Đề tài nghiên cứu: Đặc điểm hình ảnh bó tháp trên cộng hưởng từ khuếch tán theo hướng (DTI) của người bình thường và thay đổi trong tổn thương nhồi máu não cấp

Đề tài Đặc điểm hình ảnh bó tháp trên cộng hưởng từ khuếch tán theo hướng (DTI) của người bình thường và thay đổi trong tổn thương nhồi máu não cấp có nội dung chia làm 5 phần : Mở đầu giới thiệu về đột quỵ, bó tháp, và DTI; mục tiêu nghiên cứu hướng tới đặc điểm hình ảnh bó tháp trên DTI trên người bình thường và người bị nhồi máu não cấp từ đó đưa ra phương pháp nghiên cứu giải quyết vấn đề và mục tiêu đặt ra.

ĐẶC ĐIỂM HÌNH ẢNH BÓ THÁP TRÊN CỘNG

HƯỞNG TỪ KHUẾCH TÁN THEO HƯỚNG (DTI)

CỦA NGƯỜI BÌNH THƯỜNG VÀ THAY ĐỔI TRONG

TỔN THƯƠNG NHỒI MÁU NÃO CẤP

Nguyễn Thị Thanh Hoa, Võ Tấn Đức, Lê Văn Phước

hinhanhykhoa.com

- nguyên nhân đứng thứ hai gây sa sút trí tuệ

- Đứng hàng thứ

tư trong các nguyên nhân gây tử vong.

- Một phương pháp không xâm lấn để nghiên cứu cấu trúc các bó chất trắng

- Hứa hẹn trong đánh giá tổn thương thiếu máu não

hinhanhykhoa.com

Khiếm khuyết ít

Khiếm khuyết trung bình Khiếm khuyết nhiều

Tử vong

Adapted from Stegmayr B, et al Stroke, 1997, 28, 1367-1374

Kỹ thuật khuếch tán theo lực (DTI) là một

phương pháp không xâm lấn để nghiên cứu cấu trúc các bó chất trắng và hứa hẹn trong đánh giá tổn thương thiếu máu não

Mục tiêu nghiên cứu

Đặc điểm hình ảnh bó tháp trên DTI

Người bình thường Nhồi máu não cấp

Sự bất cân

xứng

Phân suất bất đẳng hướng (FA)

Độ khuếch tán trung

bì nh (MD)

Các thay đổi liên quan độ

tuổi

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp: cắt ngang mô tả.

• Tiêu chuẩn chọn bệnh:

1 31 người trưởng thành, thuận tay phải, không có

tiền sử hoặc hình ảnh có các bệnh lý tâm thần

kinh, tổn thương thần kinh thực thể.

2 31 bệnh nhân nhồi máu não trong 7 ngày đầu,

thuận tay phải, nhồi máu thuộc vùng chi phối

động mạch não giữa, đồng thời không có tiền sử hoặc hình ảnh có các bệnh lý tâm thần kinh, tổn

thương thần kinh thực thể.

• Nghiên cứu được thực hiện tại bệnh viện Chợ

Rẫy

Các biến số được thu thập

• Rối loạn vận động (sức cơ tay, chân)

• Rối loạn cảm giác

• Rối loạn ngôn ngữ

• Liệt các dây thần kinh sợ

• Phương tiện nghiên cứu: Các trường hợp được khảo sát

trên máy MRI 3 Tesla, Skyra của hãng Siemens, bệnh viện Chợ Rẫy

• Chuỗi xung DTI: cắt liên tục với độ dày lát cắt 3mm,

matrix=128, TR=3800,

TR=95, b=1000 s/mm2,

voxel=0,9x0,9x0,9 mm 3 Đánh giá DTI trên 20 hướng

hinhanhykhoa.com

Kết quả

Đặc điểm hình ảnh bó tháp bình thường trên

cộng hưởng từ khuếch tán theo hướng

Bên phải Bên trái Trung tâm bán bầu dục

Đặc điểm hình ảnh bó tháp bình thường trên

cộng hưởng từ khuếch tán theo hướng

• Giá trị FA trung bình cao nhất tại chi sau bao

trong, thấp nhất tại trung tâm bán bầu dục cùng một bên, sự khác biệt này có ý nghĩa thống kê

