Bài viết trình bày mô tả kiến thức, thái độ, kĩ năng của phụ huynh trong chăm sóc sức khỏe răng miệng cho trẻ dưới 5 tuổi trường mầm non 19 – 5 thành phố Thái Nguyên.
Trang 1KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, KĨ NĂNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE RĂNG MIỆNG CHO TRẺ DƯỚI 5 TUỔI TRƯỜNG MẦM NON 19 – 5, TP THÁI NGUYÊN
Vũ Thị Hà, Lê Thị Thu Hằng Trường Đại học Y Dược Thái Nguyên
TÓM TẮT
Mục tiêu nghiên cứu: Mô tả kiến thức, thái độ, kĩ năng của phụ huynh trong
chăm sóc sức khỏe răng miệng cho trẻ dưới 5 tuổi trường mầm non 19 – 5 thành phố Thái Nguyên
Phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang trên 302 phụ huynh trẻ mầm non
trường mầm non 19 – 5 Số liệu được thu thập thông qua phỏng vấn dựa trên bản phỏng vấn thiết kế sẵn
Kết quả: Phần lớn phụ huynh có kiến thức tốt về bệnh sâu răng Tuy nhiên, tỷ lệ
phụ huynh có câu trả lời đúng về nguyên nhân viêm lợi do thiếu dinh dưỡng (35,1%) và cách ngăn ngừa viêm lợi bằng cách lấy cao răng (37,7%) còn thấp Chỉ
có 19,9% phụ huynh trả lời đúng về nguyên nhân gây lệch lạc lạc răng ở trẻ do thói quen thở miệng Hầu hết phụ huynh có thái độ đúng về việc chăm sóc sức khỏe răng miệng cho trẻ Tỷ lệ phụ huynh thực hành chăm sóc răng miệng đúng vẫn còn thấp, vẫn còn nhiều phụ huynh duy trì thói quen nhá cơm cho trẻ ( 42, 4%)
Kết luận: Phần lớn phụ huynh có kiến thức và thái độ tốt về việc chăm sóc sức khỏe
răng miệng cho trẻ.Tuy nhiên, tỷ lệ phụ huynh có kiến thức về nguyên nhân và cách ngăn ngừa viêm lợi, nguyên nhân gây lệch lạc răng ở trẻ còn thấp Tỷ lệ phụ huynh thực hành tốt về việc chăm sóc răng miệng cho trẻ chưa cao, chứng tỏ khoảng cách khá xa giữa việc có kiến thức, thái độ tốt với việc áp dụng và làm đúng
Từ khóa: Kiến thức, thái độ, hành vi, sức khỏe răng miệng, phụ huynh, trẻ dưới
5 tuổi
1 ĐẶT VẤN ĐỀ
Bệnh răng miệng là một bệnh phổ biến, có thể gặp ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là trẻ em[1]
Trẻ dưới 5 tuổi là đối tượng rất nhạy cảm và dễ bị tổn thương trong xã hội, chăm sóc sức khỏe răng miệng cho trẻ được xem như là góp phần quan trọng tạo nên cho thế hệ tương lai sức khỏe răng miệng tốt[5]
Hầu như toàn bộ thời gian những năm đầu đời của trẻ dưới 5 tuổi là ở bên cha mẹ, kể
cả khi trẻ đã đi mẫu giáo[5] Trong những năm này, các thói quen của trẻ dần được hình thành, không thể phủ nhận ảnh hưởng to lớn từ kiến thức thái độ, hành vi của cha mẹ tới các thói quen của trẻ, trong đó có thói quen ăn uống và vệ sinh răng miệng
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, cha mẹ càng có thái độ tích cực thì trẻ càng có sức khỏe răng miệng tốt[5] Chính kiến thức và kĩ năng chăm sóc sức khỏe răng miệng của cha mẹ
là nhân tố chính tạo nên sức khỏe răng miệng cho trẻ trong những năm tháng sau này của cuộc đời Do vậy, nghiên cứu này được thực hiện để đánh giá kiến thức, thái độ, hành vi chăm sóc sức khỏe răng miệng của phụ huynh cho trẻ dưới 5 tuổi
2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1 Đối tượng nghiên cứu: Phụ huynh (người trực tiếp chăm sóc trẻ hàng ngày trong gia đình)
- Tiêu chuẩn lựa chọn: Phụ huynh hợp tác tham gia nghiên cứu
- Tiêu chuẩn loại trừ: Phụ huynh không có khả năng đọc, viết
2.2 Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp nghiên cứu: mô tả cắt ngang
Trang 2- Cỡ mẫu: theo công thức tính cỡ mẫu cho nghiên cứu mô tả cắt ngang, n = 196
- Chỉ tiêu nghiên cứu:
+ Thông tin chung của phụ huynh: tuổi, giới, trình độ học vấn, điều kiện kinh tế + Kiến thức của phụ huynh
+ Thái độ của phụ huynh
+ Kỹ năng của phụ huynh
- Kỹ thuật thu thập số liệu:
Kiến thức, thái độ, kĩ năng (KAP) của phụ huynh về chăm sóc sức khỏe răng miệng cho trẻ: Thu thập dựa trên phiếu phỏng vấn thiết kế sẵn
- Phương pháp xử lý số liệu:
