Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả một số bài tập kỹ thuật giật bóng trái tay cho đội Bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình.... Cùng với các môn học khác, mônBóng bàn sẽ gó
Trang 1KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT
CHU PHƯỚC HẢO
LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KỸ THUẬT
GIẬT BÓNG TRÁI TAY CHO
ĐỘI TUYỂN BÓNG BÀN NAM TRƯỜNG
THPT QUỲNH CÔI - THÁI BÌNH
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
SINH VIÊN THỰC HIỆN: CHU PHƯỚC HẢO NGÀNH HỌC: GIÁO DỤC THỂ CHẤT
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN: ThS LÊ XUÂN ĐIỆP
Hà Nội, 4 - 2017
Trang 2KHOA GIÁO DỤC THỂ CHẤT
CHU PHƯỚC HẢO
LỰA CHỌN BÀI TẬP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KỸ THUẬT
GIẬT BÓNG TRÁI TAY CHO
ĐỘI TUYỂN BÓNG BÀN NAM TRƯỜNG
THPT QUỲNH CÔI - THÁI BÌNH
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
Ngành học: Giáo dục Thể chất
Cán bộ hướng dẫn
ThS Lê Xuân Điệp
Hà Nội, 4 - 2017
Trang 3Tên tôi là: Chu Phước Hảo
Sinh viên lớp K39A - GDTC trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
Tôi xin cam đoan đề tài này là của riêng tôi, chưa được công bố trướcđây Toàn bộ những vấn đề đưa ra bàn luận, nghiên cứu đều mang tính thời sựcấp thiết và đúng với thực tế khách quan của trường THPT Quỳnh Côi - TháiBình
Hà Nội, ngày tháng năm 2017
Người cam đoan
SV: Chu Phước Hảo
Trang 4: mét: Nhà xuất bản: Sau thực nghiệm: Thời gian
: Thể dục thể thao: Trung học phổ thông: Thực nghiệm
: Trước thực nghiệm: Thứ tự
: Vận động viên
Trang 5Bảng Diễn giải Trang
tay cho đội Bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình
35
thi đấu của đội tuyển Bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình (n=30)
36
hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho đội Bóng bànnam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình (n=20)
38
thuậtgiật bóng trái tay cho đội Bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình (n=20)
41
tậptrong một buổi (n=20)
43
Trang 6ĐẶT VẤN ĐỀ
1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 6
1.1 Những quan điểm phát triển chung về GDTC 6
1.1.1 Các quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác GDTC 6
1.1.2 GDTC trong nhà trường THPT 7
1.2 Đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi học sinh THPT 9
1.2.1 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi THPT 9
1.2.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi THPT .10
1.3 Những xu thế phát triển của Bóng bàn hiện đại 12
1.4 Đặc điểm của công tác huấn luyện kỹ thuật Bóng bàn 14
1.5 Các nguyên tắc giáo dục và huấn luyện Bóng bàn 16
1.5.1 Các nguyên tắc giáo dục .16
1.5.2 Nguyên tắc huấn luyện Bóng bàn .20
1.6 Cơ sở lý luận của kỹ thuật giật bóng trái tay 22
CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU 27
2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu 27
2.2 Phương pháp nghiên cứu 27
2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu 27
2.2.2 Phương pháp phỏng vấn - tọa đàm 28
2.2.3 Phương pháp quan sát sư phạm 28
2.2.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm 28
2.2.5 Phương pháp thực nghiệm sư phạm 29
2.2.6 Phương pháp toán học thống kê 29
2.3 Tổ chức nghiên cứu 30
Trang 72.3.2 Địa điểm nghiên cứu 31
Trang 8CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN
CỨU 32
3.1 Đánh giá thực trạng GDTC và hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay củaVĐV Bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình 323.1.1 Đánh giá thực trạng công tác GDTC của trường THPT Quỳnh Côi - TháiBình 323.1.2 Thực trạng đội ngũ giáo viên TDTT trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình.33
3.1.3 Thực trạng cơ sở vật chất phục vụ cho công tác
GDTC 34
3.1.4 Thực trạng sử dụng và hiệu quả một số bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho đội Bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình 353.2 Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả một số bài tập kỹ thuật giật bóng
trái tay cho đội Bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình 37
3.2.1 Lựa chọn một số bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay chođội
Bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình
37
3.2.2 Ứng dụng và đánh giá hiệu quả một số bài tập nhằm nâng cao kỹ thuậtgiật bóng trái tay cho đội bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - TháiBình 44KẾT LUẬN VÀ KIẾN
NGHỊ 53
TÀI LIỆU THAM
KHẢO 55
PHỤ LỤC
Trang 9ĐẶT VẤN ĐỀ
Thể dục thể thao ( TDTT) là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đờisống, xã hội được phát triển rộng khắp mọi nơi từ nông thôn đến thành thị,phù hợp với mọi lứa tuổi, giới tính, trình độ văn hoá… đồng thời là phươngtiện tốt để các dân tộc xích lại gần nhau, hiểu biết nhau hơn, là biểu tượng hoàbình hợp tác hữu nghị góp phần tích cực vào công tác đối ngoại, giới thiệu vànâng cao uy tín của đất nước trên đấu trường quốc tế
TDTT từ lâu đã trở thành một bộ phận không thể thiếu của nền giáodục Xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc,nhằm phát triển cân đối về mặt thể chất, đạo đức, nhân cách và sự sáng tạocủa thế hệ trẻ
Bác Hồ đã nói: “Sức khỏe là vàng lao động là vinh quang” Sức khỏe trí tuệ là những thứ quí giá nhất của mỗi con người và mỗi quốc gia Làm việc
-gì cũng cần có sức khỏe, với phương châm khỏe để xây dựng và bảo vệ Tổquốc Mỗi người dân khỏe mạnh là tổ quốc khỏe mạnh Muốn có được sứckhỏe không chỉ cần có dinh dưỡng và vệ sinh tốt mà cần phải kiên trì tập luyệnthể dục thể thao Tập luyện thể dục thể thao góp phần tích cực nâng cao sứckhỏe, thể lực, giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống lành mạnh, làm phongphú đời sống văn hóa, tinh thần, nâng cao năng suất lao động và sức chiến đấucủa nhân dân ta, góp phần tạo nên con người Việt Nam mới ở thế kỷ XXI.Đáp ứng lời kêu gọi của Bác, từ đó đến nay phong trào tập luyện TDTTquần chúng đã phát triển nhanh chóng cả về chiều rộng lẫn chiều sâu trongmọi tầng lớp nhân dân Ngày nay trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đạihóa đất nước, trong xu thế hội nhập của nền kinh tế thế giới, Đảng và nhànước ta luôn quan tâm tới việc nâng cao trình dộ dân trí, giáo dục cho mọi
Trang 10tầng lớp nhân dân nhằm tạo ra con người mới phát triển một cách toàn diện vềmọi mặt: Đức- Trí - Thể - Mỹ.
Được sự quan tâm chỉ đạo đúng đắn của Đảng và Nhà nước, ngànhTDTT đã tạo được những bước tiến đáng kể và khẳng định vị trí của mìnhtrên đấu trường khu vực cũng như đấu trường quốc tế
Trên nền tảng của sự phát triển TDTT cho mọi người đảm bảo pháttriển một cách cân đối, đồng bộ, nhanh chóng đưa Thể thao thành tích cao vàohòa nhập và đua tranh với các quốc gia trên thế giới Để thực hiện được mụctiêu chiến lược đó, một trong những yếu tố hàng đầu là phải có đội ngũ cán bộTDTT được đào tạo toàn diện, có đủ phẩm chất và năng lực đáp ứng nhữngđòi hỏi của thời kỳ mới đặt ra
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 là một trong những cơ sở đào tạođội ngũ cán bộ làm công tác giáo dục có uy tín lớn trên toàn quốc Nhờ có sựquan tâm, tận tình và yêu nghề của những thầy cô trong trường nói chung vànhững thầy cô trong khoa GDTC nói riêng mà phong trào TDTT của trườngngày càng phát triển và giành được nhiều giải cao trong các cuộc thi đấu trong
và ngoài trường Trong những thành tích trên, có sự đóng góp không nhỏ củamôn Bóng bàn
Bóng bàn là môn thể thao hấp dẫn, sôi nổi mang tính đối kháng cao vàđang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam cũng như trên toàn thế giới Bóng bàn
ra đời vào năm 1880 ở Anh và sau đó xuất hiện ở Việt Nam vào năm 1920.Đến năm 1924, Bóng bàn đã phát triển mạnh mẽ ở các thành phố như: HàNội, Hải Phòng, Huế, Sài gòn, là môn thể thao sớm mang lại vinh quang chonền thể thao nước nhà Đồng thời nó rất phù hợp với thể chất, khả năng tiếpthu kỹ thuật, ý thức chiến thuật, tâm lý của người Việt Nam Mặt khác, luyệntập môn bóng bàn còn có tác dụng rèn luyện một số phẩm chất cho người tậpnhư tính quyết đoán, chí thông minh, xử lý nhanh các tình huống thay đổi đột
Trang 11ngột trong chuyên môn cũng như trong cuộc sống Bất kỳ môn thể thao nàocũng là kết quả của một quá trình chuẩn bị về thể lực, kỹ thuật, chiến thuật,tâm lý, ý chí, kiên trì, bền bỉ của người tập Cùng với các môn học khác, mônBóng bàn sẽ góp phần giáo dục chuyên môn, giáo dục đạo đức, tác phong,đào tạo học sinh trở thành con người phát triển toàn diện, góp phần vào sựphát triển của sự nghiệp TDTT và nâng cao thể chất cộng đồng trong xã hội.
