Đặc điểm tự phát huỳnh quang của tổn thương niêm mạc miệng liên quan thói quen nhai trầu

Bài viết trình bày khảo sát đặc điểm tự phát huỳnh quang của các tổn thương niêm mạc miệng liên quan thói quen nhai trầu. Tổn thương niêm mạc miệng liên quan thói quen nhai trầu biểu hiện hoặc tăng hoặc mất sự tự phát huỳnh quang. Đặc trưng này cung cấp thêm thông tin hữu ích hỗ trợ bác sĩ lâm sàng trong chẩn đoán bệnh.

ĐẶC ĐIỂM TỰ PHÁT HUỲNH QUANG CỦA TỔN THƯƠNG NIÊM MẠC MIỆNG LIÊN QUAN THÓI QUEN NHAI TRẦU

Nguyễn Lâm Tú Anh*, Nguyễn Phan Thế Huy**, Nguyễn Thị Hồng**

TÓM TẮT

Mục tiêu: Khảo sát đặc điểm tự phát huỳnh quang của các tổn thương niêm mạc miệng liên quan thói quen

nhai trầu

Đối tượng – Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu cắt ngang mô tả trên 63 phụ nữ có thói quen nhai

trầu, khám toàn bộ hốc miệng theo cùng trình tự bằng ánh sáng đèn trắng và nghiệm pháp tự phát huỳnh quang, ghi nhận, mô tả đặc điểm các tổn thương phát hiện được, chỉ định sinh thiết nếu cần

Kết quả: Tỉ lệ mất phát huỳnh quang của tổn thương niêm mạc người nhai trầu là 100%, liken phẳng

100%, bạch sản 66,7%, ở bạch sản không đồng nhất (100%) cao hơn bạch sản đồng nhất (57,1%) Các vùng mất phát huỳnh quang thường có kích thước lớn hơn tổn thương quan sát dưới ánh sáng trắng Ngược lại, tất cả tổn thương xơ hóa dưới niêm mạc miệng tăng phát huỳnh quang mạnh

Kết luận: Tổn thương niêm mạc miệng liên quan thói quen nhai trầu biểu hiện hoặc tăng hoặc mất sự tự

phát huỳnh quang Đặc trưng này cung cấp thêm thông tin hữu ích hỗ trợ bác sĩ lâm sàng trong chẩn đoán bệnh

Từ khóa: Bạch sản, liken phẳng, niêm mạc người nhai trầu, xơ hóa dưới niêm mạc miệng, nghiệm pháp tự

phát huỳnh quang

ABSTRACT

AUTOFLUORESCENCE FEATURES OF ORAL MUCOSA LESIONS ASSOCIATED WITH BETEL

CHEWING

Nguyen Lam Tu Anh, Nguyen Phan The Huy, Nguyen Thi Hong

* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Supplement Vol 22 - No 2- 2018: 90 - 95

Objective: To evaluate the autofluorescence features of oral mucosa lesions associated with betel chewing Methods: This cross-sectional study was conducted on 63 females with betel chewing habit, their oral

mucosa was examined under visible white light and by using autofluorescence test The features of detected lesions were identified and described, biopsy was indicated if needed

Results: The ratio of autofluorescence loss of betel chewer’s mucosa was 100%, that of lichen planus 100%,

leukoplakia 66.7%, non-homogenous leukoplakia (100%) and homogenous leukoplakia (57.1%) The size of lesion

as detected by autofluorescence test was usually larger than under white light By contrast, oral submucous fibrosis lesion always showed strongly increased autofluorescence

Conclusion: Oral mucosa lesions associated with betel chewing showed whether increased or loss of

autofluorescence Autofluorescence test could be used as a useful adjunct in the clinical diagnosis of oral mucosa lesions in betel chewers

Keywords: leukoplakia, lichen planus, betel chewer’s mucosa, oral submucous fibrosis, autofluorescence test

GIỚI THIỆU

Nhai trầu là tập tục văn hoá phổ biến ở

nhiều quốc gia thuộc Nam Á và Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam Nhai trầu gây ra nhiều

