Tiểu luận môn Sinh học cơ thể động vật đề tài Tìm hiểu sự xuất hiện và tiến hóa của hệ tuần hoàn ở động vật được nghiên cứu với mục đích tìm hiểu sâu hơn về câu hỏi: Hệ tuần hoàn ở động vật xuất hiện như thế nào? Xu hướng tiến hóa của hệ tuần hoàn ở các nhóm động vật ra sao? Mời các bạn cùng tham khảo nội dung tài liệu.
Trang 1Đ I H C HUẠ Ọ Ế
TRƯỜNG Đ I H C S PH MẠ Ọ Ư Ạ
MÔN: SINH H C C TH Đ NG V T Ọ Ơ Ể Ộ Ậ
Đ tài: ề TÌM HI U S XU T HI N VÀ TI N HÓA Ể Ự Ấ Ệ Ế
C A H TU N HOÀN Đ NG V T Ủ Ệ Ầ Ở Ộ Ậ
Giáo viên h ướ ng d n: ẫ GS –TS Ngô Đ c Ch ng ắ ứ
H c viên th c hi n ọ ự ệ : Lê Th Ng c Trâm ị ọ
L p ớ : Lý lu n và Ph ậ ươ ng pháp K24 (20152017)
Trang 2Hu , tháng 01 năm 2016ế
Trang 3CHƯƠNG I: GI I THI U CHUNG V H TU N HOÀNỚ Ệ Ề Ệ Ầ
1 Khái ni m h tu n hoànệ ệ ầ 6
2 S xu t hi n h tu n hoànự ấ ệ ệ ầ 6
3 C u t o chung c a h tu n hoànấ ạ ủ ệ ầ 6
4 Ngu n g c c a h tu n hoànồ ố ủ ệ ầ 7
5 Vai trò c a h tu n hoànủ ệ ầ 7
CHƯƠNG II: S TI N HÓA C A H TU N HOÀN CÁC NHÓM Ự Ế Ủ Ệ Ầ Ở
Đ NG V TỘ Ậ
1 Các d ng h tu n hoàn c a đ ng v t không xạ ệ ầ ủ ộ ậ ương s ngố 9
1.1. Xoang tu n hoàn tiêu hóa ầ 9
1.2. H tu n hoàn chính th c giun vòi ệ ầ ứ ở 10
1.3. S xu t hi n c a các đôi “tim bên” c a giun đ t ự ấ ệ ủ ủ ố 10
1.4. S xu t hi n tim chính th c và h tu n hoàn h ngành ự ấ ệ ứ ệ ầ ở ở
Chân kh p và ngành Thân m m ớ ề 11
2. Các d ng h tu n hoàn đ ng v t có xạ ệ ầ ở ộ ậ ương s ngố 13
2.1. C u t o h tu n hoàn đ ng v t có x ấ ạ ệ ầ ở ộ ậ ươ ng s ng ố 13
2.2. Các d ng h tu n hoàn đ ng v t có x ạ ệ ầ ở ộ ậ ươ ng s ng ố 13
Trang 42.2.1. H tu n hoàn c a cá mi ng tròn ( ệ ầ ủ ệ Cyclostomata) -13
2.2.2. H tu n hoàn c a cá s n ( ệ ầ ủ ụ Chondrichthyes) -15
2.2.3. H tu n hoàn c a cá x ệ ầ ủ ươ ng ( Osteichthyes) -16
2.2.4. H tu n hoàn c a cá ph i( ệ ầ ủ ổ Dipnoi) 17 2.2.5. H tu n hoàn c a l ệ ầ ủ ưỡ ng c ( ư Amphibia) -18
2.2.6. H tu n hoàn c a bò sát ( ệ ầ ủ Reptilia) -20
2.2.7. H tu n hoàn c a chim (Aves) ệ ầ ủ 23 2.2.8. H tu n hoàn c a thú ( ệ ầ ủ Mammalia) -25
PH N 3: K T LU NẦ Ế Ậ 27TÀI LI U THAM KH OỆ Ả 28
Trang 5PH N I: M Đ UẦ Ở Ầ
I. Lý do ch n đ tài:ọ ề