Ngày nay, bóng bàn hiện đại với xu thế phát triển rất đa dạng và phongphú đòi hỏi VĐV phải có kỹ thuật toàn diện, kết hợp giữa sức xoáy, sứcmạnh, tốc độ, điểm rơi một cách hợp lý Ngoài ra cần phải tích cực chủ độngtấn công toàn diện và nhanh chóng dứt điểm để đạt hiệu quả thi đấu cao Cónhư vậy VĐV mới có đủ khả năng thực hiện được ý đồ chiến thuật một cáchkhông mệt mỏi, làm chủ được tinh thần trong những phút căng thẳng của trậnđấu, đảm bảo hiệu quả thi đấu cao
Để phù hợp với xu hướng phát triển của bóng bàn hiện đại của khu vực
và thế giới cần cải tiến và đổi mới về trang thiết bị, bài tập và phương phápgiảng dạy và huấn luyện Trong giảng dạy và huấn luyện môn Bóng bàn có rấtnhiều kỹ thuật đã được vận dụng như: Giao bóng, giật bóng, líp bóng… vàđặc biệt là kỹ thuật giật bóng trái tay được xem là một đòn quan trọng có thểnhanh chóng dứt điểm, góp phần tạo nên chiến thắng
Muốn có được đòn tấn công làm cho đối phương lúng túng thì phải sắpxếp những bài tập phối hợp tấn công một cách khoa học, hợp lý được nghiêncứu kỹ lưỡng trong lý luận và được kiểm nghiệm trong thực tế Ngoài ra,trong quá trình giảng dạy và huấn luyện giáo viên HLV và người tập phảiluôn luôn nỗ lực chủ động và không ngừng sáng tạo
Bóng bàn hiện đại vô cùng đa dạng và phong phú, ở mỗi khu vực, mỗiquốc gia đều có phong cách lối đánh riêng nhưng nhìn chung tất cả đều thiên
về lối đánh tấn công Đặc biệt là kỹ thuật giật bóng tấn công luôn là kỹ thuậttấn công hiệu quả nhất
Trang 12Giật bóng trái tay là một trong các kỹ thuật tấn công chủ yếu để uy hiếpđối phương, có khả năng dứt điểm hoặc tạo cơ hội dứt điểm Giật bóng tráitay có sức xoáy lớn, chủ yếu đối phó với bóng xoáy xuống của đối phương,đặc biệt sử dụng khi tấn công giao bóng rất có hiệu quả Tuy nhiên, qua quansát và tìm hiểu quá trình tập luyện và thi đấu của đội tuyển Bóng bàn namtrường THPT Quỳnh Côi chúng tôi nhận thấy đối tượng này sử dụng kỹ thuậtgiật bóng trái tay chưa tốt và chưa phát huy hết được hiệu quả của kỹ thuật giậtbóng trái tay.Việc đưa ra một số bài tập vào giảng dạy và huấn luyện kỹ thuật
để nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho nam VĐV đội tuyểnBóng bàn trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình còn chưa được coi trọng mộtphần do quỹ thời gian hạn hẹp, hiệu quả mà bài tập mang lại chưa cao
Việc đi sâu nghiên cứu các kỹ thuật trong môn Bóng bàn có một số tácgiả đã tiến hành Tại trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã có chị Bùi ThịPhương K36 GDTC-Quốc phòng đi sâu nghiên cứu đề tài “Lựa chọn bài tậpnhằm nâng cao hiệu quả vụt nhanh trái tay cho đội Bóng bàn nam trườngTHPT Lý Thường Kiệt Hà Nội” Tuy nhiên chưa có ai nghiên cứu về việc lựachọn bài tập nâng cao hiệu quả kĩ thuật giật bóng trái tay cho nam đội tuyểnBóng bàn trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình và chưa có công trình nào đãđược công bố trước đây về đề tài này
Qua việc quan sát về tình hình tập luyện và thi đấu của các em trong độituyển Bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình, chúng tôi nhậnthấy kỹ thuật giật bóng trái tay của các em còn hạn chế Điều này xuất phát từrất nhiều nguyên nhân, song cơ bản là do việc đầu tư thời gian tập luyện củacác em chưa đủ, cơ sở vật chất còn hạn chế, việc sử dụng các bài tập còn đơnđiệu và kém hiệu quả Để nâng cao hiệu quả của kỹ thuật giật bóng trái tay chođội bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình có nhiều hướng, mộttrong các hướng đó là đưa ra các bài tập cho quá trình tập luyện để hoàn thiện
kỹ thuật, nâng cao hiệu quả cho đội Bóng bàn nam của trường Xuất phát từ lý
Trang 13do trên chúng tôi đi sâu nghiên cứu đề tài: “Lựa chọn bài tập nâng cao hiệu quả kỹ thuật giật bóng trái tay cho đội tuyển Bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình”
* Mục đích nghiên cứu: Lựa chọn các bài tập, ứng dụng trong tập luyện
và huấn luyện, giúp đội tuyển Bóng bàn nam nâng cao kỹ thuật giật bóng tráitay, góp phần nâng cao hiệu quả học tập trong chương trình GDTC và cáccuộc thi đấu Bóng bàn trong và ngoài nhà trường THPT Quỳnh Côi
* Giả thuyết khoa học
- Nếu lựa chọn thành công các phương pháp kiểm tra đánh giá hợp lí sẽcho phép đề tài đánh giá đúng thực trạng của nam VĐV đội tuyển Bóng bàntrường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình
- Nếu ứng dụng thành công các bài tập được đề tài lựa chọn sẽ nâng caohiệu quả giật bóng trái tay cho đội tuyển Bóng bàn nam trường THPT QuỳnhCôi - Thái Bình
Trang 14CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Những quan điểm phát triển chung về GDTC
1.1.1 Các quan điểm của Đảng và Nhà nước về công tác GDTC
Trong suốt quá trình xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Đảng và Nhà nước
ta luôn coi trọng GD - ĐT, coi Giáo dục là quốc sách hàng đầu.Trong đó côngtác GDTC đặc biệt được quan tâm và chú trọng Qua các chặng đường cáchmạng, Đảng ta mà người đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có nhữngquan điểm nhất quán và vô cùng đúng đắn về công tác TDTT
Ngày 27/03/1946 lời kêu gọi toàn dân tập thể dục của Bác đã phát ranhư một bản tuyên ngôn về TDTT “Hỡi đồng bào toàn quốc! Giữ gìn dân chủ,xây dựng nước nhà, gây đời sống mới, việc gì cũng cần có sức khỏe mớithành công Mỗi một người dân yếu ớt tức là làm cho cả nước yếu ớt mộtphần; mỗi một người dân mạnh khỏe, tức là góp phần cho cả nước mạnhkhỏe Vậy nên luyện tập thể dục, bồi bổ sức khỏe là bổn phận của mỗi ngườidân yêu nước Việc đó không tốn kém, khó khăn gì, gái trai, già trẻ, ai cũngnên làm và ai cũng làm được Mỗi người lúc ngủ dậy, tập ít phút thể dục,ngày nào cũng tập thì khí huyết lưu thông, tinh thần đầy đủ Như vậy thì sứckhỏe Dân cường thì nước thịnh Tôi mong đồng bào ta ai cũng gắng tập thểdục Tự tôi ngày nào cũng tập” Hưởng ứng lời kêu gọi của Bác, khắp nơi trên
cả nước dấy lên phong trào khỏe để kháng chiến, kiến quốc TDTT đã gópmột phần đáng kể đưa cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ đến thắnglợi vẻ vang
Thời kỳ xây dựng Xã hội Chủ nghĩa ở Miền Bắc và đấu tranh thốngnhất đất nước ở Miền nam, từ năm 1954 đến năm 1975 Đảng ta đã khẳng địnhchiến lược phát triển TDTT trong nghị quyết Ban chấp hành Trung ương
Trang 15Đảng khóa III [5] là “phát triển TDTT, nâng cao sức khỏe nhân dân, góp phầnxây dựng và bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa, giải phóng miền Nam” Sauđại hội đảng lần thứ III năm 1961, Bác Hồ đã viết thư cho Hội nghị cán bộTDTT Miền Bắc Một lần nữa Hồ Chủ Tịch nhắc đến tầm quan trọng củaTDTT đối với việc nâng cao sức khỏe cho mọi người.
