Nội dung của bài giảng trình bày viêm gan virus là một bệnh lý rất phổ biến trên thế giới, gây ra biến chứng xơ gan, ung thư gan; mức độ xơ hóa gan là một trong những tiêu chí quan trọng trong việc quyết định điều trị, theo dõi diễn tiến bệnh và tiên lượng; sinh thiết gan là tiêu chuẩn vàng để xác định mức độ xơ hóa gan. Tuy nhiên đây là kỹ thuật xâm lấn và có thể gây biến chứng nguy hiểm, cho nên rất cần thay thế bằng những kỹ thuật không xâm lấn.
Trang 1So sánh kỹ thuật ARFI với kỹ thuật Siêu âm đàn hồi thoáng qua (TE) trong Định lượng Xơ Hóa Gan tại Trung Tâm Y Khoa Medic
Bs Lê Thanh Liêm, Bs Phan Thanh Hải Trung Tâm Y Khoa Medic - Hòa Hảo, TP Hồ Chí Minh
Trang 2Đặt Vấn Đề
➢ Viêm gan virus là một bệnh lý rất phổ biến trên thế giới, gây
ra biến chứng xơ gan, ung thư gan
➢ Mức độ xơ hóa gan là một trong những tiêu chí quan trọng
trong việc quyết định điều trị, theo dõi diễn tiến bệnh và tiênlượng
➢ Sinh thiết gan là tiêu chuẩn vàng để xác định mức độ xơ hóa gan Tuy nhiên đây là kỹ thuật xâm lấn và có thể gây biến
chứng nguy hiểm, cho nên rất cần thay thế bằng những kỹ
thuật không xâm lấn.
Trang 3➢ Từ năm 2003, kỹ thuật TE (FibroScan)
được sử dụng đánh giá xơ hóa gan không xâm lấn với độ tin cậy cao.
➢ Tuy nhiên, FibroScan không nhìn thấy mô
gan và có giới hạn ở bệnh nhân béo phì
hoặc báng bụng.
Đặt Vấn ĐềFibroScan: Transient Elasticity (TE)
Trang 4➢ Kỹ thuật ARFI là một kỹ thuật không xâm lấn mới hơn để
định lượng xơ hóa gan không xâm lấn, tích hợp trên máy siêu
âm thường quy
➢ Đã có nhiều công trình nghiên cứu cho thấy ARFI có tính lậplại và chính xác so sánh với sinh thiết gan
➢ Chúng tôi tiến hành nghiên kỹ thuật ARFI trên dòng máy
mới (Juniper) để xác định tính chính xác và khả thi của kỹ
thuật này trong thực hành lâm sàng
Đặt Vấn Đề
Trang 5➢ ARFI: Acoustic Radiation Force Impulse
Imaging (VTI, VTQ, VTIQ).
➢ VTQ: Virtual Touch Tissue Quantification
Imaging
Siemens Acuson Juniper: ARFI - VTQ
Đặt Vấn Đề
Trang 6➢ Đây là nghiên cứu mô tả cắt ngang, mù đôi Đề cương nghiêncứu đã được Hội đồng khoa học và Hội đồng đạo đức củatrung tâm y khoa Medic phê duyệt.
➢ Tất cả trường hợp đều đồng ý tham gia nghiên cứu và đượcmiễn phí hoàn toàn khi làm kỹ thuật ARFI
➢ 106 trường hợp có viêm gan virus B hoặc C, 74 nam và 32
nữ, khám tại trung tâm Medic, đến từ nhiều nơi ở Việt Nam,tuổi từ 23 đến 71 (trung bình = 50 ±13)
➢ Đo ARFI và TE bởi hai Bác sĩ siêu âm có kinh nghiệm và
xét nghiệm huyết thanh cùng ngày để phân loại
Đối Tượng và Phương Pháp
Trang 7➢ Đo TE bằng máy FibroScan® (Echosens, France).
➢ Đo ARFI bằng máy Juniper (Siemens), sử dụng mode VTQ.
Đối Tượng và Phương Pháp
Hình 1: Fibroscan (TE) Hình 2: Juniper (ARFI). Hình 3: Juniper_VTQ.
