Bài viết trình bày đặc điểm lâm sàng và siêu âm chẩn đoán dị vật âm đạo ở trẻ em. Chảy dịch âm đạo bất thường, vấn đề thường gặp ở các bệnh nhi. Siêu âm có giá trị trong việc tầm soát phát hiện, và nội soi âm đạo xác định, can thiệp điều trị.
Trang 1NHÂN 3 TRƯỜNG HỢP DỊ VẬT ÂM ĐẠO
Ở TRẺ EM BÁO CÁO CA LÂM SÀNG-HỒI CỨU Y VĂN
Nguyễn Hữu Chí*, Lê Thị Uyên Phương*, Huỳnh Nhất Hạnh Nhân*, Lê Thanh Hùng*
TÓM TẮT
Mục đích: Trình bày đặc điểm lâm sàng và siêu âm chẩn đoán dị vật âm đạo ở trẻ em
Phương pháp: Báo cáo ca lâm sàng
Kết quả: Có 3 trường hợp bé gái 3-8 tuổi, nhập viện vì tiết dịch âm đạo bất thường máu, mủ, mùi hôi 01
trường có tiền sử bị lạm dụng tình dục Siêu âm phát hiện khối cản âm trong âm đạo Nội soi âm đạo gắp dị vật: kẹp tóc, mút xốp và búi len
Kết luận: Chảy dịch âm đạo bất thường, vấn đề thường gặp ở các bệnh nhi Siêu âm có giá trị trong việc tầm
soát phát hiện, và nội soi âm đạo xác định, can thiệp điều trị
Từ khóa: dị vật cơ thể, âm đạo, tiết dịch, siêu âm, trẻ em.
ABSTRACT
A VAGINAL FOREIGN BODY IN CHILDREN: CASE REPORT AND LITERATURE REVIEW
Nguyen Huu Chi, Le Thi Uyen Phuong, Huynh Nhat Hanh Nhan, Le Thanh Hung
* Y Hoc TP Ho Chi Minh * Supplement of Vol 20 - No 4 - 2016: 211 - 215
Objectives: To present clinical and sonographic findings a vaginal foreign body in children
Methods: Case reports
Results: Three cases of 3 to 8 years old girls were admitted to our hospital for anormal vaginal discharge of
blood, purulent or foul smelling One patient had a history sexual abuse Ultrasound examinations had discovered intravaginal marked acoustic shadowing Three foreign bodies: hair-pin, spongy and ball of wool were removed
by vaginoscopy
Conclusions: Anormal vaginal discharge in children is not rarely Vaginal foreign body should be considered
in a young female patient presenting with persistent or recurrent vaginal discharge.Ultrasound is the primary
screening and detecting tool Vaginoscopy is a definitive diagnosic as well as therapeutic modality
Keywords: Foreign body, Vagina, discharge, ultrasound, children
ĐẶT VẤN ĐỀ
Chảy dịch âm đạo bất thường ở trẻ em, có
thể do nhiều nguyên nhân khác nhau như viêm
nhiễm, niệu quản cắm lạc chỗ, dị vật…Dị vật âm
đạo thường thấy ra ở những bé gái vị thành niên
hoặc phụ nữ Bệnh nhi được đưa đến khám vì
chảy dịch âm đạo có mùi hôi, kèm theo có hoặc
không có xuất huyết âm đạo Ở người lớn
thường xảy ra ở những người bị rối loạn tâm
thần hoặc hành vi tình dục không bình thường
Dị vật âm đạo có thể là giấy vệ sinh, đồ chơi, tampon hoặc dụng cụ thăm khám bị bỏ quên Chúng tôi báo cáo ba ca lâm sàng dị vật âm đạo với đặc điểm siêu âm, giúp gợi ý chẩn đoán
bệnh này
CA LÂM SÀNG Case 1
Bé gái N.T.T.T, 8 tuổi, ID 333129/08 nhập viện vì xuất huyết âm đạo Cách nhập viện 8 tháng bé ra chất nhầy ở âm đạo, khám tại Bệnh
* Bệnh viện Nhi Đồng 1
Trang 2viện Từ Dũ được chẩn đoán viêm âm hộ và điều
trị với thuốc rửa Triệu chứng cải thiện, cách
nhập viện nửa tháng bé ra máu âm đạo lượng ít,
màu đỏ nhạt, mẹ đưa bé đến khám tại Bệnh viện
Nhi Đồng 1 Tiền căn, người nhà khai cách nhập
viện khoảng 11 tháng, bé bị một nam thanh niên
bắt đi, sau đó được gia đình phát hiện và cho đi
giám định pháp y tại Bệnh viện Phú Quốc, kết
luận không bị xâm hại Tại bệnh viện chúng tôi,
bé được siêu âm bụng, xác định dị vật trong âm
đạo (Hình 2)
Hình 1: Siêu âm qua ngã thành bụng, không thấy ứ
dịch hoặc cấu trúc bất thường trong lòng âm đạo và
tử cung
Hình 2: Siêu âm qua ngã tầng sinh môn Khối echo
dày bất thường ở 1/3 dưới âm đạo
Bé được thăm khám âm đạo qua ngã trực
tràng xác định vùng trước và trên trực tràng có
khối chắc #1x1cm, sau đó bé được chụp MRI:
không thấy khối choán chỗ trong lòng âm đạo,
theo dõi viêm âm đạo Sau khi hội chẩn với
chuyên gia, bé được tiến hành nội soi âm đạo lấy
được 1 búi dạng sợi len, dính chặt vào thành âm
đạo (Hình 3, Hình 4.)
