Tiểu luận: Xây dựng chương trình phân tích dự báo lượng sản phẩm tiêu thụ theo phương pháp dự báo định lượng tại công ty Cổ phần đầu tư và thương mại TNG Thái Nguyên

Liên hệ zalo số 0832668828 để nhận thêm chương trình

1 TRƯỜNG Đ I H C CÔNG NGH  THÔNG TN VÀ TRUY N THÔNGẠ Ọ Ệ Ề

XÂY D NG CHỰ ƯƠNG TRÌNH PHÂN TÍCH D  BÁO LỰ ƯỢNG S N PH M TIÊUẢ Ẩ  

TH  THEO PHỤ ƯƠNG PHÁP D  BÁO Đ NH LỰ Ị ƯỢNG T I CÔNG TY C  PH NẠ Ổ Ầ  

Đ U T  VÀ THẦ Ư ƯƠNG M I TNG THÁI NGUYÊNẠ

Gi ng viên h ả ướ ng d n ẫ :Ths.TR N THU PH Ầ ƯƠ NG         Ths.NGUY N TH  KIM TUY N Ễ Ị Ế

       Sinh viên th c t p :  ự ậ LÒ TH  TH Y Ị Ủ

       L p:  ớ TIN H C KINH T ­ Ọ Ế K12A

Thái Nguyên, ngày 31 tháng 03 năm 2016

L I M  Đ UỜ Ở Ầ

Lý do ch n đ  tài ọ ề

Vi t Nam đang trên đệ ường h i nh p vào n n kinh t  th  trộ ậ ề ế ị ường, m t môi trộ ườ  ngmang tính c nh tranh m nh m , đem l i nhi u c  h i, song cũng không ít thách th cạ ạ ẽ ạ ề ơ ộ ứ  cho các doanh nghi p. Đi u này đòi h i các doanh nghi p ph i không ng ng đ i m iệ ề ỏ ệ ả ừ ổ ớ  mình cũng nh  m  r ng ho t đ ng s n xu t kinh doanh trên t t c  các lĩnh v c. Doư ở ộ ạ ộ ả ấ ấ ả ự  

đó, các doanh nghi p ph i không ng ng hoàn thi n và nâng cao c  ch  qu n lý kinhệ ả ừ ệ ơ ế ả  

t , đ c bi t công tác d  báo tài chính và tìm ki m cũng nh  đáp  ng nhu c u kháchế ặ ệ ự ế ư ứ ầ  hàng m t cách t t nh t đ  đ m b o th  ph n, th c hi n m t cách t t nh t chi nộ ố ấ ể ả ả ị ầ ự ệ ộ ố ấ ế  

lược phát tri n.ể

Trong công tác qu n lý, hi u đả ể ược th  trị ường, d  báo đự ược tình hình và nhu c u làầ  

v n đ  c t t  v i doanh nghi p, vì đi u đó  nh hấ ề ố ử ớ ệ ề ả ưởng xuyên su t quá trình s n xu tố ả ấ  kinh doanh.Vì lí do đó, d  báo doanh thu và ự nghiên c u th  trứ ị ườ  là v n đ  tr ngng ấ ế ọ  

tâm trong các ho t đ ng đi u hành.ạ ộ ề

V i mong mu n tìm hi u v  t m quan tr ng c a vi c phân tích d  báo , em đã xâyớ ố ể ề ầ ọ ủ ệ ự  

d ng chự ương trình “Xây d ng chự ương trình phân tích d  báo lự ượng s n ph m tiêu thả ẩ ụ 

theo phương pháp d  báo đ nh lự ị ượng t i công ty C  ph n đ u t  và thạ ổ ầ ầ ư ương m iạ  TNG ” trên n n HQTCSDL SQL, s  d ng ngôn ng  l p trình C#. Ch ng trình nh m  ngề ử ụ ữ ậ ươ ằ ứ  

d ng m t ph n công ngh  thông tin vào vi c d  báo công ty, đ ng th i s  d ng tin h cụ ộ ầ ệ ệ ự ồ ờ ử ụ ọ  cũng ti t ki m th i gian, công s c cho con ngế ệ ờ ứ ười, nó có th  ch a để ư ược hoàn thi n nh ngệ ư  cũng ph n nào đ y giúp m i ngầ ấ ọ ười hi u để ược vai trò c a vi c phân tích thi t k  trong bàiủ ệ ế ế  toán qu n lý.ả

M c đích nghiên c u đ  tàiụ ứ ề

Tăng cường áp d ng CNTT vào ụ ho tạ  đ ng c a doanh nghi p là v n đ  c p thi t ộ ủ ệ ấ ề ấ ế

hi n nay. Áp d ng CNTT vào vi c d  báo và kh o sát quan h  khách hàng s  làm ệ ụ ệ ự ả ệ ẽ

ho t đ ng này đ t hi u qu  cao h n v  v  phạ ộ ạ ệ ả ơ ả ề ương di n th i gian và chi phí, góp ệ ờ

ph n vào th c hi n doanh nghi p đi n t  và thầ ự ệ ệ ệ ử ương m i đi n t ạ ệ ử

Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c uạ ứ

­ Đ i t ố ượ ng nghiên c u c a đ  tài bao g m: ứ ủ ề ồ

+ Các nghi p v  trong k  toán bán hàng, marketing s n ph mệ ụ ế ả ẩ

+ Ngôn ng  l p trình, ph n m m th ng kêữ ậ ầ ề ố

+ Chương trình bi u di n b ng ngôn ng  tin h cể ễ ằ ữ ọ

­ Ph m vi nghiên c u c a đ  tài: ạ ứ ủ ề

Đ  tài   m c nghiên c u áp d ng CNTT vào d  báo doanh thu và quan h  kháchề ở ứ ứ ụ ự ệ  hàng, làm phương hướng x  lý các yêu c u   t ng doanh nghi p c  th  theo các yêu ử ầ ở ừ ệ ụ ể c uầ  

c  th ụ ể

 Ý nghĩa khoa h c và th c ti nọ ự ễ

V  khoa h c, nghiên c u hề ọ ứ ướng con người áp d ng CNTT ngày càng nhi u h n vàoụ ề ơ  

cu c s ng, đ c bi t lĩnh v c kinh t , đ  tăng năng su t, gi m chi phí, hộ ố ặ ệ ự ế ể ấ ả ướng t i xây d ngớ ự  các  ng d ng toàn di n trên t t c  các lĩnh v c, các yêu c u c a kinh tứ ụ ệ ấ ả ự ẩ ủ ế

V  th c ti n, áp d ng CNTT cho các lĩnh v c, các công vi c c a doanh nghi p đã làm tăngề ự ễ ụ ự ệ ủ ệ  giá tr  đ u t  hi u qu , d n đ a doanh nghi p hị ầ ư ệ ả ầ ư ệ ướng đ n đ u t  CNTT vào m i m t đế ầ ư ọ ặ ể phát tri n doanh nghi p đi n t ể ệ ệ ử

 B  c c đ  tàiố ụ ề

Chương 1: Khái quát v  chề ương trình d  báo s n lự ả ượng s n ph m tiêu th ả ẩ ụ