Sinh v t nói chung và đ ng v t nói riêng khi s ng trong môi trậ ộ ậ ố ường ph i thả ườ ngxuyên trao đ i ch t và năng lổ ấ ượng v i môi trớ ường. Đ i v i c th đ n bào số ớ ơ ể ơ ự trao đ i ch t di n ra tr c ti p v i môi trổ ấ ễ ự ế ớ ường ngoài và các ch t có th chuy nấ ể ể
d ch gi a ị ữ t bào và môi trế ường xung quanh b ng c ch khu ch tán. Tuy nhiênằ ơ ế ế
t c đ khu ch tán t l thu n v i bình phố ộ ế ỉ ệ ậ ớ ương kho ng cách. Ch ng h n đ v nả ẳ ạ ể ậ chuy n cùng lể ượng glucose khu ch tán đi 100μm m t 1 giây, 1mm c n 100 giây,ế ấ ầ 1cm thì c n đ n 3 gi Đ i v i đ ng v t đa bào do c th c u t o ngày càngầ ế ờ ố ớ ộ ậ ơ ể ấ ạ
ph c t p, h u h t các t bào c a c th không tr c ti p ti p xúc v i môi trứ ạ ầ ế ế ủ ơ ể ự ế ế ớ ườ ngngoài, kích thướ ơ ể ớc c th l n, nhu c u trao đ i ch t m nh m nên c n thi t ph iầ ổ ấ ạ ẽ ầ ế ả
xu t hi n h tu n hoàn gi i quy t v n đ v n chuy n các ch t theo kho ngấ ệ ệ ầ ả ế ấ ề ậ ể ấ ả cách xa m t cách nhanh chóng. H tu n hoàn có ch c năng liên k t môi trộ ệ ầ ứ ế ườ ng
d ch mô c a t bào và d ch c th v i c quan th c hi n sị ủ ế ị ơ ể ớ ơ ự ệ ự trao đ i khí, c quanổ ơ
h p th ch t dinh dấ ụ ấ ưỡng và c quan th i ch t d th a. Ví d , trong ph i c aơ ả ấ ư ừ ụ ổ ủ thú, oxy t không khí hít vào s đừ ẽ ược khu ch tán qua l p bi u mô m ng c a phế ớ ể ỏ ủ ế nang đ vào dòng máu, còn COể 2 thì khu ch tán t máu qua bi u mô ph nang vàoế ừ ể ế khí th ra. S v n đ ng c a dòng ch t d ch trong h tu n hoàn do tác đ ng c aở ự ậ ộ ủ ấ ị ệ ầ ộ ủ tim và m ch máu nhanh chóng đ a máu giàu oxy đ n các ph n c a c th và đ aạ ư ế ầ ủ ơ ể ư máu ch a các s n ph m đã trao đ i ch t (ch t bã th i) đ n các c quan đ th iứ ả ẩ ổ ấ ấ ả ế ơ ể ả
ra ngoài
V y h tu n hoàn đ ng v t xu t hi n nh th nào? Xu hậ ệ ầ ở ộ ậ ấ ệ ư ế ướng ti n hóa c aế ủ
h tu n hoàn các nhóm đ ng v t ra sao? Đ hi u sâu h n v nh ng v n đệ ầ ở ộ ậ ể ể ơ ề ữ ấ ề trên tôi quy t đ nh ch n đ tài “ế ị ọ ề Tìm hi u v s xu t hi n và ti n hóa c a h ể ề ự ấ ệ ế ủ ệ
tu n hoàn đ ng v t” ầ ở ộ ậ
Trang 6II. Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c u:ạ ứ