Tỉ lệ phần trăm: mô tả KAP của phụ huynh
3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Bảng 1: Tỷ lệ % phụ huynh có kiến thức đúng về chăm sóc răng miệng cho trẻ
%
Trẻ khi mọc đầy đủ có bao nhiêu răng sữa 131 43,4 Vai trò của F trong kem đánh răng 274 90,7 Bệnh sâu răng có phổ biến nhất ở trẻ dưới 5 tuối không 247 81,8 Bệnh viêm lợi có phổ biến ở trẻ dưới 5 tuổi không 109 36,1 Nguyên nhân gây sâu răng
Cách ngăn ngừa sâu răng
Nguyên nhân của viêm lợi
Cách ngăn ngừa viêm lợi
Thói quen nào khiến răng bé bị lệch lạc
Thở miệng
Trang 3Chỉ có 19,9% phụ huynh trả lời đúng về nguyên nhân gây lệch lạc lạc răng ở trẻ do thói quen thở miệng
Bảng 2: Tỷ lệ % về thái độ chăm sóc răng miệng cho trẻ của phụ huynh
%
Việc chăm sóc răng miệng cho trẻ tốt nhất nên bắt đầu khi
Đưa trẻ đi khám răng thường xuyên là cần thiết
Việc đánh răng hàng ngày của bé nên được thực hiện bởi người
lớn
Vệ sinh răng miệng cho trẻ sau mỗi bữa ăn là cần thiết
Răng sữa không cần chăm sóc cẩn thận vì nó sẽ được thay bằng
răng vĩnh viễn
Răng sữa khỏe mạnh là rất cần thiết cho trẻ nhai thức ăn được tốt
Tỷ lệ phụ huynh có câu trả lời đúng về thái độ chăm sóc răng miệng cho trả tương đối cao Đưa trẻ đi khám răng miệng thường xuyên là 87,7%, vệ sinh răng miệng cho trẻ sau khi ăn đạt 92,7%, răng sữa khỏe mạnh cần thiết cho việc ăn nhai của trẻ là 94,4%
Trang 4Bảng 3: Tỷ lệ % về thực hành chăm sóc răng miệng của phụ huynh
Bé được đưa đi khám răng khi
Khi nào anh chị bắt đầu vệ sinh răng cho bé
Sau khi tất cả các răng sữa đã mọc 70 23,2
Anh/ chị có dùng kem chải răng có F cho bé không
Tần suất bé chải răng
Súc miệng sau khi ăn
Cho bé ăn trước khi ngủ mà không chải răng
Cho bé dùng chỉ tơ nha khoa
Bé được ru ngủ bằng bú bình
Bé bú bình bằng sữa bột
Bữa ăn muộn nhất cách lúc đi ngủ buổi đêm
Trang 5Phụ huynh trả lời đúng về thực hành chăm sóc răng miệng cho trẻ chiếm tỷ lệ thấp
Bé được đưa đi khám răng miệng định kỳ 6 tháng/ lần chiếm 10,3%, vệ sinh răng miệng ngay khi răng sữa đầu tiên mọc chiếm 31,5%, chải răng cho bé ≥ 2 lần/ ngày đạt 54,3 % Vẫn còn tỷ lệ cao các phụ huynh nhá cơm cho trẻ, chiếm 42,4 %
4 BÀN LUẬN
Thực trạng về kiến thức chăm sóc sức khỏe răng miệng của phụ huynh
Tỷ lệ cao có kiến thức về vai trò của Fluor trong kem đánh răng (90,7%) Điều này tương đồng với nghiên cứu của Romajian, Kamolmatyakul và Saiong[3][5] Phần lớn phụ huynh (81,8%) biết được sâu răng là bệnh răng miệng phổ biến nhất ở trẻ, điều này cũng tương đồng với các nghiên cứu khác[5]
Các phụ huynh cũng có kiến thức về các dạng đường khác nhau có khả năng gây sâu răng, tuy nhiên, nhiều phụ huynh vẫn chưa có kiến thức về việc nước uống có ga có thể gây sâu răng (42,4%)
Ngoài ra, số phụ huynh có kiến thức đúng về số lượng răng sữa, nguyên nhân và cách phòng bệnh viêm lợi, lệch lạc khớp cắn vẫn còn thấp Kết quả này cũng tương đồng với nghiên cứu của Rajesh, Romajain[3][5]
Qua những kết quả trên, chúng ta thấy rằng cần tổ chức nhiều và hiệu quả hơn nữa các chương trình giáo dục về chăm sóc răng miệng cho trẻ tới các bậc phụ huynh
Thực trạng về thái độ chăm sóc sức khỏe răng miệng cho trẻ của phụ huynh
Tỷ lệ phụ huynh có câu trả lời đúng về thái độ chăm sóc răng miệng cho trả tương đối cao Đưa trẻ đi khám răng miệng thường xuyên là 87,7%, vệ sinh răng miệng cho trẻ sau khi ăn đạt 92,7%, răng sữa khỏe mạnh cần thiết cho việc ăn nhai của trẻ là 94,4% Điều này cũng tương đồng với các nghiên cứu khác Qua đây chỉ ra rằng hầu như các phụ huynh đều nhận thức được tầm quan trọng của việc chăm sóc răng miệng, giúp trẻ có được hàm rang khỏe mạnh