Chương 2: Kh o sát và phân tích thi t k  h  th ng cho chả ế ế ệ ố ương trình d  báo lự ượ  ng

s n ph m tiêu th  t i Công ty c  ph n đ u t  và thả ẩ ụ ạ ổ ầ ầ ư ương m i TNG.ạ

Chương 3: Xây d ng chự ương trình

 KHÁI QUÁT V  CHỀ ƯƠNG TRÌNH D  BÁO S N LỰ Ả ƯỢNG S N PH M TIÊU THẢ Ẩ Ụ

1.1 Khái quát v  d  báo s n lề ự ả ượng s n ph m tiêu thả ẩ ụ

1.1.1 M t s  khái ni m ộ ố ệ

Khái ni m s n lệ ả ượng

T ng s n lổ ả ượ  là m t khái ni m trongng ộ ệ  kinh t  h c qu n trế ọ ả ị, có ký hi u là TP. T ngệ ổ  

s n lả ượng là m c s n lứ ả ượng đượ  s n xu tc ả ấ  ra t  các m c khác nhau c a m t y u t  đ u ừ ứ ủ ộ ế ố ầvào k t h p v i các m c c  đ nh c a các y u t  khác.ế ợ ớ ứ ố ị ủ ế ố

Khái ni m t ng s n lệ ổ ả ượng khái ni m là kh i đ u đ  tính toán nhi u ch  tiêu kinh t , ệ ở ầ ể ề ỉ ếkinh doanh, nh t làấ  phân tích ng n h nắ ạ

Khi xem xét các nhân t  tác đ ng đ n t ng s n lố ộ ế ổ ả ượng, nhà qu n lý có th  đi đ n ả ể ếquy t đ nh d ch chuy n nhân t  nào đ  t i  u hóa quá trình s n xu t.ế ị ị ể ố ể ố ư ả ấ

 Khái ni m d  báoệ ự

Thu t ng  d  báo có ngu n g c t  ti ng Hy L p "Pro" (nghĩa là trậ ữ ự ồ ố ừ ế ạ ước) và "gnois" (có nghĩa là bi t), "prognois" nghĩa là bi t trế ế ước.

D  báo là s  tiên đoán có căn c  khoa h c, mang tính ch t xác su t v  m c đ , n i ự ự ứ ọ ấ ấ ề ứ ộ ộ   dung, các m i quan h , tr ng thái, xu h ố ệ ạ ướ ng phát tri n c a đ i t ể ủ ố ượ ng nghiên c u ho c v ứ ặ ề  cách th c và ứ  th i h n đ t đ ờ ạ ạ ượ c các m c tiêu nh t đ nh đã đ  ra trong t ụ ấ ị ề ươ ng lai.

Tiên đoán là hình th c ph n ánh vứ ả ượt trước v  th i gian hi n th c khách quan, đó làề ờ ệ ự  

k t quế ả nh n th c ch  quan c a con ngậ ứ ủ ủ ườ ựi d a trên c  s  nh n th c quy lu t khách quanơ ở ậ ứ ậ  trong s  v nự ậ  đ ng và phát tri n c a s  v t và hi n tộ ể ủ ự ậ ệ ượng. Có th  phân bi t ba lo i tiênể ệ ạ  đoán:

Tiên đoán không khoa h c: ọ  Đó là các tiên đoán không có c  s  khoa h c, thơ ở ọ ường d aự  trên các m i quan h  qua l i có tính tố ệ ạ ưởng tượng, không hi n th c, đệ ự ượ ấc c u trúc m t cáchộ  

gi  t o, ho c nh ng phát hi n có tính ch t b t ch t. Các hình th c nh  bói toán, tiên tri, cácả ạ ặ ữ ệ ấ ấ ợ ứ ư  

lu n đi u tuyên truy n c a các th  l c thù đ ch,  thu c lo i tiên đoán này.ậ ệ ề ủ ế ự ị ộ ạ

Tiên đoán kinh nghi m: ệ  Các tiên đoán hình thành qua kinh nghi m th c t  d a vàoệ ự ế ự  các m iố  quan h  qua l i thệ ạ ường xuyên trong th c t  ho c tự ế ặ ưởng tượng mà không trên c  sơ ở phân tích c u trúc lý thuy t, nghiên c u các quy lu t hay đánh giá kinh nghi m. Lo i tiênấ ế ứ ậ ệ ạ  đoán này ít nhi u có ề  c  s  song l i không gi i thích đơ ở ạ ả ượ ự ậc s  v n đ ng c a đ i tộ ủ ố ượng và đa 

s  m i ch  d ng l i   m c đ  đ nh tính.ố ớ ỉ ừ ạ ở ứ ộ ị

Tiên đoán khoa h c: ọ  đây là tiên đoán d a trên vi c phân tích m i quan h  qua l i gi aự ệ ố ệ ạ ữ  các đ i tố ượng trong khuôn kh  c a m t h  th ng lý lu n khoa h c nh t đ nh. Nó d a trênổ ủ ộ ệ ố ậ ọ ấ ị ự  

vi c phân tích tính quy lu t phát tri n c a đ i tệ ậ ể ủ ố ượng d  báo và các đi u ki n ban đ u v iự ề ệ ầ ớ  

t  cách nh  là các gi  thi t. Tiên đoán khoa h c là k t qu  c a s  k t h p gi a nh ng phânư ư ả ế ọ ế ả ủ ự ế ợ ữ ữ  tích đ nh tính và nh ng phân tích đ nh lị ữ ị ượng các quá trình c n d  báo. Ch  có d  báo khoaầ ự ỉ ự  

h c m i đ m b o đ  tin c y cao và là c  s  v ng ch c cho vi c thông qua các quy t đ nhọ ớ ả ả ộ ậ ơ ở ữ ắ ệ ế ị  

qu n lý khoa h c.ả ọ  

1.1.2 Các ph ươ ng pháp d  báo ự

 Các phương pháp d  báo đ nh tínhự ị

Các phương pháp d  báo đ nh tính là các phự ị ương pháp d  báo b ng cách phân tíchự ằ  

đ nhị  tính d a vào suy đoán, c m nh n. Các phự ả ậ ương pháp này ph  thu c nhi u vào tr c giác,ụ ộ ề ự  

kinh nghi m và s  nh y c m c a nhà qu n tr  trong quá trình d  báo, ch  mang tính ph ngệ ự ạ ả ủ ả ị ự ỉ ỏ  đoán, không đ nh lị ượng  Tuy nhiên chúng có  u đi m là đ n gi n, d  th c hi n th i gianư ể ơ ả ễ ự ệ ờ  nghiên c u d  báo nhanh, chi phí d  báo th p và k t qu  d  báo trong nhi u trứ ự ự ấ ế ả ự ề ường h pợ  cũng r t t t. Sau đây là m tấ ố ộ  s  phố ương pháp d  báo đ nh tính ch  y u:ự ị ủ ế

+ L y ý ki n c a ban qu n lý đi u hành ấ ế ủ ả ề

Đây là phương pháp d  báo đự ượ ử ục s  d ng khá r ng rãi. Trong phộ ương pháp này, c nầ  

l y ýấ  ki n c a các nhà qu n tr  cao c p , nh ng ngế ủ ả ị ấ ữ ười ph  trách các công vi c quan tr ngụ ệ ọ  

thường hay s  d ng các s  li u th ng kê, ch  tiêu t ng h p c a doanh nghi p. Ngoài ra c nử ụ ố ệ ố ỉ ổ ợ ủ ệ ầ  

l y thêm ý ki n đánh giá c a các cán b  đi u hành marketing, k  thu t, tài chính và s nấ ế ủ ộ ề ỹ ậ ả  

+ Ph ươ ng pháp l y ý ki n c a l c l ấ ế ủ ự ượ ng bán hàng

Nh ng ngữ ười bán hàng là người hi u rõ nhu c u và th  hi u c a ngể ầ ị ế ủ ười tiêu dùng c aủ  

ngườ  tiêu dùng. H  có th  d  báo đi ọ ể ự ượ ược l ng hàng hoá, d ch v  có th  bán đị ụ ể ược trong 

tương lai t i khu v c mình bán hàng.ạ ự

T p h p ý ki n c a nhi u ngậ ợ ế ủ ề ười bán hàng t i nhi u khu v c khác nhau, có th  dạ ề ự ể ự báo nhu c u hàng hoá, d ch v  c a doanh nghi p.ầ ị ụ ủ ệ