Đ i tố ượng nghiên c u: H tu n hoàn đ ng v tứ ệ ầ ở ộ ậ
Ph m vi nghiên c u: ch t p trung nghiên c u: ạ ứ ỉ ậ ứ
Gi i thi u chung v khái ni m, s xu t hi n, c u t o, ngu n g c và vaiớ ệ ề ệ ự ấ ệ ấ ạ ồ ố trò c a h tu n hoàn đ ng v tủ ệ ầ ở ộ ậ
S ti n hóa c a h tu n hoàn các nhóm đ ng v t không xự ế ủ ệ ầ ở ộ ậ ương s ngố
và đ ng v t có xộ ậ ương s ng.ố
III. Phương pháp nghiên c u:ứ
Phương pháp nghiên c u đ tài là phứ ề ương pháp t ng h p các tài li u đổ ợ ệ ượ c
l y t các ngu n thông tin nh sách, báo đài, internet. D a vào s phân tích, t ngấ ừ ồ ư ự ự ổ
h p, so sánh, đ i chi u các tài li u đ th c hi n đ tài.ợ ố ế ệ ể ự ệ ề
Trang 7PH N II N I DUNG Ầ Ộ
1. KHAI NIÊM V HÊ TUÂN HOAŃ ̣ Ề ̣ ̀ ̀
Hê tuân hoan la hê c quan trong c thê co ch c năng vân chuyên cac châṭ ̀ ̀ ̀ ̣ ơ ơ ̉ ́ ứ ̣ ̉ ́ ́
t bô phân nay đên bô phân khac đê đap ng nhu câu trao đôi chât cua c thê.ừ ̣ ̣ ̀ ́ ̣ ̣ ́ ̉ ́ ứ ̀ ̉ ́ ̉ ơ ̉
2. S XU T HI N C A H TU N HOÀNỰ Ấ Ệ Ủ Ệ Ầ
cac đông vât đ n bao va đa bao bâc thâp ch a xuât hiên hê tuân hoan,́ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ̀ ̀
2. Đôi v i cac đông vât sông trên can, bê măt c thê phai la không thâḿ ớ ́ ̣ ̣ ́ ở ̣ ̀ ̣ ơ ̉ ̉ ̀ ́
nươc đê đam bao gi đ́ ̉ ̉ ̉ ư ượ ượ̃ c l ng nươc cân thiêt trong c thê. Vi vây, s thai vá ̀ ́ ơ ̉ ̀ ̣ ự ̉ ̀ lây cac chât tr c tiêp qua bê măt c thê la rât kho xay ra.́ ́ ́ ự ́ ̀ ̣ ơ ̉ ̀ ́ ́ ̉
3. Cac khoang cach bên trong rât l n, gây kho khăn cho viêc khuyêch tan.́ ̉ ́ ́ ớ ́ ̣ ́ ́
Nh ng vân đê trên co thê khăc phu đữ ́ ̀ ́ ̉ ́ ̣ ược trươc tiên nh s xuât hiên cac hế ơ ự̀ ́ ̣ ́ ̣
c quan chuyên biêt co ch c năng nh trao đôi khi, tiêu hoa, bai tiêt va sau đo laơ ̣ ́ ứ ư ̉ ́ ́ ̀ ́ ̀ ́ ̀
s liên kêt cac c quan nay v i nhau thông qua hê thông tuân hoan. ự ́ ́ ơ ̀ ớ ̣ ́ ̀ ̀
Hê thông nay co thê vân chuyên nhanh chong cac chât t n i nay sang n ị ́ ̀ ́ ̉ ̣ ̉ ́ ́ ́ ư ờ ̀ ơ khac, do đo môi c quan chuyên biêt kia co thê th c hiên tôt ch c năng cua minh.́ ́ ̃ ơ ̣ ́ ̉ ự ̣ ́ ứ ̉ ̀
3. CÂU TAO CHUNG CUA HÊ TUÂN HOAŃ ̣ ̉ ̣ ̀ ̀
Môt hê tuân hoan câu tao hoan chinh bao gôm cac thanh phân sau:̣ ̣ ̀ ̀ ́ ̣ ̀ ̉ ̀ ́ ̀ ̀