Trang 8➢ Mức độ xơ hóa gan sử dụng TE: F0 ≤ 5 kPa; 5 < F1 ≤ 7.1
kPa; 7.1 < F2 ≤ 8.7 kPa; 8.7 < F3 ≤ 14.5 kPa; F4 > 14.5 kPa
➢ Mức độ xơ hóa gan sử dụng ARFI: F0 ≤ 4.54 kPa; 4.54 < F1
≤ 5.39 kPa; 5.39 < F2 ≤ 7.21 kPa; 7.21 < F3 ≤ 10.38 kPa; F4 >10.38 kPa
➢ Ngoài ra, chúng tôi thu thập thêm giá trị ARFI của 5 lần đo
và giá trị IQR/Median của mỗi kỹ thuật, để làm so sánh.
➢ Giá trị ARFI được so sánh với giá trị TE bởi phần mềm thống
kê MedCalc.
Đối Tượng và Phương Pháp
Trang 9➢ Tương quan giữa kỹ thuật ARFI và TE, r = 0,9185 (p <0,0001;
Trang 10➢ Giá trị độ cứng gan (median) của ARFI từ 1,38 đến 28,78
kPa và của TE từ 3 đến 48.8 kPa Có sự khác biệt có ý nghĩathống kê giữa 2 nhóm (p<0,001)
➢ Giá trị IQR/Median trung bình của kỹ thuật ARFI là
20,69% và của TE là 11,92%
Kết Quả
Hình 6: Khác biệt giá trị độ cứng gan (median) và Giá trị IQR/Median giữa kỹ
thuật ARFI và TE.
TE_IQR_Median ARFI10_IQR_Median
Trang 11➢ Tính phù hợp giữa TE và ARFI cho chẩn đoán xơ hóa gan giai đoạn F4: kappa=0,809.
Trang 12➢ Giá trị ARFI của 5 lần đo Kết quả:
+ Giá trị ARFI khác biệt không có ý nghĩa thống kê giữa giá trị của 5 lần đo so với giá trị của 10 lần đo (p = 0,8629).
+ Giá trị IQR/Median trung bình của 5 lần đo là 15,86%, có thấp hơn
có ý nghĩa thống kê so với giá trị IQR/Median của 10 lần đo (p<0.0001).
+ Giá trị ARFI trung bình của 5 lần đo có tương quan thuận với giá trị
ARFI10_IQR_Median ARFI05_IQR_Median
Hình 8: Giá trị ARFI và IQR/Median của 5 lần đo so với 10 lần đo.
Trang 13➢ Thời gian khám cho mỗi bệnh nhân tính từ lúc đặt đầu dò lên
người bệnh nhân đến lúc hoàn thành 5 lần đo ngắn hơn nhiều
so với 10 lần đo, sự khác biệt có ý nghĩa thống kê (p<0,0001)
Kết Quả
10:54:04
Trang 14➢ Thời gian thực hiện 5 lần đo: từ 15 đến 318 giây, trung bình
ARFI05_Duration ARFI10_Duration
Trang 15➢ Fibrotest, Transient Elastography (Fibroscan), SupersonicShear Imaging (SSI), ARFI (Siemen S2000, S3000, Juniper),
…là những phương pháp định lượng xơ hóa gan không xâmlấn Tuy nhiên, đó không phải là tiêu chuẩn vàng
➢ ARFI là một kỹ thuật mới hơn Trong nghiên cứu này, kết quảARFI có tương quan thuận và tương quan chặt chẽ với TE, với
hệ số tương quan cao, r=0,9185, p<0,0001.
➢ Ngoài ra, có độ phù hợp cao giữa ARFI và TE trong chẩn đoán
xơ hóa gan giai đoạn F4 (Kappa =0,809).