Phương pháp này có nhược đi m là ph  thu c vào đánh giá ch  quan c a ngể ụ ộ ủ ủ ười bán hàng. M t s  ngộ ố ười bán hàng thường có xu hướng đánh giá th p lấ ượng hàng hoá, d ch vị ụ bán được đ  d  đ t đ nh m c, ngể ễ ạ ị ứ ượ ạc l i m t s  khác l i ch  quan d  báo   m c quá caoộ ố ạ ủ ự ở ứ  

đ  nâng danh ti ng c a mình.ể ế ủ

+ Ph ươ ng pháp nghiên c u th  tr ứ ị ườ ng ng ườ i tiêu dùng

Đây là phương pháp l y ý ki n khách hàng hi n t i và khách hàng ti m năng c aấ ế ệ ạ ề ủ  doanh nghi p. Vi c nghiên c u thệ ệ ứ ường do b  ph n nghiên c u th  trộ ậ ứ ị ường th c hi n b ngự ệ ằ  nhi u hình th c nh  t  ch c các cu c đi u tra l y ý ki n c a khách hàng, ph ng v n tr cề ứ ư ổ ứ ộ ề ấ ế ủ ỏ ấ ự  

ti p, ph ng v n qua đi n tho i, g i phi u đi u tra t i gia đình ho c c  s  tiêu dùng.ế ỏ ấ ệ ạ ử ế ề ớ ặ ơ ở

Phương pháp nghiên c u th  trứ ị ường người tiêu dùng giúp doanh nghi p không chệ ỉ chu n bẩ ị d  báo nhu c u c a khách hàng mà còn có th  hi u đự ầ ủ ể ể ược nh ng đánh giá c aữ ủ  khách hàng v  s n ph m, d ch v  c a doanh nghi p đ  có bi n pháp c i ti n, hoàn thi nề ả ẩ ị ụ ủ ệ ể ệ ả ế ệ  cho phù h p. Tuy nhiên, phợ ương pháp này đòi h i t n kém v  tài chính, th i gian và ph i cóỏ ố ề ờ ả  

s  chu n b  công phu trong vi c xây d ng câu h i. Đôi khi phự ẩ ị ệ ự ỏ ương pháp này cũng v p ph iấ ả  khó khăn là ý ki n c a khách hàng không xác th c ho c quá lý tế ủ ự ặ ưởng

+ Ph ươ ng pháp chuyên gia

Phương pháp chuyên gia là phương pháp thu th p và x  lý nh ng đánh giá d  báoậ ử ữ ự  

b ngằ  cách t p h p và h i ý ki n các chuyên gia gi i thu c m t lĩnh v c h p c a khoa h c ­ậ ợ ỏ ế ỏ ộ ộ ự ẹ ủ ọ  

k  thu t ho c s n xu t.ỹ ậ ặ ả ấ

Phương pháp chuyên gia d a trên c  s  đánh giá t ng k t kinh nghi m, kh  năngự ơ ở ổ ế ệ ả  

ph n ánhả  tương lai m t cách t  nhiên c a các chuyên gia gi i và x  lý th ng kê các câu trộ ự ủ ỏ ử ố ả 

l i m t cách khoa h c. Nhi m v  c a phờ ộ ọ ệ ụ ủ ương pháp là đ a ra nh ng d  báo khách quan vư ữ ự ề 

tương lai phát tri n c a khoa h c k  thu t ho c s n xu t d a trên vi c x  lý có h  th ngể ủ ọ ỹ ậ ặ ả ấ ự ệ ử ệ ố  các đánh giá d  báo c a các chuyên gia.ự ủ

Phương pháp chuyên gia được áp d ng đ c bi t có hi u qu  trong các trụ ặ ệ ệ ả ường h pợ  sau đây:

­ Khi đ i tố ượng d  báo có t m bao quát l n ph  thu c nhi u y u t  mà hi n t i cònự ầ ớ ụ ộ ề ế ố ệ ạ  

ch a cóư  ho c thi u nh ng c  s  lý lu n ch c ch n đ  xác đ nh.ặ ế ữ ơ ở ậ ắ ắ ể ị

­ Trong đi u ki n còn thi u thông tin và nh ng th ng kê đ y đ , đáng tin c y v  đ cề ệ ế ữ ố ầ ủ ậ ề ặ  tính c a đ i tủ ố ượng d  báo.ự

­ Trong đi u ki n có đ  b t đ nh l n c a đ i tề ệ ộ ấ ị ớ ủ ố ượng d  báo, đ  tin c y th p v  hìnhự ộ ậ ấ ề  

th c th  hi n, v  chi u hứ ể ệ ề ề ướng bi n thiên v  ph m vi cũng nh  quy mô và c  c u.ế ề ạ ư ơ ấ

­ Khi d  báo trung h n và dài h n đ i tự ạ ạ ố ượng d  báo ch u  nh hự ị ả ưởng c a nhi u nhânủ ề  

t , ph nố ầ  l n là các nhân t  r t khó lớ ố ấ ượng hoá đ c bi t là các nhân t  thu c v  tâm lý xã h iặ ệ ố ộ ề ộ  (th  hi u, thói quen, l i s ng, đ c đi m dân c ) ho c ti n b  khoa h c k  thu t. Vì v yị ế ố ố ặ ể ư ặ ế ộ ọ ỹ ậ ậ  trong quá trình phát tri n c a mình đ i tể ủ ố ượng d  báo có nhi u đ t bi n v  quy mô và cự ề ộ ế ề ơ 

c u mà n u không nh  đ n tài ngh  c a chuyên gia thì m i s  tr  nên vô nghĩa.ấ ế ờ ế ệ ủ ọ ự ở

­ Trong đi u ki n thi u th i gian, hoàn c nh c p bách phề ệ ế ờ ả ấ ương pháp chuyên gia cũng 

đượ  áp d ng đ  đ a ra các d  báo k p th i.c ụ ể ư ự ị ờ

Quá trình áp d ng phụ ương pháp chuyên gia có th  chia làm ba giai đo n l n:ể ạ ớ

­ L a ch n chuyên giaự ọ

­ Tr ng c u ý ki n chuyên gia;ư ầ ế

­ Thu th p và x  lý các đánh giá d  báo.ậ ử ự

Chuyên gia gi i là ngỏ ười th y rõ nh t nh ng mâu thu n và nh ng v n đ  t n t iấ ấ ữ ẫ ữ ấ ề ồ ạ  trong lĩnh v c ho t đ ng c a mình, đ ng th i v  m t tâm lý h  luôn luôn hự ạ ộ ủ ồ ờ ề ặ ọ ướng v  tề ươ  nglai đ  gi i quy t nh ng v n đ  đó d a trên nh ng hi u bi t sâu s c, kinh nghi m s n xu tể ả ế ữ ấ ề ự ữ ể ế ắ ệ ả ấ  phong phú và linh c m ngh  nghi p nh y bén.ả ề ệ ạ

 Các phương pháp d  báo đ nh lự ị ượng

Các phương pháp d  báo đ nh lự ị ượng d a vào các s  li u th ng kê và thông qua cácự ố ệ ố  công th c toán h c đứ ọ ược thi t l p đ  d  báo nhu c u cho tế ậ ể ự ầ ương lai. Khi d  báo nhu c uự ầ  

tương lai, n u không xét đ n các nhân t   nh hế ế ố ả ưởng khác có th  dùng các phể ương pháp dự báo theo dãy s  th i gian. N u c n  nh hố ờ ế ầ ả ưởng c a các nhân t  khác đ n nhu c u có thủ ố ế ầ ể dùng các mô hình h i quy tồ ương quan