Năm 1970, Đảng ra chỉ thị 170/CT-TW về việc phát triển phong tràothể thao, chỉ thị này đã được nhân dân tích cực hưởng ứng, góp phần nâng caothể lực cho quân và dân ta tiến hành sự nghiệp giải phóng dân tộc
Ngày 02/02/1998 Thường vụ bộ chính trị ra thông tư số 03/TT-TW vềtăng cường lãnh đạo công tác TDTT, thông tư yêu cầu các tổ chức, cơ quan,ban nghành đoàn thể, tiếp tục quán triệt thực hiện tốt các quan điểm, mục tiêu
và giải pháp lớn về công tác TDTT theo tinh thần chỉ thị 36/CT-TW của Ban
Bí thư Trung ương Đảng khóa VII
Tóm lại, thông qua những quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về côngtác TDTT, thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Đảng và Nhà nước đối với nềnTDTT nước nhà.Điều này đã tạo ra động lực mạnh mẽ cho việc phát triển sựnghiệp TDTT của nước ta trong, hiện tại và tương lai
1.1.2 GDTC trong nhà trường THPT
Mục đích của hệ thống GDTC Việt Nam xuất phát từ yêu cầu có tínhchất quy luật của công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc
Nghị quyết Hội nghị lần thứ IV Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa
VII đã nêu “Con người phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất,
phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức là động lực của sự nghiệp xây dựng xã hội mới, đồng thời là mục tiêu của chủ nghĩa xã hội”.
Xuất phát từ mục đích trên, mục tiêu của GDTC là đảm bảo sự pháttriển toàn diện, cân đối cho con người, chuẩn bị cho họ trong sự nghiệp lao
Trang 16động sáng tạo xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc, nâng cao trình độ TDTT
và làm phong phú thêm đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân
Cùng với sự phát triển của môn học khác, môn thể dục trong cáctrường THPT hiện nay cũng đặc biệt được các cơ quan các cấp, các nghànhquan tâm và đầu tư Môn học thể dục ở trường THPT với các nội dung như:Nhảy cao, Nhảy xa, Đá cầu, Bóng chuyền, Bóng bàn… trang bị cho họcsinh những kiến thức, kỹ năng giúp cho học sinh biết tập luyện TDTT Từ
đó góp phần phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ vàcác kỹ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam, có đủsức khỏe, trí thông minh để hoàn thành nhiệm vụ học tập xây dựng và bảo
vệ Tổ quốc sau này
1.1.3 Thể thao thành tích cao trong môi trường THPT
Bên cạnh nhiệm vụ dạy và học, ngành GD-ĐT cùng các cấp, các ngànhtrong tỉnh luôn chú trọng phát triển phong trào TDTT trong trường học Thựctiễn cho thấy, các hoạt động TDTT là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao vềmặt thể chất cho học sinh Có sức khỏe tốt là một trong những điều kiện cầnthiết để các em đạt kết quả cao trong học tập Thể thao trường học không chỉ
là điều kiện để nâng cao sức khoẻ, phát triển thể chất, còn góp phần rèn luyệnnhân cách, đạo đức, ý chí, kỹ luật và lối sống lành mạnh cho thế hệ học sinh ởViệt Nam
Một trong những hoạt động TDTT nổi bật được các nhà trường tích cựchưởng ứng là việc tham dự và tổ chức thành công Hội khỏe Phù Đổng cáccấp, nhằm duy trì và đẩy mạnh cuộc vận động “Toàn dân rèn luyện thân thể
và thi đấu các môn thể thao để nâng cao sức khoẻ, phát triển thể chất gópphần giáo dục toàn diện cho học sinh Đây cũng là dịp tốt để phát hiện nhữngtài năng thể thao trong từ đó có hướng bồi dưỡng đào tạo
Trang 171.2 Đặc điểm tâm, sinh lý lứa tuổi học sinh THPT
1.2.1 Đặc điểm tâm lý lứa tuổi THPT
Trong quá trình tâp luyện và thi đấu các môn thể thao nói chung vàmôn bóng bàn nói riêng thì tâm lý đóng vai trò hết sức quan trọng góp phầntạo nên những thành tích thể thao
Ở lứa tuổi này, các em có những bước phát triển nhảy vọt về mặt thểchất và tinh thần, chuẩn bị bước sang một giai đoạn mới, giai đoạn trưởngthành Giai đoạn này khá phức tạp , các em có sự thay đổi về suy nghĩ, hànhđộng, trí tuệ, đời sống tâm lý có nhiều mâu thuẫn và có nhiều thay đổi lớn vềthể chất, tinh thần, nhiều phẩm chất mới được hình thành như trí tuệ, tìnhcảm, ý chí
Các hoạt động học tập và trí tuệ của các em đang phát triển mạnh mẽ,nhận thức của các em nhạy bén và tinh tế hơn Quá trình tư duy trở nên logic,
hệ thống rõ ràng, có căn cứ, có khả năng phân tích, so sánh và tổng hợp
Các em là những người ham sáng tạo, ham học hỏi nhưng do thiếu tínhkiên trì bền bỉ khi phải khắc phục khó khăn mệt mỏi trong quá trình tập luyệnnên thường nảy sinh tâm trạng chán nản, không có hứng thú thực hiện bài tập
Bóng bàn là một trò chơi nhanh và khó với rất ít khoản trống chonhững lỗi lầm của bạn Chỉ cần một lỗi nho nhỏ trong việc xác định thời điểm
và vị trí đánh bóng sẽ dẫn đến bóng rúc lưới hay vọt ra ngoài bàn Chính vìthế sự tự chủ bản thân là vô cùng quan trọng Nếu tâm trí và cơ thể của bạnhoàn toàn hòa hợp, tiềm thức của bạn sẽ tự động điều khiển cơ thể đánhnhững quả y như lúc bạn tập luyện Nếu bạn không thể tự chủ bản thân và bạntrở nên cao ngạo, bạn sẽ cầm chắc thất bại
Do vậy, những bài tập nhằm nâng cao và hoàn thiện các động tác kỹthuật cần phải chú ý nhiều về thời gian, lượng vận động, hình thức và phươngpháp tập luyện cần phải được sắp xếp hợp lý, đa dạng, phong phú, gây được
Trang 18hứng thú với các em Do vậy, nắm vững được những đặc điểm tâm lý ở từng
độ tuổi là rất quan trọng cho các huấn luyện viên
1.2.2 Đặc điểm sinh lý lứa tuổi THPT
Trong quá trình sống và phát triển, cơ thể con người có những biến đổi
đa dạng về cấu tạo, chức năng sinh lý dưới tác động của các yếu tố môi trườngsống và di truyền Do đó, việc nghiên cứu tìm hiểu đặc điểm sinh lý của đốitượng tập luyện có ý nghĩa vô cùng quan trọng đóng góp tích cực vào việc nângcao thành tích của VĐV nói riêng và nền thể thao nước nhà nói chung
1.2.2.1 Hệ thần kinh
Ở lứa tuổi này hệ thần kinh đang trong thời kì hoàn chỉnh Khả năng tưduy, phân tích, tổng hợp và trừu tượng hóa được phát triển tạo điều kiện thuậnlợi cho việc hình thành nhanh chóng phản xạ có điều kiện
Do sự hoạt động mạnh mẽ của tuyến giáp, tuyến sinh dục, tuyến yên,làm cho hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế nên đã ảnh hưởng đến quátrình hoạt động thể lực Do vậy, trong quá trình học tập và tập luyện các em
dễ tập trung tư tưởng, nhưng nếu thời gian kéo dài, nội dung nghèo nàn, hìnhthức đơn điệu thì thần kinh của các em nhanh chóng mệt mỏi và dễ phân tán
sự chú ý
Trong Bóng bàn yếu tố thần kinh là một yếu tố cực kì quan trọng bởiđây là một môn thể thao đối kháng đòi hỏi phản xạ rất cao do tốc độ bóng bayrất nhanh Vì vậy cần rèn luyện thần kinh nhanh nhẹn, linh hoạt mới có thểchơi tốt môn thể thao này
Trang 19Kích thước tim của trẻ em chịu ảnh hưởng rất lớn của quá trình tậpluyện Nếu tập luyện thường xuyên sẽ làm tăng khả năng chịu đựng với khốilượng cao nhưng cần chú ý trong quá trình tập luyện phải tuân thủ theonguyên tắc từ nhẹ đến nặng, không nên để các em hoạt động quá sức chịuđựng và quá đột ngột.