• Giá trị MD trung bình cao nhất tại chi sau bao trong

BÀN LUẬN

Đặc điểm hình ảnh bó tháp bình thường trên

cộng hưởng từ khuếch tán theo hướng

- Bất đối xứng FA giữa não bên phải và trái

trong nghiên cứu chúng tôi với ưu thế bên trái, phù hợp với nhiều nghiên cứu

BÀN LUẬN

Đặc điểm hình ảnh bó tháp bình thường trên

cộng hưởng từ khuếch tán theo hướng

- Các sợi chất trắng có hướng khác nhau sẽ có giá trị FA khác nhau, có giá trị cao ở những vị trí các bó sợi tập trung dày đặc và nối kết chặt chẽ

và có cùng hướng (gối, lồi thể chai, chi sau bao trong)

BÀN LUẬN

Đặc điểm hình ảnh bó tháp bình thường trên

cộng hưởng từ khuếch tán theo hướng

- Có sự giảm FA, tăng MD ở theo hướng từ phía chi sau bao trong xuống cầu não:

o Ở chi sau bao trong, các sợi bó tháp có nối kết chặt chẽ

o Ở cầu não, có giảm số lượng các sợi, phân

tách nhiều bó làm giảm FA, tăng MD so với

vùng chi sau bao trong [5]

Đặc điểm hình ảnh bó tháp bình thường trên

cộng hưởng từ khuếch tán theo hướng

• Liên quan của bó tháp theo tuổi

≤50 tuổi (N=19) >50 tuổi (N=12) Trung tâm bán bầu dục

0,68 ±0,01 0,72 ±0.01 721,81 ±8,06 733,85 ±13,51

Đặc điểm hình ảnh bó tháp bình thường trên

cộng hưởng từ khuếch tán theo hướng

BÀN LUẬN

Đặc điểm hình ảnh bó tháp bình thường trên

cộng hưởng từ khuếch tán theo hướng

- Theo độ tuổi tăng, có giảm FA, tăng MD ở các

vị trí trung tâm bán bầu dục, chi sau bao trong

và tăng FA ở cầu não

Những thay đổi của bó tháp ở bệnh nhân nhồi máu não cấp trên cộng hưởng từ khuếch tán

theo hướng

Tổng số ca nghiên cứu: 31 trường hợp, trong đó nam /

nữ : 17 / 14 ,tất cả đều thuận tay phải, tuổi trung bình:

50,87 ±13,12, nhồi máu bên phải / trái: 14 / 17, NIHSS trung bì nh 11,42 ±4,015 Trong đó:

- 3 trường đột quỵ dưới 6 giờ

- 20 trường hợp đột quỵ 6-72 giờ

- 8 trường hợp đột quỵ từ 3 ngày đến 7 ngày.

Những thay đổi của bó tháp ở bệnh nhân nhồi máu não cấp trên cộng hưởng từ khuếch tán

595,26 ±

181, 62

806,18 ± 287,32

508,85 ± 199,78

739,31 ± 47,94

651,67 ± 161,93

697,35 ± 116,99

622,51 ± 152,57

717,32 ± 33,83

709,23 ± 137,73

723,02 ± 148,61

811,21 ± 167,97

771,85 ± 67,77

391,45 ± 177,76

692,32 ± 165,64

358,39 ± 104,81

774,53 ± 120,78

hinhanhykhoa.com

Những thay đổi của bó tháp ở bệnh nhân nhồi máu não cấp trên cộng hưởng từ khuếch tán

theo hướng

Giá trị FA của cùng một bó chất trắng ở các

vị trí khác nhau sẽ khác nhau, nên ta dùng

giá trị FA tương đối (rFA = FA bên tổn

thương/ FA đối bên) để đánh giá mức độ

thay đổi do nhồi máu FA thay đổi có ý nghĩa khi tăng hoặc giảm 10% so với đối bên