Đ  ti n hành d  báo nhu c u s n ph m theo phể ế ự ầ ả ẩ ương pháp đ nh lị ượng c n th c hi nầ ự ệ  

­ Thu th p các d  li u c n thi tậ ữ ệ ầ ế

­ Phê chu n mô hình d  báoẩ ự

­ Ti n hành d  báoế ự

­ Áp d ng k t qu  d  báoụ ế ả ự

+ Ph ươ ng pháp d  báo theo dãy s  th i gian (Ph ự ố ờ ươ ng pháp ngo i suy) ạ

Phương pháp d  báo theo dãy s  th i gian đự ố ờ ược xây d ng trên m t gi  thi t v  sự ộ ả ế ề ự 

t n t i vàồ ạ  l u l i các nhân t  quy t đ nh đ i lư ạ ố ế ị ạ ượng d  báo t  quá kh  đ n tự ừ ứ ế ương lai. Trong 

phương pháp này đ i lạ ượng c n d  báo đầ ự ược xác đ nh trên c  s  phân tích chu i các sị ơ ở ỗ ố 

li u v  nhu c u s n ph m (dòng nhu c u) th ng kê đệ ề ầ ả ẩ ầ ố ược trong quá kh ứ

Nh  v y th c ch t c a phư ậ ự ấ ủ ương pháp d  báo theo dãy s  th i gian là kéo dài quy lu tự ố ờ ậ  phát tri n c a đ i tể ủ ố ượng d  báo đã có trong quá kh  và hi n t i sang tự ứ ệ ạ ương lai v i gi  thi tớ ả ế  quy lu t đó v n còn phát huy tác d ng.ậ ẫ ụ

Các y u t  đ c tr ng c a dãy s  theo th i gian g m:ế ố ặ ư ủ ố ờ ồ

­ Tính xu hướng: Tính xu hướng c a dòng nhu c u th  hi n s  thay đ i c a các dủ ầ ể ệ ự ổ ủ ữ 

li u theoệ  th i gian (tăng, gi m )ờ ả

­ Tính mùa v : Th  hi n s  dao đ ng hay bi n đ i d  li u theo th i gian đụ ể ệ ự ộ ế ổ ữ ệ ờ ượ ặc l p đi 

l p l iặ ạ  theo nh ng chu k  đ u đ n do s  tác đ ng c a m t hay nhi u nhân t  môi trữ ỳ ề ặ ự ộ ủ ộ ề ố ườ  ngxung quanh nh  t p quán sinh ho t, ho t đ ng kinh t  xã h i  Ví d : Nhu c u d ch v  b uư ậ ạ ạ ộ ế ộ ụ ầ ị ụ ư  chính vi n thông không đ ng đ u theo các tháng trong năm.ễ ồ ề

­ Bi n đ i có chu k : Chu k  là y u t  l p đi l p l i sau m t giai đo n th i gian. Víế ổ ỳ ỳ ế ố ặ ặ ạ ộ ạ ờ  

d : Chuụ  k  sinh h c, chu k  ph c h i kinh t ỳ ọ ỳ ụ ồ ế

­ Bi n đ i ng u nhiên: Bi n đ i ng u nhiên là s  dao đ ng c a dòng nhu c u do cácế ổ ẫ ế ổ ẫ ự ộ ủ ầ  

y u tế ố ng u nhiên gây ra, không có quy lu t.ẫ ậ

Sau đây là các phương pháp d  báo theo dãy s  th i gian.ự ố ờ  

a. Ph ươ ng pháp trung bình gi n đ n (Simple Average) ả ơ

Phương pháp trung bình gi n đ n là phả ơ ương pháp d  báo trên c  s  l y trung bìnhự ơ ở ấ  

c a cácủ  d  li u đã qua, trong đó các nhu c u c a các giai đo n trữ ệ ầ ủ ạ ước đ u có tr ng s  nhề ọ ố ư nhau, nó đượ  th  hi n b ng công th c:c ể ệ ằ ứ  

Phương pháp này san b ng đằ ượ ấ ả ọ ự ếc t t c  m i s  bi n đ ng ng u nhiên c a dòng yêuộ ẫ ủ  

c u, vìầ  v y nó là mô hình d  báo r t kém nh y bén v i s  bi n đ ng c a dòng nhu c u.ậ ự ấ ạ ớ ự ế ộ ủ ầ  

Phương pháp này phù h p v i dòng nhu c u đ u,  n đ nh, sai s  s  r t l n n u ta g p dòngợ ớ ầ ề ổ ị ố ẽ ấ ớ ế ặ  nhu c u có tính ch t th i v  ho c dòng nhu c u có tính xu hầ ấ ờ ụ ặ ầ ướng

b. Ph ươ ng pháp trung bình đ ng ộ

Trong trường h p khi nhu c u có s  bi n đ ng, trong đó th i gian g n nh t có  nhợ ầ ự ế ộ ờ ầ ấ ả  

hưở  nhi u nh t đ n k t qu  d  báo, th i gian càng xa thì  nh hng ề ấ ế ế ả ự ờ ả ưởng càng nh  ta dùngỏ  

phương pháp trung bình đ ng s  thích h p h n.ộ ẽ ợ ơ  

Phương pháp trung bình đ ng dùng k t qu  trên c  s  thay đ i liên t c kho ng th iộ ế ả ơ ở ổ ụ ả ờ  gian trước đây cho d  báo giai đo n ti p theo:ự ạ ế  

Khi s  d ng phử ụ ương pháp trung bình đ ng đòi h i ph i xác đ nh n sao cho sai s  dộ ỏ ả ị ố ự báo là nh  nh t, đó chính là công vi c c a ngỏ ấ ệ ủ ườ ựi d  báo, n ph i đi u ch nh thả ề ỉ ường xuyên 

tu  theo s  thay đ i tính ch t c a dòng nhu c u. Đ  ch n n h p lý cũng nh  đ  đánh giáỳ ự ổ ấ ủ ầ ể ọ ợ ư ể  

m c đ  chính xác c a d  báo ngứ ộ ủ ự ười ta căn c  vào đ  l ch tuy t đ i bình quân (MAD).ứ ộ ệ ệ ố  

c. Ph ươ ng pháp trung bình đ ng có tr ng s : ộ ọ ố

Đây là phương pháp bình quân nh ng có tính đ n  nh hư ế ả ưởng c a t ng giai đo n khácủ ừ ạ  nhau đ n nhu c u, thông qua vi c s  d ng các tr ng s ế ầ ệ ử ụ ọ ố  

αt­i đượ ực l a ch n b i ngọ ở ườ ựi d  báo d a trên c  s  phân tích tính ch t c a dòng nhuự ơ ở ấ ủ  

c u,ầ  tho  mãn đi u ki n:ả ề ệ

Trong phương pháp trung bình đ ng có tr ng s , đ  chính xác c a d  báo ph  thu cộ ọ ố ộ ủ ự ụ ộ  vào kh  năng xác đ nh đả ị ược các tr ng s  phù h p. Th c t  ch  ra r ng, nh  đi u ch nhọ ố ợ ự ế ỉ ằ ờ ề ỉ  

thường xuyên h  s  at­iệ ố  c a mô hình d  báo, phủ ự ương pháp trung bình đ ng có tr ng sộ ọ ố mang l i k t qu  d  báoạ ế ả ự  chính xác h n phơ ương pháp trung bình đ ng.ộ  

Các phương pháp trung bình gi n đ n, trung bình đ ng, trung bình đ ng có tr ng sả ơ ộ ộ ọ ố 