3.1. Dich tuân hoaṇ ̀ ̀
Dich tuân hoan: la chât giup vân chuyên cac chât khi, cac hormone, khang̣ ̀ ̀ ̀ ́ ́ ̣ ̉ ́ ́ ́ ́ ́ thê, th c ăn va cac san phâm thai d th a.̉ ứ ̀ ́ ̉ ̉ ̉ ư ừ
Trang 8La câu truc ông, giup vân chuyên dich tuân hoan trong c thê, t tim đên cac̀ ́ ́ ́ ́ ̣ ̉ ̣ ̀ ̀ ơ ̉ ừ ́ ́
mô c quan rôi lai tr vê tim.ơ ̀ ̣ ở ̀
va CÒ 2 t cac tê bao đên c quan hô hâp đê th i ra ngoai.ừ ́ ́ ̀ ́ ơ ́ ̉ ả ̀
+ Vân chuyên cac chât dinh ḍ ̉ ́ ́ ương hâp thu đ̃ ́ ̣ ượ ưc t cac c quan tiêu hoà ́ ơ ́ đên cac mô va tê bao cua c thê, vân chuyên cac chât thai t tê bao đên cac ć ́ ̀ ́ ̀ ̉ ơ ̉ ̣ ̉ ́ ́ ̉ ừ ́ ̀ ́ ́ ơ quan bai tiêt đ bài ti t ra ngoài.̀ ́ ể ế
+ Vân chuyên cac hormone t tuyên tiêt đên cac c quan đich.̣ ̉ ́ ừ ́ ́ ́ ́ ơ ́
Điêu chinh s cân băng cua môi tr̀ ̉ ự ̀ ̉ ương trong c thê:̀ ơ ̉
Do mau co ti lê H́ ́ ̉ ̣ 2O cao, giup điêu hoa thân nhiêt ôn đinh.́ ̀ ̀ ̣ ̉ ̣
Cac thanh phân mau giup ôn đinh cân băng cac yêu tô cua môi tŕ ̀ ̀ ́ ́ ̉ ̣ ̀ ́ ́ ́ ̉ ươ ng̀trong c thê: Hemoglobin va hê đêm giup ôn đinh pH; ôn đinh ap suât thâm thâu,…ơ ̉ ̀ ̣ ̣ ́ ̉ ̣ ̉ ̣ ́ ́ ̉ ́
Bao vê c thê:̉ ̣ ơ ̉
Trang 9+ Cac tê bao mau đong vai tro bao vê c thê giup chông lai cac vât la xâḿ ́ ̀ ́ ́ ̀ ̉ ̣ ơ ̉ ́ ́ ̣ ́ ̣ ̣ nhâp: đai th c bao, cac tê bao limpho B va limpho T.̣ ̣ ự ̀ ́ ́ ̀ ̀
+ Do s l u thông liên tuc cua dich tuân hoan trong hê mach ma cac tê baoự ư ̣ ̉ ̣ ̀ ̀ ̣ ̣ ̀ ́ ́ ̀
Trang 10CH ƯƠ NG II. TIÊN HOA CUA HÊ TUÂN HOAN NHOM ́ ́ ̉ ̣ ̀ ̀ Ở ́
Hình 1.1 . Xoang tiêu hóa tu n hoàn h i miênầ ở ả
( ngu n : ồ http://www.slideshare.net/blount1967/animalspt1)
Nước vào qua lỗ
Nước ra ngoài
T bào c áoế ổ
Xoang trung tâm
Thành ngoài
Trang 11giun d p, xoang v hay ru t phân nhánh cùng v i c u t o c th d p
giúp t i u hóa cho b m t khu ch tán.ố ư ề ặ ế
1.2. H tu n hoàn chính th c giun vòi (Nemertini)ệ ầ ứ ở
Đ i v i các đ ng v t có c u t o ph c t p h n, g m nhi u l p t bào thìố ớ ộ ậ ấ ạ ứ ạ ơ ồ ề ớ ế xoang tiêu hóa – tu n hoàn không đ đ v n chuy n các ch t cho toàn b cầ ủ ể ậ ể ấ ộ ơ ể th
vì kho ng cách khu ch tán quá l n.ả ế ớ