*Khoa Răng Hàm Mặt, Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh

tổn thương niêm mạc miệng như niêm mạc

người nhai trầu, bạch sản, xơ hóa dưới niêm

mạc, đặc biệt nguy cơ cao dẫn đến ung thư niêm

mạc miệng(8) Tháng 10/2015, Cơ quan Quốc tế

Nghiên cứu Ung thư (IARC) công bố 116 tác

nhân gây ung thư trong đó có thói quen nhai

trầu, cụ thể nhai trầu với cau đứng thứ 23, nhai

trầu có thuốc lá đứng thứ 24 và nhai trầu không

thuốc lá đứng thứ 25 Ở nước ta, thói quen nhai

trầu đang trên đà giảm dần Năm 2000, nghiên

cứu trên 9.000 người dân ở các tỉnh thành miền

Nam Việt Nam cho kết quả thói quen nhai trầu

chỉ gặp ở nữ giới, chiếm tỉ lệ thấp 4,17%, chủ yếu

ở nông thôn (84,7%) và ở người trên 45 tuổi

(76,7%)(5) Tỉ lệ ung thư hốc miệng liên quan thói

quen nhai trầu cũng giảm Nghiên cứu tại Bệnh

viện Ung Bướu Tp Hồ Chí Minh ghi nhận 76,1%

bệnh nhân nữ có thói quen nhai trầu (1993-1996)

giảm còn 43,4% (2005-2006)(7,12) Mặc dù thói

quen nhai trầu không còn phổ biến trong cộng

đồng người Việt Tuy nhiên, số liệu này cho thấy

thói quen nhai trầu vẫn là một yếu tố nguy cơ

quan trọng trong ung thư hốc miệng

Đa số ung thư hốc miệng phát hiện được ở

giai đoạn trễ, chiếm tỉ lệ khoảng 68%(7) Vì vậy,

việc phát hiện sớm ung thư, nhất là trên đối

tượng nguy cơ cao như nhai trầu, giữ một vai trò

quan trọng trong tầm soát và điều trị ung thư

hốc miệng Ngày nay, bên cạnh các phương tiện

đã biết như xét nghiệm xanh toludin, xét nghiệm

chải tế bào, đã xuất hiện phương tiện hỗ trợ lâm

sàng mới là nghiệm pháp tự phát huỳnh

quang(1,2,3,4,10,11) Năm 2016, nghiên cứu ban đầu về

việc sử dụng hệ thống phát huỳnh quang được

giới thiệu tại Việt Nam cho thấy những tiềm

năng ứng dụng nhất định của nghiệm pháp này

trong khảo sát tổn thương niêm mạc miệng(6)

Sản phẩm thương mại của nghiệm pháp này là

hệ thống đèn VELscope® Đây là một hệ thống

quang học phát ra phổ ánh sáng xanh lam nhìn

thấy được, kích thích các hợp chất phát quang

sinh học trong biểu mô và mô liên kết như dạng

khử của nicotinamide adenine dinucleotide,

dạng oxy hoá của flavin adenine dinucleotide,

keratin, elastin và liên kết chéo của collagen tạo

ra sự phát huỳnh quang của mô miệng bình thường; thông qua đó, hỗ trợ nha sĩ trong việc phát hiện và định vị những bất thường của niêm mạc miệng(1,2,3,4,10,11) Cũng theo nghiên cứu trên, các tác giả chỉ rõ cần có thêm những khảo sát cụ thể trên từng nhóm tổn thương và đối tượng để thấy rõ giá trị sử dụng của phương tiện này(6)

Nằm trong dự án nghiên cứu “Chiến lược tầm

soát và chẩn đoán sớm ung thư hốc miệng trong cộng đồng”, nghiên cứu này được thực hiện nhằm

khảo sát đặc điểm tổn thương niêm mạc miệng ở người nhai trầu bằng nghiệm pháp tự phát huỳnh quang để thấy rõ giá trị ứng dụng của phương tiện mới này trên các nhóm nguy cơ cao

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Mẫu nghiên cứu

63 phụ nữ có thói quen nhai trầu tại xã Bà

Điểm, huyện Hóc Môn, Tp Hồ Chí Minh; một số

xã thuộc huyện Nhơn Trạch và Định Quán, tỉnh Đồng Nai; huyện Bến Lức, tỉnh Long An, từ tháng 10/2015 đến 01/2017

Thiết kế nghiên cứu

Cắt ngang mô tả

Quy trình thực hiện

Nghiên cứu viên thực hiện đánh giá niêm mạc miệng của đối tượng nghiên cứu theo quy trình sau:

1 Giải thích cho đối tượng nghiên cứu về mục tiêu nghiên cứu và quy trình thực hiện, lấy phiếu đồng ý tham gia nghiên cứu Phỏng vấn, thu thập thông tin về hành chính và thói quen nhai trầu theo bộ câu hỏi