Bàn Luận
Trang 16➢ Giá trị hệ số tương quan r trong nghiên cứu này (r=0,9185,
106 trường hợp) cao hơn nghiên cứu của Ioan Sporea(Romania, 2010, r=0,532, 71 trường hợp) Điều này có thể do
sự khác biệt cỡ mẫu nghiên cứu và cách thực hiện kỹ thuật
➢ Sự kết hợp ARFI vào máy siêu âm quy ước (B mode và
Doppler) là một lợi thế giúp rút ngắn quy trình và thời gian
khám siêu âm, vừa đo độ xơ hóa gan vừa có thể phát hiện bệnh
lý khác kèm theo trong cùng một lần khám (điều này khôngthể thực hiện được với kỹ thuật TE)
Bàn Luận
Trang 17➢ Giá trị ARFI từ 5 lần đo (<1 phút) khác biệt không có ý nghĩa thống kê với giá trị ARFI từ 10 lần đo (<3 phút) Điều đó
giúp rút ngắn thời gian khám
➢ Khuyết điểm của nghiên cứu này là mẫu nghiên cứu còn nhỏ
và phân bố không đều giữa các giai đoạn và thiếu sinh thiếtgan để đối chứng, vì vậy chúng tôi không thể đưa ra được độnhạy, độ đặc hiệu và area under ROC của kỹ thuật ARFI
➢ Qua nghiên cứu này, chúng tôi nghĩ rằng ARFI trên dòng máymới (Juniper) là kỹ thuật có nhiều tiềm năng trong đánh giágiai đoạn xơ hóa gan trong thực hành lâm sàng
Bàn Luận
Trang 18➢ Kỹ thuật ARFI của Juniper và kỹ thuật TE của FibroScan có
tương quan thuận và chặt chẽ trong đánh giá giai đoạn xơ
hóa gan và có độ phù hợp cao trong chẩn đoán xơ gan.
➢ Kỹ thuật ARFI dễ thực hiện và có thể áp dụng trong thực hànhlâm sàng
Kết Luận
Trang 191. Roee Lazebnik S., MD Ph.D.,Tissue Strain Analytics - Virtual Touch Tissue Imaging and
Quantification, Siemens ACUSON S2000 Utrasound System, Siemens Medical Solutions,
USA, Inc, Mountain View, CA USA, 2008.
Serrano, MD, Cristina Serrano, MD, Amparo Gilabert, MD and Angela Cepero, MD:
Reproducibility of Shear Wave Velocity Measurements by Acoustic Radiation Force Impulse Imaging of the Liver: A Study in Healthy Volunteers, Department of Radiology,
Virgen de la Arrixaca University Hospital, El Palmar, Spain, JUM July 1, 2011 vol 30 no 7, pp: 975-979.
and Hepatology, „Victor Babeş” University of Medicine and Pharmacy Timişoara, Romania ,
Acoustic Radiation Force Impulse (ARFI) – a new modality for the evaluation of liver fbrosis, Medical Ultrasonography, 2010 , Vol 12, No 1, 26-31.
Factors that influence the correlation of Acoustic Radiation Force Impulse (ARFI) elastography with liver fibrosis, Med Ultrson,Feb 2011, Vol.13, No 2, 135-140.
Serban, Anca Maniu: Performance of a New Elastographic Method (ARFI technology)
Compared to Unidimensional Transient Elastography in the Noninvasive Assessment of Chronic Hepatitis C Preliminary Results, J Gastrointestin Liver Dis, Sep.2009, Vol 18, No
3, 303-310.
Tài Liệu Tham Khảo
Trang 206 Carmen Fierbinteanu-Braticevici, Dan Andronescu, Radu Usvat, Dragos Cretoiu, Cristian
Baicus, and Gabriela Marinoschi , Acoustic radiation force imaging sonoelastography for
Hospital, 050094 Bucharest, Romania World J Gastroenterol 2009 November 28; 15(44): 5525– 5532.
7 Mireen Friedrich-Rust,MD, KatrinWunder,MD, Susanne Kriener,MD, Liver Fibrosis in Viral
Hepatitis: Noninvasive Assessment with Acoustic Radiation Force Impulse Imaging versus
Transient Elastography, Radiology: Volume 252: Number 2,August 2009, radiology.rsnajnls.org.
9 Giovanna Ferraioli MD et al, WFUMB Guidelines And Recommendations For Clinical Use
Of Ultrasound Elastography Part 3: Liver, World Federation for Ultrasound in Medicine &
Biology, 2015.
10 D Cosgrove et al, EFSUMB Guidelines and Recommendations on the Clinical Use of
Ultrasound Elastography Part 2: Clinical Applications, EFSUMB Guidelines and Ultraschall
in Med 2013; 34: 238–253.
Tài Liệu Tham Khảo
Trang 21Cảm ơn quý Đồng nghiệp quan tâm theo dõi!