đ u cóề  các đ c đi m sau:ặ ể

­ Khi s  quan sát n tăng lên, kh  năng san b ng các giao đ ng t t h n, nh ng k t quố ả ằ ộ ố ơ ư ế ả 

d  báoự  ít nh y c m h n v i nh ng bi n đ i th c t  c a nhu c u.ạ ả ơ ớ ữ ế ổ ự ế ủ ầ

­ D  báo thự ường không b t k p nhu c u, không b t k p xu hắ ị ầ ắ ị ướng thay đ i nhu c u.ổ ầ

­ Đòi h i ph i ghi chép s  li u đã qua r t chính xác và ph i đ  l n.ỏ ả ố ệ ấ ả ủ ớ

­ Đ  d  báo nhu c u   k  t ch  s  d ng n m c nhu c u th c g n nh t t  k  t­1 trể ự ầ ở ỳ ỉ ử ụ ứ ầ ự ầ ấ ừ ỳ ở 

v  trề ướ  còn các s  li u t  k  n+1 tr  đi trong quá kh  b  c t b , nh ng th c t  và lý lu nc ố ệ ừ ỳ ở ứ ị ắ ỏ ư ự ế ậ  không ai ch ng minh đứ ượ ằc r ng các s  li u t  k  n +1 tr  v  trố ệ ừ ỳ ở ề ước hoàn toàn không  nhả  

hưởng gì đ n đ i lế ạ ượng c n d  báo.ầ ự

+ Ph ươ ng pháp san b ng hàm mũ gi n đ n ằ ả ơ

Đ  kh c ph c nh ng h n ch  c a các phể ắ ụ ữ ạ ế ủ ương pháp trên, người ta đ  xu t s  d ngề ấ ử ụ  

phươ  pháp san b ng hàm mũ gi n đ n đ  d  báo. Đây là phng ằ ả ơ ể ự ương pháp d  s  d ng nh t,ễ ử ụ ấ  

nó c n ít s  li uầ ố ệ  trong quá kh  Theo phứ ương pháp này:

Ft = Ft­1 +  (Dα t­1 ­ Ft­1) v i 0<  <1ớ αTrong đó:

Ft ­ M c nhu c u d  báo k  tứ ầ ự ỳ

Ft­1 ­ M c nhu c u d  báo k  t­1ứ ầ ự ỳ

Dt­i ­ M c nhu c u th c k  t­iứ ầ ự ỳ

αt­i ­ H  s  san b ng mũệ ố ằ

Th c ch t là d  báo m i b ng d  báo cũ c ng v i kho ng chênh l ch gi a nhu c uự ấ ự ớ ằ ự ộ ớ ả ệ ữ ầ  

th c vàự  d  báo c a k  đã qua, có đi u ch nh cho phù h p.ự ủ ỳ ề ỉ ợ

H  s  a trong mô hình d  báo th  hi n t m quan tr ng hay m c đ   nh hệ ố ự ể ệ ầ ọ ứ ộ ả ưởng c aủ  

s  li uố ệ  hi n t i đ n đ i lệ ạ ế ạ ượng d  báo. H  s  a càng l n mô hình càng nh y bén v i sự ệ ố ớ ạ ớ ự 

bi n đ ng c a dòng nhu c u. N u ch n αế ộ ủ ầ ế ọ  = 0,7, thì ch  c n 3 s  li u đ u tiên đã tham giaỉ ầ ố ệ ầ  97,3% vào k t qu  dế ả ự báo

H  s  a ch n càng nh  mô hình d  báo càng kém nh y bén h n v i s  bi n đ i c aệ ố ọ ỏ ự ạ ơ ớ ự ế ổ ủ  dòng nhu c u. N u ch n αầ ế ọ  = 0,2 thì giá tr  hi n t i ch  tham gia 20% vào k t qu  d  báo,ị ệ ạ ỉ ế ả ự  

ti p đó làế  16%  và 5 s  li u m i nh t chi m kho ng 67%, dãy s  còn l i t  k  th  6 trongố ệ ớ ấ ế ả ố ạ ừ ỳ ứ  quá kh  v  vôứ ề  cùng chi m 33% k t qu  d  báo.ế ế ả ự

Vi c ch n αệ ọ  ph i d a trên c  s  phân tích tính ch t c a dòng nhu c u. ả ự ơ ở ấ ủ ầ  Đ i v i dòngố ớ  nhu c u có tính ch t th i v , đ  áp d ng phầ ấ ờ ụ ể ụ ương pháp san b ng hàm mũ gi nằ ả  đ n, ta cóơ  thu t toán sau:ậ

­ Tính ch  s  th i v  t  các s  li u th ng kê v  nhu c u th c trong quá kh :ỉ ố ờ ụ ừ ố ệ ố ề ầ ự ứ

­ D  báo theo phự ương pháp san bàng hàm mũ gi n đ n đ i v i dòng nhu c u phi th iả ơ ố ớ ầ ờ  

vụ hoá

Vt = V t­1 + α(Nt­1 ­ Vt­1)Trong đó:

Vt, V t­1 ­ M c nhu c u d  báo phi th i v  hoá   k  t và t­1ứ ầ ự ờ ụ ở ỳ

­ Xác đ nh m c nhu c u d  báo đã tính đ n y u t  th i v :ị ứ ầ ự ế ế ố ờ ụ

Ft = Vt . It 

e. Ph ươ ng pháp san b ng hàm mũ có đi u ch nh xu h ằ ề ỉ ướ ng

Phương pháp san b ng hàm mũ gi n đ n không th  hi n rõ xu hằ ả ơ ể ệ ướng bi n đ ng c aế ộ ủ  dòng nhu c u, do đó c n ph i s  d ng thêm k  thu t đi u ch nh xu hầ ầ ả ử ụ ỹ ậ ề ỉ ướng. Trong phươ  ngpháp này nhu c u d  báo đầ ự ược xác đ nh theo công th c:ị ứ

FITt = Ft + TtTrong đó:

FITt ­ M c nhu c u d  báo theo phứ ầ ự ương pháp san b ng hàm mũ có đi u ch nhằ ề ỉ  

xu hướng

Ft ­ M c nhu c u d  báo theo phứ ầ ự ương pháp san b ng hàm mũ gi n đ nằ ả ơ

Tt ­ Lượng đi u ch nh theo xu hề ỉ ướng, Tt được xác đ nh theo công th c sau:ị ứ

Tt = Tt­1 +  (Fβ t ­ Ft­1)Trong đó:

Tt ­ Lượng đi u ch nh theo xu hề ỉ ướng trong k  tỳ

Tt­1 ­ Lượng đi u ch nh theo xu hề ỉ ướng trong k  t­1ỳ

β ­ H  s  san b ng xu hệ ố ằ ướng

Nh  v y, đ  d  báo nhu c u theo phư ậ ể ự ầ ương pháp san b ng hàm mũ có đi u ch nh xuằ ề ỉ  

hướng, c n ti n hành các bầ ế ước sau:

­ D  báo nhu c u theo phự ầ ương pháp san b ng hàm mũ gi n đ n Fằ ả ơ t ở ờ ỳ th i k  t

­ Tính lượng đi u ch nh theo xu hề ỉ ướng: Đ  tính lể ượng đi u ch nh theo xu hề ỉ ướng, giá 

tr  đi uị ề  ch nh xu hỉ ướng ban đ u ph i đầ ả ược xác đ nh và đ a vào công th c. Giá tr  này cóị ư ứ ị  

th  để ược đ  xu t b ng phán đoán ho c b ng nh ng s  li u đã quan sát đề ấ ằ ặ ằ ữ ố ệ ược trong th iờ  gian qua