H tu n hoàn chính th c xu t hi n giun vòi (Nemertini). chúng có m tệ ầ ứ ấ ệ ở ộ
m ch máu l ng hai m ch máu b ng ch y d c c th và đạ ư ạ ụ ạ ọ ơ ể ược n i v i nhau ố ớ ở các m ch máu ngangạ
Hình 1.2. H tu n hoàn giun vòiệ ầ ở
(Ngu n: ồ https://www.cals.ncsu.edu/course/zo150/mozley/fall/studyaids.html)
Nh v y, giun vòi đã có h tu n hoàn chính th c nh ng còn đ n gi n vàư ậ ệ ầ ứ ư ơ ả
ch a hoàn thi n, c th h tu n hoàn nhóm đ ng v t này ch a có tim đ đ yư ệ ụ ể ệ ầ ở ộ ậ ư ể ẩ máu đi kh p c th H m ch đ n gi n, ch a có h th ng mao m ch.ắ ơ ể ệ ạ ơ ả ư ệ ố ạ
1.3. S xu t hi n c a các đôi “tim bên” giun đ tự ấ ệ ủ ở ố
Trang 12giun đ t, h tu n hoàn đã có c u t o ph c t p h n: M t m ch máu
l ng, m ch b ng và m ch dư ạ ụ ạ ưới th n kinh. Đ c bi t, có các đôi “ tim bên” b mầ ặ ệ ơ máu vào các m ch, th c ch t đây là 5 đôi m ch vòng có c u t o t các y u t cạ ự ấ ạ ấ ạ ừ ế ố ơ
Máu l u chuy n là nh s co bóp c a m ch l ng và các đôi “tim bên”.ư ể ờ ự ủ ạ ư Máu được chuy n t m ch l ng xu ng m ch b ng, gi a 2 m ch máu chính cóể ừ ạ ư ố ạ ụ ữ ạ các m ch máu nh d n đ n thành c th , máu có màu. Huy t s c t phân tánạ ỏ ẫ ế ơ ể ế ắ ố trong huy t tế ương
Hình 1.3. H tu n hoàn giun đ tệ ầ ở ấ
ph n ch c năng v n chuy n khí đã đầ ứ ậ ể ược h hô h p đ m nh n. ệ ấ ả ậ
C u t o h tu n hoàn g m các bu ng tim n m d c m t l ng, phíaấ ạ ệ ầ ồ ồ ằ ọ ở ặ ư
trước có đ ng m ch đ u là ph n kéo dài c a đ ng m ch ch ộ ạ ầ ầ ủ ộ ạ ủ
M i bu ng tim có 1 đôi l tim. S ho t đ ng c a bu ng tim do các cỗ ồ ỗ ự ạ ộ ủ ồ ơ
du i c a m t l ng và m t b ng. Các cỗ ủ ặ ư ặ ụ ơ này làm co giãn xoang l ng và xoangư
b ng đ đ a máu ra hay vào bu ng tim, k t h p v i s co giụ ể ư ồ ế ợ ớ ự ãn c a củ ơ bu ngồ tim
Máu di chuy n t th xoang vào bu ng tim qua đôi l tim (do c du i coể ừ ể ồ ỗ ơ ỗ
đã làm giãn xoang bao tim). Ti p theo thành ng tim co đ đ y máu lên đ ngế ố ể ẩ ộ
Trang 13m ch đ u và vào n i quan. Cạ ầ ộ ơ màng b ng co làm cho máu t vùng đ u chuy nụ ừ ầ ể
