Bài giảng Siêu âm đo đường kính bao dây thần kinh thị trong theo dõi tăng áp lực nội sọ

Nội dung của bài giảng trình bày cơ sở sinh lý, giải phẫu; kỹ thuật đo bằng siêu âm; các nghiên cứu trên lâm sàng siêu âm đo đường kính bao dây thần kinh thị trong theo dõi tăng áp lực nội sọ.

SIÊU ÂM ĐO ĐƯỜNG KÍNH BAO DÂY THẦN KINH THỊ TRONG THEO DÕI

TĂNG ÁP LỰC NỘI SỌ

Ts Nguyễn Anh Tuấn Ths Vương Xuân Trung

Bộ môn HSCC-ĐHY HN Khoa CCA9-BVBM

NỘI DUNG

– Cơ sở sinh lý, giải phẫu

– Kỹ thuật đo bằng siêu âm

– Các nghiên cứu trên lâm sàng

CÁC PHƯƠNG PHÁP THEO DÕI ALNS

• Xâm nhập:

– Dẫn lưu não thất (tiêu chuẩn vàng)

– Theo dõi ALNS tại nhu mô não

– Kết hợp 2 trong 1

• Không xâm nhập

– Siêu âm doppler xuyên sọ: máy, kỹ thuật đo

– Siêu âm đo đường kính dây thần kinh thị giác

CƠ SỞ SINH LÝ, GIẢI PHẪU

GIẢI PHẪU

 Cơ sở giải phẫu:

H E Killer, G P Jaggi, J Flammer, N R Miller, A R Huber, A Mironov, Cerebrospinal fluid dynamics between the

intracranial and the subarachnoid space of the optic nerve Brain 2015

CẤU TẠO KHOANG DƯỚI NHỆN QUANH DÂY

LƯU THÔNG CỦA DỊCH NÃO TỦY TRONG KHOANG DƯỚI NHỆN QUANH DÂY TK THỊ

• Wolf và Cs: tiêm thuốc cản quang vào trong bể não của mèo và theo dõi

Có sự thoát thuốc cản quang từ khoang dưới nhện quanh dây thần kinh thị đoạn sau nhãn cầu vào trong ổ mắt[2]

2.Wolf L demann, Dirk Berens von Rautenfeld, Madjid Samii, Thomas Brinker, Ultrastructure of the cerebrospinal fluid outflow along the optic nerve into the lymphatic system, Childs Nerv Syst (2005) 21:96–103

ÁP LỰC NỘI SỌ VÀ ÁP LỰC TRONG KHOANG DƯỚI NHỆN QUANH DÂY THẦN KINH THỊ

 Liu và Kahn[5] tìm mối quan hệ giữa ALNS và áp lực khoang dưới nhện

quanh thần kinh thị

 Truyền nước vào trong não thất và theo dõi sự thay đổi của áp lực khoang

dưới nhện quanh dây thần kinh thị ở những vị trí khác nhau

5.DonLiu, M.D.,andMonteKahn,M.D, Measurementand Relationship of Subarachnoid Pressure of the OpticNerveto Intracranial Pressuresin Fresh

Cadavers, American Journal of Ophthalmology , 1993:116:548-55

KỸ THUẬT ĐO

II TỔNG QUAN

 Ký thuật đo:

• Eman A, et al., Neuromuscular Ultrasound of Cranial Nerves Clin Neurol, 2015 11(2): p 109–121

Hình ảnh của dây thần kinh thị trên siêu âm:

Nhãn Cầu

Dây Thần Kinh Thị Bao dây

TK Thị

BN Triệu Thị H., Nữ, 33Tuổi CĐ: XHDN do vỡ phình động mạch thông trước

MỘT SỐ NGHIÊN CỨU

MỘT SỐ NGHIÊN CỨU VỀ ĐO ĐK DÂY TK THỊ

• Wang và Cs nghiên cứu trên 60 bệnh nhân nhập viện với với nhiều nguyên nhân gây tăng ALNS khác nhau: Nhiễm trùng thần kinh trung ương, Bệnh mạch máu não, Não úng thủy

• Nghiên cứu đánh giá mối tương quan giữa ALNS(đo bằng chọc tủy sống) và ONSD(đo bằng siêu âm) tại thời điểm nhập viện và diễn biến theo thời gian trong quá trình điều trị

JAMA- 2018

• Có mối tương quan chặt chẽ giữa ICP và ONSD tại thời điểm nhập viện với r = 0.798 (CI 95%)

• Có mối tương quan chặt chẽ giữa sự biến đối ICP và ONSD trong qua trình điều trị

• Nhiều nghiên cứu về giá trị bình thường của ONSD không phụ thuộc vào tuổi, giới hay kích thước cơ thể, nhưng khác nhau ở các nghiên cứu trên những chủng người khác nhau

Nghiên Cứu Trên Người Việt Nam?

• Khỏa sát trên 61 người khỏe mạnh là nhân viên y tế và Bệnh nhân mắc những bệnh không liên quan tới TALNS cho thấy giá trị

NGHIÊN CỨU TIẾN HÀNH TẠI KHOA

CCA9 BVBM

• Mối tương quan chặt chẽ giữa ALSN và ONSD:

Giá trị ONSD để chẩn đoán TALNS

Kết luận

• Phương pháp đơn giản

• Làm tại giường

• Cho kết quả tốt, có gía trị định hướng

• Thực hiện được tại mọi cơ sở y tế

THANK YOU!