp HCM
Chi tiết mỗi nhà thuốc: Ứng với mỗi nhà thuốc trong CSDL, có một trang chi tiết nhà thuốc tương ứng Tại đây có đầy đủ thông tin về nhà thuốc
Một số giao diện được thiết kế:
Hình 1: Giao diện Trang chủ
Hình 2: Giao diện Trang chủ khi bật Tìm kiếm nâng
cao
Trang 5Hình 3: Kết quả tìm kiếm
Hình 4: Kết quả tìm kiếm theo vị trí người dùng
Trang 6Một số giao diện sau khi lập trình
Hình 5: Trang chủ
Hình 6: Tìm kiếm nâng cao
Trang 7Hình 7: Kết quả tìm kiếm
Hình 8: Loại hình nhà thuốc
Trang 8Hình 9: Kết quả chi tiết 1 nhà thuốc
Kết quả Đánh giá phần mềm Bandonhathuoc
Đánh giá vận hành: phần mềm đạt yêu cầu đặt ra
Bảng 1: Đánh giá vận hành với chức năng Tìm kiếm, Quản trị CSDL
1
Tìm kiếm
Trang 9STT Nội dung câu hỏi Quan sát
2
Quản trị CSDL
Đánh giá cài đặt: phần mềm tải được dễ
dàng trên Windows 8 với cả ba trình duyệt:
Internet Explorer 11, Google Chrome 45, Mozilla Firefox 39.0
Bảng 2: Đánh giá cài đặt phần mềm Bản Đồ Nhà Thuốc
Tải thành công, khởi động bình thường?
Cửa sổ phần mềm thích nghi với độ phân giải màn hình?
Bản Đồ Nhà Thuốc không có xung đột với phần mềm khác?
+ + +
Tải thành công, khởi động bình thường?
Cửa sổ phần mềm thích nghi với độ phân giải màn hình?
Bản Đồ Nhà Thuốc không có xung đột với phần mềm khác?
+ + +
Tải thành công, khởi động bình thường?
Cửa sổ phần mềm thích nghi với độ phân giải màn hình?
Bản Đồ Nhà Thuốc không có xung đột với phần mềm khác?
+ + +
Đánh giá hiệu năng
Phần mềm Bản Đồ Nhà Thuốc thì phần mềm có hiệu năng đạt yêu cầu đặt ra
Bảng 3: Tổng số nhà thuốc hiện có trong CSDL của các phần mềm tham khảo và Bản Đồ Nhà Thuốc
Bảng 4: So sánh các thông tin chi tiết 1 nhà thuốc của phần mềm tham khảo và Bản Đồ Nhà Thuốc
Trang 10STT Đặc điểm ThongtinthuocOnline Foody Ở Đâu RxList NHS Choices Bản Đồ Nhà Thuốc
KẾT LUẬN
Đề tài đã xây dựng cơ sở dữ liệu của 300 nhà
thuốc trên địa bàn TP.HCM, xây dựng được
thông tin cụ thể của 1 nhà thuốc điển hình, đã
xây dựng yêu cầu kỹ thuật, thiế kế giao diện và
lập trình phần mềm bandonhathuoc.com Cuối
cùng phần mềm đã được đánh giá và cho kết
quả đạt về cài đặt, vận hành và hiệu năng
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Bộ Y tế (2009), Thông tư số 03/2009/TT-BYT của Bộ Y tế ban
hành ngày 01 tháng 6 năm 2009 về "Quy định về tổ chức, quản
lý và hoạt động của Chuỗi nhà thuốc GPP"
2 Cục Thống kê TP.HCM (2014), Thông tin kinh tế xã hội tháng
12 năm 2014,
http://www.pso.hochiminhcity.gov.vn/web/guest/nam-2014
[Ngày truy cập: 15 tháng 11 năm 2015]
3 Institute of Electrical & Electronics Engineers (1998), IEEE
Specifications, IEEE
4 ISPE, GAMP (2001), "Guide for Validation of Automated Systems"
5 Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh (2014), Danh sách GPP http://www.medinet.hochiminhcity.gov.vn/TinTuc/Pages/Dan h%20s%C3%A1ch%20GPP.aspx [Ngày truy cập: 15 tháng 11 năm 2015]
6 US Food Drug Administration (2002), "General Principles of
Software Validation", Final guidance for industry and FDA staff,
(11)
7 World Health Organization (2003), Supplementary guidelines on
good manufacturing practices (GMP): Validation, World Health
Organization
Ngày nhận bài báo: 30/10/2015 Ngày phản biện nhận xét bài báo: 20/11/2015 Ngày bài báo được đăng: 20/02/2016