Hình 3 & Hình 4: Nội soi âm đạo, gắp ra mẫu dị vật
là búi len, rất hôi, thối
Ca 2
Bé P.K.N 3 tuổi, ID 545195/15, được mẹ phát hiện ra máu vùng âm hộ lượng ít liên tục cách đây 1 năm Triệu chứng ra máu kéo dài gần 1
Trang 3tháng thì chuyển sang ra dịch màu vàng đục, rất
hôi, không đau, ngứa hay sốt, bé vẫn ăn uống
vui chơi bình thường Mẹ cũng không ghi nhận
những bất thường tâm lý của bé hay các hành vi
xâm hại trước thời điểm bé có triệu chứng Tại
bệnh viện chúng tôi, bé được siêu âm và bác sĩ
phát hiện có dị vật trong âm đạo, cản âm, giống
kẹp tóc (Hình 5) Các bác sĩ đã thực hiện nội soi
ngã âm đạo gắp dị vật ra cho bé Đó là một cây
kẹp tóc màu hồng dài khoảng 5cm, đã rỉ sét
(Hình 6)
Hình 5 Siêu âm qua ngã thành bụng, hạ vật Dị vật
có dạng kẹp tóc
Hình 6 Mẫu dị vật được lấy ra là kẹp tóc
Ca 3
Bé gái N.H.M.A, 4 tuổi, ID:586042/15
Chảy dịch âm đạo màu vàng và hôi 3 tháng
kèm tiểu đau Bé đi khám phòng mạch tư và
Bệnh viện tỉnh với chẩn đoán viêm âm hộ và điều trị nhưng không khỏi Tại Bệnh viện chúng tôi, bé được siêu âm bụng, ghi nhận bóng cản âm bất thường trong âm đạo, xác định dị vật trong
âm đạo (Hình 7, hình 8)
Hình 7 & Hình 8: Siêu âm qua ngã tầng sinh môn
Hiện diện bóng cản âm bất thường ở 1/3 dưới âm đạo
Sau đó bé được tiến hành nội soi âm đạo lấy được dị vật dạng mút xốp, dính chặt vào thành
âm đạo
BÀN LUẬN
Chảy dịch âm đạo bất thường, chiếm 8% các trường hợp đến khám phụ khoa Nguyên nhân chảy dịch âm đạo có thể do niệu quản cắm lạc
Trang 4chỗ, viêm nhiễm, khối u âm đạo, dị vật Các triệu
chứng thứ phát của dị vật âm đạo chiếm khoảng
4% số lần khám ngoại trú phụ khoa nhi Bao
gồm:
Chảy máu hoặc tiết dịch âm đạo có mùi hôi
Xuất huyết âm đạo
Chảy mủ âm đạo tái phát nhiều lần và/hoặc
kháng với điều trị kháng sinh được coi là một
vấn đề phụ khoa ở trẻ em
Đau hoặc khó chịu khi đi tiểu
Đau bụng hoặc đau vùng chậu do dị vật đâm
thủng di chuyển vào trong ổ bụng
Các triệu chứng thường gặp nhất trong báo
cáo của chúng tôi và các trường hợp báo cáo
khác là: tiết dịch âm đạo, thường là máu, mủ
kèm có hoặc không có mùi hôi, và cảm giác khó
tiểu Đây là vấn đề phụ khoa duy nhất ở trẻ em,
nhóm tuổi đòi hỏi cách tiếp cận lâm sàng và
quản lý khác nhau Phần lớn, trẻ được khám ở
chuyên khoa sản phụ khoa và đặc biệt đòi hỏi
cần phảỉ có kiến thức và kỹ năng trong thăm
khám phụ khoa nhi
Ở trẻ em dị vật âm đạo phổ biến là các chất
xơ từ quần áo, giấy vệ sinh, đồ chơi, kim băng,
kẹp tóc, bút chì, lọ mứt nhỏ, vải và các mẩu giấy
vệ sinh Thường gặp ở những trẻ chậm phát
triển về tâm thần hay trẻ nhỏ Chúng chèn đồ
chơi, bánh kẹo và kẹp tóc vào âm đạo chủ yếu là
vì tò mò Dị vật thường là những mảnh nhỏ,
không gây triệu chứng đau hoặc khó chịu nhiều
Biến chứng viêm âm đạo lâu ngày có thể dẫn
đến dò âm đạo- niệu đạo hoặc dò âm đạo - trực
tràng Nhiễm trùng âm đạo có thể dẫn đến viêm