2 Khảo sát toàn bộ hốc miệng bằng ánh sáng đèn trắng (white light-WL) theo thứ tự: môi khô-ướt của môi trên, môi khô-khô-ướt của môi dưới, má phải, đáy hành lang-nướu răng hàm trên, má trái, đáy hành lang-nướu răng hàm dưới, khẩu cái cứng, khẩu cái mềm (cho bệnh nhân phát âm

A để quan sát vị trí lưỡi gà và trụ trước amiđan, amiđan), lưng lưỡi, hai bên hông lưỡi, bụng lưỡi

và sàn miệng Phát hiện, ghi nhận tổn thương

niêm mạc miệng (mô tả đặc điểm và chẩn đoán)

3 Khám toàn bộ hốc miệng bằng đèn

VELscope (FV) theo thứ tự như trên Đầu đèn có

hướng chiếu vuông góc và cách vị trí cần khám

từ 7-10 cm Phát hiện, ghi nhận đặc điểm vùng

có phát huỳnh quang bất thường, bao gồm vùng

mất huỳnh quang (vùng tối) hoặc tăng phát

huỳnh quang (vùng tăng sáng so với mô niêm

mạc xung quanh)

4 Chụp hình khi:

- WL (+): Chụp hình tổn thương bằng máy

ELPH130IS, ISO 200, zoom 2.0x, ánh sáng mức

0, có đèn flash

- FV (+): Chụp hình vị trí có phát huỳnh

quang bất thường với cùng loại máy ảnh có vòng

(ring) gắn vào thiết bị VELscope®, ISO 200, zoom

2.0x, ánh sáng mức -2, không có đèn flash

KẾT QUẢ

Mẫu nghiên cứu và thói quen nhai trầu

Mẫu nghiên cứu gồm 63 phụ nữ có thói quen

nhai trầu với độ tuổi trung bình 75,7 ± 8,7, đa số

trên 70 tuổi (74,6%), thấp nhất 55 tuổi và cao nhất

94 tuổi Đa số nhai trầu trên 20 năm (71,4%) và

trên 10 miếng mỗi ngày (42,8%) Người nhai trầu

sử dụng cả cau tươi và cau khô (39,7%), vôi đỏ

(50,8%), xác giấy (46%) và có xỉa thuốc (67%)

(Bảng 1)

Tỉ lệ các tổn thương niêm mạc miệng liên quan

nhai trầu

Qua khảo sát phát hiện 68,3% trường hợp có

tổn thương niêm mạc miệng liên quan nhai trầu,

bao gồm niêm mạc người nhai trầu 55,6%; bạch

sản 14,3 %; xơ hóa dưới niêm mạc 11,1% và liken

phẳng 1,6% Không phát hiện trường hợp nào có

phát quang bất thường mà không thấy bằng ánh

sáng trắng

Đặc điểm lâm sàng và huỳnh quang của các tổn

thương niêm mạc miệng trên người nhai trầu

Tất cả niêm mạc người nhai trầu và liken

phẳng bị mất phát huỳnh quang hay FV (+) Tỉ lệ

mất phát huỳnh quang của bạch sản là 66,7%, ở bạch sản không đồng nhất (100%) hơn bạch sản đồng nhất (57,1%) (Biểu đồ 1)

Bảng 1 Đặc điểm thói quen nhai trầu

Đặc điểm Số ca Tỉ lệ %

Thời gian nhai trầu

< 5 năm 10 15,9 5-9 năm 2 3,2 10-20 năm 6 9,5

>20 năm 45 71,4

Số miếng trầu nhai mỗi

ngày

< 3 miếng 17 27 ,0 3-9 miếng 19 30,2 10-20 miếng 13 20,6

>20 miếng 14 22,2

Thành phần miếng trầu

1 Cau

Chỉ cau tươi 24 38,1 Chỉ cau khô 14 22,2 Cau tươi và khô 25 39,7

2 Vôi

Chỉ vôi trắng 22 34,9 Chỉ vôi đỏ 32 50,8 Vôi trắng và đỏ 9 14,3

3 Thuốc lá 16 25,4

4 Thành phần khác 39 61,9 Xác cau 8 12,7 Xác giấy 29 46,0

Vỏ cây 4 6,3 Xỉa thuốc 41 65,1

Biểu đồ 1 Sự phát huỳnh quang của các loại tổn

thương niêm mạc miệng FV (+): giảm phát huỳnh quang, FV (-): tăng hoặc phát huỳnh quang bình thường