Những thay đổi của bó tháp ở bệnh nhân nhồi máu não cấp trên cộng hưởng từ khuếch tán

Những thay đổi của bó tháp ở bệnh nhân nhồi máu não cấp trên cộng hưởng từ khuếch tán

theo hướng

Minh họa giá trị FA tương đối (rFA =

FA bên tổn thương/ FA đối bên) theo giai đoạn nhồi máu

BÀN LUẬN

Những thay đổi của bó tháp ở bệnh nhân nhồi máu não cấp trên cộng hưởng từ khuếch tán theo hướng

So với MRI thường qui, DTI có nhiều điểm vượt trội:

- Giúp phát hiện các ổ nhồi máu tối cấp mà thường khó thấy trên MRI thường qui

- Cho thấy sự mất liên tục của các bó sợi chất trắng

- Độ phân giải không gian cao hơn và ít ảnh giả hơn

- DTI tạo ra hình các sợi màu bộc lộ mối liên quan giữa vùng nhồi máu với các sợi bị tổn thương, và hình tái tạo 3D các sợi sẽ cho thấy trực tiếp tình trạng của bó vỏ

gai.[1]

KẾT LUẬN

• Qua nghiên cứu mẫu 31 người trưởng thành, bình

thường, chúng tôi nhận thấy:

1/ FA cao hơn ở bên trái so với bên phải ở chi sau bao trong và cầu não

2/ FA cao va MD thấp ở chi sau bao trong so với FA thấp hơn và MD cao hơn ở cầu não

3/ Theo độ tuổi, có giảm FA và tăng MD.

KẾT LUẬN

• Qua nghiên cứu 31 bệnh nhân nhồi máu não, chúng tôi nhận thấy:

- FA tăng có ý nghĩa thống kê ở giai đoạn tối cấp

- FA giảm có ý nghĩa thống kê ở giai đoạn cấp, bán cấp

- Giá trị FA giảm dần theo thời gian thiếu máu.

MINH HỌA TRƯỜNG HỢP

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• [1] David JW, Ahmed TT, Christopher AC, et al Diffusion tensor imaging can detect and quantify corticospinal tract degeneration after stroke J Neurol Neurosurg Psychiatry 2000; 69: 269 –272

• [2] Eluvathingal TJ, Hasan KM Quantitative diffusion tensor tractography of association and

projection fibers in normally developing children and adolescents Cereb Cortex 2007; 2760-2768

• [3] Hasan KM, Narayana PA Retrospective measurement of the diffusion tensor eigenvalues from diffusion anisotropy and mean diffusivity in DTI Magn Reson Med 2006;56:130–137.

• [4] Moseley, Diffusion tensor imaging and aging - a review NMR Biomed 2002:553-60

• [5] Romuald Seizeur, Corticospinal tract asymmetry and handedness in right- and left-handers by diffusion tensor tractography: Corticospinal tract asymmetry and handedness

• [6] Sacco R.L., et al (2013), “An updated definition of stroke for the 21st century: a statement forr

healthcare professionals from the American Heart Asociatiion/ American Stroke Asociation”, Stroke, 44(7), pp 2064-2089

• [7] Salat DH, Tuch DS, Greve DN, et al Age-related alterations in white matter microstructure

measured by diffusion tensor imaging Neurobiol Aging 2005;26:1215–27

• [8] Soosy AT, Werring DJ, Orrell RW, et al Diffusion tensor imaging detects corticospinal tract

involvement at multiple levels in amyotrophic lateral sclerosis J Neurol Neurosurg Psychiatry

2003;74:1250–57

• [9] Yusuf A Bhagat1, Derek J Emery1, 2, Ashfaq Shuaib3, “The Relationship between Diffusion

Anisotropy and Time of Onset after Stroke ” Journal of Cerebral Blood Flow & Metabolism, Vol 26,

Issue 11, pp 1442 – 1450

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN SỰ THEO DÕI CỦA QUÝ THẦY CÔ, CÁC ANH CHỊ VÀ CÁC BẠN

Hà Nội, tháng 8 - 2018