ra n i quan phía sau r i t p trung vào các khe xoang h ng trộ ồ ậ ổ ước khi tr vở ề xoang bao tim. S lố ượng bu ng tim thay đ i tu loài (gián có 13 bu ng,ồ ổ ỳ ồ côn trùng th p có ít h n). S l n co bóp cũng khác nhau tu nhóm và tu tr ngấ ơ ố ầ ỳ ỳ ạ thái ho t đ ng c a c th ạ ộ ủ ơ ể
Hình 1.4. H tu n hoàn chân kh pệ ầ ở ớ
(Ngu n : ồ https://www.msu.edu/course/lbs/144/s07/hw3_hearts.html)
Máu c a côn trùng ph n l n không có màu hay có th có màu vàng nh tủ ầ ớ ể ạ hay màu xanh (thay đ i tu loài và theo gi i tính nhổ ỳ ớ ư ở ấ u trùng bướ m
Lymantria). Máu g m huy t tồ ế ương l ng và huy t th Thành ph n huy tỏ ế ể ầ ế tươ ng
c a máu thay đ i tu theo giai đo n phát tri n khác nhau nh l t xác, hoá nh ng,ủ ổ ỳ ạ ể ư ộ ộ hoá trưởng thành bao g m mu i vô c , ch a nhi u ch t dinh dồ ố ơ ứ ề ấ ưỡng các ch tấ
th i, men và s c t , trong đó hàm lả ắ ố ượng nước giao đ ng kho ng 75 – 90%. Cácộ ả huy t th (t bào máu) g m các t bào amip b i l i t do trong huy t tế ể ế ồ ế ơ ộ ự ế ương, có
kh năng th c bào, các t bào tham gia vào ch c năng bài ti t (t bào quanhả ự ế ứ ế ế tim, t bào vàng…). Máu c a côn trùng không có s c t ho t t i ô xyế ủ ắ ố ạ ả hay c đ nh khí cacbonic. Riêng u trùng mu i ố ị ấ ỗ Chironomus máu có ch a s c tứ ắ ố hemoglobin, khi n ng đ ôxy trong nồ ộ ước gi m, lả ượng s c t cũng gi m.ắ ố ả
Trang 14Nh v y, h tu n hoàn c a chân kh p đã có bu ng tim tuy nhiên đây là hư ậ ệ ầ ủ ớ ồ ệ
tu n hoàn h , m t ph n máu l u thông bên ngoài h m ch (máu đ vào xoang ầ ở ộ ầ ư ệ ạ ổbao quanh các c quan) máu tr n l n v i d ch mô và trao đ i ch t tr c ti p v i ơ ộ ẫ ớ ị ổ ấ ự ế ớcác t bào c a c th , máu l u thông trong đ ng m ch dế ủ ơ ể ư ộ ạ ưới m t áp l c th p, ộ ự ấ
kh năng phân ph i và đi u hòa máu t i các ph n c a c th còn y u.ả ố ề ớ ầ ủ ơ ể ế
2. CÁC D NG H TU N HOÀN C A Đ NG V T CÓ X Ạ Ệ Ầ Ủ Ộ Ậ ƯƠ NG
Tuyên bach huyêt la n i san sinh ra bach câu. Tuy n nay co thê liên hê tr ć ̣ ́ ̀ ơ ̉ ̣ ̀ ế ̀ ́ ̉ ̣ ự tiêp v i mach bach huyêt nh hach bach huyêt; hoăc co thê liên hê gian tiêp v í ớ ̣ ̣ ́ ư ̣ ̣ ́ ̣ ́ ̉ ̣ ́ ́ ơ ́mach thông qua ty hay la lach.̣ ̀ ́ ́
Bach huyêt đ̣ ́ ược vân chuyên đi khăp c thê nh vao:̣ ̉ ́ ơ ̉ ờ ̀
S co bop cua cac tim bach huyêtự ́ ̉ ́ ̣ ́