Ngược lại, xơ hóa dưới niêm mạc tăng phát huỳnh quang mạnh so với mô niêm mạc xung quanh So với kích thước của tổn thương khi quan sát dưới ánh sáng trắng, các vùng mất phát huỳnh quang tương ứng thường lớn hơn Tổn thương lành tính như niêm mạc người nhai trầu và viêm (liken phẳng) thường

có giới hạn không rõ, trong khi tổn thương tiềm năng ác tính (bạch sản) thường có giới hạn rõ hơn Mặt khác, sự tăng phát huỳnh

quang mạnh là một chỉ dấu nhận diện và hỗ

trợ chẩn đoán xơ hóa dưới niêm mạc

BÀN LUẬN

Mẫu nghiên cứu và thói quen nhai trầu

Theo kết quả nghiên cứu, thói quen nhai trầu

tại một số địa phương phía Nam hiện nay có xu

hướng giảm đáng kể Cụ thể, tại các khu vực có

thói quen nhai trầu trước đây, nghiên cứu chỉ

ghi nhận có 63 đối tượng nhai trầu Kết quả cho

thấy thói quen nhai trầu hiện nay chỉ còn ở

người lớn tuổi (trên 50 tuổi), đa số trên 70 tuổi

(74,6%) Điều nay có thể giải thích do sự thay đổi

trong quan niệm thẩm mỹ của giới trẻ so với các

thế hệ trước đây Khi quan niệm về thẩm mỹ nụ

cười và màu răng trắng đã giữ vị trí ưu thế so

với tục nhuộm răng đen và nhai trầu trước đây,

cũng như sự phát triển mạnh của các sản phẩm

chăm sóc răng miệng hiện đại như kem đánh

răng, nước súc miệng,…Về thói quen nhai trầu

trên các đối tượng này, đa số nhai trầu tồn tại

trên 20 năm (71,4%) và trên 10 miếng mỗi ngày

(42,8%) Điều này được lý giải do tình trạng

nghiện trầu sau một thời gian sử dụng, nên càng

nhai trầu lâu năm thì nhai càng nhiều

Tỉ lệ các tổn thương niêm mạc miệng liên quan

nhai trầu

Nghiên cứu này phát hiện tỉ lệ cao người

nhai trầu có tổn thương niêm mạc miệng, cao

hơn nhiều so với nghiên cứu N.Đ Khanh

(2000)(5) Niêm mạc người nhai trầu là tổn

thương phổ biến và đặc trưng nhất ở người nhai

trầu (55,6%) Xơ hóa dưới niêm mạc miệng là tổn

thương đặc trưng liên quan nhai trầu và là tổn

thương tiềm năng ác tính với tỉ lệ 11,1% trong

nghiên cứu này Liken phẳng có tỉ lệ thấp 1,9%

cho thấy bệnh lý này không phổ biến ở người

nhai trầu Tỉ lệ bạch sản phát hiện được trong

nghiên cứu này là 14,3%, cao hơn so với các

nghiên cứu trong cộng đồng của N.Đ Khanh

(2000) (3,8%)(5) Nhìn chung, tỉ lệ các dạng tổn

thương điển hình của người nhai trầu tương

đương hoặc cao hơn so với các nghiên cứu khác

trong nước Một số lý giải cho kết quả này Một

là do sự khác biệt về đối tượng được khảo sát giữa các nghiên cứu, nghiên cứu trên cộng đồng của N.Đ Khanh (2000) so với trên người nhai trầu của nghiên cứu này Hai là sự khác biệt về mục tiêu và thiết kế nghiên cứu, nghiên cứu của chúng tôi với mục tiêu tầm soát ung thư trên đối tượng nguy cơ cao nên việc rà soát tổn thương được thực hiện chuyên sâu hơn: khám bằng ánh sáng trắng, bằng nghiệm pháp huỳnh quang, tất

cả tổn thương đều có đánh giá kép của hai chuyên gia về bệnh học miệng Ba là sự hỗ trợ của nghiệm pháp tự phát huỳnh quang giúp nghiên cứu viên dễ phát hiện những tổn thương hoặc biến đổi nhỏ mà mắt thường hay bỏ sót khi thăm khám

Đặc điểm lâm sàng và huỳnh quang của các tổn thương niêm mạc miệng trên người nhai trầu