tai vòi và viêm phúc mạc
Cả ba trường hợp của chúng tôi bệnh nhi
đến khám vì chảy dịch âm đạo (máu/mủ) Các dị
vật được lấy ra dễ dàng bằng phương pháp nội
soi âm đạo Sự hiện diện của dị vật âm đạo có
thể là một dấu hiệu của lạm dụng tình dục Cần
khai thác bệnh sử một cách tế nhị
Về hình ảnh siêu âm, 3/3 ca đều có bóng cản
âm Theo chúng tôi, việc xác định dị vật trong
âm đạo không khó, nhưng nó cần kỹ năng của người bác sỹ siêu âm Nên siêu âm cho trẻ khi bàng quang căng và tiến hành theo ngã bụng và ngã tầng sinh môn Hình ảnh siêu âm chúng tôi ghi nhận hoàn toàn phù hợp y văn Trong 3 trường hợp trên, có 1 trường hợp chụp MRI nhưng không thấy được dị vật, điều này hoàn toàn phù hợp vì dị vật là búi sợi len, trên các lát cắt MRI dày có thể bỏ qua dị vật và hiện tượng viêm nhiễm nhiều của âm đạo làm cho thành âm đạo tăng bắt thuốc Gado dẫn đến che lấp hình ảnh dị vật Tuy nhiên, theo chúng tôi nếu siêu
âm đã xác định được có dị vật trong âm đạo, thăm khám qua ngã trực tràng nghi ngờ, nên hạn chế chụp MRI, mà thực hiện nội soi, vừa giúp xác định chẩn đoán cũng như có thể can thiệp điều trị
CT scan hoặc MRI cũng cho thấy mass trong trong âm đạo, không bắt thuốc cản quang Có thể kèm theo hiện tượng viêm nhiễm âm đạo
KẾT LUẬN
Dị vật âm đạo biểu hiện bởi các triệu chứng khác nhau Bệnh nên nghĩ đến, đối với những bệnh nhi nữ chảy dịch âm đạo kéo dài hoặc tái phát Siêu âm có giá trị trong việc tầm soát phát hiện và nội soi âm đạo xác định, can thiệp điều trị Trẻ cần được khám tâm lý sau phẫu thuật nhằm tránh tái phát
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Abdessamad HM, Greenfield M (2009), Vaginal foreign body presenting as bleeding with defecation in a child, J Pediatr
2 Chinawa JM, HA Obu , and SN Uwaezuoke (2013), Foreign Body in Vagina: An Uncommon Cause of Vaginitis in Children, Ann Med Health Sci Res Jan-Mar; 3(1): 102–104
3 Dahiya P, Agarwal U, Sangwan K, Chauhan M (2003), Long retained intravaginal foreign body: a case repor, Arch Gynecol Obstet Oct; 268(4):323-4
4 Nanda S, Singhal SR, Marya A (2006), Foreign bodies retained
in the vagina: a case report, J Reprod Med Apr; 51(4):329-30
5 Nayak S, Witchel SF, Sanfilippo JS (2014), Vaginal foreign body:
a delayed diagnosis, J Pediatr Adolesc Gynecol Dec;27(6):e127-9
6 Shiryazdi SM, Heiranizadeh N, Soltani HR (2013), Rectorrhagia and vaginal discharge caused by a vaginal foreign body a case report and review of literature J Pediatr Adolesc Gynecol.
Jun;26(3):e73-5
7 Simon DA, Berry S, Brannian J, Hansen K (2003), Recurrent, purulent vaginal discharge associated with longstanding
Trang 5presence of a foreign body and vaginal stenosis, J Pediatr
8 Smith YR, Berman DR, Quint EH (2002), Premenarchal vaginal
discharge: findings of procedures to rule out foreign bodies, J
Ngày phản biện nhận xét bài báo: 02/6/2016