­ Tính nhu c u d  báo theo phầ ự ương pháp san b ng hàm mũ có đi u ch nh xu hằ ề ỉ ướng. 

f. D  báo theo đ ự ườ ng xu h ướ ng

Phương pháp d  báo theo đự ường xu hướng giúp ta d  báo nhu c u trong tự ầ ương lai 

d a vàoự  dãy s  theo th i gian.ố ờ

Dãy s  theo th i gian cho phép xác đ nh đố ờ ị ường xu hướng lý thuy t trên c  s  kế ơ ở ỹ thu t bìnhậ  phương bé nh t, t c là t ng kho ng cách t  các đi m th  hi n nhu c u th c tấ ứ ổ ả ừ ể ể ệ ầ ự ế trong quá kh  đ n đứ ế ường xu hướng l y theo tr c tung là nh  nh t. Sau đó d a vào đấ ụ ỏ ấ ự ườ  ng

xu hướng lý thuy t đ  d  báo nhu c u cho tế ể ự ầ ương lai

Đ  xác đ nh để ị ường xu hướng lý thuy t trế ước h t c n bi u di n các nhu c u trongế ầ ể ễ ầ  quá khứ lên bi u đ  và phân tích xu hể ồ ướng phát tri n c a các s  li u đó. Qua phân tích n uể ủ ố ệ ế  

th y r ng các s  li u tăng ho c gi m tấ ằ ố ệ ặ ả ương đ i đ u đ n theo m t chi u hố ề ặ ộ ề ướng nh t đ nhấ ị  thì ta có th  v ch ra m tể ạ ộ  đường th ng bi u hi n chi u hẳ ể ệ ề ướng đó. N u các s  li u bi nế ố ệ ế  

đ ng theo m t chi u hộ ộ ề ướng đ c bi t h n, nh  tăng gi m ngày càng tăng nhanh ho c ngàyặ ệ ơ ư ả ặ  càng ch m thì ta có th  s  d ng các đậ ể ử ụ ường cong thích h p đ  mô t  s  bi n đ ng đó, nhợ ể ả ự ế ộ ư 

đường parabol, hyperbol, logarit

M t s  độ ố ường cong xu hướng nhu c u s n ph m thầ ả ẩ ường g p nh : tuy n tính,ặ ư ế  

Logistic và hàm mũ Dưới đây s  xem xét phẽ ương pháp d  báo nhu c u s n ph m theoự ầ ả ẩ  

đường xu hướng tuy n tính.ế

D ng c a mô hình tuy n tính đạ ủ ế ược bi u di n theo công th c sau :ể ễ ứ

S  d ng phử ụ ương pháp bình phương nh  nh t, a và b đỏ ấ ược xác đ nh nh  sau:ị ư  

N u khi phân tích các s  li u trên đ  th  không th y rõ đế ố ệ ồ ị ấ ường xu hướng là tuy n tínhế  hay phi tuy n thu c d ng nào thì ta có th  s  d ng m t vài phế ộ ạ ể ử ụ ộ ương pháp d  báo khác nhau.ự  Lúc này đ  ch n phể ọ ương pháp nào, ta c n đánh giá các k t qu  d  báo b ng cách tính sai sầ ế ả ự ằ ố chu n c a t ng phẩ ủ ừ ương án. Phương pháp nào có sai s  chu n nh  nh t là t t nh t và số ẩ ỏ ấ ố ấ ẽ 

được ch n đ  th cọ ể ự  hi n. Sai s  chu n đệ ố ẩ ược tính theo công th c:ứ  

+ Ph ươ ng pháp h i quy t ồ ươ ng quan

Các phương pháp d  báo trình bày trên đây đ u xem xét s  bi n đ ng c a đ i lự ề ự ế ộ ủ ạ ượ  ng

c n dầ ự báo theo th i gian thông qua dãy s  th i gian th ng kê đờ ố ờ ố ược trong quá kh ứ

Nh ng trong th c t  đ i lư ự ế ạ ượng c n d  báo còn có th  b  tác đ ng b i các nhân tầ ự ể ị ộ ở ố khác. Ví d : M t đ  đi n tho i ph  thu c vào thu nh p qu c dân bình quân đ u ngụ ậ ộ ệ ạ ụ ộ ậ ố ầ ườ ố  i, t c

đ  tăng trộ ưởng kinh t ế

M i liên h  nhân qu  gi a m t đ  đi n tho i và thu nh p qu c dân bình quân đ uố ệ ả ữ ậ ộ ệ ạ ậ ố ầ  

người có th  bi u di n g n đúng v i d ng m t tể ể ễ ầ ớ ạ ộ ương quan, th  hi n b ng m t để ệ ằ ộ ường h iồ  quy tương quan. Trong đó, đ i lạ ượng c n d  báo là bi n ph  thu c còn nhân t  tác đ ng lênầ ự ế ụ ộ ố ộ  

nó là bi n đ c l p. Bi n đ c l p có th  có m t ho c m t s  Mô hình h i quy tế ộ ậ ế ộ ậ ể ộ ặ ộ ố ồ ương quan 

đượ ử ục s  d ng ph  bi n nh t trong d  báo là mô hình h i quy tổ ế ấ ự ồ ương quan tuy n tính.ế

Đ i lạ ượng d  báo đự ược xác đ nh theo công th c sau:ị ứ

Yt = a+bxTrong đó:

Yt ­ m c nhu c u d  báo cho k  tứ ầ ự ỳ

X ­ Bi n đ c l p (nhân t   nh hế ộ ậ ố ả ưởng đ n đ i lế ạ ượng d  báo)ự

a, b ­ Các h  s  (a ­ đo n c t tr c tung c a đ  th , b ­ đ  d c c a đệ ố ạ ắ ụ ủ ồ ị ộ ố ủ ường h i quy)ồCác h  s  a, b đệ ố ược tính nh  sau:ư

Đ  đánh giá đ  chính xác c a d  báo b ng phể ộ ủ ự ằ ương pháp h i quy tồ ương quan, ta tính sai số chu n c a đẩ ủ ường h i quy tồ ương quan ( S  y,x ). 

Đ  đánh giá m i liên h  gi a hai bi n s  trong mô hình h i quy tể ố ệ ữ ế ố ồ ương quan c n tínhầ  

"H  sệ ố tương quan" được ký hi u r. H  s  này bi u hi n m c đ  ho c cệ ệ ố ể ệ ứ ộ ặ ường đ  c a m iộ ủ ố  quan h  tuy nệ ế  tính, r nh n giá tr  gi a ­1 và 1. H  s  tậ ị ữ ệ ố ương quan r được xác đ nh theo côngị  

th c sau:ứ  

Tu  theo các giá tr  r, m i quan h  gi a hai bi n x và y nh  sau:ỳ ị ố ệ ữ ế ư

­ Khi r = ±1, gi a x và y có quan h  ch t chữ ệ ặ ẽ

­ Khi r = 0, gi a x và y không có liên h  gìữ ệ

­ Khi r càng g n ±1, m i liên h  tầ ố ệ ương quan gi a x và y càng ch t chữ ặ ẽ

­ Khi r mang d u dấ ương ta có tương quan thu n, khi r mang d u âm ta có tậ ấ ươ  ngquan ngh ch.ị  

+ Nên d  báo theo đ n v  đ  tránh nh ng thay đ i c a giá c ự ơ ị ể ữ ổ ủ ả

B

  ướ    c 3:     Xác đ nh khía c nh th i gianị ạ ờ  

Có 2 lo i khía c nh th i gian c n xem ạ ạ ờ ầ

xét:

­ Th  nh t: Đ  dài d  báo, c n l u ý:ứ ấ ộ ự ầ ư

+ Đ i v i d  báo theo năm: t  1 đ n 5 nămố ớ ự ừ ế

+ Đ i v i d  báo quý: t  1 ho c 2 nămố ớ ự ừ ặ

+ Đ i v i d  báo tháng: t  12 đ n 18 thángố ớ ự ừ ế

­ Thứ hai: Ng iườ  sử d ngụ  và ng iườ  làm dự báo ph iả  th ngố  nh tấ  tính c pấ  thi tế  c aủ  dự báo

  ướ    c 4:     Xem xét d  li uữ ệ

­ D  li u c n đ  d  báo có th  t  2 ngu n: bên trong và bênữ ệ ầ ể ự ể ừ ồ  ngoài

­ C n ph i l u ý d ng d  li u s n có ( th i gian, đ n vầ ả ư ạ ữ ệ ẵ ờ ơ ị tính,…)

­ D  li u thữ ệ ường đượ ổc t ng h p theo c  bi n và th i gian, nh ng t t ợ ả ế ờ ư ố

nh t là thu th p d  li u ch a đấ ậ ữ ệ ư ượ ổ  h pc t ng ợ

­ C n trao đ i gi a ngầ ổ ữ ườ ử ụi s  d ng và người làm dự báo

B

  ướ    c 5:     L a ch n mô hìnhự ọ

­ Làm sao đ  quy t đ nh để ế ị ược phương pháp thích h p nh t cho m t tìnhợ ấ ộ  

hu ng     nh tố ấ  đ nh?ị

+ Lo i và lạ ượng d  li u s n cóữ ệ ẵ

+ Mô hình (b n ch t) d  li u quá khả ấ ữ ệ ứ

+ Tính c p thi t c a d  báoấ ế ủ ự

­ Đ i v i các phố ớ ương pháp đ nh lị ượng, c n ph i đánh giá m c đ  phù ầ ả ứ ộ

h p c a mô hình (trong ph m vi m u dợ ủ ạ ẫ ữ li u)ệ

­ Đánh giá m c đ  chính xác c a d  báo (ngoài ph m vi m u dứ ộ ủ ự ạ ẫ ữ li u)ệ

­ N u mô hình không phù h p, quay l i bế ợ ạ ướ  5c

B

  ướ    c 7:     Chu n b  d  báoẩ ị ự

­ N u có th  nên s  d ng h n m t phế ể ử ụ ơ ộ ương pháp d  báo, và nên làự  

nh ng lo i phữ ạ ương pháp khác nhau (ví d  ụ mô hình h i quy và san ồ mũ Holt, thay vì 

c  2 mô hình h i quy khác nhau)ả ồ

­ Các phương pháp được ch n nên đọ ượ ử ục s  d ng đ  chu n b  cho m t ể ẩ ị ộ

s  các d  báo (ví v  trố ự ụ ường h p x u nh t, t t nh t và có thợ ấ ấ ố ấ ể nh t)ấ

B

  ướ    c 8:     Trình bày k t qu  d  báoế ả ự

­ K t qu  d  báo ph i đế ả ự ả ược trình bày rõ ràng cho ban qu n lý sao cho ả

h  hi u các con s  đọ ể ố ược tính toán nh  th  nào và ch  ra s  tin c y trong k t qu  dư ế ỉ ự ậ ế ả ự báo

­ Ngườ ựi d  báo ph i có kh  năng trao đ i các k t qu  d  báo theo ngôn ả ả ổ ế ả ự

ng  mà các nhà qu n lý hi uữ ả ể  được

­ Trình bày c    d ng vi t và d ngả ở ạ ế ạ  nói

­ B ng bi u ph i ng n g n, rõả ể ả ắ ọ  ràng

­ Ch  c n trình bày các quan sát và ỉ ầ d  ự báo g n đâyầ  thôi

­ Chu i d  li u dài có th  đỗ ữ ệ ể ược trình bày dướ ại d ng đ  th  (c  giá tr  th c và dồ ị ả ị ự ự báo)

­ Trình bày thuy tế  trình nên theo cùng hình th cứ  và cùng m cứ  độ v iớ  ph nầ  trình bày 

vi tế

B

  ướ    c 9:     Theo dõi k t qu  d  báoế ả ự

­ L ch gi a giá tr  d  báo và giá tr  th c ph i đệ ữ ị ự ị ự ả ược th o lu n m t cách ả ậ ộtích c c, khách quan và c iự ở  mở

­ M cụ  tiêu c aủ  vi cệ  th oả  lu nậ  là để hi uể  t iạ  sao có các sai s ,ố  để xác đ nhị  độ l nớ  

Phương pháp s  bình quân di đ ng là m t trong nh ng phố ộ ộ ữ ương pháp bi u hi n xuể ệ  

hướng phát tri n c  b n c a hi n tể ơ ả ủ ệ ượng nghiên c u, hay nói cách khác, mô hình hoá sứ ự phát tri n th c t  c a hi n tể ự ế ủ ệ ượng nghiên c u dứ ướ ại d ng dãy các s  bình quân di đ ng.ố ộ

Phương pháp bình quân di đ ng còn độ ượ ử ục s  d ng trong d  báo th ng kê. Trên cự ố ơ 

s  xây d ng m t dãy s  bình quân di đ ng, ngở ự ộ ố ộ ười ta xây d ng mô hình d  báo.ự ự

Nh  v y,  ng v i tháng 3 ta có s  bình quân di đ ng là 82 tri u t n, tháng 4 là 83ư ậ ứ ớ ố ộ ệ ấ  tri u t n, v.v… và cu i cùng tháng 12 là 117,6 tri u t n. Ta g i các s  bình quân di đ ngệ ấ ố ệ ấ ọ ố ộ  

m i này là Mi (i = k, k + 1, k + 2,…n), trong đó k là kho ng cách th i gian san b ng (   đâyớ ả ờ ằ ở  

k = 3, bình quân t  3 m c đ  th cừ ứ ộ ự  t ).ế

1.2. Ngôn ng  l p trình Cshapữ ậ

1.2.1. Cshap là gì

C# (đ c làọ  "C thăng" hay "C sharp") là m tộ  ngôn ng  l p trình  ữ ậ  h ướng đ i ố 

tượng được phát tri n b iể ở  Microsoft, là ph n kh i đ u cho k  ho chầ ở ầ ế ạ  .NET c a h  Tên c aủ ọ ủ  ngôn ng  bao g m ký t  thăng theo Microsoft nh ng theoữ ồ ự ư  ECMA là C#, ch  bao g m d u sỉ ồ ấ ố 

thường. Microsoft phát tri n C# d a trênể ự  C++ và Java. C# được miêu t  là ngôn ng  có ả ữ

đượ ực s  cân b ng gi a C++,ằ ữ Visual Basic, Delphi và Java

Phương pháp s  bình quân di đ ng là m t trong nh ng phố ộ ộ ữ ương pháp bi u hi n xuể ệ  

hướng phát tri n c  b n c a hi n tể ơ ả ủ ệ ượng nghiên c u, hay nói cách khác, mô hình hoá sứ ự phát tri n th c t  c a hi n tể ự ế ủ ệ ượng nghiên c u dứ ướ ại d ng dãy các s  bình quân di đ ng.ố ộ

Phương pháp bình quân di đ ng còn độ ượ ử ục s  d ng trong d  báo th ng kê. Trên cự ố ơ 

s  xây d ng m t dãy s  bình quân di đ ng, ngở ự ộ ố ộ ười ta xây d ng mô hình d  báo.ự ự

1.2.2. Đ c đi m c a ngôn ng  l p trình Cshap ặ ể ủ ữ ậ

C#, theo m t hộ ướng nào đó, là ngôn ng  l p trình ph n ánh tr c ti p nh t ữ ậ ả ự ế ấ

