Bài thuyết trình: Chiến lược nâng cao sức cạnh tranh của Việt Nam dưới tác động từ sự trỗi dậy của Trung Quốc

VN đang đứng trước làn sóng tự do mậu dịch và sự trỗi dậy của Trung Quốc nhưng năng lực cạnh tranh công nghiệp yếu. Nhiều khả năng Việt Nam sẽ bị mắc vào bẫy tự do mậu dịch trong trung hạn và bẫy thu nhập trung bình trong dài hạn. Nhằm giúp các bạn hiểu hơn về vấn đề này, mời các bạn cùng tham khảo nội dung Bbài thuyết trình Chiến lược nâng cao sức cạnh tranh của Việt Nam dưới tác động từ sự trỗi dậy của Trung Quốc dưới đây.

Chiến lược nâng cao sức cạnh tranh của VN dưới tác động từ

sự trỗi dậy của Trung Quốc

Trung tâm nghiên cứu kinh tế Đông Á và

ASEAN (ERIA) Viện nghiên cứu Việt Nam (VRI)tại

Đại học Waseda, Tokyo

June 9, 2010

Những thông điệp chính: (1)

• Nhập siêu với TQ và tính chất Bắc Nam trong quan hệ ngoại thương mang tính cơ cấu, tìm

ẩn nguy cơ lâu dài Thêm vào đó là khả năng

VN sẽ sa vào cái bẫy mậu dịch tự do.

• Sức cạnh tranh của VN quả thực quá yếu

Khuynh hướng hiện nay cho thấy hầu hết

mọi mặt hàng TQ đều sẽ vào được thị trường VN.

• VN còn đứng trước cái bẫy của nước thu

nhập trung bình Thiếu cơ chế chất lượng

cao, khả năng về công nghệ và nguồn nhân lực yếu

Những thông điệp chính: (2)

• Khả năng và dư địa để VN vượt qua tình thế khó khăn hiện nay còn rất ít Thời gian không còn nhiều

• Tuy nhiên, nếu quyết tâm và bắt đầu ngay các chính sách cần thiết để đón các cơ hội kinh tế trong khu vực Đông Á và nỗ lực

xây dựng hạ tầng, chấn hưng giáo dục và công nghệ thì có thể đối phó với trào lưu mới ở khu vực

VN trước sự trỗi dậy củaTQ (1)

?

• Trung Quốc phát triển nhanh, hướng

ngoại, sản xuất và xuất khẩu hàng công nghiệp ngày càng chiếm vị trí áp đảo, nhất

là tại Đông Nam Á

• Chiến lược Đông Nam Á của TQ cũng rõ ràng, biện pháp thực hiện cũng ấn tượng (đặt Vân Nam, Quảng Tây trong tổng thể phát triển Hành lang Đông Tây, Vịnh Bắc

bộ, v.v ) Triển khai rất nhanh và mục tiêu rất rỗ ràng

5

Tỉ trọng của TQ và NB trong

nhập khẩu của ASEAN

7

Thị phần của TQ và NB trong

nhập khẩu của CLMV

VN trước sự trỗi dậy của TQ (2)

• Sự trỗi dậy của TQ vừa là thách thức vừa

là cơ hội cho VN nhưng cho đến nay có vẻ như thách thức là chính Chưa thấy VN có chiến lược đối phó hiệu quả Khảo sát sơ

bộ tình hình ở Nam Ninh và biên giới Việt Trung cũng cho thấy như vậy

• Kinh tế Quảng Đông chuyển dịch mạnh,

doanh nghiệp nước ngoài đang tái cấu

trúc chiến lược đầu tư VN có thể nắm bắt

cơ hội nầy?

10

Tính chất Bắc Nam trong mậu

dịch Việt Trung

• VN nhập siêu với TQ đã đến mức dị

thường

• Cơ cấu mậu dịch hàng dọc, mang tính

Bắc Nam giữa nước tiên tiến và nước

chậm tiến

• Lộ trình giảm thuế trong Hiệp định FTA giữa ASEAN và Trung Quốc đang tiến

triển bất lợi cho VN

• VN đã có chiến lược gì để đối phó với

thách thức nầy?

12

VN sắp đối diện hai cái bẫy (1)

• Bẫy tự do mậu dịch: Cơ cấu lợi thế so

sánh hiện tại bị cố định hóa, khó chuyển dịch lên cao hơn

• Phải động viên mọi nguồn lực với quyết tâm cao để thoát khỏi Cần gấp rút tăng năng lực cạnh tranh Thời gian còn rất ít

VN sắp đối diện hai cái bẫy (2)

• Bẫy thu nhập trung bình: Nhìn từ lý luận

về các giai đoạn phát triển và từ kinh

nghiệm phát triển trên thế giới, có sự tồn tại của cái bẫy nầy

• Chất lượng của thể chế (cơ chế) và nguồn nhân lực (năng lực về công nghệ) quyết

định khả năng tránh được hay phải sa vào bẫy

• VN đang có nguy cơ sa vào bẫy của nước thu nhập trung bình

17

VN cần khắc phục vấn đề gì?