Niêm mạc người nhai trầu

Tổn thương niêm mạc người nhai trầu đều được ghi nhận tại niêm mạc má hai bên, là vị trí thường xuyên tiếp xúc với trầu khi ăn nhai

và xỉa thuốc, có tỉ lệ FV dương tính 100% Biểu hiện là vùng tối màu không đồng nhất, mức

độ tương phản so với mô bình thường xung quanh rõ nhất tại các vị trí có bã trầu bám vào,

độ tương phản ít hơn ở những vùng viêm hay chợt xung quanh Vùng tối này là do sắc tố đỏ của bã trầu và những vùng viêm chợt giãn mạch, tăng tuần hoàn và hemoglobin tại chỗ làm tăng hấp thụ ánh sáng xanh của nguồn chiếu nên không ghi nhận được sự phát huỳnh quang của mô Bã trầu hấp thu mạnh ánh sáng xanh hơn các vùng viêm nên có màu tối hơn Xung quanh những đốm tối đen thường là vùng tăng phát huỳnh quang, cho hình ảnh niêm mạc người nhai trầu giống như vân đá cẩm thạch Có thể do sự tăng sừng hóa khi bị cọ xát với các thành phần của miếng trầu lâu ngày làm tăng phát huỳnh quang Nhìn chung, kích thước vùng tối màu khi khảo sát bằng nghiệm pháp tự phát huỳnh quang lớn hơn kích thước tổn thương tương ứng khi quan sát dưới ánh sáng trắng Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu đánh giá

định lượng để phản ánh sự chênh lệch kích

thước này khách quan hơn

Bạch sản

Tỉ lệ FV dương tính 100% đối với bạch sản

không đồng nhất tương tự kết quả nghiên cứu

của Awan (2010) và Bhatia (2014)(1,2) Biểu hiện là

một vùng tối màu không đồng nhất, đậm ở

trung tâm nhạt dần ngoại biên, giới hạn không

rõ, kích thước tương đương hay lớn hơn so với

khảo sát dưới ánh sáng trắng Kết quả dương

tính này cho thấy có sự bất thường xảy ra ở tổn

thương này, gợi ý có thể có sự gia tăng hoạt

động trao đổi chất của biểu mô hay có loạn sản

biểu mô làm tăng hoạt động phân bào, tăng số

lượng tế bào biểu mô, nhân tế bào to Tỉ lệ FV

dương tính 57,1% đối với bạch sản đồng nhất

cao hơn nhiều so với tỉ lệ 25,5% trong nghiên

cứu của Bhatia và cs (2014)(2) Tuy nhiên, bạch

sản là một thuật ngữ lâm sàng, không phải là

một tổn thương riêng biệt, có đặc điểm mô học

thay đổi, khó giải thích theo một cơ chế cụ thể

Có thể liệt kê một số biến đổi có thể xảy ra ở tổn

thưởng bạch sản như tăng sừng hoá, loạn sản,

viêm mạn tính

Liken phẳng

Nghiên cứu này chỉ ghi nhận một ca liken

phẳng dạng chợt loét với FV dương tính Tổn

thương FV dương tính có kích thước lớn hơn

quan sát dưới ánh sáng trắng và tính chất không

giới hạn rõ của tổn thương là dấu chứng phản

ánh hiện tượng viêm Mức độ viêm tương ứng

với độ rộng của vùng mất huỳnh quang, thay

đổi cấu trúc mô sợi do sự thâm nhiễm tế bào

lymphô, đồng thời tăng biểu hiện của các

enzyme matrix-degrading protease làm phá vỡ

các liên kết chéo của collagen (collagen I và III bị

mất trong quá trình viêm) Độ trầm trọng của

hiện tượng viêm làm giảm số lượng và chiều dài

của các sợi collagen(9) Vì vậy, cần có thêm nghiên

cứu khảo sát tổn thương liken phẳng với số

lượng đủ lớn để đánh giá chi tiết hơn về vai trò

của nghiệm pháp huỳnh quang trong chẩn đoán

bệnh lý niêm mạc này

Xơ hóa dưới niêm mạc

Tổn thương xơ hóa có thể bỏ sót khi thăm khám lâm sàng do bệnh nhân không có triệu chứng, do xơ hóa xảy ra bên dưới biểu mô nên phát hiện chủ yếu qua sờ hơn là nhìn thấy Do vậy, nghiệm pháp huỳnh quang đặc biệt hỗ trợ lâm sàng phát hiện và chẩn đoán tổn thương này, sự tăng collagen dày đặc dưới niêm mạc làm tăng phát huỳnh quang mạnh, thường gặp ở niêm mạc má hai bên và niêm mạc môi