đ n.NET Framework mà t t c  các chế ấ ả ương trình.NET ch y, và nó ph  thu c m nh mạ ụ ộ ạ ẽ vào Framework này. M i d  li u c  s  đ u là đ i tọ ữ ệ ơ ở ề ố ượng, đượ ấc c p phát và h y b  b iủ ỏ ở  trình d n rác Garbage­Collector (GC), và nhi u ki u tr u tọ ề ể ừ ượng khác ch ng h n nh  ẳ ạ ưclass, delegate, interface, exception, v.v, ph n ánh rõ ràng nh ng đ c tr ng c a.NET ả ữ ặ ư ủruntime

So sánh v i C và C++, ngôn ng  này b  gi i h n và đớ ữ ị ớ ạ ược nâng cao   m t vài đ c đi mở ộ ặ ể  nào đó, nh ng không bao g m các gi i h n sau đây:ư ồ ớ ạ

Các con tr  ch  có th  đỏ ỉ ể ượ ử ục s  d ng trong ch  đ  không an toàn. H u h t các ế ộ ầ ế

đ i tố ượng được tham chi u an toàn, và các phép tính đ u đế ề ược ki m tra tràn b  đ m. ể ộ ệCác con tr  ch  đỏ ỉ ượ ử ục s  d ng đ  g i các lo i ki u giá tr ; còn nh ng đ i tể ọ ạ ể ị ữ ố ượng thu c ộ

b  thu rác (ộ garbage­collector) thì ch  đỉ ược g i b ng cách tham chi u.ọ ằ ế

Các đ i tố ượng không th  để ược gi i phóng tả ường minh

Ch  có đ n k  th a, nh ng có th  cài đ t nhi uỉ ơ ế ừ ư ể ặ ề  interfacetr u từ ượng (abstract interfaces). Ch c năng này làm đ n gi n hóa s  th c thi c a th i gian th c thi.ứ ơ ả ự ự ủ ờ ự

C# thì an­toàn­ki u (ể typesafe) h n C++.ơ

1.3 H  qu n tr  c  s  d  li u sql ệ ả ị ơ ở ữ ệ

1.3.1 Khái ni m v  h  qu n tr  và h  qu n tr  c  s  d  li u sqlệ ề ệ ả ị ệ ả ị ơ ở ữ ệ

H  qu n tr  c  s  d  li u là chệ ả ị ơ ở ữ ệ ương trình ph n m mầ ề  giúp th c hi n vi c l u ự ệ ệ ư

tr  c  s  d  li u. H  qu n tr  tr  c  s  d  li u khi l u tr  c  s  d  li u c n đ m b oữ ơ ở ữ ệ ệ ả ị ị ơ ở ữ ệ ư ữ ơ ở ữ ệ ầ ả ả  

được được tính c u trúc trong c  s  d  li u và ngoài ra c n ph i h  tr  vi c đ c, ấ ơ ở ữ ệ ầ ả ỗ ợ ệ ọ

ch nh s a, thêm và xóa d  li u trên c  s  d  li u m t cách d  dàng.ỉ ử ữ ệ ơ ở ữ ệ ộ ễ

SQL (  Structured Query Language) hay ngôn ng  truy v n mang tính c u trúc, làữ ấ ấ  

m t lo iộ ạ  ngôn ng  máy tínhữ  ph  bi n đ  t o, s a, và l yổ ế ể ạ ử ấ  d  li uữ ệ  t  m từ ộ  h  qu n tr  ệ ả ị

ph c v  cácụ ụ  h  qu n tr  c  s  d  li u đ i tệ ả ị ơ ở ữ ệ ố ượng­quan hệ. Nó là m t tiêu ộ

chu nẩ ANSI/ISO

1.3.2 M t s  câu l nh hay dùng trong sql ộ ố ệ

Thao tác s  d ng nhi u nh t trong m t c  s  d  li u d a trên giao d ch là thao ử ụ ề ấ ộ ơ ở ữ ệ ự ịtác l y d  li u.ấ ữ ệ

li u,ệ  SELECT là l nh thệ ường dùng nh t c aấ ủ  ngôn ng  s a đ i d  li uữ ử ổ ữ ệ  (t m d ch) ạ ị

v nấ  SELECT, ngườ ử ụi s  d ng ph i đ a ra mô t  cho nh ng d  li u mình mu n l y ra ả ư ả ữ ữ ệ ố ấ

ch khôngứ  ch  ra nh ng hành đ ng v t lý nào b t bu c ph i th c hi n đ  l y ra k t ỉ ữ ộ ậ ắ ộ ả ự ệ ể ấ ế

qu  đó. H  th ng c  s  d  li u, hay chính xác h n làả ệ ố ơ ở ữ ệ ơ  b  t i  u hóa câu truy v nộ ố ư ấ  s  ẽ

d ch t  câu truy v n sangị ừ ấ  k  ho ch truy v nế ạ ấ  t i  u.ố ư

Nh ng t  khóa liên quan t i SELECT bao g m:ữ ừ ớ ồ

FROM dùng đ  ch  đ nh d  li u s  để ỉ ị ữ ệ ẽ ượ ấc l y ra t  nh ng b ng nào, và các b ngừ ữ ả ả  

WHERE dùng đ  xác đ nh nh ng b n ghi nào s  để ị ữ ả ẽ ượ ấc l y ra, ho c áp d ng v i ặ ụ ớGROUP BY

GROUP BY dùng đ  k t h p các b n ghi có nh ng giá tr  liên quan v i nhau ể ế ợ ả ữ ị ớthành các ph n t  c a m t t p h p nh  h n các b n ghi.ầ ử ủ ộ ậ ợ ỏ ơ ả

HAVING dùng đ  xác đ nh nh ng b n ghi nào, là k t qu  t  t  khóa GROUP ể ị ữ ả ế ả ừ ừ

BY, s  đẽ ượ ấc l y ra

ORDER BY dùng đ  xác đ nh d  li u l y ra s  để ị ữ ệ ấ ẽ ượ ắc s p x p theo nh ng c t ế ữ ộnào

Ví d  sau v  vi c s  d ng câu l nhụ ề ệ ử ụ ệ  SELECT đ  l y danh sách nh ng cu n sáchể ấ ữ ố  

có giá tr  Câu truy v n này s  truy l c t t c  các b n ghi trong b ngị ấ ẽ ụ ấ ả ả ả  books v i giá tr  ớ ị

c a c tủ ộ  price l n h n 100.00. K t qu  s  đớ ơ ế ả ẽ ượ ắc s p x p theo th  t  tăng d n c a các ế ứ ự ầ ủgiá tr  trong c tị ộ  title. D u (*) trong ph nấ ầ  select list cho bi t t t c  các c t c a ế ấ ả ộ ủ

b ngbooksả  s  đẽ ượ ấc l y ra và th  hi n   k t qu ể ệ ở ế ả

SELECT * 

FROM books

WHERE price > 100.00

ORDER BY title;

KH O SÁT VÀ PHÂN TÍCH THI T K  H  TH NG CHO CHẢ Ế Ế Ệ Ố ƯƠNG TRÌNH 

D  BÁO LỰ ƯỢNG S N PH M TIÊU TH  CHO CÔNG TY C  PH N Đ U TẢ Ẩ Ụ Ổ Ầ Ầ Ư 

Ngườ ại đ i di n :  Ông Nguy n Văn Th i – Ch  t ch HĐQT.ệ ễ ờ ủ ị

Tr  s  chínhụ ở :   160 Minh C u, phầ ường Phan Đình Phùng, thành 

ph  Thái Nguyên.ố