1.2.2.3 Hệ hô hấp
Đặc điểm sinh lý ở lứa tuổi này ảnh hưởng rõ đến chứcnăng hô hấp.Trong quá trình trưởng thành của cơ thể có sự thay đổi về độ dài của chu kỳ
hô hấp, tỷ lệ thở ra - hít vào, thay đổi độ sâu và tần số hô hấp
Phổi và các cơ quan hô hấp của các em chưa phát triển đầy đủ, dung tíchsống nhỏ hơn người lớn Dung tích sống cũng như không khí phổi và khả nănghấp thụ ôxi tối đa cao hơn so với các em cùng lứa nhưng không tập luyện thểthao
Khi hoạt động tần số hô hấp của các em tăng lên nhiều và nhanh chóngmệt mỏi, do đó cần phải phát triển toàn diện, đặc biệt chú ý những bài tậpphát triển các cơ hô hấp, đồng thời dạy cho các em biết cách thở sâu, thởđúng, như vậy mới có thể hoạt động với cường độ lớn và lâu dài
Hệ hô hấp có những biến đổi tương đồng: Hệ thống cơ hô hấp và thểtích lồng ngực phát triển ngày càng hoàn thiện dẫn đến biến đổi các chỉ sốchức năng theo hướng tần số hô hấp giảm, thông khí phổi, dung tích sống,khả năng hấp thụ oxi tăng nhưng chưa ổn định ở cuối giai đoạn dậy thì
Quá trình tập luyện và thi đấu Bóng bàn thường đòi hỏi điều kiện môitrường ưa khí, vì vậy rèn luyện sức bền chung là một dạng bài tập tốt cho hệ
hô hấp của người chơi Bóng bàn
1.2.2.4 Hệ vận động
a) Hệ xương
Ở lứa tuổi THPT xương của các em đang ở thời kì phát triển mạnh mẽ
về bề dày và quá trình cốt hóa diễn ra rất nhanh Màng xương phát triển dày
Trang 20lên bao bọc quanh sụn với sự tham gia của các chất liệu, của tổ chức phầnmềm đơn giản trong các chất cơ bản của xương chứa trong tế bào xương,thông qua cấu trúc chất lượng tạo xương còn chưa hoàn thiện nhưng vẫn thíchứng với lượng vận động mà xương phát triển và đàn hồi hơn, nhưng cũng vìđiều này nếu sử dụng lượng vận động không hợp lý dễ gây cong vẹo.
Xương của các em phát triển tương đối toàn diện tuy nhiên vẫn tronggiai đoạn phát triển mạnh mẽ về chiều dài và thành phần hóa học của xương,tăng độ bền của xương, cơ quan tạo máu nằm trong ống xương hệ thống sụnbao bọc các khớp đòi hỏi phải có điều kiện tốt để phát triển và hoàn thiện Dovậy, tập luyện TDTT có tác động tốt với sự phát triển của hệ xương Tuynhiên phải có chú ý đến tư thế, sự cân đối trong hoạt động để tránh sự pháttriển sai lệch của xương và cong vẹo cột sống
b) Hệ cơ
Hệ thống cơ đã phát triển tốt nhưng sự phát triển của hệ cơ chậm hơn sovới sự phát triển của hệ xươngbắp thịt còn mảnh chủ yếu phát triển về chiềudài, tiết diện cơ phát triển chậm, các cơ lớn phát triển mạnh hơn, cơ nhỏ pháttriển chậm Sức mạnh của cơ tăng lên đáng kể nhưng do sự phát triển khôngđồng đều thiếu cân đối nên các em không phát huy được sức mạnh và chóngmệt mỏi Vì vậy trong quá trình tập luyện cần chú ý tăng cường phát triển sứcmạnh cơ bắp bằng những bài tập có cường độ thích hợp kết hợp với GDTC cầnchú ý đến phát triển cơ bắp, phát triển toàn diện
Bóng bàn là một trong các môn thể thao thường chỉ sử dụng tay thuận đểtập luyện và thi đấu, vì vậy không thể tránh khỏi các sai lệch trong sự pháttriển về hình thái của các em Để giảm bớt các sai lệch đó cần chú ý kết hợprèn luyện bên không thuận cũng như toàn bộ cơ thể để các em có thể phát triểntoàn diện
1.3 Những xu thế phát triển của Bóng bàn hiện đại
Trang 21Ngày nay Bóng bàn thế giới phát triển rất đa dạng và phong phú, mỗikhu vực, mỗi nước đều có phong cách, lối đánh khác nhau Hầu hết các VĐVtrong các nước đều đã có những tiến bộ lớn về kỹ thuật, chiến thuật cũng nhưphong cách lối đánh.
Bóng bàn hiện đại đòi hỏi VĐV phải có kỹ thuật toàn diện, kết hợpgiữa xoáy, tốc độ, sức mạnh và điểm rơi một cách hợp lý cùng với tư tưởngchỉ đạo của chiến thuật là tích cực, chủ động, tấn công toàn diện và nhanhchóng dứt điểm
Nói đến bóng bàn hiện đại trước hết phải đề cập đến vấn đề bóng xoáy,trong các môn bóng, yếu tố xoáy bóng có ảnh hưởng lớn đến việc sử dụng các
kỹ thuật xong Bóng bàn có thể coi yếu tố xoáy bóng như một yếu tố đặctrưng, có ảnh hưởng trực tiếp và mạnh mẽ đến các kỹ-chiến thuật của VĐV.Nếu biết kết hợp giữa sức mạnh và sức xoáy tốt có thể cho phép đánh bất cứđường bóng nào kể cả bóng xoáy lên, xoáy xuống, xoáy ngang thậm chí cácquả bóng gần lưới hoặc thấp hơn mặt bàn của đối phương đánh sang
Một vấn đề quan trọng của bóng bàn hiện đại là giao bóng Ngày naygiao bóng đã được coi là phương tiện tấn công đầu tiên, có thể ăn điểm trựctiếp Các VĐV đã dày công nghiên cứu và tập luyện các kiểu giao bóng,những kiểu giao bóng xoáy và hiểm hóc làm cho đối phương đỡ rất khó khăn,các VĐV Châu Á (đầu tiên là các VĐV Trung Quốc) đã phát huy thế mạnhtrong giao bóng Trước đây, VĐV Châu âu gặp rất nhiều khó khăn khi đỡgiao bóng, nhưng ngày nay họ không những không chịu bó tay mà đối phóvới giao bóng rất hiệu quả, tích cực tấn công ngay từ quả giao bóng đầu tiên.Hiện nay có VĐV ưu tú đã vận dụng giao bóng như một chiến thuật có hiệuquả, nhờ sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa sức mạnh, sức xoáy, điểm rơi biếnhóa và những động tác giả để tạo ra những thời cơ thuận lợi, nhanh chóngdứt điểm
Trang 22Di chuyển bước chân nhanh, hợp lý cũng là một trong những yếu tốquan trọng của bóng bàn hiện đại Theo các chuyên gia bóng bàn “Di chuyểnbước chân đánh bóng là linh hồn của môn Bóng bàn” Đầu những năm 1970các VĐV Châu Á sử dụng bước chân rất linh hoạt và có hiệu quả Di chuyểnbước chân nhanh không phải hoàn toàn phụ thuộc vào các cách cầm vợt, tốc
độ di chuyển hợp lý gắn liền với tư duy khi đánh bóng của đối phương, đặt racác tình huống khi sử dụng kỹ, chiến thuật của mình mà thời gian giành choquá trình đó không nhiều…
Chiến thuật trong Bóng bàn hiện nay cũng vô cùng đa dạng và biến hóa.Việc áp dụng chiến thuật kết hợp với các thủ pháp tác động tâm lý đối phươngcũng làm cho chiến thuật bóng bàn tăng thêm hiệu quả Bên cạnh đó việc ápdụng chiến thuật của các VĐV của mỗi nước, mỗi khu vực cũng có những đặcđiểm riêng thể hiện rõ nhất là 2 trường phái đánh bóng: Châu Âu và Châu Á
Các VĐV Châu Âu thiên về lối đánh đẹp, hoa mỹ, còn các VĐV Châu
Á trước hết là các VĐV Trung Quốc đều tìm con đường ngắn nhất để giànhchiến thắng Họ sử dụng các động tác chính xác, nhanh, cùng với sự tập trungcao độ, ý chí thi đấu kiên cường nên hiệu quả của chiến thuật sẽ đạt được pháthuy cao độ Các VĐV xuất sắc dù sử dụng lối đánh nào đi chăng nữa họ đều
có một đặc điểm chung là kỹ thuật đã đạt tới mức điêu luyện, di chuyển bướcchân hợp lý, biết sử dụng các kỹ, chiến thuật sở trường… và họ luôn tích cực,chủ động với ý chí quyết tâm cao
1.4 Đặc điểm của công tác huấn luyện kỹ thuật Bóng bàn
Một đặc điểm nổi bật của thể thao hiện đại nói chung cũng như mônbóng bàn nói riêng là sự đua tranh quyết liệt nhằm đạt được thành tích caonhất trong các cuộc thi lớn Nét nổi bật của Bóng bàn hiện đại là tính linh hoạttốc độ, sự nắm vững kỹ thuật, chiến thuật, khả năng phối hợp động tác, kỹ
Trang 23thuật ở các vị trí khả năng tập trung chú ý cao độ và ổn định Do đó, việc hoàn thiện cao kỹ thuật thể thao là rất cần thiết và quan trọng.