(1)

• Năng lực cạnh tranh của hàng công

nghiệp quá yếu kém: Môi trường kinh

doanh khó khăn nên phí tổn sản xuất cao, chi phí vận tải quá cao

• Doanh nghiệp tư nhân yếu: Năng lực

quản lý yếu, năng suất lao động thấp,

thiếu lao động quản lý trung gian

• Sự yếu kém của thị trường vốn, lao động, v.v

mức Cơ chế tổ chức để hàng của doanh nghiệp nhỏ và vừa, của nông dân đến

được thị trường thế giới rất yếu

• Năng lực xây dựng và thi hành các chính sách phát triển còn kém hiệu quả: Thiếu

cơ quan có đủ quyền lực để đảm nhận

xây dựng chiến lược và theo dõi việc thực thi các chính sách

xưởng cho thuê và các biện pháp thiết

thực để thu hút FDI nhỏ và vừa (nhất là

của Nhật, Đài Loan); xác lập chế độ

khuyến khích đầu tư vào lãnh vực nầy

(miễn giảm thuế, v.v.) ; thúc đẩy doanh

nghiệp nhỏ và vừa của VN phát triển

Chính sách tăng sức cạnh tranh

(2)

• Tích cực thu hút hoạt động gia công ủy

thác của doanh nghiệp nước ngoài:

Ngoài FDI, gia công ủy thác là biện pháp nâng cao năng lực cạnh tranh, tạo ra công

ăn việc làm và chuyển giao công nghệ

Hình thái chính là OEM và ODM (EMS

trong điện tử) Công ty của ĐL, HK, NB

triển khai hoạt động tại TQ nhưng tiền

lương tăng và cần tránh rủi ro nên đang

phân tán đầu tư VN nên đón cơ hội nầy

Chính sách tăng sức cạnh tranh

(3)

• Phát triển thị trường lao động : Các tỉnh,

địa phương liên kết với các khu công

nghiệp để giải tỏa khập khiễng trong cung cầu lao động

• Tăng cường phát triển nguồn nhân lực:

Cải tổ giáo dục đại học và cao đẳng, tăng cường đào tạo chuyên môn trung cấp, dạy nghề Cần biện pháp thiết thực để giải

quyết thiếu hụt trong cấp quản lý trung

gian Liên kết doanh nghiệp với cơ sở

đào tạo, giảm miễn thuế chi phí đào tạo

của doanh nghiệp

Chính sách tăng sức cạnh tranh

(4)

• Đào tạo đội ngũ doanh nhân:

Tạo điều kiện thành lập Hiệp hội khoa học kinh doanh thực tiễn, hướng tới xây dựng

mô hình kinh doanh phù hợp với văn hóa

và thực tiễn VN

Ngay sau Thế chiến II, Nhật phát động phong trào liên hệ Kết quả tốt.

Lý Quang Diệu và Đặng Tiểu Bình tích cực chỉ đạo học tập Nhật Bản

Giới lãnh đạo doanh nghiệp Hàn Quốc trực tiếp học tập Nhật

Chính sách tăng sức cạnh tranh

(6)

• Thành lập cơ quan chuyên trách và đủ

quyền hạn để xây dựng chiến lược phát

triển và theo dõi việc thực hiện các chính sách liên hệ

Tham khảo kinh nghiệm của MITI

(Nhật) và Hội đồng kế hoạch kinh tế (Hàn Quốc)

phát triển khoa học kỹ thuật.

đẩy nâng cao năng suất của Nhật, tham

khảo mô hình Trường kinh doanh của

Trung tâm hợp tác phát triển nhân lực

Nhật Việt (TPHCM) đang tổ chức đào tạo cho doanh nhân VN

tổng thể phát triển công nghiệp hỗ trợ năm

2007 nhưng đến nay vẫn chưa có hành

nhiều hơn trong các lãnh vực nầy.

• ERIA đang xúc tiến soạn thảo Kế hoạch

phát triển tổng hợp vùng Á châu VN nên

cùng với ERIA hợp tác thực hiện kế hoạch nầy, vừa để phát triển cho VN vừa cho

toàn vùng Á châu

Vài lời kết

• VN đang đứng trước làn sóng tự do mậu dịch và sự trỗi dậy của TQ nhưng năng

lực cạnh tranh công nghiệp yếu Nhiều

khả năng VN sẽ bị mắc vào bẫy tự do mậu dịch trong trung hạn và bẫy thu nhập trung bình trong dài hạn

• Lãnh đạo cần nhận thức thách thức lớn

nầy và đưa ra ngay những đối sách hiệu quả

• Trên đây là ý kiến của những người yêu

mến VN và mong thấy một nước VN phát triển