Do s c ep cua cac nôi quan ứ ́ ̉ ́ ̣
2.2. Các d ng h tu n hoàn đ ng v t có xạ ệ ầ ở ộ ậ ương s ngố
H tu n hoàn c a đ ng v t có xệ ầ ủ ộ ậ ương s ng g m có tim, h đ ng m ch, ố ồ ệ ộ ạ
h tĩnh m ch và mao m ch đệ ạ ạ ượ ổc t ch c trên m t s đ chung. Trong quá trình ứ ộ ơ ồ
ti n hóa t cá đ n đ ng v t có xế ừ ế ộ ậ ương s ng b c cao k c ngố ậ ể ả ười, h tu n hoàn ệ ầ
Trang 15có nh ng bi n đ i th hi n c u t o tim và do s bi n đ i trong c ch hô h p ữ ế ổ ể ệ ở ấ ạ ự ế ổ ơ ế ấ
t mang sang ph i.ừ ổ
2.2.1. Hê tuân hoan cua ca miêng tron ( ̣ ̀ ̀ ̉ ́ ̣ ̀ Cyclostomata)
Hê tuân hoan cua ca miêng tron co câu tao điên hinh cua cac loai co x̣ ̀ ̀ ̉ ́ ̣ ̀ ́ ́ ̣ ̉ ̀ ̉ ́ ̀ ́ ươ ngsông ń ở ươc, bao gôm:́ ̀
Tim: gôm 2 ngăn: môt tâm thât va môt tâm nhi. Ngoai ra con co thêm̀ ̣ ́ ̀ ̣ ̃ ̀ ̀ ́ xoang tinh mach.̃ ̣
Hê đông mach (ĐM): Đông mach bung, co bâu chu ĐM, ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ ̣ ́ ̀ ̉ môi bên mang cõ ́
8 đông mach phânh nhanh đên mang, 8 ĐM r i mang, ĐM chu l ng phân nhanḥ ̣ ́ ́ ờ ̉ ư ́
t i cac nôi quan.ớ ́ ̣
Tinh mach: Tinh mach đuôi, hai tinh mach chinh sau, xoang tinh mach, haĩ ̣ ̃ ̣ ̃ ̣ ́ ̃ ̣ tinh mach chinh tr̃ ̣ ́ ươc, tinh mach ganh gan, tinh mach gan, xoang tinh mach.́ ̃ ̣ ́ ̃ ̣ ̃ ̣
Hê tuân hoan ch a co ông Cuvier va hê ganh thân nh cac nhom ca khac.̣ ̀ ̀ ư ́ ́ ̀ ̣ ́ ̣ ư ở ́ ́ ́ ́
9 Ông liên hê gi a tinh mach́ ̣ ữ ̃ ̣
chinh tŕ ươc va saú ̀
Trang 16Hình 2.1. S đ h tu n hoàn c a cá mi ng trònơ ồ ệ ầ ủ ệ
Cac đăc điêm tiên hoa :́ ̣ ̉ ́ ́
Xuât hiên thêm xoang tinh mach la n i tâp trung mau t cac tinh mach́ ̣ ̃ ̣ ̀ ơ ̣ ́ ừ ́ ̃ ̣
trươc khi mau đô vao tâm nhi. S xuât hiên xoang tinh mach nay gop phân đam baó ́ ̉ ̀ ̃ ự ́ ̣ ̃ ̣ ̀ ́ ̀ ̉ ̉ cho mau l u thông liên tuc trong vong tuân hoan theo cac nhip đêu đăn nhau.́ ư ̣ ̀ ̀ ̀ ́ ̣ ̀ ̣
Xuât hiên bâu chu đông mach la n i ch a mau tŕ ̣ ̀ ̉ ̣ ̣ ̀ ơ ứ ́ ươc khi mau đ́ ́ ược đâỷ vao cac đông mach r i tim.̀ ́ ̣ ̣ ờ
Xuât hiên tinh mach ganh gan (TM c a gan) va tinh mach gan: co thê thây,́ ̣ ̃ ̣ ́ ử ̀ ̃ ̣ ́ ̉ ́
co s chuyên hoa ro rang h n.́ ự ́ ̃ ̀ ơ