Huấn luyện kỹ thuật bao gồm huấn luyện kỹ thuật chung và chuyênmôn Giữa huấn luyện kỹ thuật chung và kỹ thuật chuyên môn cũng có mốiquan hệ chặt chẽ mà nội dung vận dụng chủ yếu là vận dụng sự chuyểnhóa tốt giữa những kỹ năng, kỹ xảo vận động Huấn luyện hợp lý chuyênmôn luôn là định hướng cho việc huấn luyện kỹ thuật chung và đòi hỏi sựphát triển hoàn thiện trình độ điêu luyện thể thao mà yêu cầu của việc huấnluyện chung cũng phải nâng cao thêm một bước tương ứng
Trong công tác đào tạo VĐV Bóng bàn trẻ, công tác bồi dưỡng nănglực tư duy chiến thuật rất quan trọng và muốn lập được thành tch xuất sắctrong thi đấu VĐV bóng bàn phải có kỹ thuật tốt và chiến thuật hợp lý Huấnluyện kỹ thuật phải theo yêu cầu nhất định của chiến thuật và huấn luyện kỹthuật làm nền tảng cho huấn luyện chiến thuật
Song huấn luyện chiến thuật và kỹ thuật không thể thay thế cho nhau.Huấn luyện chiến thuật phải được sắp xếp theo tỉ lệ nhất định qua tậpluyện lặp đi lặp lại trong nhiều lần, trong từng giai đoạn, thời kỳ khác nhaucủa quá trình huấn luyện
Một vài phương pháp hay được sử dụng để luyện tập kỹ năngđánh bóng bàn hiệu quả như:
* Phương pháp thứ nhất: Tập đánh bóng vòng cung
Nếu có một bàn đánh bóng bàn có thể luyện tập kỹ thuật phát bóng
và kỹ thuật đánh bóng vòng cung Làm thế nào để một người có thể luyệntập được đường vòng cung? Đầu tên bạn cần cách bàn 2m, tay trái đưa quảbóng bàn lên, thả lỏng tay cho quả bóng rơi xuống, khi bóng bật lên, dùngđộng tác chuẩn xác để tạo ra đường vòng cung
* Phương pháp thứ hai: Tập luyện với máy bắn bóng
Trang 24Nếu có điều kiện bạn nên mua một máy bắn bóng bàn Đây là phươngpháp tốt nhất để luyện tập bóng bàn một mình nhưng cần phải có điềukiện đầu tư phòng tập và máy móc.
* Phương pháp thứ ba: Luyện tập công bóng vào tường
Rất nhiều bạn khi luyện tập đều phát hiện bản thân thiếu khảnăng khống chế bóng Lúc này bạn cần sử dụng phương pháp công bóng vàotường để nâng cao khả năng khống chế bóng Bước đầu khi luyện tập bạn nêncách tường khoảng 60cm, để vợt bóng bàn nghiêng về phía trước, tay khác đểquả bóng rơi tự do, khi bóng rơi đến gần mặt vợt, vợt nghiêng về phía trước,đánh bóng vào tường và bật ngược trở lại, lặp đi lặp lại nhiều lần Tập luyệnmột thời gian dài có thể tăng hoặc giảm khoảng cách giữa bạn và tường hoặctùy vào cảm nhận chơi của bạn
* Phương pháp thứ tư: Bật bóng
Là một loại vận động bóng chạm tường và bật ngược trở lại rồi lạikhiến bóng đập lại tường Nếu không có bàn bóng bàn để luyện tập cóthể dùng phương pháp này Khi luyện tập cần sử dụng phương pháp côngbóng, đập bóng cũng có thể sử dụng phương pháp ma sát
1.5 Các nguyên tắc giáo dục và huấn luyện Bóng bàn
1.5.1 Các nguyên tắc giáo dục
1.5.1.1 Nguyên tắc tự giác tích cực
Tích tích cực của người tập TDTT nói chung và tập luyện Bóng bàn nóiriêng thường được thể hiện thông qua các hoạt động tự giác, gắng sức họctập rèn luyện để đạt được mục đích Nó bắt nguồn từ thái độ học tập tốt, sự
cố gắng nắm bắt những kỹ năng, kỹ xảo cùng hiểu biết có liên quan, pháttriển các phẩm chất về thể chất và tnh thần cùng việc khắc phục khó khăntrên con đường đó Tính tự lập là một trong những hình thức cao nhấtcủa tnh tích cực, biểu hiện qua hoạt động hăng hái để tự giải quyếtnhững nhiệm vụ do kích thích nội tâm của từng người tạo nên
Trang 25Hiệu quả của quá trình giảng dạy phần lớn phụ thuộc vào tính tựgiác và tch cực của bản thân học sinh đối với việc học tập Việc hiểu bản chấtcác nhiệm vụ cũng như cách thực hiện với sự quan tâm, tch cực sữ giúp họcnhanh, học tốt hơn, nâng cao hiệu quả các động tác cần làm, tạo điều kiện sửdụng sáng tạo các kiến thức, kỹ năng và kỹ xảo vào cuộc sống.
Các nhận thức thực tế được bắt nguồn mức độ cảm giác Hình ảnh cảmgiác càng phong phú thì các kỹ năng kỹ xảo vận động được hình thành trên cơ
sở cảm giác đó càng nhanh
Tính trực quan là quan trọng không chỉ vì tự bản thân nó, mà còn vì đó
là một điều kiện chung nhất để thực hiện các nguyên tắc dạy học và giáodục Việc sử dụng rộng rãi các hình thức trực quan khác nhau làm tănghứng thú đối với tập luyện, làm dễ hiểu và dễ thực hiện nhiệm vụ, đồng thờitạo điều kiện để tiếp thu các kiến thức, kỹ năng và kỹ xảo khác
1.5.1.3 Nguyên tắc thích hợp và cá biệt hóa
Nguyên tắc này yêu cầu tính toán đặc điểm của người tập và mức
độ tác động của các nhiệm vụ đề ra cho họ, về bản chất nó thực hiện các yêucầu
Trang 26của mỗi buổi tập Như vậy phải tính đến đặc điểm lứa tuổi, giới tính, trình độchuẩn bị và sự khác biệt của cá nhân về thể chất cũng như về tinh thần.