Thực trạng về thực hành chăm sóc sức khỏe răng miệng cho trẻ của phụ huynh Mặc dù có 87% phụ huynh cho rằng trẻ cần được đưa đi khám răng thường xuyên nhưng chỉ có 10,3 % phụ huynh cho trẻ đi khám răng miệng định kỳ 6 tháng/ lần Kết quả này tương đồng với một số nghiên cứu khác Giải thích cho điều này, việc đưa trẻ đi khám răng thường xuyên có thể vấp phải những rào cản như thời gian, kinh tế, sự sợ hãi của trẻ,…
Vẫn có tới 40,1 % trẻ được bú bình bằng sữa bột , 42,4 % phụ huynh vẫn giữa thói quen cho ăn không đúng là nhá cơm cho trẻ Điều này có thể giải thích cho hiện tượng tỷ
lệ sâu răng, đặc biệt là sâu răng sớm ở trẻ ngày càng tăng trong những năm gần đây
5 KẾT LUẬN
Phần lớn phụ huynh có kiến thức và thái độ tốt về việc chăm sóc sức khỏe răng miệng cho trẻ.Tuy nhiên, tỷ lệ phụ huynh có kiến thức về nguyên nhân và cách ngăn ngừa viêm lợi, nguyên nhân gây lệch lạc răng ở trẻ còn thấp
Tỷ lệ phụ huynh thực hành tốt về việc chăm sóc răng miệng cho trẻ chưa cao, chứng
tỏ khoảng cách khá xa giữa việc có kiến thức, thái độ tốt với việc áp dụng và làm đúng Nghiên cứu chỉ thực hiện trên một cỡ mẫu nhỏ (302) nên chưa thể phản ánh đúng hoàn toàn vè kiến thức, thái độ, thực hành về chăm sóc răng miệng của các bậc phụ huynh Do đó, cần tiếp tuch thực hiện những nghiên cứu với quy mô rộng, cỡ mẫu lớn hơn và tiến hành ở nhiều khu vực khác nhau để có được kết quả chính xác, toàn diện Từ
đó có chiến lược hiệu quả để giáo dục giúp phụ huynh có kiến thức, thái độ tốt nhất với vấn đề sức khỏe răng miệng của trẻ
Trang 6TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Nguyễn Ngọc Nghĩa (2013) “ Thực trạng kiến thức – thái độ - thực hành của học sinh người Mông tỉnh Yên Bái” Tạp chí khoa học và công nghệ 115(01): 163 – 168
2 Moulana SA, Yashoda R “Knowledge, attitude and practice towards primary dentition among the mothers of 3 – 5 years old preschool children in Bangalore city” J Indian Association Public health Dent 2012, 19: 83 – 92
3 Kamolmatyakyl S, Saiong S “Oral health knowledge, attitude and pratices of parents attending Prince of Songkla University Dental Hospital” IntJ Health Promot Educ 2007; 45: 111 – 3
4 Rajesh G, Prasad KV “ Effect of various methods of oral health education on oral knowledge in Gadag town – A randomized control trial” J Indian Association Public Health Dent 2008; 11: 41 – 5
5 Romajian, Kunal Oswal “ Knowledge, attitude and practice of mothers towards their children‟s oral health: A questionnaire survey among subpopulation in Mumbai (India)” Journal of Dental Research and Scientific Development (2014/ Vol 1/ Issue 2)
KNOWLEDGE, ATTITUDE , ORAL HEALTH CARE PRACTICE FOR CHILDREN UNDER 5 YEARS AT KINDERGARTEN 19.5 IN THAI NGUYEN
CITY
By MD.Vu Thi Ha, Ph.D Le Thi Thu Hang
Thai Nguyen University of Medicine and Pharmacy
SUMMARY
Objective: To assess the knowledge, attitude and practices of parents toward
under - 5 children‟s oral health care in Kindergarten 19.5 in Thai Nguyen city
Method: A cross – sectional descriptive survey was conducted in 302 parents of
under - 5 children in Kindergarten 19.5 in Thai Nguyen city.Data were collected
through an interview, using a structure questionnaire Results: Most parents had a
good knowledge of tooth decay However, the proportion of parents had the right answers about the cause of gingivitis due to malnutrition (35.1%) and how to prevent gingivitis by removing calculus (37.7%) was low Only 19.9% of parents answered correctly about the causes of deviant and lost teeth in children due to oral breathing habits Most parents had the right attitude about oral health care for children The proportion of parents to practice proper oral care was still low, many parents still maintained habits to chew rice carefully for children (42, 4%)
Conclusion: Most parents had a good knowledge and attitudes about oral health care
for their childre However, the rate of parents with knowledge about the causes and