Xuât hiên hê thông cac đông mach canh co nhiêm vu dân mau đi nuôi phâń ̣ ̣ ́ ́ ̣ ̣ ̉ ́ ̣ ̣ ̃ ́ ̀ đâu va tinh mach canh dân mau đa trao đôi khi t phân đâu tr vê tim.̀ ̀ ̃ ̣ ̉ ̃ ́ ̃ ̉ ́ ̀ư ̀ ̀ ở ̀
Tĩnh m ch ganh gan d n l u máu t lách, t y và ru t non nh đó mà gan cóạ ́ ẫ ư ừ ụ ộ ờ
th ti p c n để ế ậ ược ngu n dinh dồ ưỡng cũng nh các s n ph m ph c a quá trìnhư ả ẩ ụ ủ tiêu hóa th c ăn.ứ
Tinh mach gan la tinh mach dân mau t gan, đô tr c tiêp vao tinh mach chũ ̣ ̀ ̃ ̣ ̃ ́ ừ ̉ ự ́ ̀ ̃ ̣ ̉
dươi, la mach dân mau t gan sau khi đa th c hiên trao đôi chât.́ ̀ ̣ ̃ ́ ừ ̃ ự ̣ ̉ ́
ca miêng tron, ta thây đa băt đâu co s phân hoa cua hê mach thanh cacỞ ́ ̣ ̀ ́ ̃ ́ ̀ ́ ự ́ ̉ ̣ ̣ ̀ ́ mach đên cac phân riêng biêt, lam tăng hiêu qua trao đôi chât.̣ ́ ́ ̀ ̣ ̀ ̣ ̉ ̉ ́
2.2.2. Hê tuân hoan cua Ca sun ̣ ̀ ̀ ̉ ́ ̣ ( Chondrichthyes)
Tim: Gôm 4 phân: xoang tinh mach, tâm nhi, tâm thât va côn chu đông̀ ̀ ̃ ̣ ̃ ́ ̀ ̉ ̣ mach.̣
Hê đông mach (ĐM): ĐM chu bung, cac ĐM t i mang va r i mang, rê ĐṂ ̣ ̣ ̉ ̣ ́ ớ ̀ ̀ơ ̃ chu l ng, ĐM chu l ng, ĐM canh.̉ ư ̉ ư ̉
Hê tinh mach: Tinh mach chinh sau, Tinh mach canh, Hê tinh mach ganḥ ̃ ̣ ̃ ̣ ́ ̃ ̣ ̉ ̣ ̃ ̣ ́ thân, ông Cuvier, Hê tinh mach ganh gan va tinh mach gan, cac tinh mach bên.̣ ́ ̣ ̃ ̣ ́ ̀ ̃ ̣ ́ ̃ ̣
Trang 17Hình 2.2. S đ h tu n hoàn c a cá s nơ ồ ệ ầ ủ ụ
Cac đăc điêm tiên hoa:́ ̣ ̉ ́ ́
Xuât hiên côn chu đông mach thay thê cho bâu chu đông mach. Côn chú ̣ ̉ ̣ ̣ ́ ̀ ̉ ̣ ̣ ̉ đông mach đ̣ ̣ ược xem la môt bô phân cua tâm thât vi co y u t c , co thê co bop t̀ ̣ ̣ ̣ ̉ ́ ̀ ́ ế ố ơ ́ ̉ ́ ự đông va đăc biêt la co van giup mau di chuyên theo môt chiêu.̣ ̀ ̣ ̣ ̀ ́ ́ ́ ̉ ̣ ̀
Xuât hiên hê tinh mach ganh thân.́ ̣ ̣ ̃ ̣ ́ ̣
Xuât hiên hê tinh mach bên dân mau t cac chi chăn vê ông Cuvier, tronǵ ̣ ̣ ̃ ̣ ̃ ́ ừ ́ ̃ ̀ ́
đo, t chi tŕ ừ ươc co cac đông mach va tinh mach d́ ́ ́ ̣ ̣ ̀ ̃ ̣ ươi đon.́ ̀
Xuât hiên ông Cuvier la n i cac tinh mach t cac phân c thê đô vao tŕ ̣ ́ ̀ ơ ́ ̃ ̣ ừ ́ ̀ ơ ̉ ̉ ̀ ươ ćkhi mau đô vao xoang tinh mach. Co 2 ông Cuvier nhân mau t tinh mach hai bêń ̉ ̀ ̃ ̣ ́ ́ ̣ ́ ừ ̃ ̣
c thê.ơ ̉
Hình 2.3. Dòng máu ch y trong cá s nả ụ