Tính thích hợp không có nghĩa là không có khó khăn, mà là có nhữngkhó khăn nhưng vừa sức, có thể khắc phục hiệu quả nếu có sự động viênđúng mức các sức mạnh vật chất và tinh thần của người tập Tính thích hợpcủa lượng vận động chỉ có thể được đánh giá đúng đắn trên cơ sở tnhtoán đến hiệu quả nâng cao sức khỏe của nó Chỉ lượng vận động nào dẫnđến củng cố và duy trì sức khỏe mới được coi là thích hợp Các giới hạnthích hợp trong quá trình GDTC thay đổi, chúng cũng tến lên tuỳ theo sựphát triển về thể chất và tinh thần của người tập Cái còn chưa thích hợp ởgiai đoạn này lại trở nên dễ thực hiện ở giai đoạn sau Vì vậy, các yêu cầu đề
ra đối với người tập cũng phải được thay đổi tương ứng để không ngừng kíchthích sự phát triển tếp theo của các khả năng đó
Đối xử cá biệt trong quá trình dạy học và giáo dục là cần thiết để giảiquyết bất kỳ nhiệm vụ riêng nào, từ hình thành các kiến thức, kỹ năng và kỹxảo cho đến giáo dục các tố chất thể lực và phẩm chất ý chí Nó thể hiện ở sựphân tch các nhiệm vụ học tập, cách thực hiện các têu chuẩn và cách thứcđiều chỉnh các hình thức tập luyện cùng các thủ thuật tác động sư phạm phùhợp với từng người tập
Trong tập luyện Bóng bàn, nguyên tắc này chú trọng bởi lẽ nếu sửdụng các yêu cầu sai, nếu không ảnh hưởng đến cơ quan chức năng cũng gây
ra ảnh hưởng lớn đến sự hình thành và phát triển kĩ năng
1.5.1.4 Nguyên tắc hệ thống
Nguyên tắc này đặc biệt có liên quan tới tính thường xuyên trong tậpluyện và luân phiên giữa vận động với nghỉ ngơi, liên quan đến tính tuần tựtrong tập luyện và mối quan hệ lẫn nhau giữa các mặt của nội dung tập luyện
Trang 27Nhìn tổng quát, quá trình GDTC nói chung thì tnh tuần tự chung củanội dung tập luyện được quy định bởi các quy luật phát triển theo lứa tuổi vàbởi tính lôgic của sự chuyển từ giáo dưỡng thể chất chung, rộng rãi sang việctập luyện chuyên môn hoá sâu hơn, kết hợp thống nhất với việc tiếp tụcchuẩn bị chung.
Trình tự của nội dung tập luyện ở mỗi giai đoạn cụ thể của quá trìnhGDTC còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện cụ thể, nhưng phụ thuộc nhiều nhất
là vào các mối liên hệ quan trọng, khách quan giữa các hoạt động, môn vậnđộng đã định, vào tính kế thừa và vào sự tác động lẫn nhau giữa các môn đó.Trong từng trường hợp cụ thể, cần chọn một hệ thống sắp xếp nội dungtập luyện sao cho tương ứng với các mối liên hệ hợp lý và với sự tác độnglẫn nhau đó Nội dung của GDTC cuối cùng được xác định bởi những yêucầu của cuộc sống, còn trong thực tiễn cuộc sống lại cần đến các tố chất pháttriển toàn diện và các kỹ xảo rất khác nhau, trong đó có các tố chất và kỹxảo có thể gây tác động xấu lẫn nhau Ngoài ra, sự “chuyển xấu” không phải
là một cái gì đó không đổi Tuỳ theo mức củng cố các kỹ xảo vận động vàphát triển các tố chất thể lực mà khả năng khắc phục có hiệu quả các tácđộng xấu lẫn nhau và đạt tiến bộ chung cũng xuất hiện Thí dụ, sự phát triểnsức bền có thể kéo theo sự giảm sút tạm thời sức mạnh hoặc sức nhanh.Nhưng đồng thời đấy lại là một trong những tiền đề nâng cao các tố chất đótrong thời gian tới, bởi vì quy luật chính của sự phát triển các tố chất thể lựcthể hiện ở chỗ sự hoàn thiện của mỗi một tố chất đều xảy ra trên nền của sựphát triển chung về các khả năng chức phận của cơ thể
Trong môn Bóng bàn, nếu tập luyện không thường xuyên trước hết gâyảnh hưởng đến chất lượng tập luyện như: không hình thành được kỹnăng động tác, không xây dựng được cảm giác bóng… sau đó thì khả năngphối hợp của các động tác, khả năng phối hợp kỹ chiến thuật cũng khôngtốt và như vậy khó có thể đạt được mục tiêu đề ra
Trang 28Nguyên tắc hệ thống còn đảm bảo cho phương pháp giảng dạyđược tến hành theo trình tự từ trực quan tới tư duy, từ tư duy đến thực tiễn
cơ bản đến nâng cao
1.5.1.5 Nguyên tắc tăng dần yêu cầu
Nguyên tắc tăng dần yêu cầu thể hiện xu hướng chung về các yêu cầuđối với người tập trong quá trình GDTC qua cách đặt vấn đề và thực hiện cácnhiệm vụ mới ngày càng khó khăn, ở việc tăng từ từ khối lượng và cường độvận động có liên quan đến các nhiệm vụ đó
Cần phải thường xuyên đổi mới các nhiệm vụ với xu hướng chung làtăng dần lượng vận động, tăng phức tạp của các bài tập tạo nên khả năngphối hợp vận động hoàn chỉnh đáp ứng yêu cầu thực tiễn
Trong nguyên tắc tăng dần yêu cầu nên chú ý tăng lượng vận độngcũng như mức độ phức tạp của bài tập, tăng từ từ không nên đột ngột,không nên đốt cháy giai đoạn Có thể thích nghi với một lượng vận động nào
đó không phải ngay lập tức, trong một lúc Cần phải có một thời gian nhấtđịnh để cho kịp xảy ra các biến đổi thích nghi, để từ đó cho phép nângtrình độ huấn luyện lên một trình độ mới cao hơn
Khi lượng vận động vừa trở thành quen thuộc và không còn gây nên
"thích nghi thừa ra nữa" thì nó sẽ không còn là nhân tố cơ bản gây nênnhững thay đổi tốt trong cơ thể Để bảo đảm tiếp tục nâng cao các khảnăng chức phận của cơ thể thì cần phải đổi mới có hệ thống lượng vận động,đồng thời tăng thích hợp cả khối lượng và cường độ vận động Đấy là mộttrong những quy luật căn bản của quá trình GDTC Tùy theo nhiệm vụ củatừng giai đoạn giảng dạy, huấn luyện để vận dụng các hình thức tăng dần yêucầu
1.5.2 Nguyên tắc huấn luyện Bóng bàn
1.5.2.1 Kế hoạch huấn luyện nhiều năm cho VĐV là một quá trình thống nhất
Trang 29Trong quá trình huấn luyện phải đảm bảo nội dung huấn luyện với xuhướng vươn tới đỉnh cao thành tích Xu hướng này cần đảm bảo việc sử dụnglượng vận động lớn, hệ thống các phương tện hồi phục và dinh dưỡng, hệthống các phương tiện và phương pháp tập luyện Trong huấn luyện cần đảmbảo tính kế thừa của những nhiệm vụ trong mỗi giai đoạn huấn luyện khácnhau Cần phải tính toán đến giới hạn lứa tuổi tối ưu và thành tích đạtđược của mỗi VĐV trong từng giai đoạn.
1.5.2.2 Sử dụng đa dạng các phương tiện, phương pháp trong quá
trình huấn luyện
Trong quá trình huấn luyện, kể cả huấn luyện thể lực lẫn kỹ chiếnthuật và đặc biệt là rèn luyện trạng thái tâm lý còn sử dụng các phương tiện,bài tập có định mức chặt chẽ mang tnh truyền thống giúp các VĐV nhanhchóng ổn định những kỹ xảo xong phải kết hợp chặt chẽ với các phương tiệntập luyện khác, các bài tập thi đấu… nhằm giúp cho VĐV có thể thích ứngtrong các điều kiện khác nhau
1.5.2.3 Tính thống nhất giữa tăng dần và tăng tối đa lượng vận động
Cần phải kết hợp giữa tăng dần và tăng đột biến trong huấn luyệnBóng bàn Nó không những cần trong cả quá trình huấn luyện mà ngay cảtrong một chu kì ngắn cũng phải có những tác động lớn gây nên mệt mỏi
để sau hồi phục vượt mức và có thể tiếp nhận lượng vận động cao hơn.Muốn vậy, phải tăng tổng khối lượng hàng năm, hàng tháng, hàng tuần đồngthời tùy theo nhiệm vụ, yêu cầu để tăng cường độ tập luyện trong các điềukiện khác nhau
1.5.2.4 Nguyên tắc huấn luyện thể lực toàn diện kết hợp với huấn luyện thể lực chuyên môn
Môn Bóng bàn đòi hỏi VĐV phải có tốc độ nhanh và tốc độ này phảiduy trì trong thi đấu kéo dài Điều này không chỉ dựa vào huấn luyện kỹ chiến
Trang 30phát
Trang 31triển toàn diện cân đối, có thể chịu đựng được lượng vận động tương đối lớntrong tập luyện hay chính là cơ sở cho việc nâng cao thể lực chuyên môncũng như kỹ, chiến thuật Song để nâng cao trình độ kỹ thuật không chỉ huấnluyện thể lực chung mà phải tiến hành thể lực chuyên môn.