KẾT LUẬN

Nghiệm pháp tự phát huỳnh quang sử dụng đèn VELscope® đơn giản, dễ thực hiện, an toàn, không xâm lấn, không mất nhiều thời gian Việc

sử dụng nghiệm pháp này trong khảo sát niêm mạc người có thói quen nhai trầu cho thấy những ưu điểm trong việc nhận diện các tổn thương có kích thước nhỏ hoặc ở giai đoạn biến đổi sớm dễ bỏ sót nếu chỉ khám bằng mắt thường Việc mô tả chi tiết đặc điểm của từng nhóm tổn thương bằng nghiệm pháp huỳnh quang giúp nhà lâm sàng có thêm dữ kiện trong việc định hướng chẩn đoán, tránh được việc chuyển bệnh lên tuyến trên không cần thiết Do

đó, cần khảo sát nhiều loại tổn thương với số

lượng đủ lớn trong các nghiên cứu tiếp theo

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Awan KH, Morgan PR, Warnakulasuriya S (2011) Evaluation

of an autofluorescence based imaging system (VELscope TM ) in the detection of oral potentially malignant disorders and

benign keratoses Oral Oncol, 47(4): 274-277

2 Bhatia N, Matias MAT, Farah CS (2014) Assessment of a decision-making protocol to improve the efficacy of VELscope TM in general dental practice: a prospective

evaluation Oral Oncol, 50(10): 1012-1019

3 Farah CS, McIntosh L, Georgiou A, McCullough MJ (2012) Efficacy of tissue autofluorescence imaging (VELScope) in the

visualization of oral mucosal lesions Head Neck; 34(6): 856–862

4 Laronde DM, Williams PM, Hislop G, Poh C, et al (2014) Influence of fluorescence on screening decisions for oral

mucosal lesions in community dental practices J Oral Pathol Med; 43(1): 7-13

5 Ngô Đồng Khanh, Lâm Ngọc Ấn (2009) Tổn thương tiền ung thư và ung thư miệng ở miền Nam Việt Nam: khảo sát dịch tễ

và phân tích các yếu tố nguy cơ Tạp Chí Y Học Tp.HCM, 13(2):

126-34

6 Nguyễn Phan Thế Huy, Trần Ngọc Liên, Nguyễn Đức Tuấn, Trần Minh Cường, Nguyễn Thị Nguyệt Ánh, Võ Đắc Tuyến, Nguyen Thị Hồng (2017) Phát hiện tổn thương niêm mạc

miệng trong nhóm nguy cơ tại Tp Hồ Chí Minh bằng khám

lâm sàng và nghiệm pháp tự phát huỳnh quang Tạp Chí Y

Học Tp.HCM, 21(2): 138

7 Nguyễn Thị Hồng (2006) Tình hình ung thư hốc miệng qua

các nghiên cứu tại Bệnh viện Ung bướu Tp.HCM 1996-2006

Tạp Chí Y Học Tp.HCM, 11(4): 31-36

8 Nguyễn Xuân Hiển, Peter Reichart (2009) Nguy cơ bị ung thư

miệng ở người ăn trầu Việt Nam Tạp Chí Nghiên Cứu Và Phát

Triển, 6(77): 3-15

9 Pavlova I, Williams M, El-Naggar A, Richards-Kortum R,

Gillenwater A (2008) Understanding the biological basis of

autofluorescence imaging for oral cancer detection:

high-resolution fluorescence microscopy in viable tissue Clin

Cancer Res Off J Am Assoc Cancer Res, 14(8): 2396-2404

10 Poh CF, MacAulay CE, Zhang L, Rosin MP (2009) Tracing the

“At-Risk” oral mucosa field with autofluorescence: Steps

toward clinical impact Cancer Prev Res; 2(5): 401-404

11 Poh CF, Zhang L, Anderson DW, et al (2006) Fluorescence visualization detection of field alterations in tumor margins of

oral cancer patients Clin Cancer Res; 12(22): 6716-6722

12 Priebe SL, Zed C, Dang HQT, Nguyen TH, et al (2010) Oral squamous cell carcinoma and cultural oral risk habits in

Vietnam International Journal of Dental Hygiene, 8(3): 159-168.

Ngày phản biện nhận xét bài báo: 23/02/2018