1.5.2.5 Nguyên tắc phát triển toàn diện kết hợp với xây dựng sở
trường
Do đặc điểm của môn Bóng bàn là thi đấu đối kháng cá nhân trongphạm vi hẹp, bàn thi đấu nhỏ, tốc độ bóng nhanh, biến hóa, nếu VĐV khôngđược chuẩn bị tốt các kĩ chiến thuật thì khó có thể giành thắng lợi
Mặt khác, nếu chỉ có toàn diện về kĩ chiến thuật mà không có “mũinhọn” sở trường thì khó có thể uy hiếp đối phương Vì vậy, trong quá trìnhhuấn luyện, tùy theo từng giai đoạn mà trang bị các kĩ thuật toàn diện, từngbước xây dựng mũi nhọn
1.5.2.6 Kết hợp huấn luyện với thi đấu
Mục đích cuối cùng của huấn luyện là thi đấu, thi đấu có thành tíchchính là dấu ấn của việc huấn luyện thành công, để đảm bảo cho thi đấu đạtthành tích cao, trong quá trình huấn luyện phải đảm bảo tốt các mặt, chuẩn
bị kỹ chiến thuật, chuẩn bị thể lực và trạng thái tâm lý
Trong từng giai đoạn huấn luyện, thậm trí trong từng mặt chuẩn
bị trong thời gian tương đối ngắn, HLV cũng cần nắm được tình hình chuẩn
bị đó tiến triển như thế nào thông qua thi đấu, có như vậy huấn luyện viênmới có thể kịp thời bổ sung những thiếu sót
1.6 Cơ sở lý luận của kỹ thuật giật bóng trái tay
* Kỹ thuật giật bóng trái tay cơ bản
Tư thế chuẩn bị: Chân trái đứng sau chân phải, khoảng cách giữa hai
chân dang rộng bằng vai, trọng tâm hạ thấp về chân trái, hai chân hơi trùngxuống Tạo góc 45 -50 độ giữa người và bàn
Trang 32Thực hiện kỹ thuật động tác: Vị trí đứng ở vị trí giữa hoặc lệch sang
bên trái bàn, thân người cách bàn khoảng 60cm hoặc xa hơn một chút Chânphải hơi đứng ra trước hoặc đứng song song, trọng tâm cơ thể rơi vào cảhai chân, hai gối hơi co, thân trên hơi xoay sang trái Tay phải co tự nhiên,cẳng tay đưa sang trái và hạ thấp đưa vợt xuống phía trái thân người,đồng thời cẳng tay xoay ngoài làm cho mặt vợt nghiêng trước Đợi khi bóngđến bật lên khỏi bàn đến điểm cao thì cánh tay vung vợt lên trên và ra trướcđón bóng Cùng lúc với nâng thân trên xoay sang phải Khi bóng đến ở thờiđiểm đi xuống, dùng mặt vợt hơi nghiêng trước đánh vào phần giữa hơi lệchtrên của bóng Trong giây lát vợt đánh vào bóng lấy cẳng tay phát lực là chính
ma sát vào bóng theo hướng lên trên và hơi ra trước, đồng thời nâng gótchân lên kết hợp với lưng, lườn và háng xoay nâng lên trên sang phải trợ lựccho động tác tay làm cho bóng xoáy lên mạnh hơn Sau khi đánh bóng, cánhtay vung vợt theo đà lên trên ra trước và nhanh chóng trở về tư thế chuẩn bịban đầu
Lực cổ tay là chủ yếu, dùng để vẩy bóng và miết vào bóng tạo cú đánhvòng cung đưa bóng qua lưới Thực hiện cú xoay hông vặn mình từ trái quaphải, trọng tâm được chuyển dịch đồng bộ
* Đặc điểm nổi bật của giật bóng là: Bóng xoáy lên, tính ổn định cao và sức tấn công lớn.
Đặc điểm bóng xoáy lên mạnh, tnh ổn định cao được biểu hiện nhưsau: Có thể tạo thành hình vòng cung thích hợp, do dùng lực tác động vàobóng lớn sản sinh ra một ma sát giữa bóng và vợt làm cho bóng xoáy lên cựcnhanh tạo thành đường bóng vòng cung Tốc độ bám theo quả bóng xoáylên của lớp không khí phía trên chậm, áp lực lớn, phía dưới nhanh áp lực nhỏdẫn đến có sự chênh lệch áp lực Thêm vào đó là trọng lượng của bản thânquả bóng, nên sau khi bóng lên đến điểm cao nhất có độ cong tương đối lớn,lao gập xuống mặt bàn Đường cong cung của giật bóng tương đối cao và ít
bị ra ngoài Nếu như
Trang 33tốc độ bay của bóng không thay đổi, độ xoáy càng mạnh thì bóng lao chúc
về phía trước càng nhanh Vì vậy, cần nắm vững thời cơ vụt bóng
Đặc điểm thứ hai của giật bóng: Uy lực tấn công được biểu hiện khidùng sức kéo bóng để đối phó với cắt bóng, nếu như kéo được nhanh, độixoáy lên càng mạnh thì uy lực của nó không kém gì vụt bóng Người giật bóngnếu chưa nắm được thời cơ giật bóng, góc độ mặt vợt, phát lực đúng phươnghướng, dùng sai lực…sẽ dễ dẫn đến đánh bóng lên cao hoặc ra ngoài bàn
Giật bóng là một loại kỹ thuật tấn công có độ xoáy lên dữ dội, đường đicủa bóng có độ vòng cung lớn, tỷ lệ bóng tốt (bóng vào bàn) cao, sau khi rơixuống bàn lực bật mạnh có sức công kích lớn Trong thi đấu vừa có thể chủđộng công kích lại vừa có thể được sử dụng như kỹ thuật quá độ từ thế giằng
co hoặc thế bị động sang thế tấn công
Giật bóng có thể đánh trả một cách chắc chắn bóng thấp và bóng xoáyxuống, do đó so với tấn công nhanh nó có nhiều thời cơ để phát động tấncông Giật bóng trình độ cao khi đối phó với tấn công nhanh, cắt bóng và cácloại cách đánh khác đều có hiệu quả tương đối lớn Do vợt ngang khi giậtbóng thuận tay và trái tay đều thuận lợi, còn đối với vợt dọc khi giật bóng tráitay do góc độ nghiêng trước của mặt vợt khó đạt được yêu cầu nên nhữngvận động viên có cách đánh lấy giật bóng làm chính phần lớn đều sử dụng vợtngang
Trong quá trình tập luyện và vận dụng kỹ thuật giật bóng cần phải chú
ý một số điểm sau:
+ Giật bóng vừa phải mạnh, vừa phải vững chắc để độ xoáy không tăngnhưng tốc độ vụt bóng lớn, xung lực lớn, biên độ xoáy, nhịp độ và điểm rơi
có lợi cho việc dành thế chủ động về mình
+ Lực đánh bóng phải tập trung, tạo ra lực đột biến (lực tức thời) nhanh.+ Trọng tâm cơ thể phải tương ứng với lực và hướng lăn của vợt
+ Sau khi đánh xong phải chuẩn bị đánh quả tiếp theo hoặc phối hợpvới các kỹ thuật khác
Trang 34+ Phán đoán tốt tính chất và mức xoáy của bóng đối phương.
+ Khoảng các dùng lực phải thích hợp
+ Tiếp xúc với bóng phải chính xác
+ Khi giật bóng cần phải chú ý tới bước di chuyển của chân, di chuyểnbước chân phải kịp thời và đúng vị trí Đây được coi là vấn đề then chốt, đểtạo thành động tác giật bóng có hiệu quả cao
Thực hiện động tác giật bóng, đòi hỏi biên độ phải lớn, phát lực toànthân, có sự phối hợp nhịp nhàng giữa chân, lưng và tay Đặc biệt là quỹ đạo
và phương hướng của tay phải tương đối ổn định, có lúc bước chân không đếnđược vị trí thích hợp vẫn có thể dựa vào sự hỗ trợ của tay để điều chỉnh vậndụng
Yếu tố quyết định đến đỉnh cao của kỹ thuật là trong quá trình thi đấu đòi
hỏi VĐV, người tập phải sử dụng tốt các kỹ thuật đơn lẻ và có sự biến hóa cao
Mỗi kĩ thuật phải dựa trên nguyên lí chung về đánh bóng dựa trên mốiliên hệ có tính quy luật tương đối ổn định của sự vận động, đó là cấu trúc củađộng tác Trong Bóng bàn hiện đại giật bóng trái tay là một kĩ thuật độcđáo của VĐV sử dụng vợt ngang cũng như vợt dọc, cho đến nay kĩ thuật này
đã trở thành phổ biến của các VĐV có đẳng cấp cao vì xu thế của Bóng bànhiện đại là tấn công hai bên Do vậy giật bóng trái tay tốt có lợi cho khai cuộccũng như sử dụng trong khi tấn công giao bóng rất có hiệu quả và giành thếchủ động Chính vì vậy, để đáp ứng được xu thế phát triển của Bóng bàn thì kĩthuật giật bóng trái tay cần phải được chú trọng nhiều trong tập luyện và thiđấu
Kỹ thuật giật bóng trái tay được sử dụng rất nhiều và đóng một vai tròquan trọng trong thi đấu bóng bàn Nó là một kỹ thuật tương đối khó vàđòi hỏi độ khéo léo cao, nhưng nếu được vân dụng tốt thì nó sẽ là một đòntấn công đơn lẻ có hiệu suất ghi điểm cao Bóng bàn hiện đại ngày nay, trongcác giải thi đấu lớn đối với các VĐV có đẳng cấp thường sử dụng lối đánh tấn
Trang 35những
Trang 36thứ hạng cao trong các giải thi đấu Như vậy, đã chứng tỏ được uy lực và tầmquan trọng của lối đánh tích cực tấn công toàn diện.
Nhờ vào các tài liệu chuyên môn cũng như sự tham khảo ý kiến của cácVĐV, HLV có kinh nghiệm đã cho chúng tôi thấy tầm quan trọng của việcnâng cao kỹ thuật giật bóng trái tay cho đội Bóng bàn nam của trường THPTQuỳnh Côi, người tập là điều kiện, là cơ sở để phát triển các kỹ thuật khác từ
đó nâng cao hiệu quả trong tập luyện và thi đấu môn Bóng bàn
Trên đây là những cơ sở giúp cho giáo viên, người tập hiểu đúngnguyên lý đánh bóng và sử dụng kỹ thuật giật bóng có hiệu quả như thế nào.Song trên thực tế cho thấy không phải người tập nào cũng sử dụng tốt
Công tác GDTC chưa được chú trọng do nhiều yếu tố khách quan Bêncạnh đó trang thiết bị cơ sở vật chất chuyên môn và điều kiện tập luyện cònthiếu thốn Đội ngũ giáo viên Thể dục trong trường có tuổi đời trung bình cao
là một mặt hạn chế của việc đổi mới, cập nhật phong trào thể thao mới
và huấn luyện thể thao thành tích cao Môn thể thao tự chọn trong nhàtrường là Đá cầu, Cầu lông, Bóng chuyền, điều này là một hạn chế cho các emhọc sinh có năng khiếu và yêu thích các môn thể thao khác cũng như ảnhhưởng đến phong trào phát triển thể dục thể thao chung của nhà trường
Trang 37CHƯƠNG 2 NHIỆM VỤ, PHƯƠNG PHÁP VÀ TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU
2.1 Nhiệm vụ nghiên cứu
Để giải quyết mục đích nghiên cứu, chúng tôi xác định giải quyết hainhiệm vụ sau:
Nhiệm vụ 1: Đánh giá thực trạng GDTC và hiệu quả kỹ thuật giật
bóng trái tay của đội Bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình.
Nhiệm vụ 2: Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả bài tập nâng
cao kỹ thuật giật bóng trái tay cho đội Bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình.
2.2 Phương pháp nghiên cứu
Để giải quyết các nhiệm vụ nghiên cứu chúng tôi sử dụng nhữngphương pháp sau:
2.2.1 Phương pháp phân tích và tổng hợp tài liệu
Phân tch và tổng hợp tài liệu là phương pháp nghiên cứu được sử dụngnhiều trong các công trình nghiên cứu khoa học nhằm tiếp thu cácnguồn thông tin khoa học hiện đại có trong các tài liệu nhằm giúp đề tài tìm
ra cơ sở lý luận của các phương tiện và phương pháp huấn luyện, giảng dạy kỹthuật vụt nhanh trái tay
Bên cạnh việc nghiên cứu đề tài chuyên môn như: Các văn kiện củaĐảng và Nhà nước, sách giáo khoa bóng bàn, giáo trình bóng bàn hiện đại, cáctài liệu liên quan như: Giáo trình giải phẫu, Sinh lý học, Tâm lý học, Tâm lý họcTDTT, lý luận và phương pháp GDTC, phương pháp nghiên cứu khoa học, toánhọc thống kê và một số sách báo đề tài của các khóa trước Việc tham khảotài liệu đã giúp chúng tôi nhiều trong quá trình nghiên cứu Đặc biệt phươngpháp này
Trang 38còn được sử dụng để tìm hiểu nội dung huấn luyện các bài tập, các phương pháp
tập luyện có hiệu quả nhất
Đề tài tến hành 2 hình thức phỏng vấn sau:
+ Phỏng vấn trực tiếp
+ Phỏng vấn gián tiếp bằng phiếu hỏi: chúng tôi tiến hành phỏng vấnvới các thầy cô là giáo viên Thể dục, người có chuyên môn trong trường THPTQuỳnh Côi, cũng như các HLV và VĐV các đơn vị lân cận Chúng tôi tiến hànhphỏng vấn 20 người, các phiếu thu được chúng tôi tiến hành tổng hợp và xử líbằng toán học để lựa chọn ra các bài tập nhằm hoàn thiện kĩ thuật giật bóngtrái tay cho nam đội tuyển Bóng bàn trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình
2.2.3 Phương pháp quan sát sư phạm
Phương pháp này được sử dụng trong quá trình trực tiếp quan sát đặcđiểm cá nhân, quá trình sử dụng các bài tập, các buổi tập luyện và thi đấucủa đội Bóng bàn nam trường THPT Quỳnh Côi - Thái Bình, qua phim ảnhtài liệu hướng dẫn Chúng tôi tìm hiểu và rút ra những vấn đề về kỹ thuậtBóng bàn nói chung và kỹ thuật giật bóng trái tay nói riêng sau đó tiếnhành quan sát cơ cấu động tác, đặc điểm của VĐV khi thực hiện kỹ thuật,quan sát thời gian tập luyện, thi đấu, nghỉ ngơi của các em phục vụ choquá trình nghiên cứu và lựa chọn một số bài tập
2.2.4 Phương pháp kiểm tra sư phạm
Trang 39Sử dụng phương pháp này nhằm kiểm tra đánh giá kết quả của kỹthuật giật bóng trái tay cho VĐV, TTN và STT, để từ đó có cơ sở xác định hiệuquả các bài tập đề tài đã lựa chọn và ứng dụng.
Đề tài tiến hành kiểm tra 2 giai đoạn TTN và STN để kiểm tra và đánhgiá hiệu quả của các bài tập, chúng tôi lựa chọn 3 test sau để đánh giá
*Test 1: Di chuyển ngang nhặt bóng 4,5m x 21 quả (tính bằng giây)
*Test 2: Giật bóng trái tay từ 1 điểm sang 2 điểm với bóng xoáy xuống 1 phút (tính số quả)
*Test 3: Giao bóng xoáy xuống kết hợp giật bóng trái tay 20 quả (tính
số quả giật bóng vào bàn)
2.2.5 Phương pháp TN sư phạm
Phương pháp TN sư phạm là phương pháp nghiên cứu mà người ta đưavào quá trình giảng dạy, huấn luyện những nhân tố mới được nghiên cứu vàphải làm sáng tỏ tnh ưu việt của nó so với nhân tố khác
Để tài tiến hành bằng phương pháp so sánh song song, phân nhóm TN
và ĐC
+ Nhóm 1: Nhóm ĐC gồm 8 VĐV tập luyện theo chương trình của
HLV nhà trường đề ra
+ Nhóm 2: Nhóm TN gồm 7 VĐV thực hiện các bài tập đã lựa chọn.
Cả hai nhóm ĐC và TN cùng tập ở một thời điểm và thời lượng bài tậpnhư nhau, tuy nhiên chỉ khác nhau về nội dung của các bài tập
Thời gian thực hiện là 6 tuần
2.2.6 Phương pháp toán học thống kê
Toán học thống kê ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong các nghànhkhoa học kỹ thuật trong đó có nghành TDTT Sự thâm nhập của toán họcthống kê vào TDTT đã đem lại những hiệu quả hết sức to lớn.Nên đề tài ápdụng các công thức này để sử lý các kết quả thực nghiệm